Seyahat Acentasına Münhasır Hizmetler Nelerdir? Yönetmelik m.5 | 2026
Kısa ve net cevap: Seyahat Acentaları Yönetmeliği m.5’e göre tüketiciye bir bedel karşılığında sunulan belirli turizm hizmetleri seyahat acentalığına münhasırdır. Bunlar; yurt içi veya yurt dışı tur ve paket tur oluşturma, tanıtma, pazarlama ve satma; kara, deniz ve hava ulaştırma araçlarında rezervasyon ve bilet satışı; başka seyahat acentalarının ürünlerini yetkiyle pazarlama ve satma; transfer hizmeti; konaklama, ulaşım, gezi, yeme-içme, eğlence, sportif faaliyet, kongre ve konferans, dinî seyahat, sağlık, eğitim, kültürel, bilimsel veya mesleki inceleme ile teşvik ve destek amaçlı seyahat organizasyonlarını düzenleme faaliyetleridir.
“Münhasır hizmet” kavramı, bu faaliyetlerin mevzuattaki istisnalar dışında seyahat acentası olmayan kişi ve kuruluşlarca ticari olarak tüketiciye sunulamayacağını ifade eder. Bir şirketin ticaret sicilinde “turizm”, “organizasyon”, “danışmanlık” veya “taşımacılık” ibaresinin bulunması tek başına bu faaliyetleri yapma yetkisi vermez. 1618 sayılı Kanun m.4 gereğince Türkiye’de seyahat acentalığı faaliyeti için Bakanlıktan işletme belgesi alınması zorunludur; Yönetmelik m.13 de seyahat acentası sıfatının TÜRSAB üyeliği ve işletme belgesiyle kazanıldığını düzenler.
Münhasır seyahat acentalığı hizmeti ne demektir?
Yönetmelik m.5/a, “seyahat acentalığına münhasır hizmetler” başlığı altında acentanın temel faaliyetlerini sayar ve bu hizmetlerin tüketiciye bir bedel karşılığında seyahat acentası olmayan kişi veya kuruluşlar tarafından sunulamayacağını açıkça hükme bağlar. Bu düzenleme, seyahat acentalığını yalnız ticaret siciline yazılabilecek bir iş kolu olmaktan çıkarıp özel izin ve mesleki örgütlenme şartına bağlanmış bir faaliyet alanına dönüştürür.
Münhasırlık, piyasaya giriş sınırlamasıdır; amacı seyahat ürününün kim tarafından düzenlendiğinin, müşteriye kimin karşı sorumlu olduğunun, zorunlu sigorta ve teminatların hangi işletmeye ait olduğunun belirlenebilmesidir. Tüketici, yetkili acentanın işletme belgesi numarasını ve unvanını doğrulayabilir; Bakanlık ve TÜRSAB ise işyerini, online satış kanalını, personeli, tur aracını ve belgeleri denetleyebilir.
Bu nedenle bir faaliyetin Yönetmelik m.5 kapsamına girip girmediği belirlenirken kullanılan ticari isim değil, fiilen sunulan hizmet incelenir. “Etkinlik”, “organizasyon”, “gezi kulübü”, “transfer çözümü” veya “rezervasyon danışmanlığı” adı altında ücret karşılığı yapılan iş, m.5’teki unsurları taşıyorsa seyahat acentalığı mevzuatına tabidir.
Tur ve paket tur oluşturmak, pazarlamak ve satmak münhasır mıdır?
Evet. Yönetmelik m.5/a-1, bir programa bağlı ya da programsız şekilde yurt içinden yurt dışına, yurt dışından yurt içine veya yurt içinde gerçekleşecek; geceleme içeren veya içermeyen tüm tur ve paket turların tanıtılması, oluşturulması, pazarlanması veya satılmasını seyahat acentasına münhasır hizmet olarak düzenler.
