Yabancı Uçuşa Elverişlilik Belgesi Türkiye’de Geçerli mi? | 2920 m.88 (2026)

2920 sayılı Kanun m.88 neyi düzenler?

Hava araçları uluslararası dolaşıma tabi yüksek değerli varlıklardır. Bir uçak bir ülkede tescil edilmiş, başka ülkede kiralanmış, üçüncü ülkede bakım görmüş olabilir. Bu nedenle uçuşa elverişlilik belgelerinin sınır ötesi kabulü özel kurallara ihtiyaç duyar. 2920 m.88 bu alanın Türk hukukundaki temel çerçeve maddelerinden biridir.

Madde, yabancı makamlarca verilen uçuşa elverişlilik belgelerinin Türkiye’deki hukuki etkisinin ve Türk makamlarının yabancı hava araçlarına ilişkin belge düzenleme yetkisinin uluslararası sözleşmeler ve idari esaslarla birlikte değerlendirilmesini öngörür.

Bu sistemin temel amacı, aynı hava aracı için her sınır geçişinde sıfırdan sertifikasyon yapılmasını önlemek; buna karşılık emniyet standardı yeterli olmayan veya güncel olmayan yabancı bir belgenin yalnız adı nedeniyle kabul edilmesine de engel olmaktır.

Dolayısıyla m.88’in ana kavramı “karşılıklı ve standartlara bağlı tanıma”dır. Belgenin kaynağı, teknik standardı, geçerlilik durumu ve Türkiye’de hangi işlem için kullanılacağı belirlenmeden kesin kabul sonucu çıkarılamaz.

Yabancı uçuşa elverişlilik belgesi otomatik geçerli midir?

Hayır. Yabancı bir sivil havacılık otoritesinin düzenlediği belge önemli resmi kanıttır; ancak Türkiye’deki etkisi uluslararası hukuk, karşılıklılık ve güncel SHGM prosedürleri çerçevesinde belirlenir. Belgenin yalnız İngilizce başlığında “Certificate of Airworthiness” yazması yeterli değildir.

Belgeyi düzenleyen devletin yetkili sivil havacılık otoritesi, belgenin kapsadığı hava aracı, seri numarası ve geçerlilik tarihi kontrol edilir. Sertifika askıya alınmış, geri alınmış veya belirli şartlara bağlanmışsa bu durum gizlenemez.

Yabancı belgenin dayandığı tip sertifikası ve teknik standardın Türkiye’de kabul edilebilirliği de önem taşır. Uçağın modelinin Türk/SHGM sisteminde kabul edilmiş olması, modifikasyonların onaylı bulunması ve teknik kayıtların doğrulanabilmesi gerekebilir.

Bu nedenle alıcı veya işletici, yabancı belgenin renkli kopyasını görmekle yetinmemeli; belgenin otorite kaydı ve teknik dosya ile uyumunu doğrulamalıdır.

Chicago Sözleşmesi ve uluslararası standartlar neden önemlidir?

Uluslararası sivil havacılığın temel hukuki çerçevesi 1944 Chicago Sözleşmesi ve bu sözleşme kapsamında geliştirilen standartlardır. Uçuşa elverişlilik belgelerinin devletler arasında tanınması bu sistemle yakından bağlantılıdır.

Taraf devletler, uluslararası asgari standartlara uygun düzenlenen belgelerin tanınması bakımından ortak bir çerçeveye sahiptir. Ancak bu tanıma, denetim yetkisinin tamamen ortadan kalkması anlamına gelmez. Bir hava aracının emniyetsiz olduğu yönünde somut bulgu varsa devletler kendi hava sahası güvenliği için gerekli tedbirleri alabilir.

2920 m.88 bu uluslararası yapıyı iç hukuk uygulamasıyla birleştirir. Türkiye’nin taraf olduğu sözleşmelerin hükümleri ve SHGM’nin güncel teknik düzenlemeleri birlikte uygulanır.

Bu nedenle uluslararası uçuş yapan işletici, yalnız tescil devletinin gerekliliklerini değil uçuş yapılacak devletlerin kabul ve ramp inspection uygulamalarını da takip etmelidir.

Yurt dışından satın alınan uçak Türk siciline alınırken ne olur?

