Koy ve Körfezlerde Gemi Demirlemek Yasak mı? Gezi ve Spor Tekneleri İçin Limanlar Yönetmeliği m.20/e-f (2026)

Limanlar Yönetmeliği m.20/1-e hangi yasağı getirir?

Limanlar Yönetmeliği m.20/1-e, liman idari sahasında bulunan koy ve körfezlere gemi ve deniz araçlarının demirlemesini kural olarak yasaklar. Hüküm mücbir sebepleri istisna tutar ve gezi ile spor tekneleri bakımından sonraki bentte özel bir düzenleme kurar. Böylece kıyı alanlarının seyir güvenliği, çevre korunması ve düzenli kullanımı tek bir genel kural altında toplanır.

Bu yasak, “demirleme sahası doluysa yakın koya geçilir” şeklinde serbest bir alternatif yaratılmasını engeller. Ticari gemi veya başka bir deniz aracı, liman idari sahasında kendisine gösterilmiş demirleme alanı yerine kendi seçtiği koyda bekleyemez. Demirleme yeri ve liman hareketi yetkili liman başkanlığının trafik düzenine tabidir.

Koy veya körfezde kısa süre beklemek de demirleme sayılır mı?

Geminin demir atarak belirli bir mevkiyi bekleme amacıyla işgal etmesi demirleme işlemidir. Sürenin kısa olması kuralı ortadan kaldırmaz. Bir saatlik bekleme ile birkaç günlük bekleme arasında operasyonel fark bulunsa da hukuki olarak yetkisiz yerde demir atma serbestisi doğmaz. Kaptan, kendisine gösterilen demirleme alanını veya liman başkanlığının izin verdiği yeri kullanmalıdır.

Geminin makine üzerinde seyir hâlinde beklemesi, demir atması veya tesise bağlanması farklı operasyonlardır ve her biri kendi liman kurallarına tabidir. “Sadece birkaç saat duracağız” gerekçesi m.20/e’de bulunmayan yeni bir istisna oluşturmaz.

Mücbir sebep istisnası ne anlama gelir?

m.20/e mücbir sebebi açıkça istisna tutar. Geminin kontrolü dışında gelişen ve emniyetli seyrini ciddi biçimde etkileyen olağanüstü durumlarda, geminin can, mal veya çevre emniyetini korumak için korunaklı bir koya sığınması gerekebilir. Böyle bir durumda temel amaç ticari bekleme değil, zorlayıcı tehlikeden korunmadır.

Mücbir sebebe dayanılması liman otoritesiyle iletişimi ortadan kaldırmaz. Limanlar Yönetmeliği m.22’de zorunlu sığınma hâllerinde liman başkanlığına veya ilgili trafik/kılavuzluk birimine bildirim öngören hükümler vardır. Kaptan, sığınma nedenini, geminin mevkiini ve emniyet durumunu gecikmeden bildirir ve verilen talimata uyar.

Kötü hava her zaman mücbir sebep midir?

Her olumsuz hava koşulu otomatik olarak mücbir sebep sayılmaz. Somut hava ve deniz durumunun geminin emniyetli seyrini nasıl etkilediği, mevcut rota ve güvenli liman seçenekleri, liman başkanlığının trafik kararları ve geminin teknik durumu birlikte değerlendirilir. Yönetmeliğin amacı keyfî koy demirlemesini değil, gerçek emniyet ihtiyacında sığınmayı korumaktır.

Fırtına veya ciddi seyir tehlikesi varsa liman başkanlığı m.44 kapsamında trafiği sınırlandırabilir ve gemilere belirli alanlarda bekleme talimatı verebilir. Bu durumda kaptan kendi tercih ettiği noktadan ziyade yetkili makamın güncel emniyet planına uyar.

Gezi ve spor tekneleri için neden ayrı kural vardır?

Gezi ve spor tekneleri, ticari büyük gemilerden farklı olarak kıyı turizmi, günlük gezi ve rekreasyon amaçlarıyla koy ve körfezleri daha sık kullanır. Yönetmelik bu fiilî kullanımın tamamen serbest bırakılması yerine liman başkanlığınca süre ve düzen yönünden yönetilmesini öngörür. m.20/1-f bu özel düzenin temelidir.