Bu hüküm geniştir. Yalnız klasik tatil paketlerini değil, mevzuattaki tur veya paket tur tanımını taşıyan kültür gezileri, şehir turları, doğa rotaları, konaklamalı programlar ve diğer ticari seyahat ürünlerini kapsar. Programın internetten satılması, sosyal medya üzerinden müşteri toplanması veya satışın mesajlaşma uygulamasıyla tamamlanması yetki gereğini ortadan kaldırmaz.
Tur ile paket tur arasındaki teknik ayrım için tur ve paket tur farkı rehberi incelenebilir. Paket tur niteliği varsa 1618 m.12’deki zorunlu sigorta da devreye girer; bu nedenle ürünün doğru sınıflandırılması yalnız isim meselesi değildir.
Ulaştırma araçlarında rezervasyon ve bilet satışı münhasır hizmet midir?
Yönetmelik m.5/a-2, kara, deniz ve hava ulaştırma araçlarının ve bu araçlara sahip işletmelerin rezervasyonunu yapmayı ve biletlerini satmayı seyahat acentasına münhasır hizmet olarak sayar. Acenta, taşımanın kendisini yapmak zorunda değildir; taşıyıcı ile yolcu arasındaki hizmeti rezervasyon ve satış yönünden aracılık ederek sunabilir.
Bu hüküm, taşıma işletmesinin kendi ürününü satmasını yasaklamaz. Yönetmelik m.6, ulaştırma işletmelerinin kendi ürünlerini doğrudan tüketiciye pazarlaması, rezervasyon yapması ve satmasını seyahat acentalığı sayılmayan faaliyetler arasında düzenler. 1618 m.4 de otobüs işletmelerinin hizmetlerinin Kanun yönünden seyahat acentalığı değil, taşıma hizmeti sayıldığını açıklar. Ayrım; kendi taşıma ürününü satmak ile üçüncü kişilere ait ulaştırma ürünlerini profesyonel acenta faaliyeti olarak pazarlamak arasındadır.
Karayolu tarafında taşıyıcının ayrıca 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği kapsamındaki yetki belgesine tabi olduğu unutulmamalıdır. Seyahat acentası işletme belgesi, taşıyıcının kendi sektörel yetki belgesinin yerine geçmez. İlgili genel yapı karayolu taşıma yetki belgesi türleri rehberinde açıklanmıştır.
Başka seyahat acentasının ürününü satmak için yazılı yetki gerekir mi?
Yönetmelik m.5/a-3’e göre seyahat acentalarının ürettiği hizmetin tamamı veya bir kısmı, ürün sahibi seyahat acentası tarafından yetki verilmek suretiyle başka seyahat acentaları tarafından pazarlanabilir veya satılabilir. Yetkisiz biçimde başka acentanın turunu veya paket turunu kendi ürünü gibi satmak Yönetmeliğin öngördüğü yapıya uygun değildir.
A, B ve C grupları arasındaki görev ilişkisi Yönetmelik m.7’de ayrıca düzenlenir. B ve C grubu acentalar, A grubunun kendilerine vereceği hizmetleri yapabilir ve A grubu ürünlerini tanıtabilir, pazarlayabilir veya satabilir; ancak bu görev yazı ya da sözleşmeyle belgelendirilir. Görev, A grubu acentanın paket turunun veya turunun tamamının B/C grubu tarafından düzenlenmesi şeklinde olamaz.
Paket tur sözleşmesi bakımından Yönetmelik m.44/3 ek şeffaflık getirir: başka bir seyahat acentasına ait ürünün satılması halinde ürün sahibi seyahat acentası sözleşmede açıkça belirtilmelidir. Böylece tüketici, satış yapan acenta ile ürünü oluşturan acentayı birbirinden ayırabilir.
Transfer hizmeti neden seyahat acentasına münhasırdır?
Yönetmelik m.5/a-4, transfer hizmetini açıkça münhasır seyahat acentalığı hizmeti sayar. Yönetmelik m.4 transferi; turistin havaalanı, liman, gar veya terminal gibi bir ulaşım noktasından konaklama yapacağı tesise veya tesisten bu ulaşım noktasına götürülmesi gibi turizm hareketiyle bağlantılı taşıma organizasyonu olarak tanımlar.
