Yabancı Sicildeki Uçak Türk Siciline Nasıl Tescil Edilir? Önce Terkin Şartı | 2920 m.54

2920 sayılı Kanun m.54 neyi düzenler?

m.54, Türk uçak siciline tescil için temel uluslararası kayıt kuralını getirir: hava aracı başka bir devlet sicilinde kayıtlıysa önce oradaki kaydının silinmiş olması gerekir. Bu kural, bir hava aracının aynı anda iki devlet sicilinde bulunmasından doğacak milliyet, denetim ve sorumluluk çatışmasını önler.

Uçak satın alındığında fiziksel teslimin gerçekleşmesi sicil milliyetini kendiliğinden değiştirmez. Eski kayıt devam ediyorsa uçak hukuken o devletin sicil bağını sürdürür. Türk tescili için resmi terkin süreci tamamlanmalıdır.

m.54, m.49’daki Türk milliyet şartı ve m.60’taki tescil şartlarıyla birlikte uygulanır. Önceki sicilden terkin yalnız şartlardan biridir.

Uluslararası uçak işlemlerinde terkin zamanlaması satış sözleşmesinin en kritik kapanış adımlarından biridir; çünkü uçak eski sicilden silinip yeni sicile henüz kaydolmadığı ara dönemde operasyon ve sigorta planı özel dikkat gerektirir.

Aynı uçak neden iki devlet sicilinde bulunamaz?

Uluslararası sivil havacılık sisteminde hava aracının milliyeti tescil devletiyle bağlantılıdır. Tescil devleti hava aracının belirli emniyet, kayıt ve denetim sorumluluklarını üstlenir. İki eşzamanlı tescil bu sorumluluğu belirsiz hale getirir.

Milliyet ve tescil işaretleri de sicil devletiyle bağlantılıdır. Türk uçak siciline kayıtlı uçak m.58 uyarınca Türk milliyet ve tescil işaretlerini taşır.

Sigorta, bakım, uçuşa elverişlilik ve leasing sözleşmeleri de kayıt devletine göre hükümler içerebilir. Çift tescil bu özel hukuk ilişkilerini de ciddi biçimde karıştırır.

Bu nedenle satış sözleşmesinde eski sicilden terkin belgesinin teslimi ve yeni sicil başvurusunun zamanlaması ayrıntılı düzenlenmelidir.

Yabancı sicilden terkin nasıl yapılır?

Terkin işlemi uçağın kayıtlı bulunduğu devletin havacılık otoritesinin mevzuatına göre yapılır. Başvuruyu kimin yapabileceği, ipotek veya uluslararası menfaatlerin onayı, vergi/ücret veya belge şartları yabancı hukuka göre değişebilir.

Türk alıcı, yalnız satıcının “terkin yaptım” beyanına güvenmemelidir. Yetkili yabancı otorite tarafından düzenlenmiş resmi terkin veya kayıt silme belgesi alınmalıdır.

Belgede üretici seri numarası, önceki tescil işareti ve terkin tarihi açık olmalıdır. Seri numarası uyuşmazlığı Türk tescil dosyasını durdurabilir.

Yabancı sicilde ipotek varsa alacaklının rızası veya ilgili terkin prosedürü gerekebilir. Bu nedenle finansal takyidatlar satış sürecinin başında incelenmelidir.

Terkin belgesinde nelere dikkat edilmelidir?

Belgeyi düzenleyen makamın yetkili sivil havacılık veya sicil otoritesi olduğu doğrulanmalıdır. Belgenin elektronik doğrulama kodu, mühür veya imza yöntemi yabancı devlet sistemine göre değişebilir.

Türk makamına sunulacak yabancı belgenin tercüme, apostil veya tasdik gereksinimi güncel SHGM başvuru usulünden kontrol edilmelidir. Her yabancı belge için aynı formalite varsayılmamalıdır.

