Hangi Hizmetler Seyahat Acentalığı Sayılmaz? Yönetmelik m.6 | 2026
Kısa ve net cevap: Seyahat Acentaları Yönetmeliği m.6 iki temel faaliyet grubunu seyahat acentalığı saymaz. Birincisi; ticari amaç ve gereksinimlerle, doğrudan müşteri sayılmayan kişi veya kuruluşlara, işletmenin sahip olduğu veya 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre işleten sıfatıyla bulundurduğu araçların, tabi olunan hukuki düzenlemelere uygun biçimde kiralanmasıdır. İkincisi; konaklama, ağırlama, eğlence, ulaştırma işletmeleri ile Kültür ve Turizm Bakanlığından belgeli yat işletmelerinin kendi ürünlerini, ilgili mevzuatın izin verdiği yer ve şekilde doğrudan tüketiciye pazarlaması, rezervasyonunu yapması ve satmasıdır.
Bu iki istisna sınırsız değildir. Özellikle “kendi ürününü satma” sınırı aşılarak üçüncü kişilere ait konaklama, ulaşım, gezi veya başka turistik hizmetler bir araya getirilip tüketiciye tur ya da paket tur olarak sunulursa Yönetmelik m.5’teki seyahat acentalığına münhasır faaliyet alanına girilir. İşletmenin otel, taşıma şirketi veya eğlence tesisi olması, başka işletmelerin ürünlerini paketleyip seyahat acentası gibi pazarlama yetkisi vermez.
Seyahat Acentaları Yönetmeliği m.6 neyi düzenler?
Yönetmelik m.6, m.5’teki geniş seyahat acentası faaliyet alanının sınırını çizer. M.5, tur ve paket tur oluşturma/satma, bilet ve rezervasyon, başka acentanın ürününü yetkiyle pazarlama, transfer ve çeşitli seyahat organizasyonlarını seyahat acentasına münhasır hizmet olarak düzenler. M.6 ise bazı faaliyetlerin bu özel lisans rejiminin dışında kaldığını açıkça belirtir.
İstisna hükmü iki nedenle önemlidir. Birincisi, kendi ürününü satan otel veya taşıma işletmesinin gereksiz yere seyahat acentası işletme belgesi almak zorunda olmadığını gösterir. İkincisi, bu işletmelerin ne zaman kendi faaliyet sınırını aşıp seyahat acentalığına girdiğini belirlemeye yarar. Hukuki değerlendirmede işletmenin ticaret unvanından çok, tüketiciye gerçekte hangi hizmetlerin birlikte sunulduğu esas alınır.
M.6’daki istisnalar, 1618 sayılı Kanun m.4’teki işletme belgesi zorunluluğunun kapsamını somutlaştırır. Faaliyet gerçekten m.6’da kalıyorsa seyahat acentası işletme belgesi aranmaz. Ancak m.5 kapsamındaki münhasır hizmete geçildiğinde şirketin başka bir sektörel ruhsata sahip olması yeterli değildir; 1618 ve Yönetmelikteki seyahat acentası şartları ayrıca yerine getirilir.
Hangi araç kiralama faaliyeti seyahat acentalığı sayılmaz?
Yönetmelik m.6’nın ilk bendinde, ticari amaç ve gereksinimlerle doğrudan müşteri sayılmayan kişi ve kuruluşlara araç kiralanmasına ilişkin özel bir istisna bulunur. Araç, işletmenin mülkiyetinde olmalı veya işletme 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu anlamında “işleten” sıfatıyla aracı bulundurmalıdır. Kiralama, işletmenin tabi olduğu hukuki düzenlemelere uygun yapılmalıdır.
Bu hüküm, her araç kiralama işlemini seyahat acentalığı dışında bırakmaz. M.5/b-4’te seyahat acentasının ayrıca yapabileceği 15+1 veya daha az koltuk kapasiteli araçların belirli süreli ve yazılı sözleşmeli kiralanması düzenlenmiştir. M.6’daki istisna ise ticari amaç ve gereksinimlerle doğrudan müşteri olmayan kişi/kuruluşlara, sahip olunan veya işleten sıfatıyla bulundurulan araçların mevzuata uygun kiralanmasına ilişkindir.
