Ürün Sorumluluğu Sözleşmeyle Kaldırılabilir mi? 7223 m.6 Sorumsuzluk Kaydı | 2026

7223 m.6 neden sorumsuzluk kaydını sınırlar?

Ürün sorumluluğu, piyasaya uygunsuz veya güvensiz ürün sunulmasının zarar gören üzerindeki sonuçlarını düzenleyen emredici nitelikte bir koruma alanıdır. İmalatçı veya ithalatçının tek taraflı sözleşme metniyle bu korumayı ortadan kaldırabilmesi Kanunun amacını etkisiz bırakırdı.

Bu nedenle ürünün neden olduğu zarar bakımından kanuni sorumluluk ile tarafların ticari sözleşmedeki iç risk paylaşımı ayrılmalıdır. Kullanıcıya yöneltilen genel bir “her türlü sorumluluk reddedilir” kaydı kanundan doğan tazminat rejiminin yerine geçmez.

Somut olayda yine zarar, uygunsuzluk ve nedensellik bağı gibi m.6 şartlarının gerçekleşmesi gerekir.

“Üretici sorumlu değildir” hükmü geçerli mi?

Üretici veya ithalatçının ürünün neden olduğu bedensel veya malvarlığı zararları bakımından bütün sorumluluğu önceden reddeden genel hüküm, 7223 m.6’nın emredici çerçevesi karşısında koruma sağlamaz. Sözleşme metninin başlığı, kullanıcının kutucuğu işaretlemesi veya hükmün küçük puntoda yazılması bu sonucu değiştirmez.

Ancak hükmün neyi düzenlediği doğru belirlenmelidir. Örneğin ticari garanti kapsamında ücretsiz bakımın belirli şartlara bağlanması ile kanuni ürün sorumluluğunun tamamen kaldırılması aynı şey değildir.

Sözleşme yorumu yapılırken 6502 sayılı Kanun, TBK genel işlem koşulları ve somut taraf sıfatları da ayrıca incelenir.

Garanti şartı ile ürün sorumluluğu aynı mı?

Hayır. Garanti, ürünün belirli süre ve koşullarda onarım/değişim gibi hizmetlerini düzenleyebilir. Ürün sorumluluğu ise uygunsuz ürünün kişiye veya mala verdiği zarar için ayrı bir tazminat rejimidir.

Garanti süresinin bitmesi ürünün güvenlik riski nedeniyle doğmuş zararı otomatik olarak sorumluluk dışına çıkarmaz. Aynı şekilde garanti belgesindeki istisna, kanuni ürün sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Tüketici işlemlerinde ayrıca 6502 sayılı Kanundaki ayıplı mal ve garanti hükümleri uygulanabilir.

Kullanım kılavuzundaki sorumluluk kayıtları

Kullanım kılavuzu güvenli kullanım şartlarını ve gerçek tehlikeleri açıklamalıdır. “Yanlış kullanımdan üretici sorumlu değildir” gibi genel ifade, ürünün tasarım veya uyarı eksikliğinden doğan sorumluluğu otomatik kaldırmaz.

Buna karşılık açık ve yeterli güvenlik uyarısına rağmen ürünün öngörülemeyen, açıkça talimata aykırı biçimde kullanılması nedensellik ve zarar görenin davranışı bakımından önem taşıyabilir.

Uyarılar gerçek risk analizine dayanmalı ve sorumluluktan kaçınmak için sınırsız feragat metnine dönüştürülmemelidir.

Bayilik ve distribütörlük sözleşmelerindeki hükümler

İmalatçı, ithalatçı ve dağıtıcı kendi aralarında geri çağırma, teknik dosya, sigorta, tazmin ve rücu hükümleri kararlaştırabilir. Bu hükümler iç ilişkide hangi tarafın hangi masrafı taşıyacağını belirlemeye yardımcı olur.

Ancak zarar gören üçüncü kişinin kanundan doğan hakkını “yalnız yabancı üretici sorumludur” şeklindeki distribütörlük maddesiyle ortadan kaldırmak mümkün değildir. Her ekonomik operatörün 7223 kapsamındaki hukuki sıfatı kanuna göre belirlenir.

İç sözleşme, ödeme yapan tarafın sonradan rücu imkanında önem kazanır.

B2B sözleşmelerinde sonuç değişir mi?

Ürünün ticari işletmeler arasında satılması, ürün güvenliği kamu hukuku yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. 7223 piyasaya arz edilen ürünün güvenli ve teknik düzenlemeye uygun olmasını ekonomik operatörlere yükler.

Tazminatın kapsamı, zarar türü ve tarafların diğer sözleşmesel talepleri B2B ilişkide farklı değerlendirilebilir. Ancak kanunun emredici ürün sorumluluğu hükmünü sırf tarafların tacir olması nedeniyle tamamen dışlayan kayıt ayrıca geçerlilik denetimine tabidir.

TTK ve TBK’nın ticari sözleşme hükümleri de somut ilişkiye göre birlikte uygulanır.

Rücu ve masraf paylaşımı düzenlenebilir mi?

Evet. İmalatçı ile ithalatçı, fason üretici ile marka sahibi veya ithalatçı ile dağıtıcı kendi aralarında kusur, üretim hatası, belge eksikliği ve geri çağırma masraflarına ilişkin rücu mekanizması kurabilir.

Bu iç düzenleme, kanunun zarar görene tanıdığı dış talebi ortadan kaldırmaz. Ödeme yapan taraf sözleşme ve genel hükümler çerçevesinde gerçek sorumluya dönebilir.

Rücu hükmü hazırlanırken uygulanacak hukuk, yetkili mahkeme/tahkim, sigorta ve belge sağlama yükümlülükleri açıkça yazılmalıdır.

Kullanıcı kusuru ayrıca değerlendirilebilir mi?

Evet. Sorumsuzluk kaydının geçersiz olması, zarar görenin davranışının hiç önem taşımadığı anlamına gelmez. Yanlış kullanım, üründe yetkisiz değişiklik veya açık güvenlik talimatlarının ihlali nedensellik ve tazminat miktarı bakımından somut olarak incelenebilir.

Ancak bu inceleme önceden hazırlanmış genel feragat cümlesiyle değil, olayın teknik ve hukuki delilleriyle yapılır.

İmalatçı yeterli uyarı vermemişse kullanıcı kusuru savunması da bu eksiklikle birlikte değerlendirilir.

Sigorta poliçesi sorumluluğu kaldırır mı?

Hayır. Ürün sorumluluk sigortası, sorumluluğun ekonomik sonuçlarını poliçe kapsamında paylaşır; kanuni sorumluluğun doğmasını önlemez. Poliçedeki limit, muafiyet ve istisnalar zarar görene karşı kanuni sorumluluğu otomatik sınırlamaz.

İşletme riskli olay meydana geldiğinde poliçedeki bildirim süresine uymalıdır. Geri çağırma giderlerinin ayrıca teminat altında olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Sigorta ile ürün güvenliği uyum sistemi birbirinin alternatifi değildir.

Online satış şartlarındaki genel feragatler

E-ticaret sitesindeki kullanım koşullarına “satıcı ürünün hiçbir zararından sorumlu değildir” yazılması kanuni sorumluluk rejimini ortadan kaldırmaz. Tüketici işlemlerinde haksız şart ve genel işlem koşulları denetimi ayrıca uygulanabilir.

Ürün ilanında güvenlik bilgileri doğru verilmeli, zorunlu ekonomik operatör bilgileri gösterilmeli ve kullanıcı yanıltılmamalıdır.

Click-wrap veya üyelik sözleşmesindeki kabul, emredici ürün güvenliği hükümlerinden feragat olarak kullanılamaz.

Geçersiz kayıt varsa tazminat nasıl değerlendirilir?

Sorumsuzluk hükmünün etkisiz olması tazminatın otomatik olarak kabulü anlamına gelmez. Zarar gören yine 7223 m.6’daki zarar ve nedensellik şartlarını ortaya koymalıdır.

Zararın kapsamı, kullanıcı davranışı, diğer sorumlular ve varsa sigorta/tazminat ödemeleri hesapta dikkate alınabilir. Mahkeme teknik bilirkişi incelemesiyle ürünün uygunsuzluğunu değerlendirir.

Geçersiz hüküm, esas sorumluluk analizinden ayrı bir sözleşme sorunudur.

Sözleşme hazırlarken kontrol listesi

Sözleşmede kanuni ürün sorumluluğunu tümden reddeden genel kayıtlar yerine gerçek operasyonel risk paylaşımı düzenlenmelidir. Teknik dosya, uygunluk belgesi, değişiklik bildirimi, geri çağırma, sigorta ve rücu hükümleri somutlaştırılmalıdır.

Kullanım koşulları ve güvenlik uyarıları teknik risk analizine dayanmalı; kullanıcıyı yanıltan veya kanuni haklardan vazgeçiren ifadelerden kaçınılmalıdır.

Tüketici işlemlerinde 6502 sayılı Kanun ve mesafeli/uzaktan satış düzenlemeleri de kontrol edilmelidir.

Sonuç olarak 7223 m.6 kapsamındaki ürün sorumluluğu, standart sözleşmeye eklenen bir “sorumlu değiliz” cümlesiyle ortadan kaldırılamaz. Hukuken yapılabilecek olan, taraflar arasındaki iç risk ve rücu düzenini açıkça kurmak; ürün güvenliği yükümlülüklerini ise eksiksiz yerine getirmektir.

İlgili içerikler

• Güvensiz Ürün Zarar Verirse Kim Tazminat Öder?
• Ürün Zararında İspat Yükü Kimde?
• İmalatçı ve İthalatçı Birlikte mi Sorumlu?
• Ürün sorumluluğu sözleşmeleri için iletişim

Resmî kaynaklar

• 7223 sayılı Kanun – Resmî Gazete
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu

Sık Sorulan Sorular