İthalatçı Ürünü Piyasaya Arz Etmeden Önce Neleri Kontrol Etmeli? 7223 m.9 | 2026

7223 m.9 ithalatçıya hangi temel borcu yükler?

7223 sayılı Kanun, ithalatçıyı yalnız gümrük işlemini yapan ticari aracı olarak görmez. İthalatçı, yurt dışından gelen bir ürünü Türkiye piyasasına ilk kez sunan ekonomik operatör olarak ürün güvenliği zincirinin bağımsız sorumlusudur. Bu nedenle m.9’un temel yaklaşımı, ithalatçının piyasaya yalnız uygun ürün arz etmesi ve piyasaya arzdan önce ürünün mevzuata uygunluğunu kontrol etmesidir.

İthalatçının sorumluluğu, “üretici yabancı ülkededir, teknik sorumluluk tamamen ona aittir” savunmasıyla ortadan kalkmaz. İmalatçının ürünün tasarımı ve teknik dosyası bakımından asli yükümlülükleri devam ederken, ithalatçının da ürünü Türkiye piyasasına sokmadan önce kanunun kendisine yüklediği kontrol görevlerini yerine getirmesi gerekir.

Bu kontrol, ürünün tabi olduğu teknik düzenlemeye göre değişir. Bazı ürünlerde uygunluk beyanı ve CE işareti yeterli çerçevenin parçasıyken, bazı ürünlerde onaylanmış kuruluş sertifikası, tip incelemesi, özel test, Türkçe kullanım talimatı veya başka belgeler gerekebilir.

İthalatçı ürünün hangi mevzuata tabi olduğunu nasıl belirler?

İthalatçı ilk olarak ürünün doğru sınıflandırmasını yapmalıdır. Ticari ad veya GTİP bilgisi tek başına ürün güvenliği sınıflandırmasının tamamı değildir. Ürünün teknik işlevi, kullanım amacı, kullanıcı kitlesi, elektriksel veya mekanik özellikleri ve özel riskleri hangi teknik düzenlemelerin uygulanacağını etkileyebilir.

Aynı ürün birden fazla teknik düzenlemeye tabi olabilir. Örneğin elektrikli bir cihaz için elektriksel güvenlik, elektromanyetik uyumluluk, enerji verimliliği veya radyo ekipmanı gibi farklı düzenlemeler birlikte gündeme gelebilir. İthalatçı yalnız tek bir sertifikaya bakıp diğer mevzuat katmanlarını görmezden gelemez.

Ürün için özel teknik düzenleme bulunmuyorsa 7223 m.5/3 gereği genel ürün güvenliği mevzuatı devreye girer. Dolayısıyla “özel yönetmelik bulamadım” sonucu, ürünün kontrolsüz biçimde piyasaya arz edilebileceği anlamına gelmez.

İmalatçının uygunluk işlemleri nasıl kontrol edilir?

İthalatçının temel görevlerinden biri, ürün piyasaya arz edilmeden önce imalatçının gerekli uygunluk işlemlerini gerçekten yerine getirip getirmediğini kontrol etmektir. Bu kontrol yalnız imalatçının “ürün uygundur” şeklindeki ticari beyanına dayanamaz. Teknik düzenlemenin gerektirdiği uygunluk değerlendirme prosedürü, zorunlu belgeler ve işaretler doğrulanmalıdır.

İmalatçının teknik dosyayı hazırlamış olması, uygunluk değerlendirmesini yapmış veya yaptırmış olması ve gerekiyorsa uygunluk beyanını düzenlemiş olması önemlidir. Onaylanmış kuruluş katılımı gereken ürünlerde sertifikanın kapsamı, geçerliliği ve ürün modeliyle eşleşmesi kontrol edilmelidir.

İthalatçı her teknik hesabı yeniden yapmak zorunda olmayabilir; ancak kanunun öngördüğü kontrolü yapabilecek belge erişimi ve uyum prosedürü bulunmalıdır. Belge üzerinde başka ürün modelinin yazması, sertifikanın süresinin dolması veya uygunluk beyanının ürünle eşleşmemesi gözden kaçırılmamalıdır.

Teknik dosya ve uygunluk beyanı bakımından ithalatçının rolü

Teknik dosyanın hazırlanması imalatçının çekirdek yükümlülüğüdür. Buna rağmen ithalatçı, ilgili teknik düzenlemenin gerektirdiği durumlarda uygunluk beyanının kopyasını muhafaza etmeli ve teknik dosyanın yetkili kuruluşun talebi halinde sunulabilmesini sağlayacak sistemi kurmalıdır.

Bu nedenle yabancı imalatçıyla yapılan distribütörlük sözleşmesinde “teknik dosya üreticide kalır” şeklindeki genel kayıt tek başına yeterli değildir. Yetkili kuruluş belge istediğinde dosyanın makul sürede ve doğru dil/formatta sunulabilmesini sağlayacak erişim mekanizması bulunmalıdır.