Araç kiralama hizmeti fiilen transfer, tur veya yolcu taşıma organizasyonuna dönüşürse m.6 istisnasının arkasına saklanılamaz. Turistin havalimanından otele götürülmesi gibi transfer hizmeti Yönetmelik m.5/a-4 uyarınca seyahat acentasına münhasırdır. Turistik değerlerin tanıtımı ile ulaştırmayı birleştiren tek fiyatlı gezi de Yönetmelik m.4 ve m.5 kapsamında tur olarak değerlendirilir.
“Doğrudan müşteri sayılmayan kişi ve kuruluşlar” ifadesi neden önemlidir?
M.6’daki araç kiralama istisnasının metni, hizmetin doğrudan tüketiciye tipik seyahat ürünü olarak sunulmasından farklı bir ticari ilişkiyi hedefler. İşletmenin ticari ihtiyacı kapsamında başka kişi veya kuruluşlara araç tahsis etmesi, şartları oluştuğunda seyahat acentalığı sayılmaz. Bu istisna, tüketiciye turizm hizmeti satma amacıyla araç ve programın bir araya getirildiği organizasyonlarla karıştırılmamalıdır.
“Doğrudan müşteri” kavramı değerlendirilirken tarafların sözleşmedeki adı tek başına belirleyici değildir. Hizmetin kimin yararına, hangi bedel yapısıyla ve hangi organizasyon kapsamında sunulduğu incelenir. Bir şirketin turisti taşıma amacıyla tüketiciden bedel toplaması ve programı kendisinin belirlemesi, sırf faturayı başka işletmeye kesmesi nedeniyle otomatik olarak m.6 istisnasına girmez.
Bu nedenle B2B araç tahsisi ile tüketiciye seyahat/transfer hizmeti sunma ayrımı sözleşmede açık kurulmalıdır. Aracı kiralayan kuruluş kendi ticari faaliyetinde aracı bağımsız olarak kullanıyorsa bu durum, acentanın müşteriye turizm hizmeti organizasyonu yapmasından farklıdır.
Otel kendi odasını satarken seyahat acentası belgesi almak zorunda mı?
Hayır. Yönetmelik m.6 açıkça konaklama işletmelerinin kendi ürünlerini, tabi oldukları hukuki düzenlemelerin izin verdiği yer ve şekilde doğrudan tüketiciye pazarlamasını, rezervasyonunu yapmasını ve satmasını seyahat acentalığı saymaz. Bakanlık veya ilgili mevzuat kapsamında belgeli bir otelin kendi odasını web sitesinden, çağrı merkezinden veya resepsiyonundan satması için ayrıca 1618 sayılı Kanuna göre seyahat acentası işletme belgesi alınması gerekmez.
Ancak istisnanın sınırı “kendi ürünüdür”. Otel, kendi konaklama hizmetini satarken üçüncü bir taşıma şirketinin ulaşımını, başka bir işletmenin gezi programını veya etkinlik hizmetini tek fiyat altında birleştirip tüketiciye paket tur niteliğinde sunarsa artık yalnız kendi ürününü satmıyordur. Yönetmelik m.4’teki paket tur unsurları oluştuğunda m.5’teki seyahat acentalığı faaliyeti gündeme gelir.
Bu ayrım online satışta özellikle önemlidir. Otelin kendi rezervasyon motoru üzerinden yalnız kendi odalarını satması m.6 kapsamındadır. Buna karşılık farklı tesisleri listeleyen, üçüncü kişilerin seyahat ürünlerini komisyonla satan veya ulaşım-konaklama-geziyi birleştiren platform, sunduğu faaliyetin niteliğine göre seyahat acentası mevzuatına tabi hale gelir.
Otobüs, havayolu veya denizyolu işletmesi kendi biletini satabilir mi?
Evet. Yönetmelik m.6, ulaştırma işletmelerinin kendi ürünlerini doğrudan tüketiciye pazarlamasını, rezervasyonunu yapmasını ve satmasını seyahat acentalığı saymaz. 1618 sayılı Kanun m.4’te de otobüs işletmelerinin hizmetlerinin Kanun yönünden seyahat acentalığı değil, taşıma hizmeti sayıldığı belirtilir.