Transfer sırasında kullanılacak araçta Yönetmelik m.41’de sayılan belgeler bulunur: seyahat acentası işletme belgesinin TÜRSAB onaylı sureti, transfer hizmetinden yararlanan yolcu listesi, TÜRSAB araç plakası, transfer elemanı kimlik kartı ve araç acentaya ait değilse acenta ile taşımacı arasındaki sözleşme sureti. Transfer elemanının şartları da m.42’de ayrıca belirlenmiştir.
Bu belge düzeni, transferi sıradan taksi veya bireysel taşıma hizmetinden ayıran unsurlardan biridir. Acenta transferi kendi turizm organizasyonunun bir parçası olarak sunar ve taşıyıcı kullanıyorsa taşıyıcıyla hukuki ilişkiyi belgelendirir. Transfer faaliyetinin karayolu taşımacılığı boyutunda ilgili taşıma mevzuatı da uygulanır.
Hangi turizm organizasyonları seyahat acentasına münhasırdır?
Yönetmelik m.5/a-5, çok geniş bir organizasyon listesini kapsar. Seyahat acentası; konaklama, ulaşım, gezi, yeme-içme, eğlence, sportif faaliyet, kongre ve konferans, dinî seyahat, sağlık, eğitim, kültürel, bilimsel ve mesleki inceleme, teşvik veya destek amaçlı seyahat organizasyonlarını tek veya bağlı şekilde düzenleyebilir, pazarlayabilir ve satabilir.
Burada seyahat unsuru ile turizm organizasyonunun ticari biçimde birleştirilmesi önemlidir. Kongre salonunu yalnız kiralayan bir işletmenin yaptığı iş ile katılımcıların ulaşım, konaklama, transfer ve gezi programlarını birlikte organize eden yapı aynı hukuki faaliyeti yürütmez. İkinci durumda seyahat acentalığına özgü hizmetler ortaya çıkar.
Sağlık turizminde ayrıca Sağlık Bakanlığı mevzuatı devreye girer. Uluslararası sağlık turizmi yetki belgesi ve aracı kuruluş düzeni, 1618 kapsamındaki seyahat acentası statüsünden farklı bir yetkilendirmedir; faaliyet iki mevzuatın şartlarını birlikte gerektirebilir. Bu ayrım sağlık turizmi aracı kuruluşu yazısında incelenmiştir.
Seyahat acentasına münhasır hizmetlerin istisnaları nelerdir?
Yönetmelik m.6, hangi işlerin seyahat acentalığı sayılmadığını belirler. Birinci istisna; ticari amaç ve gereksinimlerle, doğrudan müşteri sayılmayan kişi veya kuruluşlara, işletmenin sahip olduğu veya Karayolları Trafik Kanununa göre işleten sıfatını taşıdığı araçların tabi olunan mevzuata uygun biçimde kiralanmasıdır. Bu faaliyet tek başına seyahat acentalığı değildir.
İkinci istisna; konaklama, ağırlama, eğlence, ulaştırma ve Bakanlıktan belgeli yat işletmelerinin kendi ürünlerini mevzuatın izin verdiği yer ve şekilde doğrudan tüketiciye pazarlaması, rezervasyon yapması ve satmasıdır. Otelin kendi odasını satması için seyahat acentası işletme belgesi gerekmez. Ancak otel üçüncü kişilere ait ulaşım, gezi ve konaklama hizmetlerini paketleyip m.5 kapsamındaki bir seyahat ürünü oluşturursa faaliyet farklı nitelik kazanır.
İstisnalar dar uygulanır. İşletmenin “kendi ürünü” sınırı aşılır ve başkalarının turizm hizmetleri bir araya getirilerek ticari seyahat organizasyonu haline getirilirse acentalık mevzuatı yeniden gündeme gelir.
Seyahat acentasının yapabileceği ama münhasır olmayan diğer hizmetler nelerdir?
