Üretim Lisansı Sahibi Elektriği Kime Satabilir? 6446 m.7 | 2026
Kısa ve net cevap: 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu m.7 uyarınca üretim lisansı sahibi tüzel kişi, lisansındaki üretim tesisiyle elektrik enerjisi ve kapasite üretir; Kanun ve ikincil mevzuatın izin verdiği çerçevede tedarik şirketlerine, serbest tüketicilere ve doğrudan hatla bağlı kişilere satış yapabilir ve piyasa işlemlerine katılabilir. Üretim lisansı, şirketin istediği her tüketiciye sınırsız şekilde perakende satış yapacağı anlamına gelmez. Alıcının serbest tüketici niteliği, ikili anlaşma kuralları, piyasa kayıtları, sayaç ve uzlaştırma düzeni ile lisans kapsamı birlikte uygulanır.
Üretim lisansı sahibinin satış yetkisinin hukuki dayanağı
Elektrik piyasasında üretim faaliyeti 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği kapsamında lisansa tabidir. Kanunun 7. maddesi üretim faaliyetinin kimler tarafından yürütülebileceğini ve üretim lisansı sahibinin temel haklarını düzenler. Üretim lisansı, yalnız santralin fiziksel olarak çalıştırılması için değil, üretilen elektrik enerjisi ve kapasitenin mevzuata uygun biçimde piyasaya sunulması için de temel idari yetkidir.
Üretim lisansı almadan önceki süreç için Elektrik Üretim Tesisi İçin Önlisans Şartları, lisans başvurusunun kurumsal ve usuli aşamaları için ise Elektrik Piyasası Lisans Başvurusu Nasıl Yapılır? rehberleri tamamlayıcı niteliktedir.
Lisansın kapsamı şirket esas sözleşmesinden bağımsız bir düzenleyici sınır oluşturur. Şirket ticaret sicilinde geniş bir faaliyet alanına sahip olsa bile, elektrik piyasasında yalnız lisansı ve mevzuatın tanıdığı haklar ölçüsünde işlem yapabilir.
Üretim lisansı sahibi hangi satış haklarına sahiptir?
6446 m.7’nin sistemi içinde üretim lisansı sahibi, üretim tesisinde ürettiği elektrik enerjisi veya kapasiteyi piyasa mevzuatında öngörülen taraflara satabilir. Üretim şirketleri, EPDK’nın tüketici bilgilendirmelerinde de serbest tüketicilerin ikili anlaşmayla elektrik satın alabileceği tedarikçiler arasında gösterilmektedir. Bu husus, üretim şirketinin yalnız merkezi piyasa üzerinden satış yapmak zorunda olmadığını ortaya koyar.
Satış kanallarının hukuki niteliği birbirinden farklıdır. Bir tedarik şirketine yapılan satış şirketler arası enerji ticareti niteliği taşırken, serbest tüketiciye yapılan satış tüketici veya ticari müşteri ilişkisi doğurabilir. Doğrudan hatla bağlı kişiye satış ise doğrudan hattın izin ve bağlantı rejimiyle birlikte değerlendirilir. Organize piyasalardaki satışlar ise EPİAŞ ve ilgili piyasa düzenlemelerine tabidir.
Üretim şirketinin sözleşme özgürlüğü, elektrik piyasasının zorunlu kurallarıyla sınırlıdır. Lisans kapsamı dışında faaliyet yürütülemez; piyasa kayıt ve ölçüm yükümlülükleri sözleşmeyle bertaraf edilemez; serbest tüketici olmayan tüketiciye serbest piyasa ikili anlaşmasıyla satış yapılamaz.
Serbest tüketiciye doğrudan elektrik satılabilir mi?
Evet. EPDK’nın güncel açıklamasına göre serbest tüketiciler elektrik enerjisi veya kapasiteyi üretim şirketleri, görevli tedarik şirketleri ve diğer tedarik şirketlerinden ikili anlaşma yoluyla satın alabilir. 2026 yılı için EPDK tarafından serbest tüketici limiti yıllık 500 kWh ve üzeri olarak belirlenmiştir. Tüketim miktarı veya Kanunda sayılan diğer sebeplerle serbest tüketici niteliği bulunan kişi, tedarikçisini seçme hakkını kullanabilir.