Taşıma işletmesinin kendi koltuğunu veya seferini satması ile üçüncü kişilere ait ulaştırma hizmetleri için profesyonel rezervasyon ve bilet satışı yapmak aynı değildir. Yönetmelik m.5/a-2, kara, deniz ve hava ulaştırma araçlarının ve bu araçlara sahip işletmelerin rezervasyonunu yapmayı ve biletlerini satmayı seyahat acentasına münhasır hizmet olarak düzenler. M.6 istisnası kendi ürünüyle sınırlıdır.
Taşıma şirketi kendi biletinin yanında başka işletmelerin konaklama ve gezi hizmetlerini de paketleyerek satarsa faaliyetin niteliği yeniden değerlendirilir. Özellikle tek fiyatlı ve önceden belirlenen programlı satışlar tur veya paket tur oluşturabilir. Karayolu taşımacılığı yetki belgeleri, seyahat acentası işletme belgesinin yerine geçmez.
Ağırlama ve eğlence işletmeleri hangi işlemleri acenta belgesiz yapabilir?
Yönetmelik m.6, konaklamanın yanında ağırlama ve eğlence işletmelerinin de kendi ürünlerini doğrudan tüketiciye satmasını seyahat acentalığı dışında bırakır. Bir eğlence tesisi, restoran, tema alanı veya benzeri işletme kendi hizmetine ilişkin rezervasyon ve satış yaparken sırf turiste hizmet verdiği için seyahat acentası sayılmaz.
Burada da kendi ürün sınırı esastır. Eğlence işletmesinin kendi giriş biletini satması ile ulaşım, konaklama ve farklı turistik hizmetleri bir araya getirip “tatil paketi” sunması farklıdır. İkinci model, Yönetmelik m.4 ve m.5 kapsamında tur/paket tur veya seyahat organizasyonu niteliği taşıyabilir.
İşletme kendi ürününü başka bir yetkili seyahat acentası üzerinden pazarlatabilir. Bu durumda acenta ile ürün sağlayıcısı arasındaki ticari sözleşme ve tüketiciye hangi hizmetin kim tarafından sunulduğu açık olmalıdır. Seyahat acentasının başkasına ait turizm ürününü pazarlaması kendi işletme belgesi ve faaliyet sınırları içinde yürütülür.
Bakanlıktan belgeli yat işletmesi kendi ürününü satabilir mi?
Evet. Yönetmelik m.6, Kültür ve Turizm Bakanlığından belgeli yat işletmelerini ayrıca sayar. Bu işletmeler kendi ürünlerini, tabi oldukları mevzuatın izin verdiği yer ve şekilde doğrudan tüketiciye pazarlayabilir, rezervasyon yapabilir ve satabilir. Kendi yat hizmetinin satışı tek başına seyahat acentalığı oluşturmaz.
Ancak yat işletmesi, üçüncü kişilere ait konaklama, kara ulaşımı, uçak bileti, gezi veya etkinlik hizmetlerini tek bir seyahat organizasyonu altında birleştirip tüketiciye sunarsa kendi ürün sınırını aşabilir. Bu durumda turizm ürününün paket niteliği ve seyahat acentası işletme belgesi gereği ayrıca incelenir.
Deniz turizmi tesis ve araçlarının kendi özel mevzuatındaki ruhsat, bağlama, güvenlik, personel ve sigorta yükümlülükleri de devam eder. M.6’daki seyahat acentalığı istisnası, denizcilik veya turizm işletme mevzuatındaki diğer izinlerden muafiyet yaratmaz.
Kendi ürününü satma sınırı ne zaman aşılır?
Kendi ürün sınırı, işletmenin doğrudan ürettiği ve kendi sektörel izinleri kapsamında sunduğu hizmetle sınırlıdır. Otelin odası, havayolunun koltuğu, otobüs işletmesinin seferi, eğlence işletmesinin giriş/hizmeti veya belgeli yat işletmesinin kendi yat ürünü bu kapsamdadır. Üçüncü kişilere ait hizmetler düzenli şekilde birleştirilip seyahat ürünü haline getirildiğinde m.6 istisnasının amacı dışına çıkılır.