İthalatçı belgeyi kendi sisteminde saklamasa bile, hangi muhataptan ne kadar sürede temin edeceğini ve belgenin güncel sürümünü nasıl doğrulayacağını bilmelidir. Ürün modelinin veya standardın değişmesi halinde eski belgenin yeni ürün için kullanılması önlenmelidir.

CE ve diğer uygunluk işaretleri nasıl kontrol edilir?

Ürün grubunun teknik düzenlemesi CE veya başka bir uygunluk işaretini zorunlu kılıyorsa ithalatçı, ürün üzerinde bu işaretin mevzuata uygun biçimde bulunduğunu kontrol etmelidir. İşaretin yalnız görsel olarak mevcut olması yeterli değildir; ürün gerçekten ilgili uygunluk değerlendirme prosedüründen geçmiş olmalıdır.

Sahte, yanlış boyutta, yetkisiz veya yanlış ürüne uygulanmış uygunluk işaretleri ayrı bir uygunsuzluk oluşturabilir. Onaylanmış kuruluş numarası gerektiren ürünlerde numaranın doğru kuruluşla eşleşmesi ve sertifika kapsamının ilgili modele uygun olması önemlidir.

İthalatçı, tedarikçiden gelen ambalaj üzerindeki işareti sorgulamadan kabul etmek yerine ürün mevzuat matrisinde hangi işaretin neden zorunlu olduğunu kayıt altına almalıdır.

Model, seri, parti ve imalatçı bilgileri neden önemlidir?

7223 m.7 ürün kimliği ve imalatçı bilgilerini, m.9 ise ithalatçının kendi rolüne bağlı izlenebilirlik yükümlülüklerini düzenler. İthalatçı ürün üzerinde model, parti, seri numarası veya eşdeğer ayırt edici bilgilerin bulunup bulunmadığını kontrol etmelidir. Bu bilgiler olası geri çağırmada etkilenen ürünlerin belirlenmesini sağlar.

İmalatçının adı veya markası ile ulaşılabilir açık adres bilgisinin de ilgili mevzuata uygun şekilde bulunması gerekir. Ürün çok küçük veya niteliği gereği ürün üzerine bilgi konulamıyorsa ambalaj veya eşlik eden belge seçenekleri özel teknik düzenlemeyle birlikte değerlendirilir.

İthalatçı ayrıca kendi adı veya kayıtlı ticari unvanı ya da markası ile kendisine ulaşılabilecek açık adres bilgisini mevzuatın öngördüğü şekilde göstermelidir. Böylece Türkiye’de yetkili kuruluş ve kullanıcı bakımından ulaşılabilir bir ekonomik operatör bulunur.

Uygunsuzluk biliniyorsa ürün gümrükten çıktıktan sonra satılabilir mi?

Hayır. Gümrük işleminin tamamlanmış olması ürün güvenliği mevzuatına uygunluk kararı yerine geçmez. 7223 m.4 teknik düzenlemeye uygun olmayan ürünün uygunsuzluğu giderilmeden piyasaya arz edilemeyeceğini, piyasada bulundurulamayacağını veya hizmete sunulamayacağını açıkça düzenler.

İthalatçı ürünün uygun olmadığını bildiği veya bilmesinin gerektiği halde satışa devam ederse kendi kanuni yükümlülüğünü ihlal eder. Uygunsuzluk ürün üzerinde düzeltilebilir nitelikteyse mevzuata uygun düzeltme yapılmalı; riskin niteliğine göre satış blokajı, piyasadan çekme veya geri çağırma süreçleri gündeme gelebilir.

Bu nedenle gümrükten çekme ve piyasaya arz işletme prosedürlerinde ayrı kontrol noktaları olarak tasarlanmalıdır. Depoya giriş, satışa açma anlamına otomatik olarak gelmemelidir.

Riskli üründe ithalatçının bildirim borcu

İthalatçı, ürünün teknik düzenlemeye veya genel ürün güvenliği mevzuatına uygun olmadığını bildiğinde veya bilmesinin gerektiği durumda düzeltici önlem sürecine girmek zorundadır. Ürün risk taşıyorsa imalatçı ve ilgili yetkili kuruluş derhal bilgilendirilmelidir.

Bildirimde ürün modeli, seri veya parti bilgisi, uygunsuzluğun niteliği, risk değerlendirmesi, Türkiye’ye getirilen ürün miktarı, dağıtım kanalları ve alınan önlemler açıkça gösterilmelidir. “Üründe sorun var” şeklindeki genel ifade etkin idari iş birliği için yeterli değildir.

İthalatçı geri çağırma veya piyasadan çekme halinde dağıtıcı ve satıcılarla koordinasyonu sağlayacak güncel dağıtım kayıtlarına sahip olmalıdır.

İthalatçı yabancı sertifikaya güvenmekle yetinebilir mi?