Bu hüküm, gezi veya spor teknesine “istediği koyda istediği kadar kalma” hakkı vermez. Tam tersine liman başkanlığı, bölgenin çevresel ve altyapısal kapasitesine göre demirleme sürelerini ve kullanım düzenini belirler. Tekne işletmecisi güncel yerel talimatları takip etmek zorundadır.

m.20/1-f’ye göre demirleme süresi hangi ölçütlerle belirlenir?

Liman başkanlığı gezi ve spor teknelerinin demirleme sürelerini belirlerken Yönetmelikte sayılan ölçütleri dikkate alır: çevresel hassasiyet, teknelerin pis su kapasitesi, atık/pis su alım tesislerinin yeterliliği, bölgedeki talep ve marina veya diğer bağlama imkânlarının bulunup bulunmadığı. Bu ölçütler, turizm kullanımı ile çevre ve liman düzeni arasında denge kurar.

Dolayısıyla iki farklı koy için aynı süre zorunlu değildir. Hassas bir doğal bölgede, atık altyapısının sınırlı olduğu bir koyda veya yoğun sezonda daha sıkı süre düzeni uygulanabilir. Başka bir bölgede altyapı ve bağlama kapasitesi farklıysa liman başkanlığının düzenlemesi de farklı olabilir.

Çevresel hassasiyet neden demirleme süresini etkiler?

Koy ve körfezler, deniz çayırları, kıyısal habitatlar, su sirkülasyonu ve turizm yoğunluğu bakımından hassas olabilir. Çok sayıda teknenin uzun süre aynı bölgede kalması, demir atma hasarı, atık baskısı ve su kalitesi sorunları yaratabilir. m.20/f liman başkanlığının süre düzenlemesinde çevresel hassasiyeti açık bir karar ölçütü hâline getirir.

Tekne kaptanı bakımından bunun sonucu açıktır: demirleme süresi yalnız seyahat programına göre belirlenemez. Yetkili makamın çevreyi korumak amacıyla koyduğu süre, yer veya bağlama yöntemi sınırlamalarına uyulmalıdır. Çevre mevzuatından doğan atık ve kirlilik yükümlülükleri de ayrıca devam eder.

Pis su kapasitesi neden önemlidir?

Gezi ve spor tekneleri sınırlı pis su tankı kapasitesine sahip olabilir. Uzun süre kıyıdan ve alım tesislerinden uzak kalmak, atık yönetimi bakımından risk yaratır. Yönetmelik bu nedenle teknelerin pis su kapasitesini demirleme süresinin belirlenmesinde açıkça dikkate alınacak unsurlar arasına koymuştur.

Bu düzen, denize atık boşaltma izni anlamına gelmez. Gemi atıkları ilgili atık mevzuatına göre teslim edilmeli ve deniz kirliliği yasaklarına uyulmalıdır. Demirleme süresi, teknenin atığını mevzuata uygun biçimde yönetebileceği operasyonel çevreyle uyumlu olmalıdır.

Atık alım tesisi yoksa tekne sınırsız bekleyebilir mi?

Hayır. Alım tesisinin yetersiz olması sınırsız demirlemeyi haklılaştırmaz; aksine m.20/f kapsamında liman başkanlığının daha dikkatli süre ve kullanım düzeni oluşturmasının nedenlerinden biridir. Tekne işletmecisi, atık teslim planını güzergâh ve bağlama planıyla birlikte yapmak zorundadır.

Atık kapasitesi dolan teknenin çevreye deşarj yapması değil, uygun alım imkânına yönelmesi gerekir. Liman başkanlığının demirleme süresi düzeni bu hareketliliği sağlayarak koy üzerindeki çevresel baskıyı azaltır.

Marina veya bağlama imkânı bulunması neden dikkate alınır?

Bölgede yeterli marina, iskele veya yasal bağlama imkânı varsa gezi ve spor teknelerinin uzun süre doğal koylarda kalması yerine bu altyapıyı kullanması mümkün olabilir. Yönetmelik liman başkanlığına karar verirken mevcut marina ve bağlama kapasitesini dikkate alma görevi verir.

