Uçak İpoteği Siciline Hangi Bilgiler Yazılır? Alacak, Faiz ve Azami Tutar | 2920 m.74 (2026)

2920 m.74 neden önemlidir?

Uçak ipoteği yalnız taraflar arasında imzalanan bir teminat sözleşmesi değildir; ayni hakkın üçüncü kişiler bakımından açıklığı sicil tesciliyle sağlanır. 2920 m.74, tescilin içeriğini belirleyerek sicilde hangi bilgilerin görünmesi gerektiğini emredici biçimde sayar.

Bu düzenleme, ipotekli hava aracını satın almayı düşünen alıcı, ikinci finansör, haciz koyduracak alacaklı, sigortacı veya başka bir ilgili kişinin teminat yükünü sicilden anlayabilmesi için gereklidir. “İpotek vardır” şeklinde genel kayıt yeterli değildir; alacak ve güvence kapsamı belirlenebilir olmalıdır.

m.74, m.70’teki ipoteğin kuruluş şekli ile birlikte uygulanır. m.70 ipotek anlaşmasının yazılı olmasını, imzaların noterce onayını ve sicile tescili düzenler; m.74 ise bu tescilde hangi esas bilgilerin yazılacağını gösterir.

Bu nedenle sözleşme hazırlanırken sicile girecek alanlar baştan düşünülmelidir. Kapanış günü yalnız imzalı sözleşmeyi sicile sunmak yerine, m.74 unsurlarının tek tek karşılandığı kontrol çizelgesi kullanılması hata riskini azaltır.

Alacaklının adı, soyadı ve adresi neden tescil edilir?

m.74/a, alacaklının adı, soyadı ve adresinin sicile yazılmasını ister. Alacaklı tüzel kişi ise ticaret unvanı, merkez/adres ve tüzel kişiyi ayırt eden diğer kayıtların resmi belgelerle uyumlu biçimde kullanılması gerekir. Kanun metnindeki kişi terminolojisi, tüzel kişi finansörlerin sicilde belirsiz gösterilebileceği anlamına gelmez.

Bankanın unvan değişikliği, birleşmesi veya alacağın başka kuruluşa devri halinde sicildeki alacaklı kaydının güncel durumla uyumlu olup olmadığı kontrol edilmelidir. Çünkü 2920 m.84, ipotekle temin edilmiş alacağının temliki halinde ipoteğin de yeni alacaklıya geçtiğini ve temlikin yazılı şekilde ve sicile tescille olacağını düzenler.

Adres bilgisi tebligat ve sicil iletişimi bakımından önemlidir. Finansman belgelerinde farklı şube veya temsilci adresleri bulunuyorsa sicile hangi adresin yazılacağı açıklaştırılmalıdır. Eski veya eksik adres bırakılması sonradan bildirim sorunlarına neden olabilir.

Yabancı finansörlerde şirketin resmi adı, kayıtlı merkezi ve varsa Türkiye’deki temsil veya tebligat düzeni belgelerle desteklenmelidir. Tercümede ticaret unvanının farklı yazılması sicil kaydı ile kredi sözleşmesi arasında gereksiz kimlik tartışması yaratabilir.

Alacak tutarı ve faiz oranı nasıl gösterilir?

m.74/b, alacağın tutarı ile faiz oranının tescilini arar. Belirli ve değişmeyen bir kredi alacağı söz konusuysa ana para tutarı sicilde açıkça gösterilmelidir. Faiz oranı sabitse oran, değişkense sözleşmedeki hesap mekanizması ve tescil uygulaması uyumlu biçimde düzenlenmelidir.

İpotek tescilinde yazılan tutar, teminatın dış sınırını belirlemede temel veridir. Kredi sözleşmesinde daha yüksek bir borç bulunması, sicilde daha düşük teminat tutarı tescil edilmişse ipoteğin otomatik olarak bütün borcu aynı ölçüde kapsadığı sonucunu doğurmaz.

Faiz oranı sonradan değiştiriliyorsa bu değişikliğin ipotek ve sicil bakımından sonucu ayrıca değerlendirilmelidir. Özellikle sonraki sıra alacaklıların bulunduğu yapılarda teminat kapsamının onların zararına genişletilmesi sınırsız değildir.

Alacak tutarı ile sigorta, birlikte ipotek ve yabancı para kayıtları da birbirini desteklemelidir. Tek bir sicil kaydını izole okumak yerine m.72–79 arasındaki sistem bütün olarak incelenmelidir.

Alacak kesin değil veya değişebilir ise azami tutar nasıl belirlenir?

m.74/c, alacağın tutarı kesin değil veya değiştirilebilir ise faizler dahil ipoteğin temin ettiği azami tutarın tescilini öngörür. Bu hüküm özellikle cari hesap niteliğindeki kredi, revolving finansman, gelecekte kullandırılacak kredi dilimleri veya bakiyesi zaman içinde değişen borçlarda önemlidir.

