İmalatçı ve İthalatçı Birlikte mi Sorumlu? 7223 m.6 Müteselsil Sorumluluk | 2026

Müteselsil ürün sorumluluğu nedir?

Müteselsil sorumluluk, aynı zarardan birden fazla kişinin hukuken sorumlu olması halinde zarar görenin alacağın tamamını sorumlulardan birinden veya birkaçından talep edebilmesini ifade eder. Ürün sorumluluğunda amaç, tedarik zincirindeki iç ilişkilerin zarar görenin tazminata ulaşmasını gereksiz biçimde zorlaştırmasını önlemektir.

7223 m.6 kapsamındaki sorumluluk için her bir işletmenin kanuni sıfatı ve sorumluluk şartları somut olayda belirlenmelidir. Bir işletmenin zincirde bulunması tek başına her zarar için otomatik sorumluluk anlamına gelmez.

Zarar gören açısından dış ilişki ile sorumluların kendi aralarındaki iç ilişki birbirinden ayrıdır.

İmalatçı ve ithalatçı hangi durumda birlikte sorumlu olur?

Ürün imalatçı tarafından üretilmiş ve ithalatçı tarafından Türkiye piyasasına arz edilmişse, ürünün neden olduğu zararda 7223 m.6’daki şartlar her iki işletme bakımından ayrıca incelenir. Sorumluluk şartları birlikte gerçekleşiyorsa müteselsil yapı gündeme gelebilir.

İmalatçı ürünün tasarım ve üretim uygunluğundan, ithalatçı ise Kanunun kendisine yüklediği piyasaya arz ve kontrol yükümlülüklerinden bağımsız olarak sorumludur. Somut zararın ürünün uygunsuzluğundan doğması merkezde yer alır.

Tedarik sözleşmesinde “bütün sorumluluk yabancı üreticiye aittir” denilmesi zarar görenin kanundan doğan haklarını tek başına ortadan kaldırmaz.

Zarar gören kime dava açabilir?

Müteselsil sorumluluk koşulları oluşmuşsa zarar gören sorumlulardan birine, birkaçına veya tamamına yönelerek talepte bulunabilir. Ancak dava açılacak kişilerin gerçek hukuki sıfatı ve zarar ile ürün arasındaki bağlantı delillerle kurulmalıdır.

İthalatçının ticaret sicili bilgileri, ürün etiketi, fatura, uygunluk beyanı ve tedarik zinciri kayıtları doğru muhatabın belirlenmesinde önemlidir.

Yabancı imalatçıya karşı usul ve tebligat sorunları bulunması, Türkiye’deki sorumlu işletmenin varlığını önemsiz hale getirmez.

Yabancı imalatçı bulunuyorsa Türkiye ithalatçısının konumu

İthalatçı, ürünü dış ticaret yoluyla Türkiye piyasasına arz eden ekonomik operatördür. 7223 m.9 ona piyasaya arz öncesi kontrol, izlenebilirlik, belge erişimi ve riskli üründe düzeltici önlem yükümlülükleri verir.

Ürün yabancı üreticiden gelmiş olsa da Türkiye ithalatçısının kanuni rolü devam eder. Zarar dosyasında ithalatçının hangi model ve partiyi piyasaya arz ettiği ve ürünün gerçek tedarik zinciri belirlenmelidir.

Bir markanın Türkiye’de birden fazla ithalatçısı varsa zarar doğuran somut ürünün hangi ithalatçı tarafından getirildiği seri, parti ve ticari kayıtlarla tespit edilmelidir.

Private-label marka sahibinin sorumluluğu

7223 m.11 uyarınca ürünü kendi adı veya ticari markası altında piyasaya arz eden ithalatçı veya dağıtıcı imalatçı yükümlülüklerine tabi olabilir. Bu nedenle private-label yapıda yalnız fiili fabrikanın kim olduğuna bakılmaz.

Marka sahibi işletme ürün üzerinde imalatçı olarak görünüyorsa teknik dosya ve uygunluk sorumluluğu bakımından da değerlendirmeye dahil edilir.

Fason üretici ile marka sahibi arasındaki sözleşme, üçüncü kişinin kanundan doğan tazminat haklarını ortadan kaldırmaz.

Birden fazla ithalatçı varsa ne olur?

Aynı model farklı ithalatçılar tarafından Türkiye’ye getirilebilir. Her ithalatçı yalnız kendi piyasaya arz ettiği ürünlerle ilişkilendirilebilir. Bu nedenle zarar veren ürünün seri numarası, ithalat etiketi ve tedarik kaydı önem taşır.

İzlenebilirlik yetersizse doğru ithalatçının belirlenmesi güçleşebilir. Yetkili kuruluş kayıtları, fatura, garanti ve servis verileri yardımcı olabilir.

Aynı ürünün farklı ithalat partileri arasında teknik değişiklik bulunabileceğinden her parti ayrı teknik dosyayla eşleştirilmelidir.

Dağıtıcı her durumda müteselsil sorumlu mudur?

Hayır. Dağıtıcının m.10 kapsamındaki yükümlülükleri vardır; ancak ürün sorumluluğundaki hukuki sıfat ve tazminat sorumluluğu somut olaya göre belirlenir. Dağıtıcının ürünü kendi markası altında satması veya uygunluğu etkileyen değişiklik yapması halinde m.11 nedeniyle imalatçı yükümlülükleri doğabilir.

Dağıtıcının yalnız satış yapmış olması ile ürüne teknik müdahalede bulunması aynı değildir. Zarar dosyasında gerçek rol ayrıştırılmalıdır.

Ayrıca 6502 sayılı Kanun ve TBK gibi diğer mevzuattan doğan satıcı sorumlulukları ayrı hukuki temeller oluşturabilir.

Rücu hakkı nasıl işler?

Zarar görene ödeme yapan müteselsil sorumlu, iç ilişkide zararın doğumuna etkisi ve taraflar arasındaki hukuki ilişkiye göre diğer sorumlulara rücu edebilir. TBK’nın müteselsil sorumluluk hükümleri bu aşamada önem taşır.

Rücu değerlendirmesinde tasarım kusuru, üretim hatası, ithalat kontrolü, depolama, sonradan değişiklik veya başka katkılar teknik delillerle ayrıştırılır.

Taraflar arasındaki tedarik sözleşmesi masraf paylaşımını ve tazmin hükümlerini düzenleyebilir; ancak zarar görene karşı kanuni dış sorumluluğu tek başına kaldırmaz.

Sözleşmeyle iç sorumluluk paylaşımı yapılabilir mi?

İşletmeler kendi aralarında garanti, rücu, sigorta ve geri çağırma masrafı hükümleri kurabilir. Bu hükümler iç ilişkide önemlidir. Ancak 7223 m.6’nın zarar göreni koruyan emredici çerçevesine aykırı biçimde üçüncü kişinin hakkını ortadan kaldıran kayıtlar geçerli kabul edilmez.

Yabancı üreticiyle yapılan sözleşmede Türk ürün güvenliği mevzuatına uygun teknik dosya, belge ve rücu mekanizmaları açıkça düzenlenmelidir.

Sözleşme hangi hukuka tabi olursa olsun Türkiye piyasasındaki kamu hukuku ürün güvenliği yükümlülükleri ayrıca uygulanır.

Sigorta müteselsil sorumluluğu etkiler mi?

Ürün sorumluluk sigortası ekonomik riskin yönetilmesine yardımcı olabilir; ancak sigortanın bulunması kanuni sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Poliçe kapsamı, istisnalar, coğrafi alan, seri hasar ve geri çağırma giderleri ayrı ayrı incelenmelidir.

Zarar görenin hangi kişiye karşı doğrudan hak sahibi olduğu poliçe ve sigorta mevzuatına göre ayrıca değerlendirilir.

İşletme poliçede bildirim sürelerine uymalı ve ürün güvenliği olayını sigortacıya zamanında bildirmelidir.

Tedarik zinciri kayıtlarının önemi

M.12 kapsamında tutulan kayıtlar ürünün kimden geldiğini ve kime verildiğini gösterir. Tazminat dosyasında da hangi imalatçı, ithalatçı ve dağıtıcının somut ürünle bağlantılı olduğunu belirlemeye yardımcı olur.

Seri ve parti bilgisi üretim tarihi, ithalat partisi, teknik dosya ve satış kaydıyla eşleştirilmelidir. Bu kayıtlar rücu ilişkisinde de kritik olabilir.

On yıllık genel izlenebilirlik yaklaşımı, yıllar sonra ortaya çıkan uyuşmazlıklarda delil erişimini güçlendirir.

Müteselsil sorumluluk dosyası kontrol listesi

Zarar veren ürünün marka/model, seri/parti ve ithalatçı etiketi kaydedilmelidir. İmalatçı, ithalatçı, private-label marka sahibi ve üründe değişiklik yapan işletmelerin rolleri ayrı ayrı belirlenmelidir.

Zarar ve nedensellik delilleri hazırlanmalı; tedarik sözleşmeleri, teknik dosya, servis ve dağıtım kayıtları incelenmelidir. Birden fazla sorumlu varsa dış talep ile iç rücu stratejisi birbirinden ayrılmalıdır.

Sigorta poliçeleri ve bildirim süreleri kontrol edilmelidir.

Sonuç olarak 7223 m.6 kapsamında aynı ürün zararından birden fazla kişi sorumluysa zarar göreni tedarik zincirinin iç paylaşımına mahkûm etmeyen müteselsil sorumluluk ilkesi önem taşır. Kimin nihai olarak ne kadar yük taşıyacağı ise sonradan iç ilişkide belirlenebilir.

İlgili içerikler

• Güvensiz Ürün Zarar Verirse Kim Tazminat Öder?
• Ürün Zararında İspat Yükü Kimde?
• Kendi Markasıyla Ürün Satan İmalatçı Sayılır mı?
• Ürün sorumluluğu ve rücu için iletişim

Resmî kaynaklar

• 7223 sayılı Kanun – Resmî Gazete
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu

Sık Sorulan Sorular