Taşıma Süresi Sözleşmede Yazmıyorsa Yük Ne Zamana Kadar Teslim Edilmeli? TTK m.873 | 2026
Kısa ve net cevap: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.873’e göre taşıyıcı, eşyayı kararlaştırılan süre içinde teslim etmek zorundadır. Taraflar taşıma süresini belirlememişse teslim, somut olayın koşulları dikkate alınarak özenli bir taşıyıcıya tanınabilecek makul süre içinde yapılmalıdır. Bu nedenle sözleşmede teslim günü bulunmaması taşıyıcıya belirsiz veya sınırsız bir teslim zamanı vermez. Gecikmenin hukuki sonucu TTK m.875/3 ve m.882/3 başta olmak üzere taşıyıcının sorumluluğuna ilişkin hükümlerle birlikte değerlendirilir.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
TTK m.873 Taşıma Süresini Nasıl Düzenler?
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun eşya taşımasına ilişkin hükümleri içinde yer alan 873. madde, taşıyıcının eşyayı hangi süre içinde teslim etmesi gerektiğini iki basamaklı bir kuralla belirler. Birinci basamak tarafların sözleşmeyle belirlediği süredir. Taraflar açık bir teslim tarihi, belirli sayıda gün veya objektif biçimde hesaplanabilir başka bir süre kararlaştırmışsa taşıyıcı bu süreye uymak zorundadır. İkinci basamak ise sözleşmede herhangi bir süre belirlenmemiş olmasıdır. Bu durumda kanun, boşluğu taşıyıcının tek taraflı takdirine bırakmaz; somut şartlar altında özenli bir taşıyıcıya tanınabilecek makul süreyi ölçüt kabul eder.
Bu düzenlemenin önemli sonucu, “teslim tarihi yazmıyor” savunmasının tek başına gecikme sorumluluğunu ortadan kaldırmamasıdır. Taşıma sözleşmesinin yapılması, eşyanın teslim alınması, taşıma mesafesi, olağan güzergâh, taşımanın niteliği, aracın türü, yükün özellikleri ve sözleşmede öngörülen organizasyon birlikte değerlendirilerek makul taşıma süresi belirlenir. Kanun, herhangi bir sabit gün sayısı koymadığı için bu süre her taşıma bakımından aynı değildir; fakat belirsiz de değildir. Ölçüt, özenli taşıyıcının aynı koşullarda taşıma işini tamamlamak için objektif olarak ihtiyaç duyacağı süredir.
Güncel kanun metni için Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu esas alınmalıdır. Taşıma süresine ilişkin m.873, TTK m.869 taşıma ve teslim engelleri, TTK m.870 taşıma ücreti ve TTK m.871 gönderilenin hakları ile aynı sistem içinde okunmalıdır.
Sözleşmede Teslim Süresi Yazılıysa Hangi Süre Uygulanır?
Tarafların taşıma süresini kararlaştırdığı hâllerde esas olan sözleşmedeki süredir. Süre “17 Eylül saat 12.00’ye kadar”, “eşyanın teslim alınmasından itibaren iki iş günü”, “ertesi gün teslim” veya objektif olarak hesaplanabilir başka bir şekilde belirlenebilir. Taşıyıcının internet sitesi, sipariş formu, taşıma senedi, fiyat teklifi, e-posta teyidi veya sözleşmenin eki içinde yer alan ve taraflarca kabul edilen teslim taahhütleri de sözleşme içeriğinin tespitinde önem taşır.
Sürenin açık belirlenmesi yalnızca gecikmenin varlığını değil, zararın ispatını ve tarafların ticari risk dağılımını da kolaylaştırır. Özellikle üretim hattına yetişmesi gereken hammadde, fuar malzemesi, belirli tarihte teslim edilmesi gereken ticari ürün veya son kullanma tarihi bulunan eşya bakımından teslim zamanının sözleşmede açık yazılması uyuşmazlık ihtimalini azaltır. Taşıyıcı bakımından da hangi yükümlülüğün üstlenildiği netleşir.
Taşıma sözleşmesinde süre yazılmış olması, taşıyıcının m.876’daki kaçınılmazlık savunması gibi kanuni sorumluluk hükümlerinden yararlanamayacağı anlamına gelmez. Ancak sırf taşımanın beklenenden uzun sürmesi veya taşıyıcının iç organizasyon problemi, sözleşmedeki süreyi kendiliğinden uzatmaz. Taşıyıcı sorumluluktan kurtulmak istiyorsa kanunun aradığı koşulları somut olayda ispatlamalıdır.
Süre Kararlaştırılmamışsa “Makul Süre” Nasıl Belirlenir?