Terkin tarihi satış kapanışından önce veya eş zamanlı olabilir. Taraflar hangi anda riskin ve mülkiyetin geçtiğini sözleşmede ayrıca düzenlemelidir; sicil terkin tarihi özel hukuk risk devrini tek başına belirlemez.

Belgenin yalnız fotokopisi yerine resmi veya doğrulanabilir nüshasının dosyada bulunması gerekir.

Uçak satışında terkin ve Türk tescili nasıl koordine edilir?

Uluslararası uçak satışında kapanış listesi oluşturulur. Satıcı mülkiyet devir belgesi, eski sicil terkin belgesi ve varsa ipotek terkin belgelerini; alıcı ödeme ve Türk tescil için gerekli kurumsal belgeleri hazırlar.

Taraflar belgeleri escrow aracısına önceden bırakabilir. Belirlenen koşullar gerçekleştiğinde satış bedeli, bill of sale ve terkin/tasdik belgeleri eş zamanlı serbest bırakılabilir.

Türk tescil başvurusu için belgelerin ön incelemesi mümkünse kapanıştan önce yapılmalıdır. Böylece uçak yabancı sicilden silindikten sonra eksik belge nedeniyle uzun süre kayıt dışı kalmaz.

Kapanış saati farklı ülke otoritelerinin mesai saatleriyle uyumlu planlanmalıdır. Uluslararası işlemlerde zaman dilimi farkı operasyonel gecikme yaratabilir.

Yabancı sicilde ipotek varsa ne olur?

Yabancı sicilde kayıtlı ipotek veya benzeri teminat hakkı terkin işlemini engelleyebilir veya alacaklı onayı gerektirebilir. Yabancı hukuk danışmanı ilgili kayıt ve serbest bırakma prosedürünü doğrulamalıdır.

Alacaklı kredi tamamen ödenmeden terkin onayı vermeyecekse satış bedelinin bir bölümü doğrudan kreditöre ödenebilir. Escrow yapısı bu eş zamanlılığı sağlar.

Türk sicilinde yeni finansman ipoteği kurulacaksa eski yabancı hakkın sona erdiği ve yeni ipoteğin m.70 şartlarıyla tescil edildiği ayrı ayrı belgelenmelidir.

Uluslararası teminat sistemleri varsa bunların terkin/consent şartları Türk uçak sicili işleminden ayrı olarak kontrol edilmelidir.

Terkin sonrası uçak Türkiye’ye nasıl getirilebilir?

Uçak eski sicilden terkin edildiğinde eski milliyet ve tescil işaretine dayanarak normal operasyon devam etmeyebilir. Teslim veya ferry uçuşu için geçici uçuş izni, özel tescil işareti veya başka yetkilendirme gerekebilir.

Hangi çözümün uygulanacağı çıkış devleti, varış devleti ve uçuş rotasındaki devletlerin mevzuatına göre belirlenir. Satış sözleşmesi bu ferry sorumluluğunu kimin üstleneceğini açık düzenlemelidir.

Sigorta poliçesi ferry uçuşunu ve kayıt değişimi ara dönemini kapsamalıdır. Normal ticari işletme poliçesinin otomatik olarak geçerli olduğu varsayılmamalıdır.

Türk siciline tescil tamamlanmadan ticari yolcu veya yük operasyonuna başlanması ayrıca ruhsat ve tescil ihlali doğurabilir.

Terkin edilen yabancı uçak otomatik Türk uçağı olur mu?

Hayır. Eski sicilden terkin yalnız yabancı tescil engelini kaldırır. Uçağın Türk sivil hava aracı sayılması için m.49’daki malik ve tüzel kişi koşulları ayrıca sağlanmalıdır.

Türk şirketi alıcıysa şirketin yönetim/temsil ve oy çoğunluğu şartları incelenir. Yabancı yatırımcı bulunan şirketlerde esas sözleşme ve oy hakları ayrıca kontrol edilir.

Geçici tescil m.55 kapsamında farklı koşullarla mümkün olabilir. Bu istisna da yabancı sicilden terkin ve özel kullanım şartlarıyla birlikte değerlendirilir.

Malik ile işletici farklıysa leasing ve işletme izinleri ayrı işlem alanıdır.

m.60’taki diğer tescil şartları nelerdir?

m.60 Türk uçak siciline tescil için hava aracının m.49’a göre Türk sivil hava aracı niteliğinde olmasını, başka devlet sicilinde kayıtlı olmamasını veya terkinin belgelenmesini ve Bakanlık/SHGM tarafından aranan uçuşa elverişlilik belgesini temel şartlar arasında düzenler.

Bu nedenle m.54 terkin belgesi tescil dosyasının yalnız bir bölümüdür. Teknik uçuşa elverişlilik veya malik uygunluğu eksikse kayıt yapılamaz.

Başvuru öncesinde m.60 kontrol listesi hazırlanması, yabancı sicilden gereksiz erken terkin riskini azaltır.

Uçağın tip sertifikası veya teknik kayıtlarındaki eksiklikler de uçuşa elverişlilik sürecini etkileyebilir; hukuk ve teknik ekip paralel çalışmalıdır.

Yabancı otorite belgeleri nasıl doğrulanır?

Belgenin resmi kaynaktan geldiği, seri numarasının doğru olduğu ve düzenlenme tarihinin güncel olduğu kontrol edilir. Gerekirse yabancı otoritenin çevrimiçi sicili veya doğrudan teyit mekanizması kullanılabilir.

Yeminli tercüme veya noter/apostil formalitesi güncel başvuru şartlarına göre tamamlanır. Tercümede tescil işareti veya seri numarası gibi teknik bilgiler aynen korunmalıdır.

Sahte terkin belgesi ciddi hukuki ve operasyonel sonuç doğurur. Büyük işlemlerde belge doğrulaması bağımsız olarak yapılmalıdır.

Yabancı otoritenin belgeyi daha sonra iptal edip etmediği de kapanış gününde kontrol edilebilir.

Re-registration dosyası nasıl hazırlanmalı?

Birinci bölüm satış ve mülkiyet belgeleri; ikinci bölüm yabancı sicil kayıt örneği ve resmi terkin belgesidir. Üçüncü bölüm varsa ipotek/teminat terkinleri bulunur.

Dördüncü bölüm Türk malikin m.49 uygunluk belgeleri; beşinci bölüm teknik ve uçuşa elverişlilik kayıtlarıdır.

Altıncı bölüm Türk tescil başvurusu ve tescil işareti işlemleri; yedinci bölüm ferry/teslim uçuşu izin ve sigortalarıdır.

Sekizinci bölüm kapanış kontrol tablosudur. Her belgenin serbest bırakılma zamanı ve sorumlu taraf önceden belirlenmelidir.

m.54 için 12 maddelik kontrol listesi

• Uçak halen hangi devlet sicilinde kayıtlı?
• Yabancı sicilde malik kim?
• İpotek veya başka takyidat var mı?
• Terkin başvurusunu kim yapacak?
• Resmi terkin belgesi alınacak mı?
• Seri numarası ve eski tescil işareti doğru mu?
• Tercüme/apostil/tasdik gereksinimi kontrol edildi mi?
• m.49 Türk milliyet şartı sağlanıyor mu?
• m.60 teknik tescil şartları önceden kontrol edildi mi?
• Ferry uçuşu ve ara dönem sigortası planlandı mı?
• Ödeme-terkin-tescil eş zamanlılığı kuruldu mu?
• Türk tescil sonucu resmi belgeyle doğrulandı mı?

Site içi ilgili içerikler

Uçak siciline itiraz şerhi – m.53 · Sicile güven – m.52 · Türk uçak sicili – m.50 · Türk milliyet şartları – m.49

Resmî kaynaklar

• 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu – m.54
• SHGM – Güncel sektörel mevzuat
• ICAO – Aircraft Nationality and Registration

Sık Sorulan Sorular