Taşıma Senedinde Hangi Bilgiler Bulunur? TTK 857 Zorunlu Kayıtlar Rehberi 2026

1. TTK 857’nin amacı
2. Düzenleme yeri ve tarihi
3. Gönderen ve taşıyıcı bilgileri
4. Teslim alma ve teslim yeri
5. Gönderilen ve bildirim adresi
6. Eşyanın türü ve ambalajı
7. Paket sayısı, işaret ve numaralar
8. Ağırlık ve miktar kaydı
9. Taşıma süresi
10. Taşıma ücreti ve giderler
11. Teslimde ödeme
12. Gümrük ve resmî işlem talimatları
13. Özel taşıma biçimi
14. Eksik veya yanlış kayıtların riski
15. Kontrol listesi ve SSS

TTK 857 Taşıma Senedi İçeriğini Neden Ayrıntılı Düzenler?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 857. maddesi, taşıma senedinin yalnız “yük taşındığını gösteren bir kâğıt” olmasını önler ve taşıma ilişkisinin temel unsurlarının aynı belgede görünmesini amaçlayan ayrıntılı bir kayıt sistemi kurar. TTK 856 taşıma senedinin nasıl düzenleneceğini, TTK 857 ise bu senette hangi bilgilerin bulunacağını düzenler. Bu iki madde birlikte okunmalıdır.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Taşıma senedinin işlevi, taşıyıcı ile gönderen arasındaki ilişkinin ispatını kolaylaştırmak, hangi eşyanın hangi şartlarla teslim alındığını belirlemek ve teslim zincirini görünür hale getirmektir. Bu nedenle TTK 857’deki kayıtların her biri somut bir uyuşmazlık sorusuna cevap verir: kim gönderdi, kim taşıyor, kime teslim edilecek, ne taşınıyor, ne kadar taşınıyor, ne zaman teslim edilecek ve taşıma hangi ücretle yapılacak?

Taşıma senedinin düzenlenme biçimi için TTK 856 taşıma senedi rehberi, taşıma sözleşmesinin temel yapısı için TTK 850 taşıma sözleşmesi rehberi birlikte incelenmelidir. Güncel mevzuat metni ayrıca Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edilebilir.

Düzenlenme Yeri ve Tarihi Neden Yazılır?

TTK 857/1-a taşıma senedinde düzenlenme yeri ve tarihinin bulunmasını öngörür. Tarih, belgenin hangi taşıma operasyonuna ait olduğunu ve tarafların taşıma ilişkisinin hangi anda belgelendiğini gösterir. Düzenleme yeri ise belgenin oluşturulduğu yeri somutlaştırır. Özellikle aynı taraflar arasında sürekli taşıma ilişkisi varsa tarih bilgisi, birden fazla sevkiyatın birbirine karışmasını önler.

Uygulamada taşıma senedi üzerindeki tarih ile fiilî yükleme veya teslim alma tarihi farklı olabilir. Böyle bir durumda farkın nedeni diğer belgelerle açıklanmalıdır. Kapı giriş-çıkış kayıtları, sevk irsaliyesi, tartım fişi, depo kaydı ve teslim tutanağı birlikte incelenir. Tarih alanının boş bırakılması veya sonradan değiştirilmesi, ispat tartışmasını büyütür.

Gönderenin Adı, Ticaret Unvanı ve Adresi

TTK 857/1-b uyarınca gönderenin adı, soyadı veya ticaret unvanı ve adresi taşıma senedine yazılır. Gönderen, taşıma sözleşmesinde eşyayı taşıyıcıya veren ve taşıma ilişkisinin tarafı olan kişidir. Şirketlerde ticaret unvanının tam ve doğru yazılması gerekir. Marka adı, şube adı veya kısaltma tek başına tüzel kişiyi kesin biçimde göstermeyebilir.

Adres kaydı da yalnız iletişim bilgisi değildir. Tarafın kimliğini ve ticari ilişkiyi somutlaştırır. Sürekli çalışan şirketlerde eski adresin kullanılması veya grup şirketlerinden yanlış tüzel kişinin yazılması fatura, ücret ve sorumluluk tartışmalarına yol açar. Bu nedenle taşıma senedi hazırlanırken ticaret sicili ve sözleşmedeki taraf bilgileriyle uyum kontrol edilmelidir.

