Türk Vakfı Yurt Dışında Şube veya Temsilcilik Açabilir mi? 5737 m.25 | 2026
1. Yurt Dışında Şube ve Temsilcilik Açmanın Kanuni Dayanağı
5737 sayılı Vakıflar Kanunu m.25, vakıfların uluslararası faaliyetlerine ilişkin doğrudan hüküm içerir. Maddeye göre vakıflar, vakıf senetlerinde hüküm bulunmak kaydıyla uluslararası faaliyet ve işbirliğinde bulunabilir, yurt dışında şube ve temsilcilik açabilir, üst kuruluşlar kurabilir ve yurt dışında kurulmuş kuruluşlara üye olabilir.
Bu hüküm, Türkiye’de kurulu bir vakfın faaliyet alanını ülke sınırları dışına taşımasına açık kanuni dayanak verir. Ancak yetkinin ön şartı vakıf senedinde hüküm bulunmasıdır. Yönetim organının uluslararası çalışma iradesi tek başına yeterli değildir.
Vakıflar Genel Müdürlüğünün güncel mevzuat metinleri ve formları VGM Mevzuat sayfasından kontrol edilmelidir. Türkiye içindeki şube açılışı farklı bir arama niyeti olduğundan 5737 m.5 ve Ek-1 kapsamında vakıf şubesi açılması yazısında ayrıca ele alınmıştır.
2. Vakıf Senedinde Yurt Dışı Faaliyet Hükmü Olmak Zorunda mı?
Evet. 5737 m.25, uluslararası faaliyeti açıkça “vakıf senetlerinde hüküm bulunmak kaydıyla” mümkün kılar. Bu ifade emredici ön şart niteliğindedir. Vakıf senedinde yalnız yurt içi faaliyet öngörülmüş veya uluslararası faaliyet konusunda hiç yetki tanınmamışsa yönetim kurulu kararıyla bu sınır aşılamaz.
Senette “yurt içinde ve yurt dışında şube ve temsilcilik açabilir”, “uluslararası işbirliğinde bulunabilir” veya benzer açık bir düzenleme bulunması gerekir. Hükmün kapsamı somut metne göre yorumlanmalıdır. Sadece “şube açabilir” denilip coğrafi kapsam sınırlandırılmışsa, yurt dışı yetkisinin otomatik bulunduğu kabul edilmemelidir.
Senette hüküm yoksa önce senet değişikliğinin hukuki koşulları değerlendirilmelidir. Vakıf senedinin zorunlu unsurları ve değişikliğe elverişli yapısı için TMK m.106-107 vakıf senedi rehberi başlangıç kaynağıdır.
3. Yurt Dışı Şube veya Temsilcilik Kararını Hangi Organ Alır?
Karar yetkisi vakıf senedindeki organlar ve görev dağılımına göre belirlenir. Senet, yurt dışı şube açma yetkisini mütevelli heyete bırakmışsa yönetim kurulunun tek başına karar alması yeterli değildir. Yönetim kuruluna açık yetki verilmişse karar o organ tarafından alınabilir.
Kararda gidilecek ülke ve şehir, kurulacak birimin şube mi temsilcilik mi olduğu, faaliyet konusu, yöneticiler veya temsilciler, harcama bütçesi, banka ve imza yetkileri, merkeze raporlama düzeni ve faaliyetin vakıf amacıyla bağlantısı açıkça gösterilmelidir. “Gerekli ülkelerde temsilcilik açılmasına” şeklindeki çok genel karar, yabancı ülkedeki resmi işlemler için de çoğu zaman yetersiz kalır.
Kararın vakıf senedi ve 5737 m.25 ile açıkça ilişkilendirilmesi, hem VGM denetiminde hem yabancı ülkedeki kayıt sürecinde vakfın karar zincirini görünür kılar.
4. Yurt Dışında Şube Açmak İçin Sadece Türk Hukuku Yeterli mi?
Hayır. 5737 m.25 Türkiye hukukunda vakfa uluslararası faaliyet yetkisi verir; fakat şube veya temsilciliğin kurulacağı ülkenin kendi hukuk düzeni de uygulanır. Hedef ülke yabancı vakıflar için kayıt, izin, mali temsilci, yerel adres, vergi numarası, banka hesabı veya raporlama şartları koyabilir.
Örneğin bir ülkede yabancı nonprofit kuruluşun şube açması doğrudan tescille mümkünken başka bir ülkede önce bakanlık izni veya yerel temsilci atanması gerekebilir. Türk hukukundaki yetki, yabancı ülkenin kamu hukuku şartlarını ortadan kaldırmaz.