Azami tutar, ipoteğin her koşulda o tutarda gerçek alacak doğurduğu anlamına gelmez. Gerçek borç daha düşük olabilir. Sicildeki azami tutar, teminatın ulaşabileceği üst sınırı gösterir; alacaklı gerçek ve muaccel alacağı ölçüsünde talepte bulunabilir.

Azami tutar belirlenirken faizlerin dahil olduğu kanun metninde açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle üst limit hesaplanırken yalnız anapara tavanını yazmak ve faizleri tamamen dışarıda bırakmak m.74’ün ifadesiyle uyumsuz sonuç yaratabilir.

Finansman tarafları üst limiti ekonomik ihtiyaca göre belirlerken hava aracının değeri, önceki ipotekler, beklenen faiz ve takip maliyetleri gibi unsurları da dikkate almalıdır. Ancak ekonomik hesabın sonucu sicile açık ve tek anlamlı bir rakam olarak yansıtılmalıdır.

Nama veya hamiline yazılı tahviller ipotekle temin edilirse ne yazılır?

m.74/d, tahvil ihracı gibi çok sayıda alacaklının bulunduğu yapılara özel bir tescil düzeni getirir. İpotek borcun tamamı için kurulacaksa alacaklı yerine borçlu ile alacaklıların tümünü birlikte temsil edecek temsilci tescil edilebilir.

İhracı üstlenen işletme için ipotek kurulacaksa, kanun ipotek üzerinde tahvil sahipleri lehine bir rehin hakkının da tescilini öngörür. Bu sistem, çok sayıda tahvil sahibinin tek tek sicile kaydedilmesinin yaratacağı pratik güçlüğü temsil mekanizmasıyla çözer.

Tahvil yapısında temsilcinin kim olduğu, yetkisinin kapsamı ve değişmesi halinde uygulanacak prosedür ihraç belgelerinde açık olmalıdır. Sicilde görünen temsilci ile güncel temsilci farklılaşmışsa kayıt düzeltilmelidir.

Günümüzde sermaye piyasası mevzuatı altında ihraç edilen borçlanma araçlarında 2920 m.74/d tek başına yeterli inceleme değildir. İhraç mevzuatı, teminat yöneticisi veya temsilci sistemi ve uçak ipoteği kuralları birlikte değerlendirilmelidir.

Tescil tamamlandıktan sonra hangi kontroller yapılmalıdır?

İpotek tescil başvurusu kabul edildiğinde işlem dosyası kapanmış sayılmamalıdır. Güncel uçak sicil örneği alınarak alacaklı adı, adres, tutar, faiz, azami tutar ve varsa özel temsilci kaydı sözleşmeyle karşılaştırılmalıdır.

Uçağın üretici seri numarası ve tescil işareti de doğru olmalıdır. Yanlış hava aracına veya yanlış tanımla yapılan kayıt, teminatın hedeflenen malvarlığı unsuru üzerinde kurulup kurulmadığı konusunda ciddi sorun doğurur.

Sicil kaydının tarih ve sıra bilgileri, aynı uçak üzerinde birden fazla ipotek varsa öncelik değerlendirmesi açısından önemlidir. Önceki ipoteklerin terkin edildiği varsayılmamalı; terkin kaydı resmi sicilden görülmelidir.

İpotek tescil belgesi, noter onaylı sözleşme, izin belgeleri ve kredi kapanış evrakıyla birlikte dijital ve fiziki dosyada saklanmalıdır. Sonradan temlik, ödeme veya terkin yapılırken başlangıç tesciline ulaşılabilmesi önemlidir.

Kredi tutarı veya faiz sonradan değişirse ne yapılır?

Kredi ilişkisinde yeniden yapılandırma, limit artırımı, faiz revizyonu veya vade değişikliği yapılabilir. Her değişiklik ipoteğin kapsamını aynı şekilde etkilemez. Sicildeki tescil türü ve azami tutar, yapılacak tadilin ayni teminat üzerindeki sınırını belirler.

Yeni kredi kullanımı mevcut azami tutarın üzerinde bir teminat ihtiyacı yaratıyorsa, eski ipotek kaydının kendiliğinden yeni borcun tamamını kapsadığı kabul edilmemelidir. İpotek anlaşmasının kapsamı ve tescil kaydı birlikte incelenmelidir.

Alacaklının değişmesi halinde m.84 ayrıca devreye girer. Alacağın devri ile ipotek yeni alacaklıya geçer; ancak kanun temlikin yazılı ve sicile tescilli olmasını düzenler. Bu nedenle m.74’teki alacaklı kaydı güncellenmelidir.

Borcun tamamen ödenmesi, alacaklının feragati veya ipotek ile mülkiyetin aynı kişide birleşmesi gibi sona erme sebepleri gerçekleşirse ipotek terkin süreci işletilir. Sicilin güncel tutulması yeni işlemler bakımından da önemlidir.