Taşıyıcının Adı, Ticaret Unvanı ve Adresi

TTK 857/1-c, taşıyıcının adı, soyadı veya ticaret unvanı ve adresini de zorunlu kayıtlar arasında sayar. Bu bilgi, taşıma edimini kimin üstlendiğini görünür kılar. Özellikle lojistik zincirinde ana taşıyıcı, fiilî taşıyıcı, alt taşıyıcı ve taşıma işleri komisyoncusunun ayrı şirketler olduğu durumlarda doğru sıfat ve doğru tüzel kişi yazılmalıdır.

Aracın plakasının yazılması yararlıdır fakat plaka tek başına taşıyıcının hukuki kimliğini belirlemez. Aracın sahibi ile taşıma sözleşmesini üstlenen şirket farklı olabilir. Uyuşmazlıkta sözleşme, taşıma senedi, fatura, talimat ve fiilî taşıma kayıtları birlikte incelenerek hangi kişinin hangi sıfatla hareket ettiği belirlenir.

Eşyanın Teslim Alınacağı Yer ve Gün ile Teslim Edileceği Yer

TTK 857/1-d, eşyanın teslim alınacağı yer ve gün ile teslim edileceği yerin taşıma senedinde bulunmasını öngörür. Bu kayıtlar taşımanın coğrafi ve zamansal sınırını belirler. TTK 875 bakımından taşıyıcının sorumluluk dönemi eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar devam ettiği için fiilî teslim alma ve teslim noktalarının doğru kaydı ayrıca önem taşır.

Teslim yerinin yalnız şehir adıyla yazılması bazı taşımalarda yetersizdir. Fabrika, depo, antrepo, liman terminali, mağaza veya şantiye gibi kesin nokta belirlenmelidir. Teslim alma gününün değiştiği operasyonlarda değişiklik yazılı talimatla kayda bağlanmalıdır. Böylece gecikme, bekleme veya teslim engeli tartışmasında hangi programın geçerli olduğu belirlenebilir.

Gönderilenin Bilgileri ve Bildirim Adresi

TTK 857/1-e, gönderilenin adı, soyadı veya ticaret unvanı ile adresini; bent (f) ise gerektiğinde bildirim adresini düzenler. Gönderilen, varma yerinde eşyayı teslim alacak kişidir. Bu kişinin doğru belirlenmemesi, taşıyıcının teslim borcunun kime karşı yerine getirileceği konusunda sorun yaratır.

Teslim yetkisi bulunan depo personeli, şube, bayi veya üçüncü kişinin kullanıldığı durumlarda teslim prosedürü ayrıca açık olmalıdır. Taşıma senedindeki gönderilen ile fiilen teslim alan kişi farklıysa, teslim yetkisinin dayanağı kayda geçirilmelidir. Kimlik, imza, kaşe, teslim kodu veya elektronik teslim kaydı somut olayın ispat araçlarıdır.

Eşyanın Türü, Olağan İşareti ve Ambalaj Çeşidi

TTK 857/1-g, eşyanın türünün olağan işareti ile ambalajının çeşidinin yazılmasını öngörür. Tehlikeli mallarda ilgili mevzuatın öngördüğü işaretler, diğer durumlarda genel olarak tanınan işaretler kullanılır. Bu kayıt, taşıyıcının hangi eşya ile karşı karşıya olduğunu ve taşımanın hangi özelliklere göre yapılacağını belirlemede temel rol oynar.

“Malzeme”, “ürün” veya “koli” gibi aşırı genel ifadeler, eşyanın niteliğini gerektiği kadar açıklamaz. Örneğin cam ürün, makine parçası, soğuk zincir gıda, kimyasal madde veya elektronik cihazın taşıma riski farklıdır. Ambalaj tipi de karton, kasa, palet, varil, tank veya başka biçimde somutlaştırılmalıdır. Ambalajın yetersizliği TTK 862 ve 878 bakımından ayrıca sonuç doğurur.