Bu nedenle açılıştan önce hedef ülkenin güncel mevzuatı yerel hukuk uzmanı veya yetkili kurumlar üzerinden doğrulanmalıdır. Apostil, noter tasdiki, yeminli tercüme ve tüzel kişilik belgeleri de ülkeye göre değişebilir.
5. Türkiye’de Hangi Bildirimler Yapılmalıdır?
5737 m.25 kapsamında yürütülen uluslararası faaliyetin VGM kayıtlarıyla uyumlu olması gerekir. İşlem öncesinde vakıf senedindeki yetkinin, organ kararının ve VGM’nin güncel bildirim/form uygulamasının kontrol edilmesi gerekir. VGM’nin resmî mevzuat sayfası, yürürlükteki Vakıflar Yönetmeliği ve eklerini tek noktada yayımlar.
Türkiye içindeki şube/temsilcilik için kullanılan Ek-1 sürecini yabancı ülke açılışına otomatik olarak kopyalamak doğru değildir; 5737 m.25 uluslararası faaliyet için özel kanuni temeldir. İşlem tarihinde VGM’nin hangi form/belgeyi talep ettiği resmî sayfadan teyit edilmelidir.
Yönetim organı, yurt dışı biriminin açıldığı, adresi, temsil yetkilileri ve yabancı ülkedeki kayıt numarası gibi bilgileri merkez uyum dosyasına almalıdır. Sonraki değişiklikler de aynı şekilde belgelenmelidir.
6. Yurt Dışı Şubenin Para Transferleri Nasıl Yapılmalıdır?
Yurt dışı birime kaynak aktarımı, işlemin hukuki niteliğine göre değerlendirilmelidir. 5737 m.25, yurt dışına yapılan nakdi yardım ve bağışların banka aracılığıyla yapılmasını öngörür. Vakfın kendi yurt dışı şubesine faaliyet bütçesi transferi yardım ilişkisiyle aynı olmayabilir; ancak her durumda bankacılık sistemi üzerinden izlenebilirlik, organ kararı ve muhasebe belgesi bulunmalıdır.
Yurt dışındaki başka bir vakıf veya derneğe yapılan bağış söz konusuysa Ek-4 yurt dışına yardım rehberindeki özel bir aylık bildirim sistemi uygulanır. Yurt dışından Türkiye’deki vakfa yardım geliyorsa Ek-3 gelen yardım rehberi esas alınır.
Merkez ile yurt dışı şube arasındaki aktarımın açıklaması, bütçe kalemi, harcama yetkisi ve yabancı ülkedeki vergi/mali kayıtları ayrıca düzenlenmelidir.
7. Yurt Dışı Şube veya Temsilcilik Kimi Temsil Eder?
Yurt dışındaki birim, Türkiye’deki vakfın uluslararası faaliyet aracıdır. Hedef ülke hukuku ayrı bir tüzel kişilik kurulmasını zorunlu kılmıyorsa şube veya temsilcilik esasen merkez vakfın faaliyetini yürütür. Ancak yabancı ülke kayıt sistemi birime farklı hukuki statü verebilir; bu husus kuruluş belgesinden teyit edilmelidir.
Temsil yetkisinin sınırları merkez organ kararında açık olmalıdır. Yerel temsilciye sözleşme imzalama, banka hesabı açma, personel istihdam etme veya taşınmaz kiralama yetkisi veriliyorsa bu yetkilerin kapsamı ve süreleri yazılı hale getirilmelidir.
Yetkisiz temsil, vakıf adına borç doğması veya yabancı ülkede idari yaptırım riski yaratabilir. Bu nedenle genel ve sınırsız vekâlet yerine faaliyet ihtiyacına uygun, denetlenebilir temsil modeli kurulmalıdır.
8. Yurt Dışı Birimin Faaliyetleri VGM Denetiminin Dışında mı Kalır?
Hayır. Vakıf Türkiye’de kurulmuş tüzel kişiliğini koruduğu sürece, yurt dışındaki faaliyetlerinin vakıf amacı ve Türk vakıf mevzuatıyla uyumu merkez yönetimin sorumluluğundadır. 5737 m.33 uyarınca VGM, vakıfların amaçlarına ve mevzuata uygun faaliyet gösterip göstermediğini denetler.
Yurt dışı şubenin gelir-giderleri, banka hesapları, proje raporları ve sözleşmeleri merkez tarafından düzenli şekilde raporlanmalıdır. Yabancı ülkede ayrıca denetim veya yıllık rapor zorunluluğu varsa iki ülkenin kayıt sistemleri arasında uyum sağlanmalıdır.
Yıllık beyanname ve mali tablolar hazırlanırken yurt dışı faaliyetlerinin vakfın toplam finansal görünümüne doğru şekilde yansıtılması gerekir. vakıf beyannamesi rehberi yıllık sistemin temelini açıklar.
9. Açılıştan Önce Hangi Uyum Kontrolleri Yapılmalıdır?
- Vakıf senedinde yurt dışı faaliyet ve şube/temsilcilik yetkisi var mı?
- Kararı almaya yetkili organ doğru mu?
- Hedef ülke mevzuatında yabancı vakıflar için hangi izin ve tesciller aranıyor?
- Birimin şube mi temsilcilik mi olacağı hukuken net mi?
- Yerel temsil ve imza yetkileri yazılı mı?
- Banka hesabı ve para transfer sistemi izlenebilir mi?
- Vergi ve çalışan yükümlülükleri hedef ülkede belirlendi mi?
- Merkeze periyodik mali ve faaliyet raporu verilecek mi?
- VGM’nin güncel bildirim/form talepleri kontrol edildi mi?
- Kapanış halinde varlık ve kayıtların merkeze dönüş planı var mı?
Uluslararası faaliyet, yalnız yeni bir adreste ofis açmak değildir. En az iki ülkenin hukuk ve mali sisteminin kesiştiği bir yapı oluştuğu için karar öncesi uyum planı gereklidir.
10. Türkiye’de Şube Açmakla Yurt Dışında Şube Açmak Arasındaki Temel Fark
Türkiye içinde yeni vakfın şube veya temsilcilik açmasının doğrudan kanuni temeli 5737 m.5 ve Ek-1 sistemidir. Yurt dışı faaliyet ve yurt dışında şube/temsilcilik yetkisinin temel hükmü ise 5737 m.25tir.
İç şubede yalnız Türk vakıf mevzuatı ve diğer ulusal düzenlemeler uygulanırken, yurt dışı şubede hedef ülkenin kuruluş, vergi, iş ve mali mevzuatı da devreye girer. Bu nedenle iki süreci aynı kontrol listesiyle yürütmek hatalıdır.
11. Sık Sorulan Sorular
Türk vakfı yurt dışında şube açabilir mi?
Evet. 5737 m.25, vakıf senedinde hüküm bulunması şartıyla yurt dışında şube ve temsilcilik açılmasına izin verir.
Vakıf senedinde hüküm bulunması zorunlu mu?
Evet. Kanun uluslararası faaliyet yetkisini bu şarta bağlamıştır.
Yönetim kurulu kararı her durumda yeterli mi?
Hayır. Kararı hangi organın alacağı vakıf senedindeki yetki dağılımına göre belirlenir.
Yabancı ülkenin ayrıca izni gerekir mi?
Hedef ülke mevzuatına bağlıdır. 5737 m.25 yabancı ülkenin izin ve tescil şartlarını ortadan kaldırmaz.
Yurt dışı temsilcilik ayrı tüzel kişi midir?
Bu, hedef ülkenin kayıt sistemine göre değişebilir; Türkiye’deki vakfın kararında birimin hukuki niteliği açıkça belirlenmelidir.
Yurt dışı birime para banka üzerinden mi gönderilmeli?
İzlenebilirlik için banka sistemi esas alınmalıdır; bağış niteliğindeki dış transferlerde 5737 m.25 banka aracılığı şartı getirir.
Yurt dışı faaliyet VGM denetimi dışında mı?
Hayır. Vakıf yönetimi, tüm faaliyetlerin vakıf amacı ve mevzuatla uyumundan sorumludur.
Türkiye içindeki şube için de m.25 mi uygulanır?
Hayır. Türkiye içindeki yeni vakıf şube/temsilcilikleri bakımından temel hüküm 5737 m.5’tir.
Yurt dışındaki başka bir vakfa yardım için hangi bildirim kullanılır?
Yardımın niteliğine göre Vakıflar Yönetmeliği m.35 ve Ek-4 sistemi uygulanır.
Resmî güncel mevzuat nereden kontrol edilir?
Vakıflar Genel Müdürlüğünün mevzuat sayfası ve hedef ülkenin yetkili makamları birlikte kontrol edilmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
