Gazeteci Hastalık Nedeniyle İşten Çıkarılabilir mi? 6 Ay Kuralı | 5953 m.12 (2026)
Kısa ve net cevap: 5953 sayılı Basın İş Kanunu m.12’ye göre gazetecinin hastalanması kural olarak iş sözleşmesinin feshi için sebep değildir. Ancak hastalık nedeniyle iş görememe hali altı aydan fazla sürerse işveren, gazetecinin iş sözleşmesini kanundaki tazminatı ödeyerek feshedebilir. Altı aylık eşik dolmadan yalnız hastalık gerekçesiyle yapılan fesih m.12 sistemine aykırıdır. İşveren hastalık süresini, iş göremezlik durumunu ve fesih tarihini somut belgelerle belirlemelidir. Ayrıca m.12, bu nedenle işten çıkarılan gazetecinin bir yıl içinde iyileşmesi halinde eski işine dönme konusunda özel bir öncelik hakkı düzenler; bu hak ayrı olarak değerlendirilmelidir.
5953 m.12 hastalık halinde hangi korumayı getirir?
Basın İş Kanunu m.12, gazetecinin hastalanmasını tek başına fesih sebebi olmaktan çıkaran özel bir koruma hükmüdür. Gazeteci belirli bir süre iş göremez hale geldiğinde işveren yalnız “raporlu olduğu için” sözleşmeyi hemen sona erdiremez. Kanun altı aylık koruma eşiği koyar.
Kanunun güncel metni Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edilmelidir. Gazetecinin işveren feshi ve genel ihbar sistemi için belirsiz süreli fesih rehberi birlikte incelenebilir.
M.12’nin amacı hastalık nedeniyle geçici iş göremezlik yaşayan gazetecinin hemen işini kaybetmesini önlemektir. Hastalık süresi altı ayı aşmadıkça işveren yalnız bu nedene dayanarak özel m.12 feshi yapamaz.
Hastalığın işe bağlı olup olmaması m.12’nin temel koruma cümlesi açısından tek belirleyici değildir. Ancak iş kazası, meslek hastalığı, engellilik, ayrımcılık veya sosyal güvenlik hakları gibi başka hukuki rejimler de aynı olayda ayrıca uygulanabilir.
Altı aylık süre nasıl hesaplanmalıdır?
Fesih için kanunun aradığı eşik, hastalık halinin altı aydan fazla sürmesidir. Bu nedenle raporların başlangıç-bitiş tarihleri, kesintisiz veya birbirini takip eden iş göremezlik dönemleri ve fiilen işe dönüş olup olmadığı açıkça belirlenmelidir.
İşveren yalnız toplam rapor günlerini gelişigüzel toplayıp “180 gün oldu” sonucuna varmamalıdır. Kanun metnindeki hastalık halinin sürekliliği ve somut iş göremezlik dönemi tıbbi kayıtlarla değerlendirilmelidir. Araya gerçek ve sürekli işe dönüş girmişse önceki dönemle sonraki dönem arasındaki hukuki bağlantı ayrıca incelenir.
Altı aylık süre dolmadan fesih bildirimi yapılıp fesih tarihi altı ay sonrasına bırakılırsa bildirimin hukuki niteliği ve m.12 korumasının hangi tarihte değerlendirilmesi gerektiği somut olarak ele alınmalıdır. En güvenli yöntem, kanuni şart gerçekten oluşmadan hastalık temelli feshe başvurmamaktır.
İşveren personel dosyasında sağlık raporlarının yalnız gerekli bölümünü ve hukuka uygun kişisel veri güvenliğiyle saklamalıdır. Sağlık verisi özel nitelikli kişisel veridir; gereksiz ayrıntı toplanmamalıdır.
Hangi hastalıklar m.12 kapsamındadır?
M.12 genel olarak gazetecinin hastalanmasını düzenler; belirli hastalık listesi vermez. Fiziksel veya ruhsal sağlık sorunu nedeniyle iş göremezlik oluşması, yetkili sağlık raporlarıyla belgelendiğinde hüküm gündeme gelebilir. Ancak kişinin tıbbi teşhisini işverenin kendisinin değerlendirmesi doğru değildir.
Önemli olan tıbbi hastalığın gazetecinin çalışmasını engellemesi ve sürenin kanuni eşiğe ulaşmasıdır. İşveren “bu hastalık ciddi değil” diyerek doktor raporunu keyfi biçimde yok sayamaz; sahte veya usulsüz rapor iddiası varsa yasal doğrulama yollarını kullanmalıdır.
Hamilelik ve doğumla bağlantılı izin/ücret sistemi m.16’da ayrıca özel olarak düzenlenir. Gebelik nedeniyle çalışma durumu m.12’deki genel hastalık hükmüyle otomatik eşitlenmemelidir. M.16’daki yedinci aydan doğum sonrası ikinci ay sonuna kadar özel ücretli izin sistemi ayrı bir korumadır.
İş kazası veya meslek hastalığı söz konusuysa 5510 sayılı sosyal güvenlik mevzuatı ve iş sağlığı güvenliği hükümleri de uygulanabilir. M.12, bu hakları ortadan kaldırmaz.
Hastalık altı ayı aşarsa işveren otomatik olarak fesih yapabilir mi?
Kanun altı ayı aşan hastalık halinde işverene fesih imkanı tanır; ancak bu imkan otomatik ve şekilsiz bir çıkış değildir. İşveren hastalık süresinin gerçekten aşıldığını, gazetecinin iş göremezlik halinin devam ettiğini ve fesih hesabının kanuna uygun olduğunu belirlemelidir.
Fesih yazılı yapılmalı, m.12’ye dayanıldığı ve hastalık süresinin hangi tarihler arasında devam ettiği açıkça gösterilmelidir. Gazeteci iş güvencesi kapsamındaysa m.6’nın 4857 m.18-21’e yaptığı yollama ve özel m.12 hükmünün birlikte nasıl uygulanacağı somut olayda değerlendirilir.
İşveren altı ayı aşan hastalığı bahane ederek ayrımcı saikle hareket edemez. Engellilik veya başka korunan özelliklerle bağlantılı ayrımcılık varsa ayrı tazminat ve geçersizlik sonuçları doğabilir.
Fesih yapılmadan önce gazetecinin kısa süre içinde işe döneceğine ilişkin kesin sağlık raporu veya işverenin başka uygun görevde çalışma imkanı gibi somut faktörler de uyuşmazlıkta tartışılabilir. Kanunun fesih imkanı işverenin genel dürüstlük ve eşit davranma yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
M.12 feshi halinde gazeteciye tazminat ödenir mi?
Evet. M.12, hastalığın altı aydan fazla uzaması halinde işverenin tazminat ödemek suretiyle iş sözleşmesini feshedebileceğini düzenler. Tazminat hesabı Basın İş Kanunu’nun m.6’daki özel kıdem sistemiyle bağlantılıdır.
Gazetecinin mesleğe ilk giriş tarihi, önceki kıdem tazminatı ödemeleri, mevcut işverenle hizmeti, son aylık ücret ve güncel m.6 metni dikkate alınmalıdır. Ayrıntılı hesap için gazeteci kıdem tazminatı rehberi kullanılabilir.
İşverenin “hastalık nedeniyle ayrılıyor, tazminat yok” yaklaşımı m.12’nin açık metnine aykırıdır. Kanun fesih imkanını tazminat ödeme koşuluna bağlar.
Kullanılmayan yıllık izin, ödenmemiş ücret ve varsa diğer işçilik alacakları da kıdem tazminatından ayrı hesaplanmalıdır. Kullanılmayan izin konusunda fesihte yıllık izin ücreti rehberi incelenebilir.
Hastalık feshi işe iade davasına konu olabilir mi?
Gazeteci iş güvencesi şartlarını sağlıyorsa fesih işlemi işe iade denetimine konu olabilir. Mahkeme m.12 şartlarının gerçekten oluşup oluşmadığını, fesih sebebinin gerçekliğini ve 4857 m.18-21’in kıyas uygulanmasından doğan usul kurallarını değerlendirebilir.
İşveren altı ay dolmadan m.12 gerekçesiyle fesih yapmışsa bu açık süre ihlali işe iade iddiasını güçlendirebilir. Altı ay aşılmış olsa bile fesih yazısının ve tazminat hesabının hukuka uygun olması gerekir.
İşe iade için arabuluculuk ve dava süreleri kısadır. Fesih tebliğinden sonra beklenmeden hukuki başvuru yapılmalıdır. Ayrıntılar için gazetecinin işe iade hakkı rehberi incelenebilir.
M.12’ye dayanan fesih ile işverenin başka davranış/performance gerekçesiyle yaptığı fesih birbirinden ayrılmalıdır. İşveren sonradan gerekçe değiştirmemelidir.
Hastalık süresi hangi belgelerle ispatlanır?
Yetkili sağlık kuruluşu raporları, SGK geçici iş göremezlik kayıtları, işe dönüş kayıtları ve işveren personel devam çizelgeleri temel delillerdir. İşveren sağlık raporlarının tarih aralıklarını düzenli takip etmelidir.
Gazetecinin raporlu olduğu halde fiilen çalıştırıldığı tarihler varsa CMS girişleri, e-posta ve görev kayıtları gerçek çalışma durumunu gösterebilir. İşveren raporlu kişiyi sürekli çalıştırıp sonra aynı dönemi “altı aylık kesintisiz hastalık” saymamalıdır.
Sağlık verileri KVKK bakımından özel nitelikli olduğundan yalnız gerekli veriler işlenmeli, erişim sınırlandırılmalı ve hukuki saklama kuralları uygulanmalıdır. İşveren yöneticiler arasında teşhis ayrıntılarını gereksiz paylaşmamalıdır.
Gazeteci de raporlarını, SGK ödemelerini ve işverene yaptığı bildirimleri saklamalıdır. Fesihte hangi raporların dikkate alındığı açıkça karşılaştırılabilir olmalıdır.
Hastalık döneminde ücret ve sosyal güvenlik ödemeleri nasıl değerlendirilir?
M.12 esas olarak fesih korumasını düzenler. Hastalık dönemindeki ücretin hangi kısmının işveren veya sosyal güvenlik sistemi tarafından karşılanacağı, rapor türü ve 5510 sayılı Kanun hükümleriyle birlikte değerlendirilir. Her hastalık döneminde işverenin tam ücret ödeme yükümlülüğü olduğu şeklinde genel sonuç çıkarılmamalıdır.
Gazetecinin toplu iş sözleşmesi veya bireysel sözleşmesi daha lehe hastalık ücreti öngörebilir. İşveren geçmişte sürekli uyguladığı tamamlayıcı ödeme varsa işyeri uygulaması yönünden ayrıca incelenebilir.
SGK geçici iş göremezlik ödeneği ile işveren ücretinin mahsup ilişkisi somut mevzuata ve sözleşmeye göre belirlenir. Aynı dönem için mükerrer ödeme veya haksız kesinti yapılmamalıdır.
Fesih hesabında hastalık dönemi ve son ücretin kıdem tazminatına etkisi ayrıca incelenmelidir. İşveren rapor nedeniyle ücret ödemesinin azalmasını kullanarak kıdemde gerçek son aylığı yapay biçimde düşürmemelidir.
Gazeteci iyileşirse eski işine dönme hakkı var mı?