Bu hak, üretim şirketine her aboneyi tek taraflı olarak portföyüne alma yetkisi vermez. Tüketicinin serbest tüketici şartlarını karşılaması, piyasa sisteminde tedarikçi değişikliği işlemlerinin tamamlanması, uygun ölçüm düzeninin bulunması ve ikili anlaşmanın yürürlüğe girmesi gerekir. Tedarikçi değişikliği, yalnız özel hukuk sözleşmesinin imzalandığı anda tamamlanmış sayılmaz; piyasa süreçleri de sonuçlandırılmalıdır.
Serbest tüketici limiti her yıl Kurul tarafından yeniden belirlenebildiğinden uzun süreli sözleşmelerde yalnız 2026 sınırına atıf yapılması doğru değildir. Sözleşme, tüketicinin serbest tüketici statüsünü kaybetmesi veya mevzuatın değişmesi hâlinde uygulanacak sonucu ayrıca düzenlemelidir.
Mesken ve ticari tüketici bakımından aynı kurallar mı uygulanır?
Serbest tüketici statüsü elektrik piyasası mevzuatından doğar; ancak satış sözleşmesinin tarafı mesken tüketicisi olduğunda 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği gibi tüketici hukuku kuralları da devreye girebilir. EPDK, mesken abonelerine teklif edilen sözleşmelerde tüketici mevzuatındaki asgari koşulların karşılanması gerektiğini açıkça belirtmektedir.
Ticari veya mesleki amaçla elektrik alan şirketlerde ise sözleşme daha geniş müzakere alanına sahip olabilir; buna rağmen Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği ve zorunlu piyasa kuralları uygulanmaya devam eder. Tarafların tacir olması EPDK düzenlemelerini sözleşmeyle dışlama yetkisi vermez.
İkili anlaşma nedir?
İkili anlaşma, gerçek veya tüzel kişiler arasında özel hukuk hükümlerine tabi olarak elektrik enerjisi veya kapasitenin alım satımına ilişkin kurulan ve Kurul onayına tabi olmayan ticari sözleşmedir. Kurulun sözleşmeyi tek tek onaylamaması, sözleşmenin mevzuat dışında kaldığı anlamına gelmez. Taraf seçimi, ölçüm, tedarikçi değişimi, piyasa bildirimi ve tüketici hakları gibi alanlarda düzenleyici kurallar uygulanır.
Üretim şirketiyle serbest tüketici arasındaki ikili anlaşmada en az satış dönemi, fiyat veya fiyat formülü, miktar veya tüketim tahmini, ödeme ve teminat düzeni, dengesizlik maliyetlerinin paylaşımı, vergi ve fonlar, ölçüm verilerinin esas alınması, erken fesih, temerrüt, tedarikçi değişimi ve mevzuat değişikliği hükümleri açık olmalıdır.
Fiyatın yalnız “piyasa fiyatı” olarak yazılması uygulamada uyuşmazlık yaratabilir. Hangi piyasa göstergesinin, hangi zaman aralığının, hangi ek bedellerin ve hangi vergi/fonların fiyata dahil olduğu açıkça yazılmalıdır. Değişken fiyatlı sözleşmelerde negatif veya aşırı fiyat dönemlerinin nasıl ele alınacağı da belirlenmelidir.
Üretim şirketi ürettiğinden daha fazla elektrik satabilir mi?