Bu yaklaşım, doğal koyların kalıcı tekne park alanına dönüşmesini önler. Tekne sahibinin düşük maliyet gerekçesiyle marinanın yerine süresiz koy demirlemesini tercih etmesi, liman başkanlığının belirlediği sürenin aşılmasına hukuki gerekçe oluşturmaz.

Demirleme süresi bütün yıl aynı olmak zorunda mı?

Yönetmelik tek bir ülke geneli gün veya saat belirlemez. Liman başkanlığı talep yoğunluğu, çevresel koşullar ve altyapı durumuna göre düzenleme yapar. Bu nedenle sezon, bölge veya koy bazında farklı uygulamalar görülebilir. Özellikle turizm sezonundaki yoğunluk, aynı alanın daha fazla tekne tarafından paylaşılmasını gerektirebilir.

Tekne işletmecisi eski sezonda uygulanan süreyi yeni sezon için otomatik kabul etmemelidir. Güncel liman başkanlığı duyurusu, seyir bildirimi ve yerel emirler takip edilmelidir.

m.20/e-f ile m.20/j’deki 168 saat kuralı aynı şey midir?

Hayır. 30 Ağustos 2025 tarihli değişiklikle m.20/1-j’de, limana veya kıyı tesisine uğramayacak; sefer talimatı, yedek parça, teknisyen, kötü hava, personel değişimi veya kabul edilen benzeri bir nedenle bekleyen belirli gemilerin demirleme sahasında ordinosuz beklemesine ilişkin 168 saat eşiği düzenlenmiştir. Bu kural belirlenmiş demirleme sahaları ve belirli bekleme nedenleriyle ilgilidir.

m.20/e-f ise koy ve körfezlerde demirleme yasağı ile gezi/spor teknelerinin özel süre düzenini ele alır. “168 saat hakkım var” denilerek ticari geminin herhangi bir koya demirlemesi mümkün değildir. Hangi bendin uygulanacağı geminin konumu, amacı ve statüsüne göre belirlenir.

m.20/e-f ile m.22’deki 15+15 gün kuralı aynı mıdır?

Hayır. m.22’de, demirleme sahaları ve izin verilmiş kıyı tesisleri dışında bazı koy, korunaklı alan veya balık çiftliği çevresi gibi bölgelerde deniz turizmi araçlarının veya ilgili teknelerin kalışına ilişkin ayrı bir 15 günlük süre ve liman başkanlığı izniyle ilave 15 gün düzeni bulunur. O hükmün kapsamı ve şartları ayrıdır.

m.20/e-f genel demirleme yasağı ve gezi/spor teknesi süre düzenidir. Uygulamada aynı teknenin farklı maddelerden etkilenmesi mümkün olduğundan, tek bir süreyi bütün kıyı alanlarına genellemek doğru değildir. Yer, tekne türü ve faaliyet amacı birlikte incelenmelidir.

Demirleme ordinosu varsa koy yasağı kalkar mı?

Demirleme ordinosu, geminin liman otoritesince belirlenen veya uygun görülen demirleme alanındaki hareketini düzenleyen idari belgedir. Yetkili makamın açıkça belirlemediği bir koyda yalnız ordino kavramına dayanarak serbest demirleme hakkı doğmaz. Geminin yeri liman başkanlığının düzenine uygun olmalıdır.

m.20/e’deki yasağın amacı da gemilerin koy ve körfezleri kendi takdirleriyle alternatif demirleme sahasına çevirmesini önlemektir. Geminin doğru işlem ve doğru yerde demirleme için acente aracılığıyla liman başkanlığı talimatını alması gerekir.

Kaptanın yükümlülüğü nedir?

Kaptan, liman idari sahasına girmeden veya demirleme kararı vermeden önce güncel demirleme alanlarını, yasaklı sahaları, hava durumunu ve liman başkanlığının talimatlarını kontrol etmelidir. Koyun haritada korunaklı görünmesi hukuken demirlemeye açık olduğu anlamına gelmez. Seyir planı idari kısıtlamalarla birlikte hazırlanır.

Mücbir sebeple koya girilmişse kaptan emniyeti sağladıktan sonra gecikmeden durumu bildirir, mevkii ve sığınma gerekçesini açıklar ve yeni talimata uyar. Durum normale döndüğünde geminin yetkili makamın belirlediği düzen içinde hareket etmesi gerekir.