TTK m.873, taraflar süre belirlememişse “özenli bir taşıyıcıya tanınabilecek makul süre” ölçütünü getirir. Bu ölçüt taşıyıcının kendi işletme hızına göre değil, objektif özen standardına göre uygulanır. Örneğin taşıyıcının yeterli araç planlamaması, sürücü organizasyonundaki eksiklik, kendi deposundaki yoğunluk veya sevkiyatı gereksiz biçimde bekletmesi makul süreyi uzatan doğal sebepler olarak kabul edilemez; bunlar taşıyıcının işletme alanında kalan organizasyon meseleleridir.
Makul sürenin belirlenmesinde taşıma mesafesi, olağan yol ve trafik koşulları, eşyanın yüklenmesi ve boşaltılması için objektif olarak gereken süre, gümrük veya resmî kontrol işlemleri, sözleşmede kabul edilen aktarma modeli, taşıma aracının niteliği, yükün özel koruma ihtiyacı ve taşıma işinin ticari teamülü dikkate alınabilir. Buna karşılık taraflardan birinin sonradan tek taraflı olarak ileri sürdüğü sürenin m.873 anlamında kararlaştırılmış süre sayılması mümkün değildir.
Makul süre değerlendirmesi yapılırken taşıma ve teslim engelleri de ayrılmalıdır. TTK m.869, taşımanın veya teslimin engellenmesi hâlinde taşıyıcının talimat isteme ve eşya hakkında kanunun izin verdiği işlemleri yapma usulünü düzenler. Gerçek bir teslim engeli oluşmuşsa süre hesabı, taşıyıcının engel karşısında m.869’a uygun davranıp davranmadığıyla birlikte ele alınır.
Taşıma Süresi Ne Zaman Başlar ve Ne Zaman Biter?
Taşıma süresi, tarafların sözleşmesinde özel bir başlangıç anı kararlaştırılmışsa buna göre hesaplanır. Sözleşmede farklı bir düzenleme yoksa eşyanın taşıyıcı tarafından taşıma amacıyla teslim alınması, taşıyıcının fiilî hâkimiyetine geçmesi ve taşıma borcunun ifasına başlanması süre hesabının merkezindedir. TTK m.875 de taşıyıcının zıya, hasar ve gecikme sorumluluğunu eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçen dönemle ilişkilendirir.
Bitiş açısından esas olan yalnızca aracın varış şehrine girmesi değildir. Taşıma borcu, sözleşmede belirlenen teslim yerine eşyanın usulüne uygun biçimde ulaştırılması ve teslim sürecinin tamamlanmasıyla bağlantılıdır. Eşyanın taşıyıcının şubesine gelmesi, sözleşmede adrese teslim kararlaştırılmışsa tek başına teslim borcunu tamamlamaz. Buna karşılık gönderilenin malı teslim almaması gibi bir teslim engeli varsa m.869 devreye girer ve taşıyıcının yapması gereken işlemler farklılaşır.
Bu nedenle taşıma süresini hesaplarken sözleşmedeki “teslim yeri” kavramı mutlaka kontrol edilmelidir. Kapıdan kapıya taşıma, terminal teslim, depo teslim, şube teslim veya belirli lojistik merkez teslimi birbirinden farklı ifa modelleridir. Süre hesabı da kararlaştırılan ifa modeline göre yapılır.
Teslimde Gecikme Hangi Anda Oluşur?
Kararlaştırılan taşıma süresi dolduğu hâlde eşya teslim edilmemişse gecikme gündeme gelir. Süre kararlaştırılmamışsa özenli taşıyıcının aynı şartlarda tamamlaması gereken makul sürenin aşılması gecikmenin temelini oluşturur. Her gecikme, eşyanın zayi olduğu anlamına gelmez. TTK m.874 ayrıca belirli süreler geçtikten sonra hak sahibine eşyanın zayi olmuş sayılmasına ilişkin özel bir karine tanır. Dolayısıyla “geç teslim” ile “zıya karinesi” hukuken farklı aşamalardır.
Bu ayrım önemlidir. Eşya makul süreyi aşıp birkaç gün sonra teslim edilmişse gecikme hükümleri uygulanabilir; eşyanın teslim edilmemesi m.874’teki 20 günlük veya sınır ötesi taşımada 30 günlük ek süreyi aşarsa hak sahibinin zıya karinesine dayanması gündeme gelir. Bu nedenle taşıma dosyasında ilk olarak kararlaştırılan veya makul taşıma süresi, ardından fiilî teslim tarihi ve teslim hiç yapılmamışsa m.874’teki ek süreler tespit edilmelidir.
Taşıma Süresinin Aşılmasının Hukuki Sonuçları Nelerdir?