Yönetmelik m.4 paket turu; ulaştırma, konaklama ve bunlara yardımcı sayılmayan diğer turistik hizmetlerden en az ikisinin önceden belirlenen program kapsamında her şey dahil fiyatla satılması ve yirmi dört saatten uzun sürmesi veya gecelik konaklama içermesi olarak tanımlar. Tur ise turistik değerin tanıtımı ile ulaştırmayı tek fiyat altında birleştiren, yirmi dört saatten kısa süren veya konaklama içermeyen ticari faaliyettir.
Bu tanımlardaki unsurlar oluştuğunda işletmenin “biz oteliz” veya “biz taşıma şirketiyiz” demesi ürünün hukuki niteliğini değiştirmez. Faaliyetin kendisi esas alınır. Tur ile paket tur ayrımı için tur ile paket tur arasındaki fark rehberi incelenebilir.
Kendi ürününü internetten satmak istisnayı ortadan kaldırır mı?
Hayır. Yönetmelik m.6, kendi ürününün mevzuatın izin verdiği yer ve şekilde doğrudan tüketiciye pazarlanması, rezervasyonu ve satışına izin verir. Bu satış fizikî gişede yapılabileceği gibi işletmenin kendi online kanalından da gerçekleştirilebilir. Önemli olan satılan ürünün gerçekten işletmenin kendi ürünü olmasıdır.
Buna karşılık bir internet platformu farklı otelleri, ulaşım hizmetlerini, turları veya turizm amaçlı konutları üçüncü kişiler adına pazarlayıp satıyorsa faaliyet m.6’daki “kendi ürün” istisnası değildir. Seyahat acentası online satışına ilişkin Yönetmelik m.17 hükümleri uygulanır. Acenta online kanalında işletme belgesi numarası ve unvanını göstermek, kanalı Bakanlığa ve TÜRSAB’a bildirmek zorundadır.
26 Temmuz 2024 değişikliğiyle seyahat acentalarının online satışında 2634 sayılı Kanun kapsamındaki konaklama tesisleri ile 7464 sayılı Kanun kapsamındaki turizm amaçlı kiralanan konutların belge numarasını Bakanlık veri tabanından doğrulama ve satışta gösterme yükümlülüğü getirilmiştir. Belgesiz tesis ve konut acenta tarafından pazarlanamaz.
M.6 istisnası yanlış kullanılırsa ne olur?
İşletme gerçekte m.5 kapsamındaki seyahat acentalığına münhasır hizmeti yürütmesine rağmen m.6 istisnasına dayandığını ileri sürüyorsa, işletme belgesiz faaliyet hükümleri uygulanır. 1618 sayılı Kanun m.29, işletme belgesiz seyahat acentalığı faaliyeti gösterenlerin en büyük mülki amir tarafından derhal faaliyetten men edilmesini düzenler.
Kanun m.30 ayrıca belge almadan Kanun uyarınca seyahat acentalarının yapabileceği faaliyetlerde bulunan kişi ve kuruluşlar için idari para cezası öngörür. Güncel ceza tutarı işlem tarihindeki yeniden değerleme ve yürürlükteki idari para cezası hükümlerine göre hesaplanır; Kanunun eski nominal rakamı 2026 cezası olarak doğrudan kullanılmamalıdır.
Belgesiz faaliyet tüketici sözleşmesi, tahsil edilen bedeller, zorunlu paket tur sigortası ve reklam hükümleri bakımından ek sorunlar doğurur. Bu konu seyahat acentası belgesi olmadan tur veya paket tur satışı rehberinde ayrıntılı açıklanmıştır.
Bir faaliyetin seyahat acentalığı sayılıp sayılmadığı nasıl kontrol edilir?
İlk olarak tüketiciye fiilen sunulan hizmet listelenir. Yalnız işletmenin kendi ürettiği tek sektör ürünü mü satılıyor, yoksa üçüncü kişilerin ulaşım, konaklama, gezi veya etkinlik hizmetleri birlikte mi sunuluyor sorusu cevaplanır. İkinci olarak satış tek fiyat veya her şey dahil fiyat altında mı yapılıyor, program ve süre tur/paket tur tanımlarına uyuyor mu incelenir.