Paket Sayısı, İşaretler ve Numaralar

TTK 857/1-h, taşınacak paketlerin sayısı, işaretleri ve numaralarının senede yazılmasını öngörür. Bu kayıt teslimde eksik parça tartışmasının temel karşılaştırma noktasıdır. Yükleme anında yüz paket teslim alındığı yazılmışsa teslimdeki paket sayısı bu başlangıç kaydıyla karşılaştırılır. Paketlerin seri, palet veya konteyner numarası varsa senede işlenmesi takip kabiliyetini artırır.

Konteyner taşımalarında konteyner ve mühür numarası gibi ek tanımlayıcı kayıtlar da tarafların uygun gördüğü diğer kayıtlar kapsamında senede eklenebilir. TTK 857/2 taraflara taşıma senedine uygun gördükleri başka kayıtları koyma imkânı verir. Mersin’de konteyner hasarı dosyalarında doğru tanımlayıcı kayıt, hangi ünitenin hangi aşamada teslim edildiğini göstermede önemlidir.

Eşyanın Net Olmayan Ağırlığı veya Başka Şekilde Beyan Edilen Miktarı

TTK 857/1-i taşıma senedinde eşyanın net olmayan ağırlığının veya başka şekilde beyan edilen miktarının bulunmasını öngörür. Ağırlık kaydı, yalnız taşıma ücretini hesaplamak için değil sorumluluk sınırları bakımından da önemlidir. TTK 882, gönderinin zıya veya hasarında sorumluluk sınırını net olmayan ağırlık üzerinden Özel Çekme Hakkına bağlayan bir sistem kurar.

Bu nedenle ağırlık tahmini ise bunun niteliği, kantar ölçümü yapıldıysa ölçüm belgesi ve ölçüm zamanı saklanmalıdır. Adet, litre, metreküp veya başka miktar ölçüsü kullanılıyorsa bu birim açık yazılmalıdır. Belirsiz veya birbiriyle çelişen miktar kayıtları, hem eksiklik hem tazminat hesabında tartışma yaratır.

Taşımanın Yapılacağı Süre

TTK 857/1-j, taşımanın yapılacağı sürenin senette bulunmasını öngörür. Taşıma süresi, teslimde gecikme iddiasının değerlendirilmesinde doğrudan önem taşır. Tarafların belirlediği süre açık yazılmadığında TTK’nın ilgili tamamlayıcı hükümleri ve somut taşımanın özellikleri değerlendirilir.

“En kısa sürede”, “müsait araçla” veya “programa göre” gibi belirsiz ifadeler yerine başlangıç ve beklenen teslim zamanı açıklaştırılmalıdır. Yükleme randevusu, sınır veya liman beklemesi, resmî işlem süreci gibi operasyonel aşamalar varsa bunların hangi tarafın risk ve organizasyon alanında olduğu sözleşmede belirtilmelidir.

Taşıma Ücreti, Giderler ve Ücreti Kimin Ödeyeceği

TTK 857/1-k, kararlaştırılan taşıma ücreti ve teslime kadar ortaya çıkacak giderler ile taşıma ücretinin gönderenden başka biri tarafından ödenecek olması hâlinde buna ilişkin kaydın taşıma senedine yazılmasını öngörür. Ücret kaydı, taşıma hizmetinin karşı edimini açıklaştırır. TTK 870, taşıma ücretinin kural olarak eşyanın tesliminde ödenmesini ayrıca düzenler.

Yakıt farkı, otoyol, bekleme, özel ekipman veya başka gider kalemlerinin uygulanacağı durumlarda bunların sözleşme ve senette açıklaştırılması gerekir. Kanun, taşıyıcının durum ve şartlara göre gerekli olan eşya giderlerini istemesini kabul eder; buna rağmen hangi giderin gerçekten gerekli ve hangi tarafça karşılanacağı somut belge ve işlem kaydıyla belirlenir.

Teslimde Ödemeli Taşıma Kaydı

TTK 857/1-l, teslimde ödemeli taşımalarda teslimde ödeme kaydı ile ödenecek tutarın senette bulunmasını öngörür. Taşıyıcıya yalnız taşıma değil, teslim sırasında belirli bir tahsil işlemi de verilmişse bu görevin kapsamı açık olmalıdır. Tutar, para birimi ve tahsil talimatı tereddüde yer bırakmamalıdır.