TTK m.875/1 uyarınca taşıyıcı, eşyanın teslimindeki gecikmeden doğan zararlardan sorumludur. Aynı maddenin üçüncü fıkrası ayrıca önemli bir kural getirir: gecikme hâlinde herhangi bir zarar oluşmamış olsa bile taşıma ücreti gecikme süresi ile orantılı biçimde indirilir; ancak taşıyıcı her türlü özeni gösterdiğini ispat ederse bu sonuç doğmaz. Bu nedenle zarar ispat edilemeyen bir gecikme ile hiç hukuki sonuç doğurmayan bir gecikme aynı şey değildir.
Gecikme nedeniyle tazminat istenmesi hâlinde TTK m.882/3 de dikkate alınır. Bu hükme göre taşıyıcının taşıma süresinin aşılmasından doğan sorumluluğu taşıma ücretinin üç katı ile sınırlıdır. Bununla birlikte TTK m.886’daki sorumluluğu sınırlama hakkının kaybı koşulları gerçekleşmişse sınırlama rejimi ayrıca değerlendirilir. Zarara kasten veya pervasızca ve zararın meydana gelmesi ihtimalinin bilinciyle sebep olunduğunun ispatı, m.886 bakımından belirleyicidir.
Gecikme tazminatı bakımından zarar ile gecikme arasında illiyet bağı kurulmalıdır. Örneğin üretim hattının durması, teslim taahhüdüne bağlı cezai şartın doğması, satış kaybı veya ek depolama gideri ileri sürülüyorsa bu kalemlerin gerçekten gecikmenin sonucu olduğu ve miktarının belgelerle ortaya konulması gerekir. Taşıma hukukunda tazminat talebinin yalnızca “geç geldi” iddiasıyla değil, somut zarar ve kanuni sorumluluk sınırlarıyla birlikte kurulması gerekir.
Taşıma Süresi ve Gecikme Nasıl İspatlanır?
Uyuşmazlıkta en kritik belgelerden biri taşıma senedidir. TTK m.857’de taşıma senedinin içeriği düzenlenmiş, TTK m.858’de taşıma senedinin ispat gücü ayrıca belirlenmiştir. Bunun yanında sipariş teyidi, e-posta yazışması, sevk emri, araç takip kayıtları, teslim tutanağı, irsaliye, depo giriş-çıkış kaydı ve elektronik lojistik platform kayıtları süre hesabını destekleyebilir.
Kararlaştırılan süre iddiasında bulunan taraf, bu sürenin sözleşmenin parçası olduğunu ortaya koymalıdır. Taşıyıcı ise teslimin gecikmediğini veya m.876 kapsamında kaçınılamayacak bir neden bulunduğunu savunuyorsa buna ilişkin kayıtları saklamalıdır. Sadece genel nitelikte “trafik vardı”, “yoğunluk oldu” veya “operasyon gecikti” açıklaması m.873’teki sürenin belirlenmesi ve m.876’daki kurtuluş şartlarının ispatı için yeterli hukuki veri oluşturmaz.
Uluslararası Karayolu Taşımalarında TTK m.873 mü, CMR mi Uygulanır?
TTK m.873 iç hukuk bakımından temel taşıma süresi hükmüdür. Ancak taşıma CMR’nin uygulama alanına giren uluslararası karayolu eşya taşıması ise milletlerarası sözleşme hükümleri öncelikle değerlendirilir. CMR de teslim süresi kararlaştırılmışsa bu sürenin aşılmasını; süre kararlaştırılmamışsa özenli taşıyıcıya tanınabilecek makul taşıma süresi yaklaşımını esas alan bir gecikme düzenine sahiptir. Somut taşımada kalkış ve teslim ülkeleri, ücret karşılığı karayolu taşıması bulunup bulunmadığı ve CMR’nin uygulama şartları ayrıca incelenmelidir.
Bu nedenle her uluslararası taşıma dosyasına otomatik olarak yalnız TTK veya yalnız CMR uygulanacağı söylenemez. Önce taşımanın hukuki niteliği ve uluslararası sözleşmenin uygulama alanı belirlenir. TTK m.852 de deniz, demir ve hava yolu gibi özel düzenlemelerin bulunduğu alanlarda özel hükümlerin saklı olduğunu gösterir. Sitenizdeki TTK m.852 rehberi bu ayrımın başlangıç noktasını açıklar.
Taşıma Sözleşmesinde Süre İçin Kontrol Listesi
- Teslim tarihi veya süresi gün ve saat olarak mümkün olduğunca açık yazılmalıdır.
- Sürenin başlangıcının eşyanın teslim alınması, yüklemenin tamamlanması veya başka bir olay olup olmadığı belirtilmelidir.
- Teslim yerinin adres, depo, terminal veya şube olarak hangi nokta olduğu netleştirilmelidir.
- Aktarma, gümrük işlemi veya özel kontrol öngörülüyorsa bunun süre hesabındaki yeri açık kurulmalıdır.
- Gecikme hâlindeki bildirim usulü ile sorumluluk hükümleri TTK’nın emredici sınırlarına aykırı olmamalıdır.