Üçüncü olarak işletmenin kendi özel sektör ruhsatı belirlenir: otel, taşıma işletmesi, eğlence tesisi veya yat işletmesi. Bu belgenin yalnız kendi ürününü satmaya izin verdiği unutulmamalıdır. Dördüncü olarak başka işletmeler adına rezervasyon/bilet veya seyahat organizasyonu yapılıp yapılmadığı incelenir.
Beşinci olarak internet ve sosyal medya reklamları, sözleşme, fatura, ödeme akışı ve hizmet sağlayıcı sözleşmeleri birlikte değerlendirilir. Faaliyetin adı değil, ekonomik ve hukuki içeriği esas alınır. Altıncı olarak m.5 kapsamına giriş varsa uygun grupta seyahat acentası işletme belgesi ve TÜRSAB üyeliği tamamlanır.
Mersin’de seyahat acentalığı sayılmayan faaliyetler
Mersin’de otellerin kendi konaklama satışları, şehirlerarası taşıma işletmelerinin kendi biletleri, marina ve yat turizmi işletmelerinin kendi belgeli ürünleri ile eğlence işletmelerinin kendi hizmet satışları m.6’daki sınırlar içinde seyahat acentalığı sayılmaz. Ancak bu işletmelerin Mersin çıkışlı veya varışlı tur/paket tur, transfer ya da üçüncü kişilere ait turizm hizmetlerini ticari olarak organize etmesi halinde 1618 sayılı Kanun ve Yönetmelik m.5 uygulanır.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu turizm işletmelerinin faaliyet modeli, seyahat acentası belge zorunluluğu ve belgesiz faaliyet idari yaptırımlarını Mersin’den incelemektedir. Ofis: İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin. Ofis konumu.
Sık Sorulan Sorular
1. Otelin kendi odasını satması seyahat acentalığı mıdır?
Hayır. Yönetmelik m.6 kapsamında konaklama işletmesinin kendi ürününü doğrudan satması seyahat acentalığı sayılmaz.
2. Otel başka otellerin odalarını da satarsa aynı istisna geçerli mi?
Hayır. Kendi ürün sınırı aşılır; faaliyetin seyahat acentalığı niteliği ayrıca değerlendirilir.
3. Otobüs şirketi kendi biletini satabilir mi?
Evet. Kendi taşıma ürününün satışı seyahat acentalığı değildir.
4. Otobüs şirketi otel ve geziyi bilete ekleyip paket satabilir mi?
Tur veya paket tur unsurları oluşuyorsa seyahat acentalığı mevzuatı uygulanır.
5. Eğlence tesisi kendi giriş biletini satabilir mi?
Evet. Kendi ürününün doğrudan satışı m.6 kapsamındadır.
6. Bakanlıktan belgeli yat işletmesi kendi ürününü satabilir mi?
Evet. Yönetmelik m.6 bunu açıkça seyahat acentalığı dışında bırakır.
7. İnternetten kendi ürününü satmak acenta belgesi gerektirir mi?
Kendi sektör ürününün doğrudan satışı m.6 kapsamındaysa satış kanalının internet olması tek başına acenta belgesi gerektirmez.
8. Başkasının turunu komisyonla satmak m.6 istisnası mıdır?
Hayır. Başka seyahat acentasının ürününü yetkiyle pazarlama m.5/a-3 kapsamındaki seyahat acentası faaliyetidir.
9. Transfer hizmeti araç kiralama istisnası sayılır mı?
Hayır. Transfer, Yönetmelik m.5/a-4 uyarınca seyahat acentasına münhasır hizmettir.
10. Yanlışlıkla m.6 istisnasına dayanıp belgesiz tur satılırsa ne olur?
1618 m.29 ve m.30 kapsamındaki faaliyetten men ve idari yaptırım hükümleri uygulanır.
Resmî kaynaklar
- Seyahat Acentaları Yönetmeliği – Resmî Gazete
- Kültür ve Turizm Bakanlığı – Seyahat Acentaları Dairesi
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 1618 sayılı Kanun
İlgili rehberler
- Seyahat acentasına münhasır hizmetler
- Tur ile paket tur farkı
- Belgesiz tur ve paket tur satışı
- Seyahat acentası 15+1 araç kiralama
Faaliyetin seyahat acentalığı sayılıp sayılmadığına ilişkin hukuki inceleme: +90 552 224 43 66.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