Tahsilatla teslimin birbirine bağlandığı operasyonlarda taşıyıcının hangi şartta eşyayı teslim edeceği yazılı talimatla belirlenmelidir. Teslimin ödeme yapılmadan gerçekleşmesi veya ödeme alındığı hâlde gönderene aktarılmaması farklı uyuşmazlıklar doğurur. Bu nedenle teslimde ödeme kaydı yalnız rakam değil, teslim prosedürünün bir parçasıdır.

Gümrük ve Diğer Resmî İşlemlere İlişkin Talimatlar

TTK 857/1-m, eşyanın gümrük ve diğer resmî işlemlerine ilişkin talimatların senette bulunmasını öngörür. Uluslararası veya gümrük bağlantılı taşımalarda hangi belgenin kim tarafından sağlanacağı, hangi işlem noktasının kullanılacağı ve taşıyıcının hangi talimatı izleyeceği açıklaştırılmalıdır.

TTK 860, taşımanın yerine getirilmesinden önce tamamlanması gereken gümrük ve diğer resmî işlemler için gerekli bilgi ve belgelerin gönderene ait olmasına ilişkin ayrıca düzenleme içerir. Belge eksikliği, yanlış bilgi veya yanlış kullanım farklı sorumluluk sonuçları doğurur. Bu nedenle taşıma senedindeki resmî işlem talimatı diğer refakat belgeleriyle uyumlu olmalıdır.

Üstü Açık Araç veya Güvertede Taşıma Kaydı

TTK 857/1-n, varsa taşımanın üstü açık veya örtülmemiş bir araçta ya da güvertede yapılabileceğine ilişkin sözleşmenin senede yazılmasını öngörür. Bu kayıt önemlidir; çünkü TTK 878’de üstü açık araç veya güvertede taşıma, belirli şartlarda taşıyıcının sorumluluktan kurtulma sebepleri arasında ayrıca düzenlenmiştir.

Bu nedenle yükün açık araçta taşınmasına ilişkin kabul belirsiz bırakılmamalıdır. Eşyanın yağmur, güneş, rüzgâr veya çevresel etkilere hassas olduğu durumlarda taşıma biçimi açıkça belirlenmelidir. Sonradan hasar çıktığında, taşıma şeklinin sözleşmeye uygun olup olmadığı bu kayıt üzerinden incelenir.

Taraflar Başka Kayıtlar Ekleyebilir mi?

Evet. TTK 857/2, tarafların uygun gördüğü diğer kayıtların da taşıma senedine konulabileceğini açıkça düzenler. Bu hüküm, kanundaki listenin operasyonun bütün ayrıntılarını tüketmediğini gösterir. Sıcaklık aralığı, mühür numarası, özel istif talimatı, teslim randevusu, GPS veya izleme referansı, özel sigorta bilgisi ve kalite kontrol kaydı gibi unsurlar somut taşımanın niteliğine göre eklenebilir.

Ek kayıtların kanuna ve sözleşmenin diğer hükümlerine aykırı olmaması gerekir. Özellikle sorumluluğu kaldıran veya sınırlandıran standart kayıtlar TTK’nın sorumluluk sisteminden bağımsız değerlendirilemez. Tarafların yazdığı her cümle kanundaki emredici sonuçları ortadan kaldırmaz.

Yanlış veya Eksik Kayıtların Sonucu Nasıl Değerlendirilir?

Taşıma senedindeki yanlışlığın sonucu, hangi kaydın yanlış olduğuna ve uyuşmazlıkla bağlantısına göre belirlenir. TTK 864, taşıma senedine yazılan bilgilerdeki gerçeğe aykırılık, yanlışlık ve eksikliklerden kaynaklanan belirli zarar ve giderler bakımından gönderenin kusursuz sorumluluğunu düzenler. Bu nedenle gönderenin verdiği miktar, ambalaj veya tehlikeli mal bilgisinin doğruluğu önemlidir.

Taşıyıcı açısından da teslim alırken görünür durumu ve senet kayıtlarını kontrol etme imkânı önem taşır. TTK 858 uyarınca iki tarafça imzalanan senedin doğurduğu karineler ve taşıyıcının haklı çekincesi birlikte değerlendirilir. Yanlış kayıt bulunan her olayda aynı sonuç kurulmaz; yanlış bilginin zararla bağlantısı ve tarafların somut davranışları incelenir.