- Taşıma senedi, sipariş formu ve fiyat teklifindeki süreler birbiriyle çelişmemelidir.
- Gerçek teslim tarihi ve saati teslim belgesinde kayıt altına alınmalıdır.
- Gecikmeye neden olduğu ileri sürülen olaylar taşıyıcı tarafından zamanında ve somut belgelerle kayıt altına alınmalıdır.
Taşıma süresinin açık yazılması hem taşıyan hem gönderen bakımından hukuki güvenlik sağlar. Özellikle ticari üretim, ihracat, e-ticaret ve zaman kritik lojistik işlemlerinde “tahmini teslim” ile bağlayıcı teslim taahhüdünün birbirine karıştırılmaması gerekir. Sözleşme belgelerinde kullanılan her ifadenin aynı hukuki anlama hizmet etmesi önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
1. Taşıma sözleşmesinde teslim tarihi yoksa taşıyıcı istediği zaman teslim edebilir mi?
Hayır. TTK m.873, süre kararlaştırılmamışsa özenli bir taşıyıcıya somut şartlarda tanınabilecek makul süre içinde teslim yükümlülüğü getirir.
2. Makul taşıma süresi kanunda kaç gün olarak yazılmıştır?
Sabit bir gün sayısı yoktur. Mesafe, güzergâh, taşıma türü, yükün niteliği ve somut taşıma şartları birlikte değerlendirilir.
3. Sözleşmedeki teslim günü aşılırsa otomatik tazminat çıkar mı?
Gecikme sorumluluğu gündeme gelir; zarar tazmini için zarar, gecikme ve illiyet bağı değerlendirilir. TTK m.875/3 zarar oluşmasa da belirli koşullarda taşıma ücretinin oransal indirilmesini ayrıca düzenler.
4. Gecikme tazminatında üst sınır var mı?
TTK m.882/3’e göre taşıma süresinin aşılmasından doğan sorumluluk kural olarak taşıma ücretinin üç katı ile sınırlıdır. m.886’daki sınırlama hakkının kaybı hâli saklıdır.
5. Trafik yoğunluğu taşıyıcıyı her zaman sorumluluktan kurtarır mı?
Hayır. Sorumluluktan kurtulma m.876’daki koşullara bağlıdır; taşıyıcının en yüksek özeni göstermesine rağmen kaçınamayacağı ve sonuçlarını önleyemeyeceği nedenler ayrıca ispatlanmalıdır.
6. Eşya geç geldiğinde zayi olmuş sayılır mı?
Her gecikme zıya değildir. TTK m.874, taşıma süresinin bitiminden sonra yurt içi taşımada 20 gün, sınır ötesi taşımada 30 gün içinde teslim edilmeyen eşya için özel zıya karinesi düzenler.
7. Taşıma süresi e-postayla kararlaştırılabilir mi?
Taşıma sözleşmesinin içeriğinin tespitinde taraflar arasındaki yazışmalar delil niteliği taşıyabilir. Süre taahhüdünün hangi belgeyle sözleşmeye dâhil olduğu somut olayda değerlendirilir.
8. Alıcı malı teslim almazsa taşıyıcı yine gecikmiş sayılır mı?
Alıcının teslim almaması bir teslim engeli oluşturabilir. Bu durumda TTK m.869’daki taşıma ve teslim engellerine ilişkin usul uygulanır; taşıyıcının talimat isteme ve bildirim yükümlülükleri değerlendirilir.
9. Uluslararası karayolu taşımasında TTK m.873 doğrudan uygulanır mı?
CMR’nin uygulama şartları varsa öncelikle milletlerarası sözleşme hükümleri incelenir. Taşımanın niteliği belirlenmeden uygulanacak rejim seçilmemelidir.
10. Teslim süresi uyuşmazlığında hangi belgeler önemlidir?
Taşıma senedi, sipariş ve sözleşme, e-posta teyitleri, sevk belgeleri, araç takip kayıtları, teslim tutanağı, irsaliye ve depo kayıtları başlıca delillerdir.
Resmî kaynak ve güncellik notu
Bu içerik 17.09.2026 tarihinde yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.873, m.875, m.882 ve bağlantılı hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Güncel kanun metni için Mevzuat Bilgi Sistemi kullanılmalıdır. Madde metninde bulunmayan sabit bir “makul süre” gün sayısı veya doğrulanmamış yargı kararı eklenmemiştir.
Yazar ve hukuki inceleme
Av. Halil Bakırcı — Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu. Ticaret, sözleşmeler, CMR ve karayolu taşıma hukukuna ilişkin içerikler güncel mevzuat ve resmî kaynaklar esas alınarak hazırlanır. Türkiye genelindeki dosyalar İstanbul ve Mersin ofislerinden yönetilmektedir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