Bir hava aracı yabancı sicilden çıkarılıp Türk uçak siciline alınacaksa önceki kayıt devletindeki uçuşa elverişlilik belgeleri ve teknik geçmiş önemli inceleme konusudur. Ancak yabancı sertifika Türk tesciline geçişi otomatik tamamlamaz.

Uçağın deregistration belgesi, mülkiyet zinciri, export certificate of airworthiness, bakım status report, motor ve komponent kayıtları, modifikasyonlar ve hasar geçmişi birlikte incelenir. Uçağın Türkiye’de kabul edilen tip konfigürasyonuna uygunluğu doğrulanır.

İthalat takvimi teknik sertifikasyonla koordine edilmezse uçak fiziksel olarak Türkiye’ye gelmiş ancak ticari operasyona başlayamamış durumda kalabilir. Bu nedenle satış sözleşmesindeki delivery condition’lar ile SHGM süreçleri önceden planlanmalıdır.

Finansör bakımından da Türk tescili ve uçuşa elverişlilik statüsü kredi kullandırım ön şartı yapılabilir. Belge gecikmesi finansman kapanışını etkileyebilir.

Export Certificate of Airworthiness ne işe yarar?

Export Certificate of Airworthiness, hava aracının ihracat veya kayıt devleti değişikliği sırasında belirli teknik uygunluk durumunu gösteren önemli belgedir. Uçağın normal günlük uçuşa elverişlilik sertifikasıyla aynı işlevde değerlendirilmemelidir.

Belge, ihracat tarihinde hava aracının belirli teknik standartlara uygunluğunu ve alıcı devletin sertifikasyon sürecine temel teşkil edecek bilgileri gösterir. Alıcı devlet ek inceleme, modifikasyon veya belge isteyebilir.

Belgenin düzenlenme tarihi ile uçağın fiili teslim tarihi arasında uzun süre varsa bu dönemde yapılan uçuş, bakım veya parça değişiklikleri ayrıca kontrol edilmelidir. Eski export belgesi sonradan gerçekleşen teknik olayları kapsamaz.

Belgenin seri numarası ve model bilgileri satış sözleşmesi, deregistration belgesi ve Türk tescil başvurusuyla birebir uyuşmalıdır.

Türkiye yabancı belge için ek inceleme veya validasyon isteyebilir mi?

Evet. Yabancı belgenin kabulü teknik ve hukuki standartlara bağlıdır. SHGM, uygulanabilir mevzuat çerçevesinde belge doğrulaması, teknik kayıt incelemesi, fiziksel muayene veya ek uygunluk adımı isteyebilir.

Özellikle uçağın modifikasyon geçmişi, tip sertifikasyonu veya önceki kayıt devletinin sistemi Türkiye’de kullanılan standarttan farklıysa ek değerlendirme yapılabilir.

Bu inceleme “yabancı otoriteye güvenilmiyor” anlamına gelmez. Amaç, Türk tescili veya Türk hava sahasındaki operasyon bakımından uygulanabilir standartların karşılandığını doğrulamaktır.

Başvuru sahibi, ek belge talebini geciktirmeden karşılamalı ve önceki otoriteden doğrulama gerekiyorsa resmi yazışma süresini işlem takvimine dahil etmelidir.

Yabancı tescilli bir uçak Türkiye’ye geldiğinde hangi belgeyi taşır?

Yabancı tescilli uçak, kendi kayıt devletince düzenlenen veya tanınan geçerli uçuşa elverişlilik belgesini taşır. 2920 m.89 da uçakta bulundurulması gereken belgeler arasında uçuşa elverişlilik belgesini sayan belge rejiminin parçasıdır.

Türk makamları, hava sahası ve havaalanı güvenliği kapsamında belgenin ibrazını isteyebilir. Belgenin geçerlilik süresi geçmişse veya hava aracının açık teknik uygunsuzluğu varsa yalnız yabancı tescil statüsü uçuş hakkını korumaz.

Charter, business jet veya genel havacılık operasyonlarında da aynı prensip geçerlidir. Uçuşun ticari olup olmaması teknik belge gerekliliğini ortadan kaldırmaz.

Uluslararası operasyonlarda elektronik kopya yeterli mi, özgün belge veya belirli format gerekli mi sorusu güncel operasyon mevzuatına göre ayrıca kontrol edilmelidir.