Hayır. Sertifikanın varlığı önemli olmakla birlikte ithalatçının kontrolü sertifikanın gerçekten ilgili ürün, model, üretici ve teknik mevzuatla eşleşmesini kapsamalıdır. İnternetten doğrulanamayan, kapsamı belirsiz veya yalnız test laboratuvarı raporu niteliğinde olan bir belge her durumda zorunlu uygunluk belgesinin yerine geçmez.

Belgenin düzenleyen kuruluşu, akreditasyon veya onaylanmış kuruluş statüsü gerekiyorsa bu statünün geçerliliği, sertifika kapsamı ve tarihleri kontrol edilmelidir. Ürün üzerinde sonradan yapılan değişiklik sertifikanın kapsamını etkileyebilir.

İthalatçı tedarikçi seçiminde ürün güvenliği belgelerini ön koşul haline getirmeli ve belge doğrulama kayıtlarını dosyada tutmalıdır.

İkinci el ve yenilenmiş ithal ürünlerde kontrol

7223 m.4, Avrupa Birliği üyesi ülkeler dışından ithal edilen eski ve kullanılmış ürünleri açıkça teknik uygunluk kuralı kapsamına alır. Bu nedenle ikinci el makine veya yenilenmiş cihaz ithalatı, “ürün yeni değil” gerekçesiyle ürün güvenliği mevzuatının dışında kalmaz.

İthalatçı ürün üzerinde sonradan yapılan değişiklikleri, mevcut koruyucu donanımları, orijinal teknik dosyaya erişimi ve kullanım ömrünü değerlendirmelidir. Yenilenmiş ürünün teknik özelliği veya kullanım amacı değişmişse yeni veya ilave uygunluk değerlendirmesi gerekebilir.

Özellikle sanayi makinelerinde eski tarihli yabancı uygunluk belgesinin bugün piyasaya arz edilecek ürünün mevcut durumunu gerçekten kapsayıp kapsamadığı teknik inceleme gerektirir.

İthalat sözleşmesine hangi uygunluk hükümleri yazılmalıdır?

Yabancı tedarikçiyle yapılan sözleşmede ürünün tabi olduğu teknik düzenlemeler, uygunluk beyanı, teknik dosyaya erişim, sertifika geçerliliği, ürün kimlik bilgileri, Türkçe talimatlar ve mevzuat değişikliği halinde güncelleme yükümlülüğü açıkça düzenlenmelidir.

Tedarikçi ürünün güvenlik veya tasarım değişikliğini ithalatçıya önceden bildirmeli; seri üretimde kullanılan kritik bileşen değiştiğinde yeni uygunluk değerlendirmesi gerekip gerekmediği birlikte kontrol edilmelidir. Denetim halinde belge sağlama süresi sözleşmeyle güvence altına alınmalıdır.

Geri çağırma veya piyasadan çekme halinde lojistik, kullanıcı iletişimi ve masraf paylaşımı da sözleşmede düzenlenebilir. Ancak taraflar arasındaki bu sözleşme, ithalatçının 7223 sayılı Kanundan doğan kamu hukuku yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.

İthalatçı için piyasaya arz öncesi kontrol listesi

Ürünün teknik sınıflandırması yapılmalı, uygulanacak bütün teknik düzenlemeler ve genel ürün güvenliği hükümleri belirlenmelidir. İmalatçının teknik dosya ve uygunluk değerlendirme sistemi doğrulanmalı; uygunluk beyanı, sertifikalar ve zorunlu işaretler ürün modeliyle eşleştirilmelidir.

Ürün üzerindeki model/parti/seri bilgileri, imalatçı kimliği ve adresi, ithalatçı bilgileri, Türkçe talimat ve güvenlik uyarıları kontrol edilmelidir. Uygunsuzluk varsa satışa açılmadan önce giderilmelidir.

Belge doğrulama sonucu, kontrolü yapan kişi ve kontrol tarihi kayıt altına alınmalıdır. Ürünün risk taşıdığı öğrenildiğinde hızlı satış blokajı, imalatçı ve idare bildirimi, dağıtıcı koordinasyonu ve gerekirse geri çağırma prosedürü çalıştırılmalıdır.

Sonuç olarak ithalatçı yalnız ürünü ülkeye getiren kişi değildir. 7223 m.9 kapsamında ürünün Türkiye piyasasına girişindeki bağımsız uygunluk kapısıdır. İmalatçının uygunluk işlemlerini doğrulamadan, zorunlu işaret ve belgeleri kontrol etmeden ve bilinen uygunsuzluğu gidermeden ürün piyasaya arz edilemez.

İlgili içerikler

• Teknik Düzenlemeye Uygun Olmayan Ürün Satılabilir mi? 7223 m.4
• Teknik Düzenlemesi Olmayan Ürünün Güvenliği – 7223 m.5
• Yetkili Temsilci Hangi Görevleri Üstlenebilir? 7223 m.8
• İthal ürün uygunluğu ve ürün güvenliği için iletişim

Resmî kaynaklar

• 7223 sayılı Kanun – Resmî Gazete
• Ticaret Bakanlığı – Ürün Kuralları

Sık Sorulan Sorular