Taşıma Senedi İçin 12 Maddelik Uygulama Kontrolü

1. Düzenlenme yeri ve tarihi yazılmalıdır.
2. Gönderenin tam adı veya ticaret unvanı ile adresi doğrulanmalıdır.
3. Taşıyıcının tam kimliği ve adresi yazılmalıdır.
4. Teslim alma yeri ve günü açık olmalıdır.
5. Teslim yeri ve gönderilen doğru belirlenmelidir.
6. Eşyanın türü ile ambalajı somut tanımlanmalıdır.
7. Paket sayısı, işaret ve numaralar fiilî yükle karşılaştırılmalıdır.
8. Ağırlık veya miktar kaydı belgelendirilmelidir.
9. Taşıma süresi açık yazılmalıdır.
10. Ücret ve gerekli gider düzeni belirlenmelidir.
11. Gümrük veya diğer resmî işlem talimatları eklenmelidir.
12. Somut taşıma için gerekli ek kayıtlar TTK 857/2 kapsamında eklenmelidir.

Sonuç

TTK 857, taşıma senedinin içeriğini ayrıntılı bir listeyle düzenleyerek taşıma ilişkisinin taraflarını, eşyayı, güzergâhı, süreyi ve ücret yapısını aynı belgede görünür hâle getirir. Senet doğru düzenlendiğinde teslim başlangıcı, eşyanın niteliği, miktarı ve taşımanın şartları bakımından güçlü bir ispat altyapısı oluşur.

Bu nedenle taşıma senedini hazır bir formu imzalamak şeklinde görmek doğru değildir. Her seferde fiilî yük ve sözleşme ile karşılaştırılmalı, boş veya yanlış alanlar düzeltilmeli ve gerekli özel talimatlar eklenmelidir. Özellikle yüksek değerli, hassas, tehlikeli veya gümrük bağlantılı yüklerde bu kontrol doğrudan risk yönetimidir.

Sık Sorulan Sorular

Taşıma senedinde tarih bulunmak zorunda mı?

TTK 857/1-a düzenlenme yeri ve tarihini senedin içeriğinde sayar.

Gönderilenin adresi yazılmalı mı?

Evet. TTK 857/1-e gönderilenin adı veya ticaret unvanı ile adresini düzenler.

Paket sayısı senede yazılır mı?

Evet. Paketlerin sayısı, işaretleri ve numaraları TTK 857/1-h kapsamında kaydedilir.

Ağırlık kaydı zorunlu içerikte midir?

TTK 857/1-i net olmayan ağırlık veya başka şekilde beyan edilen miktar kaydını düzenler.

Taşıma süresi senette bulunur mu?

Evet. TTK 857/1-j taşımanın yapılacağı süreyi senet içeriğine dahil eder.

Taşıma ücreti yazılmalı mı?

TTK 857/1-k kararlaştırılan taşıma ücreti, giderler ve ücreti başka kişinin ödeyeceği duruma ilişkin kaydı düzenler.

Gümrük talimatı taşıma senedine yazılır mı?

Evet. TTK 857/1-m gümrük ve diğer resmî işlemlere ilişkin talimatları senet içeriğinde sayar.

Taşıma senedine kanundaki liste dışında kayıt eklenebilir mi?

Evet. TTK 857/2 tarafların uygun gördüğü diğer kayıtların senede eklenebileceğini belirtir.

Yanlış miktar yazılırsa sorumluluk doğar mı?

TTK 864, taşıma senedindeki gerçeğe aykırılık, yanlışlık ve eksikliklerden kaynaklanan belirli zarar ve giderler bakımından gönderenin sorumluluğunu düzenler. Somut zarar bağlantısı ayrıca incelenir.

Mersin’de konteyner taşımada hangi ek bilgiler yararlıdır?

Konteyner ve mühür numarası, terminal veya antrepo teslim noktası, tartım kaydı ve özel teslim talimatları fiilî taşıma zincirini belirlemek bakımından önemlidir.

(E-İMZALIDIR)

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →