Pilot Lisansı Hangi Hallerde İptal Edilir veya Geri Alınır? | 2920 m.97 (2026)

2920 sayılı Kanun m.97 neyi düzenler?

2920 sayılı Kanunun 95. maddesi pilot ve uçuş için gerekli diğer personelin yeterlik belgesine sahip olmasını zorunlu tutar. m.97 ise bu yeterliğin sonradan kaybedilmesi halinde belgenin hukuki durumunu düzenler.

Kanun iki farklı senaryo kurar. Belgenin verilmesi için aranan asgari şartlardan biri sürekli olarak kaybedilmişse belge iptal edilir. Değişiklik geçiciyse, yeterlik yeniden kazanılıncaya kadar belge geri alınabilir. Bu ayrım hem uçuş emniyetini korur hem geçici sorunu bulunan kişinin belgesini gereksiz biçimde kesin olarak sona erdirmemeyi sağlar.

m.97’deki sistem, lisansın yalnız bir kağıt veya dijital kayıt olmadığı gerçeğine dayanır. Lisansın hukuki değeri, sahibinin belgenin gerektirdiği yeterliği fiilen taşımaya devam etmesine bağlıdır.

Bu hüküm m.95’teki lisans alma ve yenileme şartlarıyla birlikte okunmalıdır. Başlangıçta aranan temel yeterlik şartlarının sonradan ortadan kalkması belgenin kullanımını doğrudan etkiler.

Pilot lisansı hangi durumda iptal edilir?

m.97’nin kesin sonucu, asgari yeterlik şartlarından birinin sürekli olarak kaybedilmesi halinde ortaya çıkar. Buradaki “sürekli” nitelik önemlidir. Eksikliğin geçici bir eğitim açığı veya kısa süreli sağlık durumu olmadığı, kalıcı şekilde lisansın temel şartını ortadan kaldırdığı anlaşılmalıdır.

İptal, mevcut lisansın hukuki varlığını sona erdiren ağır bir idari sonuçtur. Pilot, iptal edilen belgenin ayrıcalıklarını kullanamaz. Daha sonra yeniden lisans almak mümkünse bunun yeni başvuru ve ilgili mevzuat şartları üzerinden değerlendirilmesi gerekir.

İptal gerekçesi somut ve belgelendirilebilir olmalıdır. Yetkili makam hangi asgari şartın kaybedildiğini ve bunun neden sürekli kabul edildiğini idari işlemde ortaya koymalıdır.

İptal kararı ile disiplin cezası her zaman aynı şey değildir. m.97’nin odağı, yeterliğin objektif olarak kaybedilmesidir. Kişinin kusurlu davranışı bulunmasa bile temel şart kalıcı biçimde yoksa uçuş emniyeti gereği lisans iptal edilebilir.

Yeterlik belgesi hangi durumda geçici olarak geri alınır?

Yeterlikteki değişiklik geçiciyse kesin iptal yerine geri alma uygulanabilir. Amaç, pilotun veya ilgili personelin uygunluk yeniden kanıtlanıncaya kadar belge ayrıcalığını kullanmasını durdurmaktır.

Geçici sağlık sorunu, belirli bir yeterlik kontrolünde başarısızlık veya mevzuatın öngördüğü başka geçici uygunsuzluklar somut şartlara göre bu rejimi gündeme getirebilir. Hangi olayın geri alma sebebi olduğu ilgili lisans ve sağlık mevzuatından belirlenir.

Geri alma süresinde kişi lisansın verdiği uçuş ayrıcalığını kullanamaz. “Belge iptal edilmedi” düşüncesiyle görev yapılması hukuka aykırı olabilir.

Geri alma işlemi, sorun giderildiğinde otomatik olarak sona ermek zorunda değildir. Yetkili makamın istediği sağlık raporu, eğitim, test veya diğer kanıt sunulmalı ve belgenin yeniden kullanılabilir hale geldiği resmi olarak doğrulanmalıdır.

Sağlık yeterliğinin kaybı lisansı nasıl etkiler?

Pilot lisanslandırmasında sağlık uygunluğu temel emniyet şartlarından biridir. Pilotun geçerli medical sertifikaya sahip olması ve uçuş görevini güvenle yerine getirecek sağlık durumunu koruması gerekir.

Geçici rahatsızlık durumunda pilotun belirli süre uçuşa ara vermesi ve havacılık tıbbı değerlendirmesi gerekebilir. Böyle bir durumda belgenin kullanımının geçici olarak durması m.97’nin mantığıyla uyumludur.

Sağlık şartının kalıcı şekilde ve ilgili lisans ayrıcalığını kullanmaya engel olacak biçimde kaybedilmesi halinde daha ağır sonuç gündeme gelebilir. Ancak tıbbi değerlendirme uzman ve yetkili havacılık tıbbı sistemi üzerinden yapılmalıdır.

Pilot kendi sağlık durumundaki önemli değişikliği gizlememelidir. Kağıt üzerindeki medical son tarihinin henüz dolmamış olması, uçuş emniyetini etkileyen yeni sağlık durumunu önemsiz hale getirmez.

Mesleki yeterliğin kaybı nasıl değerlendirilir?

Pilotun lisans türüne ve görevine göre teorik bilgi, pratik beceri, tip yeterliği ve dönemsel kontroller gerekir. Bir kontrolde standart altına düşülmesi halinde eğitim ve yeniden kontrol mekanizmaları uygulanabilir.

Tek bir kontrol başarısızlığı her zaman lisansın kesin iptali anlamına gelmez. İlgili mevzuat remedial training, tekrar test veya geçici yetki durdurma öngörebilir. m.97’deki kalıcı/geçici ayrımı burada önem taşır.

Ancak sahte kayıt, gerekli yeterlik şartının gerçekte hiç bulunmaması veya kalıcı biçimde ortadan kalkması farklı sonuç yaratabilir. Belgenin başlangıçta yanlış bilgiyle alınmış olması da ayrı idari ve gerektiğinde ceza hukuku değerlendirmesi gerektirir.

İşletici şirket içi performans sorunu ile resmi lisans yeterliğini birbirine karıştırmamalıdır. Şirketin görevden alma kararı lisans iptali değildir; lisans işlemi yetkili sivil havacılık makamınca yürütülür.

Lisansın süresinin dolması ile iptal aynı şey midir?

Hayır. Süre dolması, belirli lisans ayrıcalığı, rating veya sertifikanın geçerlilik döneminin sona ermesidir. Uygun revalidation veya renewal işlemiyle yeniden geçerli hale getirilebilir.

İptal ise m.97’deki gibi temel yeterlik şartının kalıcı kaybı nedeniyle mevcut belgenin hukuki varlığının sona erdirilmesidir. Prosedür ve sonuç farklıdır.

Geçici geri alma da üçüncü bir durumdur. Belge kesin sona ermez; fakat yeterlik yeniden kanıtlanıncaya kadar kullanılamaz.

İşletici personel kayıtlarında “expired”, “suspended/withdrawn” ve “cancelled/revoked” durumlarını ayrı kodlamalıdır. Her biri için göreve dönüş şartı farklıdır.

Geri alınan belge için yeterlik nasıl yeniden kanıtlanır?

Yeterliğin yeniden kazanılması, geri alma sebebine göre belirlenir. Sağlık nedeniyle geri alınmışsa yetkili havacılık tıbbı değerlendirmesi; uçuş becerisi nedeniyle geri alınmışsa eğitim ve skill test gerekebilir.

Yetkili makamın kararında veya ilgili mevzuatta istenen tüm şartlar tamamlanmalıdır. Kişinin kendi beyanı veya şirket doktorunun yetki kapsamı dışındaki görüşü yeterli olmayabilir.

Eğitim ve test kayıtları resmi formatta saklanmalıdır. Başarılı kontrol sonucunun lisans veya otorite sistemine işlenmesi gerekiyorsa yalnız eğitim sertifikasıyla uçuşa dönülmemelidir.

Uçuş görevi verilmeden önce şirketin crew records birimi resmi statüyü teyit etmelidir. Bu doğrulama uçuş emniyeti ve şirket sorumluluğu bakımından temel kontroldür.

İşletici lisansı geri alınmış pilotu görevlendirebilir mi?

Hayır. Resmi lisans veya yetki kullanım hakkı durdurulmuş pilot ilgili ayrıcalığı kullanamaz. İşletici personel ihtiyacını gerekçe göstererek idari işlemi yok sayamaz.

İşletici, SHGM bildirimi veya personelin beyanı sonrasında crew scheduling sistemini derhal güncellemelidir. Pilot roster’dan ilgili görev bakımından çıkarılmalıdır.

Geri dönüş ancak resmi koşulların tamamlandığı doğrulandıktan sonra yapılmalıdır. Eğitim tamamlanmış olsa bile otorite kaydında geri alma devam ediyorsa operasyonel yetki verilmemelidir.

İşletici gerekli kontrolü yapmadan yetkisiz pilot görevlendirirse kurumsal idari sorumluluk ve sigorta sorunları da gündeme gelebilir.

Yabancı pilot lisansı iptal veya askıya alınmışsa Türkiye’de validasyon devam eder mi?

Yabancı lisansın geçerliliği, Türk validasyonunun temel dayanaklarından biridir. Asıl lisans düzenleyen otorite tarafından askıya alınmış veya iptal edilmişse Türkiye’deki validasyonun devam edeceği varsayılmamalıdır.

m.96 kapsamındaki yabancı lisans tanıma sistemi, belgenin gerçek ve geçerli olmasına dayanır. Statü değişikliği SHGM ve işletici tarafından değerlendirilmelidir.

Pilot, yabancı otoritedeki lisans işlemini işleticiden gizlememelidir. Lisans verification süreci güncel statüyü ortaya çıkarabilir.

Asıl lisans yeniden geçerli hale gelirse Türk validasyonunun otomatik canlanıp canlanmadığı ilgili validasyon belgesinin şartlarına göre kontrol edilmelidir.

Lisans iptali veya geri alma kararına karşı hukuki yol var mı?

SHGM tarafından tesis edilen iptal veya geri alma işlemi idari işlemdir. Kararın tebliği, gerekçesi ve dayandığı mevzuat incelenerek idari başvuru ve yargı yolları değerlendirilir.

Dava açılması, her durumda işlemi kendiliğinden durdurmaz. Uçuş emniyeti bakımından yürürlükteki karar etkisini sürdürüyorsa pilot karar kaldırılana veya yürütmenin durdurulmasına karar verilene kadar yetkisini kullanmamalıdır.

Uyuşmazlığın teknik yönü güçlü ise sağlık, eğitim, test ve lisans kayıtları eksiksiz sunulmalıdır. İdari yargıda somut teknik veriler ve otorite işleminin gerekçesi önem taşır.

Başvuru süreleri tebliğ tarihine göre hesaplanır. Karar alındığında gecikmeden hukuki ve teknik dosya oluşturulmalıdır.

Geçersiz veya geri alınmış lisansla uçuşun riski nedir?

Bu durumda pilot gerekli yeterlik belgesini fiilen kullanma yetkisine sahip değildir. İdari yaptırım, ek lisans işlemi ve iş akdi sonuçları gündeme gelebilir.

Olay veya kaza meydana gelirse yetkisiz uçuş sorumluluk değerlendirmesinde ciddi unsur olur. Sigortacı poliçedeki lisans şartlarına dayanabilir.

İşletici de belge durumunu bilmesine rağmen görev vermişse ayrı sorumluluk taşıyabilir. Şirketin emniyet yönetim sistemi ve personel kontrol süreci denetlenebilir.

Bu nedenle lisans statüsü yalnız yıllık denetimlerde değil her uçuş planlamasında güncel sistem üzerinden izlenmelidir.

2920 m.97 için 16 maddelik kontrol listesi

• Belgenin verilmesi için aranan temel şartlar hâlâ mevcut mu?
• Eksiklik geçici mi kalıcı mı?
• Resmi iptal kararı var mı?
• Geçici geri alma/askıya alma işlemi var mı?
• Sağlık durumu yeniden değerlendirildi mi?
• Gerekli eğitim tamamlandı mı?
• Skill test gerekiyorsa başarılı mı?
• SHGM kaydı güncellendi mi?
• İşletici roster sistemi bloke edildi mi?
• Type/class rating ayrıca geçerli mi?
• Medical ayrıca geçerli mi?
• Yabancı lisansın asıl statüsü kontrol edildi mi?
• Validasyon etkisi değerlendirildi mi?
• İdari kararın tebliğ tarihi kaydedildi mi?
• Başvuru/yargı süresi hesaplandı mı?
• Resmi geri dönüş onayı olmadan uçuş verilmiyor mu?

Site içi ilgili içerikler

Yabancı pilot lisansı – m.96 · Pilot lisansı alma ve yenileme – m.95 · Uçakta zorunlu belgeler – m.89

Resmî kaynaklar

• 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu – m.97
• SHGM – Pilot Lisanslandırma
• SHGM Mevzuat Sistemi

Sık Sorulan Sorular