Türk makamları yabancı hava aracı için belge düzenleyebilir mi?

m.88, uluslararası ilişkiler ve Bakanlık/SHGM esasları çerçevesinde yabancı hava araçlarına ilişkin uçuşa elverişlilik belgesi işlemlerine hukuki zemin sağlar. Ancak bu yetki her yabancı uçağa rutin olarak Türk sertifikası verilmesi anlamına gelmez.

Uçağın tescil devleti, operasyon şekli, geçici kayıt, leasing yapısı veya uluslararası anlaşma kapsamında hangi devletin teknik gözetim sorumluluğunu üstlendiği belirlenmelidir.

Özellikle sınır ötesi lease ilişkilerinde kayıt devleti ile işletici devletin teknik sorumluluklarının uluslararası mekanizmalarla paylaşılması gündeme gelebilir. Her durumda ilgili devletlerin resmi onay ve yetki çerçevesi aranır.

Bu nedenle “uçak Türkiye’de işletiliyor, Türk makamı otomatik sertifika verir” şeklinde bir varsayım yapılmamalıdır.

Yabancı tescilli kiralık uçakta hangi ülkenin belgesi önemlidir?

Operasyonel leasingde hava aracı yabancı sicilde kalabilir ve Türk işletici tarafından kullanılabilir. Bu durumda kayıt devletinin uçuşa elverişlilik belgesi ve Türkiye’deki operasyon/izin şartları birlikte değerlendirilir.

Lease sözleşmesinde teknik kayıtların kimin tarafından tutulacağı, hangi bakım programının uygulanacağı ve belge yenilemelerinin kimin sorumluluğunda olduğu açıkça düzenlenmelidir.

Kayıt devleti değiştirilecekse redelivery ile deregistration, export certificate ve Türk sertifikasyon işlemleri ardışık planlanmalıdır. Belgesel boşluk uçağın yerde kalmasına neden olabilir.

Finansör veya lessor, sertifika kaybını sözleşmesel temerrüt sebebi sayabilir. Bu özel sonuçlar kanuni uçuşa elverişlilik yükümlülüğünden ayrıdır.

Yabancı belgenin teknik kayıtlara uygunluğu nasıl kontrol edilir?

Sertifikadaki üretici, model ve seri numarası doğrudan hava aracının data plate bilgileriyle karşılaştırılır. Motor ve pervane gibi ayrı seri numaralı unsurların kayıtları da teknik dosyada doğrulanır.

Belgenin dayandığı konfigürasyon ile uçağın fiili konfigürasyonu arasında fark varsa, modifikasyon onayı veya STC dokümanı aranır. Onaysız değişiklik sertifika geçerliliğini etkileyebilir.

Bakım kayıtlarındaki son ağır bakım tarihi, zorunlu direktif statüsü ve komponent ömürleri yabancı sertifikanın güncelliğini desteklemelidir.

Bu kayıt incelemesi özellikle satın alma öncesi teknik due diligence’ta yapılmalı; tescil aşamasında ilk kez ortaya çıkan eksikler kapanışı geciktirmemelidir.

2920 m.88 için 15 maddelik kontrol listesi

• Belgeyi hangi devletin yetkili otoritesi düzenledi?
• Belge halen geçerli mi?
• Hava aracının seri numarası doğru mu?
• Tip ve model bilgisi Türk kayıtlarıyla uyumlu mu?
• Belge askıya alınmış veya sınırlandırılmış mı?
• Chicago Sözleşmesi/uluslararası tanıma şartları karşılanıyor mu?
• SHGM ek validasyon veya muayene istiyor mu?
• Export Certificate of Airworthiness mevcut mu?
• Deregistration belgesi hazır mı?
• Bakım kayıtları eksiksiz mi?
• Modifikasyonlar onaylı mı?
• Kayıt devleti değişikliği takvimi planlandı mı?
• Leasingde teknik sorumluluk açık mı?
• Yabancı uçakta m.89 belgeleri taşınıyor mu?
• Türk siciline geçişte m.85–86 süreçleri tamamlandı mı?

Site içi ilgili içerikler

Belgesiz test ve ferry uçuşu – m.87 · Uçuşa elverişlilik belgesinin verilmesi ve geri alınması – m.86 · Hava aracı muayene ve kontrolü – m.85

Resmî kaynaklar

• 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu – m.88
• Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü – güncel uçuşa elverişlilik mevzuatı

Sık Sorulan Sorular