Ürün Zararında İspat Yükü Kimde? Zarar ve Nedensellik Bağı – 7223 m.6 | 2026

7223 m.6 hangi ispat yükünü getirir?

7223 sayılı Kanun m.6 ürünün bir kişiye veya mala zarar vermesi halinde imalatçı ve ithalatçının ürün sorumluluğunun esaslarını düzenler. Tazminat talebinin kabulü için zarar görenin yalnız “ürün bozuldu” demesi yeterli değildir. Kanun, uğranılan zarar ile ürünün uygunsuzluğu arasındaki nedensellik bağının ortaya konulmasını ister.

Bu yapı, ürün sorumluluğu davasında üç temel vakıanın ayrıştırılmasını gerektirir: somut zarar, ürünün güvenli/teknik düzenlemeye uygun olmaması ve bu uygunsuzluğun zarara sebep olması. Her biri ayrı delille desteklenebilir.

İspat planı daha olayın ilk gününde kurulmalıdır. Ürün atılır, tamir edilir veya seri numarası kaybolursa sonradan yapılacak teknik inceleme zorlaşabilir.

Zarar nasıl ispatlanır?

Zarar kişisel yaralanma, ölüm, başka bir mala verilen zarar veya başka hukuken korunmuş menfaatlerde ortaya çıkabilir. Sağlık zararında hastane kayıtları, tanı ve tedavi belgeleri, iş göremezlik kayıtları ve uzman raporları önemlidir. Malvarlığı zararında fotoğraf, fatura, ekspertiz, tamir bedeli ve hasar tespit kayıtları kullanılabilir.

Tazminat hesabı ile sorumluluğun kurulması aynı şey değildir. Önce zararın gerçekten meydana geldiği ve ürün olayına bağlı olduğu gösterilir; ardından zarar kalemleri ve miktarı hesaplanır.

Zarar gören olay tarihini, ürünün nerede ve nasıl kullanıldığını ve zararın gelişimini mümkün olduğunca eş zamanlı kayıt altına almalıdır.

Üründeki uygunsuzluk nasıl belirlenir?

Ürünün uygunsuzluğu, ilgili teknik düzenleme veya genel ürün güvenliği kuralları üzerinden incelenir. Zorunlu güvenlik standardının karşılanmaması, koruyucu parçanın eksikliği, elektriksel veya mekanik güvenlik kusuru, yanlış güvenlik talimatı veya mevzuata aykırı başka özellikler önem taşıyabilir.

CE işareti veya sertifika bulunması, somut ürünün kesin biçimde güvenli olduğunu ispatlamaz. Ürün üzerinde sonradan oluşan seri üretim hatası, yanlış parça veya tasarım sorunu bulunabilir.

Uygunsuzluğun teknik niteliği çoğu dosyada bilirkişi veya laboratuvar incelemesiyle belirlenir.

Nedensellik bağı ne demektir?

Nedensellik bağı, ileri sürülen uygunsuzluk ile meydana gelen zarar arasında hukuken ve teknik olarak bağlantı bulunmasıdır. Örneğin elektrikli cihazın izolasyon kusuru elektrik çarpmasına yol açmışsa bu bağ teknik incelemeyle kurulabilir.

Üründe bir uygunsuzluk bulunması tek başına her sonucun o uygunsuzluktan doğduğunu göstermez. Zarar başka bir dış olay, hatalı kurulum, uygunsuz bakım veya kullanıcı müdahalesinden kaynaklanmışsa nedensellik ayrıca tartışılır.

Bu nedenle olay yeri, kullanım biçimi ve ürünün kaza sonrasındaki fiziksel durumu korunmalıdır.

Bilirkişi incelemesi neden önemlidir?

Ürün güvenliği uyuşmazlıkları çoğu zaman mühendislik, kimya, elektrik, makine, malzeme veya başka uzmanlık gerektirir. Mahkeme ürünün mevzuata uygunluğunu ve zarar mekanizmasını uzman bilirkişiler aracılığıyla değerlendirebilir.

Bilirkişinin doğru sorulara cevap verebilmesi için ürünün modeli, teknik dosya, kullanım talimatı, servis geçmişi ve kaza koşulları dosyada bulunmalıdır. Soyut “ürün kusurlu mu?” sorusu yerine hangi güvenlik şartının ihlal edildiği ve bunun zararla bağlantısı incelenmelidir.

Taraflar teknik rapordaki eksik veya çelişkili hususlara somut teknik gerekçeyle itiraz edebilir.

Ürün saklanmalı mı?

Mümkünse evet. Zarar doğuran ürünün inceleme yapılmadan atılması, parçalanması veya esaslı biçimde tamir edilmesi delil kaybına yol açabilir. Güvenlik riski nedeniyle ürünün muhafazası tehlikeliyse profesyonel güvenli saklama yöntemi kullanılmalıdır.

Ürün servise gönderilecekse teslim tutanağı, seri numarası ve fotoğraflar alınmalıdır. Serviste hangi parçaların değiştirildiği kayıt altına alınmalıdır.

Ürün fiziksel olarak korunamıyorsa ayrıntılı fotoğraf, video, etiket ve olay yeri kayıtları daha da önem kazanır.