Yabancı para ipoteğinde m.74 nasıl uygulanır?

2920 m.73 yabancı para ile ödenecek borçlarda yabancı para esasına göre ipotek kurulmasını izin ve sicil şartına bağlar. Böyle bir ipotekte m.74 uyarınca alacak tutarı, faiz ve gerekiyorsa azami tutar yabancı para yapısıyla uyumlu biçimde tescil edilmelidir.

Kredi avro, ipotek kaydı dolar veya başka para birimi gösteriyorsa temel belgeler arasında uyumsuzluk vardır. Bu tür hata tescil öncesinde düzeltilmelidir. Para birimi kısaltmaları ve rakamların yazımı da tereddüt bırakmamalıdır.

Yabancı para borcunda kur değişimi, sicilde tescilli yabancı para miktarını kendiliğinden değiştirmez. Teminatın hukuki sınırı kayıt ve sözleşme üzerinden belirlenir.

İzin belgesinin sicilde m.73 gereği gösterilmesi ile m.74’teki alacak bilgilerinin birbiriyle uyumlu olması gerekir. Farklı tutar veya para birimi içeren izin belgesiyle tescil talep edilmemelidir.

Birlikte ipotekte tescil içeriği nasıl düzenlenir?

2920 m.72 aynı alacak için birden fazla hava aracı ipotek edilmişse, sorumluluk miktarları sicilde ayrıca belirtilmedikçe her uçağın borcun tamamından sorumlu olduğunu düzenler. Bu nedenle m.72 ve m.74 kayıtları birlikte okunmalıdır.

Her uçak için alacaklı, alacak tutarı, faiz ve varsa azami tutar kaydı yapılırken sorumluluk bölüşümü de varsa açıkça gösterilmelidir. Böylece hangi uçağın ne ölçüde teminat verdiği sicilden anlaşılır.

Bir uçak filodan çıkarılırken diğer uçakların sorumluluk tutarlarının değişmesi planlanıyorsa yalnız release belgesi değil, kalan kayıtların yeni duruma uygun hale getirilmesi gerekir.

Birlikte ipotekli filoda her uçak için ayrı sicil kontrol formu kullanılması pratik hata riskini azaltır. Aynı kredi referansı kullanılsa bile hava aracı tanımları ve sorumluluk rakamları tek tek doğrulanmalıdır.

Uçak finansmanı kapanışında m.74 nasıl uygulanmalı?

Kapanıştan önce taslak sicil başvurusu hazırlanmalı ve kredi belgeleriyle çapraz kontrol edilmelidir. Alacaklı adı, adresi, tutar, faiz oranı, azami tutar ve para birimi tek bir veri tablosunda gösterilebilir.

Noter onaylı ipotek sözleşmesinde yer alan bilgiler ile sicil formu arasında farklılık varsa imza öncesinde düzeltilmelidir. Özellikle banka unvanı, rakam, virgül/nokta kullanımı ve para birimi hataları küçük görünse de ayni teminat kaydında önemlidir.

Tescil sonrası resmi sicil örneği alınmalı ve hukuk ekibi tarafından “as-filed / as-registered” karşılaştırması yapılmalıdır. Beklenmeyen bir eksik veya yanlış kayıt varsa gecikmeden düzeltme prosedürü başlatılmalıdır.

Dosyada yalnız tescil belgesi değil, tescilin dayanağı olan noterli ipotek anlaşması, yönetim kurulu/temsil yetkileri, m.73 izni varsa izin belgesi ve ilgili uluslararası teminat belgeleri de birlikte saklanmalıdır.

m.74 tescil kontrol listesi

• Alacaklının kimliği doğru mu?
• Adres güncel mi?
• Alacak tutarı açık mı?
• Faiz oranı doğru mu?
• Alacak değişkense azami tutar yazıldı mı?
• Azami tutara faizler dahil mi?
• Para birimi doğru mu?
• Yabancı para ipoteğinde m.73 izni kayıtlı mı?
• Birlikte ipotekte m.72 sorumluluk limitleri yazıldı mı?
• Tahvil varsa temsilci doğru gösterildi mi?
• Gerekliyse tahvil sahipleri lehine rehin kaydı yapıldı mı?
• Uçak seri numarası doğru mu?
• Tescil işareti doğru mu?
• Tescil sonrası resmi sicil örneği kontrol edildi mi?

Site içi ilgili içerikler

Yabancı para uçak ipoteği – m.73 · Birlikte uçak ipoteği – m.72 · Akdi uçak ipoteği – m.70 · Uçak ipoteği – m.69 · Türk Uçak Sicili – m.50

Resmî kaynaklar

• 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu – m.74
• Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü – Kanunlar
• SHGM Mevzuat Sistemi

Sık Sorulan Sorular