Gezi teknesi işletmecisi hangi kayıtları tutmalıdır?

Teknenin giriş-çıkış saatleri, liman başkanlığına yapılan bildirimler, demirleme veya bağlama yeri, atık teslim kayıtları ve varsa marina rezervasyonu saklanmalıdır. Ticari gezi teknesinde sefer programı ve yolcu operasyonları da ilgili diğer mevzuata uygun yürütülür.

Bir denetimde teknenin süresini aşıp aşmadığı veya atık yönetimini nasıl yaptığı sorulabilir. Sözlü “dün geldik” açıklaması yerine tarih-saat içeren kayıtlar uyuşmazlığı azaltır. AIS veya diğer konum kayıtları da somut olayda delil niteliği taşıyabilir.

Kıyı tesisinde yer yoksa ticari gemi koya geçebilir mi?

Hayır; kıyı tesisinde yer bulunmaması tek başına m.20/e’deki yasağı kaldırmaz. Ticari gemi acentesi liman başkanlığından uygun demirleme yeri ve trafik talimatı almalıdır. Liman otoritesi gemiyi belirlenmiş demirleme sahasına yönlendirebilir veya farklı bir hareket planı düzenleyebilir.

Terminal programı ve ticari bekleme ihtiyacı kamu hukuku demirleme kurallarının önüne geçmez. Geminin bekleme maliyeti veya çarter programı ayrı özel hukuk konularıdır.

İzinsiz koy demirlemesinde ne olur?

m.20/e’ye aykırı demirleme Limanlar Yönetmeliği m.39’daki idari yaptırım sistemini gündeme getirir. Ayrıca m.25 kapsamında yetkisiz veya belirlenen alan dışındaki demirleme hâllerinde geminin yerinin değiştirilmesi emredilebilir; gemi ilgililerinin talimata uyması gerekir.

Demirleme çevre kirliliğine yol açmışsa çevre mevzuatından kaynaklanan yaptırımlar ayrıca uygulanabilir. İdari yaptırım ile kirlilik sorumluluğu birbirinden bağımsız hukuki sonuçlardır.

Mersin ve Mersin kıyılarında kural nasıl uygulanır?

Limanlar Yönetmeliği m.20/e-f Mersin liman idari sahasında da uygulanır. Mersin merkez ve liman sahasındaki ticari gemiler belirlenmiş demirleme alanları ve Mersin Bölge Liman Başkanlığının talimatlarına uyar. Koy veya körfezde kendiliğinden bekleme kararı verilemez.

Mersin’in turizm ve gezi teknesi kullanılan kıyı ilçelerinde de yetkili liman başkanlıklarının yerel düzenleri önemlidir. Silifke, Erdemli, Anamur ve diğer kıyı alanlarında teknenin bulunduğu liman idari sahasının yetkili başkanlığı tarafından belirlenen demirleme, süre ve çevre kuralları takip edilmelidir. Ulusal m.20/f ölçütleri yerel düzenlemenin hukuki temelini oluşturur.

Uygulama kontrol listesi

• Koy veya körfezin hangi liman idari sahasında olduğunu belirleyin.
• Ticari gemiyseniz belirlenmiş demirleme sahası dışında demirlemeyin.
• Mücbir sebep varsa emniyet tedbirini aldıktan sonra liman başkanlığına derhal bildirim yapın.
• Gezi veya spor teknesiyseniz güncel süre ve yer düzenlemesini kontrol edin.
• Pis su kapasitesi ve atık teslim planını seyir programına dâhil edin.
• Marina ve yasal bağlama imkânlarını demirleme alternatifi olarak planlayın.
• 168 saat ve 15+15 gün kurallarını koy yasağıyla karıştırmayın.
• Konum, tarih-saat ve atık teslim kayıtlarını saklayın.

İlgili içerikler

• Liman Çıkış Belgesi olmayan geminin demirleme sahasına çıkışı
• Tersaneden çıkan geminin bağlama-demirleme yeri
• Limanlarda gemi trafik ve rotalama sistemi
• Liman sahasına geliş bildirimi
• Deniz ticareti ve liman hukuku için iletişim

Resmî kaynaklar

• T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı – Limanlar Yönetmeliği
• T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi
• T.C. Resmî Gazete

Sık Sorulan Sorular