Üretim şirketinin piyasadaki alım-satım imkanları, Kanun ve piyasa mevzuatında üretim lisansı sahibine tanınan haklar çerçevesinde değerlendirilir. Üretim tesisi arızası, bakım, düşük kaynak koşulları veya tahmin sapması nedeniyle sözleşme miktarı ile fiili üretim arasında fark oluşabilir. Bu farkın nasıl kapatılacağı ve şirketin piyasa üzerinden yapabileceği alımlar, piyasa katılımı ve dengeleme kurallarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Bu nedenle ikili anlaşmada “tesisten çıkan her kWh alıcıya fiziksel olarak teslim edilir” şeklindeki basit yaklaşım yerine, elektrik sisteminin uzlaştırma ve portföy mantığı esas alınmalıdır. Üretim şirketi kendi üretim tahmini, dengesizlik riski ve portföy yükümlülüğünü dikkate almadan sabit miktarlı uzun dönem satış taahhüdü vermemelidir.
Doğrudan hat üzerinden satış ne anlama gelir?
6446 sayılı Kanun, belirli şartlarda doğrudan hat kavramına ve üretim tesisinden belirli kişilere bağlantıya ilişkin düzenlemelere yer verir. Doğrudan hat, genel iletim veya dağıtım şebekesini kullanmaksızın elektrik enerjisinin belirli üretici ve tüketici arasında taşınmasına ilişkin özel bir altyapı modelidir. Böyle bir hattın kurulması, yalnız taraflar arasında kablo çekilmesine ilişkin özel hukuk sözleşmesiyle gerçekleştirilemez.
Hattın teknik güvenliği, imar ve taşınmaz hakları, gerekli idari izinler, sistem bütünlüğü ve EPDK mevzuatı birlikte ele alınmalıdır. Üretim lisansı bulunması, doğrudan hat için gereken bütün izinlerin otomatik verildiği anlamına gelmez.
Organize piyasalarda satış nasıl yapılır?
Üretim lisansı sahibi, gerekli piyasa katılım şartlarını yerine getirerek gün öncesi piyasası, gün içi piyasası ve ilgili diğer piyasa mekanizmalarına katılabilir. Bu işlemler EPİAŞ ve dengeleme-uzlaştırma mevzuatının kurallarına tabidir. Piyasa katılımı için kayıt, teminat, ölçüm, bildirim ve uzlaştırma süreçlerinin eksiksiz yürütülmesi gerekir.
İkili anlaşma ile organize piyasa işlemleri birbirini dışlamaz. Üretim şirketi portföyündeki enerjiyi farklı satış kanalları arasında yönetebilir; ancak aynı enerji miktarını birden fazla yükümlülüğe konu ederek fiziksel ve mali dengesizlik yaratamaz. Portföy yönetimi, lisansın ticari değerinin temel parçalarından biridir.
2026 serbest tüketici limiti neden önemlidir?
EPDK’nın 2026 yılı için açıkladığı serbest tüketici limiti yıllık 500 kWh’tır. Bu miktar, çok geniş bir tüketici grubunun tedarikçisini seçebilmesine imkân verir. Üretim şirketleri açısından bu durum ikili anlaşma piyasasını genişletir; fakat müşteri edinme, sözleşme, tüketici hukuku ve piyasa kaydı yükümlülüklerini de artırır.
Limitin her yıl Kurul tarafından yeniden değerlendirilmesi sebebiyle pazarlama ve satış süreçlerinde güncel yıl limiti kullanılmalıdır. Eski yıldan kalan tanıtım metinleri veya sözleşme ekleri güncellenmeden kullanılmamalıdır.
Üretim şirketi satış sözleşmesinde hangi maddeleri kontrol etmelidir?
- Alıcının serbest tüketici statüsü ve tedarikçi seçme hakkı.
- Sözleşmenin başlangıç ve bitiş tarihi.
- Enerji miktarı, tolerans bandı ve tüketim profili.
- Fiyatın sabit mi formüle bağlı mı olduğu.
- Piyasa referans fiyatı kullanılıyorsa formülün açık tanımı.
- Dengesizlik ve tahmin sapması maliyetinin paylaşımı.
- Teminat, fatura ve ödeme vadeleri.
- Vergi, fon, iletim/dağıtım ve diğer düzenlenmiş bedellerin dağılımı.
- Mücbir sebep ve tesis arızası rejimi.
- Mevzuat değişikliği ve yeni düzenlenmiş bedeller.
- Erken fesih ve fesih tazminatı.
- Uyuşmazlık çözümü ve tebligat adresleri.
Üretim tesisi devre dışı kalırsa satış sözleşmesi ne olur?
Tesisin arıza, bakım veya kaynak yetersizliği nedeniyle üretim yapamaması özel hukuk sözleşmesindeki yükümlülüğü kendiliğinden sona erdirmez. Sözleşmede tesis arızasının mücbir sebep sayılıp sayılmadığı, üretim açığının piyasadan karşılanıp karşılanmayacağı ve ek maliyetin hangi tarafça üstlenileceği açık olmalıdır.
Özellikle tek santrale dayalı sabit miktarlı satış sözleşmelerinde teknik kullanılabilirlik riski önemli bir sözleşme unsurudur. Üretim lisansı sahibinin ticari taahhüdü, santralin teknik kapasitesi ve piyasa üzerinden telafi imkânıyla uyumlu kurulmalıdır.
EPDK denetimi bakımından hangi kayıtlar saklanmalıdır?
Üretim lisansı, ikili anlaşmalar, piyasa katılım kayıtları, ölçüm verileri, faturalar, tüketici statüsü, tedarikçi değişikliği kayıtları ve ilgili bildirimler düzenli biçimde saklanmalıdır. Lisans sahibi, ticari işlemlerinin lisans kapsamına ve mevzuata uygunluğunu gerektiğinde belgeleyebilmelidir.
Şirket içinde sözleşme onay süreci ile enerji mevzuatı uyum kontrolünün ayrılması hata riskini artırır. Satış ekibi, her yeni ürün ve sözleşme modelini hukuk ve piyasa operasyon birimiyle birlikte değerlendirmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Üretim lisansı sahibi serbest tüketiciye elektrik satabilir mi?
Evet. EPDK serbest tüketicilerin üretim şirketlerinden ikili anlaşmayla elektrik enerjisi veya kapasite satın alabileceğini açıkça belirtmektedir.
2026 serbest tüketici limiti kaç kWh?
EPDK’nın 2026 yılı için belirlediği limit yıllık 500 kWh ve üzeridir.
Serbest tüketici olmayan kişiye ikili anlaşmayla satış yapılabilir mi?
Serbest piyasa kapsamında tedarikçi seçme hakkı bulunmayan tüketici, mevzuatta öngörülen görevli tedarik rejimine tabidir; serbest tüketici sözleşmesiyle portföye alınamaz.
İkili anlaşmayı EPDK onaylar mı?
İkili anlaşmalar Kurul onayına tabi olmayan özel hukuk sözleşmeleridir; ancak elektrik piyasasının zorunlu kuralları sözleşmeye uygulanır.
Üretim şirketi organize piyasada da satış yapabilir mi?
Gerekli piyasa katılım şartlarını yerine getiren üretim lisansı sahibi ilgili organize piyasalara katılabilir.
Üretim şirketi başka tedarik şirketine elektrik satabilir mi?
Evet. Üretim şirketinin satış kanalları arasında tedarik şirketleri de bulunur.
Tesis arızalanırsa sözleşme otomatik biter mi?
Hayır. Sonuç sözleşmedeki mücbir sebep, temerrüt, ikame tedarik ve fesih hükümlerine göre belirlenir.
Mesken tüketicisiyle sözleşmede tüketici hukuku uygulanır mı?
Tüketici işlemi niteliğindeki sözleşmelerde elektrik piyasası mevzuatına ek olarak 6502 sayılı Kanun ve ilgili tüketici düzenlemeleri uygulanır.
Resmî kaynaklar
- EPDK – Güncel 6446 Sayılı Elektrik Piyasası Kanunu
- EPDK – Serbest Tüketici
- EPDK – Elektrik Piyasası Sıkça Sorulan Sorular
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