M.12, altı ayı aşan hastalık nedeniyle işten çıkarılan gazetecinin işten ayrılmasından itibaren bir yıl içinde iyileşmesi halinde özel bir yeniden işe alma önceliği düzenler. Bu hak otomatik olarak eski sözleşmenin kendiliğinden canlanması değildir; kanundaki koşullarla öncelikli yeniden işe alınma mekanizmasıdır.
Gazeteci iyileştiğini sağlık raporuyla belgelemeli ve işverene yazılı olarak işe dönmek istediğini bildirmelidir. İşverenin aynı veya uygun gazeteci pozisyonu için personel ihtiyacı bulunması halinde m.12’deki öncelik dikkate alınmalıdır.
Bu özel hak, hastalık feshi sonrası gazetecinin mesleğe dönüşünü korur. Ayrıntıları aynı serideki İş Hukuku içerikleri içinden m.12 yeniden işe alma rehberinde ayrıca işlenmektedir.
İşveren gazetecinin başvurusunu ve varsa açık pozisyon durumunu yazılı kayda almalıdır. Gazeteci de başvurunun ulaştığını ispatlayacak yöntem kullanmalıdır.
Hastalık feshi kontrol listesi
- Gazetecinin 5953 kapsamındaki statüsünü doğrulayın.
- Hastalık/iş göremezlik başlangıç tarihini belirleyin.
- Raporların kesintisiz veya bağlantılı olup olmadığını inceleyin.
- Altı aylık kanuni eşik gerçekten aşıldı mı hesaplayın.
- Fesih yazısında m.12 dayanağını ve tarihleri açık gösterin.
- Kıdem/tazminat hesabını güncel m.6’ya göre yapın.
- Kullanılmayan izin ve diğer alacakları ayrı hesaplayın.
- İş güvencesi koşullarını ayrıca değerlendirin.
- Sağlık verilerini KVKK’ya uygun sınırlı işleyin.
- Bir yıl içindeki iyileşme ve yeniden işe alma önceliğini kayıt altında tutun.
Sık Sorulan Sorular
Gazeteci hastalanınca hemen işten çıkarılabilir mi?
Hayır. M.12 hastalığın kural olarak fesih sebebi olmadığını düzenler.
Kaç ay sonra hastalık nedeniyle fesih mümkün?
Hastalık halinin altı aydan fazla sürmesi halinde m.12’deki özel fesih imkanı gündeme gelir.
Altı ay dolmadan fesih yapılırsa ne olur?
M.12’nin süre şartı oluşmadan hastalık temelli fesih hukuka aykırılık tartışması yaratır ve iş güvencesi varsa işe iade konusu olabilir.
Hastalık feshi tazminatsız mı?
Hayır. M.12, altı ayı aşan hastalıkta tazminat ödenerek fesih öngörür.
Her rapor günü altı aya eklenir mi?
Hastalık halinin süresi somut rapor ve iş göremezlik dönemleriyle değerlendirilir; gelişigüzel toplama yapılmamalıdır.
Hamilelik m.12 hastalığı mı?
Gebelik ve doğum için m.16’da ayrı özel koruma bulunmaktadır; otomatik olarak m.12 ile eşitlenmemelidir.
İş kazasında da m.12 mi uygulanır?
M.12 yanında iş kazası ve sosyal güvenlik mevzuatı ayrıca uygulanabilir.
Hastalık feshi işe iade davasına konu olur mu?
İş güvencesi şartları varsa fesih m.12 ve 4857 m.18-21 bakımından denetlenebilir.
İyileşen gazeteci eski işine dönebilir mi?
M.12, işten ayrılmasından itibaren bir yıl içinde iyileşen gazeteci için özel yeniden işe alma önceliği öngörür.
Hastalık feshi alacakları için arabuluculuk gerekir mi?
Alacak, tazminat ve işe iade taleplerinde 7036 m.3 kapsamındaki dava şartı arabuluculuk uygulanır. Resmî bilgi için Adalet Bakanlığı kaynağı kullanılabilir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