Seri ve parti numarasının ispat değeri

Seri ve parti numarası ürünün hangi üretim grubuna ait olduğunu gösterir. Aynı partide daha önce şikâyet, test uygunsuzluğu veya geri çağırma bulunması somut uyuşmazlığın teknik değerlendirmesinde önemli veri olabilir.

İmalatçı ve ithalatçının m.12 kapsamındaki tedarik zinciri kayıtları ürünün kaynağını ve dağıtımını ortaya koyabilir. Seri numarası ayrıca teknik dosyanın hangi revizyonunun uygulanacağını belirlemeye yardımcı olur.

Etiket olaydan hemen sonra fotoğraflanmalı ve okunabilir tutulmalıdır.

Sağlık ve malvarlığı zararları hangi belgelerle gösterilir?

Sağlık zararında acil servis kaydı, epikriz, reçete, tedavi faturası, iş göremezlik belgesi ve uzman raporları kullanılabilir. Ölüm halinde ölüm belgesi ve destekten yoksun kalma hesabıyla ilgili belgeler ayrıca gündeme gelir.

Malvarlığı zararında zarar gören eşyanın fotoğrafları, ekspertiz, tamir faturası, rayiç değer bilgileri ve sigorta dosyaları önemlidir. Yangın veya büyük hasarda itfaiye ve kolluk tutanakları teknik nedenin belirlenmesine katkı sağlayabilir.

Her zarar kalemi ürün olayına bağlanmalı; olayla ilgisiz giderler dosyaya dahil edilmemelidir.

Yanlış kullanım nedensellik bağını etkiler mi?

Ürün açık talimatlara aykırı kullanılmışsa veya kullanıcı güvenlik uyarılarını ihlal etmişse bunun zararın doğumuna etkisi incelenir. Ancak imalatçının güvenlik talimatı yetersiz veya yanıltıcıysa yanlış kullanım savunması otomatik kabul edilmez.

Öngörülebilir kullanıcı davranışları ürünün risk değerlendirmesinde dikkate alınmalıdır. Özellikle çocuk ürünü veya tüketici ürünü gibi alanlarda kullanım senaryosu teknik dosyanın parçasıdır.

Somut olayda kusur ve nedensellik bilirkişi incelemesiyle ayrıştırılmalıdır.

İmalatçı veya ithalatçı hangi savunmaları ileri sürebilir?

Sorumlu işletme ürünün ilgili teknik düzenlemeye uygun olduğunu, iddia edilen tehlikenin üründen kaynaklanmadığını, ürün üzerinde sonradan yetkisiz değişiklik yapıldığını veya zararın farklı bir sebepten doğduğunu ileri sürebilir.

Bu savunmalar teknik dosya, üretim kayıtları, servis kayıtları ve somut ürün incelemesiyle desteklenmelidir. Genel “ürünlerimiz sertifikalıdır” ifadesi tek başına somut kazanın sebebini açıklamaz.

İthalatçı kendi rolü bakımından ürünün kaynağı, belge kontrolü ve piyasadaki izlenebilirlik kayıtlarını sunabilir.

Delil tespiti ne zaman düşünülmelidir?

Ürün hızla bozulacak, tamir edilecek, imha edilecek veya kaza yeri değişecekse HMK çerçevesinde delil tespiti ihtiyacı gündeme gelebilir. Özellikle yangın, endüstriyel makine veya büyük maddi hasarda teknik izlerin kaybolması riski yüksektir.

Delil tespiti, ileride açılacak davada teknik olayın daha güvenilir incelenmesine yardımcı olur. İncelenecek ürün, olay yeri ve istenen bilirkişi soruları somutlaştırılmalıdır.

Acil güvenlik tedbirleri delil koruma amacıyla geciktirilmemelidir.

Ürün zararı dosyası için kontrol listesi

Ürün marka/model ve seri/parti bilgileri kaydedilmeli, ürün ve olay yeri fotoğraflanmalı, kullanım ve servis geçmişi korunmalıdır. Sağlık veya malvarlığı zararına ilişkin bütün belgeler tarih sırasıyla dosyalanmalıdır.

Ürünün tabi olduğu teknik düzenleme belirlenmeli, varsa geri çağırma ve resmi denetim kayıtları araştırılmalıdır. Teknik inceleme için ürün güvenli şekilde muhafaza edilmelidir.

Zarar ile teknik uygunsuzluk arasındaki bağlantıyı açıklayan bilirkişi/uzman değerlendirmesi dosyanın merkezinde olmalıdır.

Sonuç olarak 7223 m.6 kapsamındaki ürün sorumluluğu davasında en kritik konu yalnız ürünün arızalı olduğunun söylenmesi değil; zarar, uygunsuzluk ve nedensellik bağının somut ve teknik delillerle birlikte ortaya konulmasıdır.

İlgili içerikler

• Güvensiz Ürün Zarar Verirse Kim Tazminat Öder?
• Teknik Düzenlemeye Uygun Olmayan Ürün Satılabilir mi?
• Ürün Denetiminde Numune, Test ve Muayene
• Ürün sorumluluğu ve tazminat için iletişim

Resmî kaynaklar

• 7223 sayılı Kanun – Resmî Gazete
• 7223 sayılı Kanun – Mevzuat Bilgi Sistemi

Sık Sorulan Sorular