Yönetmelik m.5/b, münhasır listenin yanında acentanın yapabileceği diğer faaliyetleri de düzenler. Acenta; ulusal ve uluslararası kabul gören turizm ürünlerini satabilir; turistlerin döviz, vize ve gümrük işlemleri konusunda bilgi verebilir ve vize işlemlerini yapabilir; işyerinde veya araçlarında turistik nitelikli kitap, resim, kartpostal, hediyelik eşya ve enformasyon malzemesi satabilir.
Ayrıca sürücülü veya sürücüsüz, 15+1 veya daha az koltuk kapasiteli yolcu ve eşya taşımaya mahsus araçları yazılı sözleşmeyle belirli süreli kiralama faaliyeti de m.5/b kapsamında acentanın yapabileceği işler arasındadır. Bu faaliyet münhasır listeyle aynı hukuki kategori değildir; ancak acentanın faaliyet alanında açıkça izin verilen bir hizmettir.
Münhasır ve diğer hizmet ayrımı, belgesiz üçüncü kişinin faaliyeti açısından önem taşır. M.5/a’daki işler doğrudan acenta tekeline bağlanmıştır. M.5/b’deki işler ise acentanın ayrıca yapabileceği faaliyetlerdir; diğer sektörlerin kendi özel mevzuatı saklıdır.
A, B ve C grubu acentalar bütün münhasır hizmetleri yapabilir mi?
Hayır. 1618 m.3 ve Yönetmelik m.7 grup esaslı yetki sınırı getirir. A grubu tüm seyahat acentalığı hizmetlerini yapar. B grubunun asli yetkisi, ulaşım araçları için rezervasyon ve bilet satışı ile A grubu acentaların düzenlediği turların bilet rezervasyon ve satışıdır. C grubu ise yalnız Türk vatandaşları için yurt içi tur tanıtır, üretir, pazarlar veya satar.
Bu nedenle m.5’te genel olarak acentalığa münhasır sayılan bir işin hangi grup tarafından yapılabileceği ayrıca m.7’den kontrol edilir. B veya C grubunun, A grubunun yetkisi altındaki hizmeti üstlenmesi yazılı görevlendirme ve Yönetmelikteki sınırlar içinde mümkündür. Grup sınırını aşan faaliyetin “seyahat acentasıyım” gerekçesiyle hukuka uygun hale gelmesi mümkün değildir.
Online satış kanalı da aynı yetki sınırına tabidir. İnternetten satış, acentanın grup yetkisini genişletmez. Fiziki işyerinde yapılamayan faaliyet online kanalda da yapılamaz.
Belgesiz seyahat acentalığı faaliyetinin hukuki sonucu nedir?
1618 sayılı Kanun m.29, işletme belgesiz seyahat acentalığı faaliyeti gösterenlerin bulundukları yerin en büyük mülki amiri tarafından derhal faaliyetten men edilmesini düzenler. Bu yaptırım, işletmenin önce uzun süre faaliyette bulunmasına izin verilip sonradan ruhsat tamamlatılması şeklinde bir sistem kurulmadığını gösterir.
Kanun m.30 ayrıca Bakanlıktan belge almaksızın Kanun uyarınca seyahat acentalarının yapabileceği faaliyetlerde bulunan kişi ve kuruluşlar için idari para cezası öngörür. İdari para cezasının güncel tutarı işlem tarihindeki yeniden değerleme ve yürürlükteki ceza hesaplama kurallarına göre belirlenir; sabit eski kanun metni tutarını 2026 güncel cezası olarak kullanmak doğru değildir.
Belgesiz faaliyet, tüketici sözleşmeleri ve tahsil edilen bedeller bakımından özel hukuk uyuşmazlığı da doğurur. Ayrıca yanıltıcı reklam, yetkisiz marka/unvan kullanımı, vergi ve ödeme kayıtları, taşımacılık ve sigorta yükümlülükleri somut faaliyete göre ayrıca incelenir.
Yeni bir turizm hizmeti sunmadan önce hangi hukuki kontrol yapılmalıdır?
İlk kontrol, hizmetin Yönetmelik m.5/a’daki münhasır listeden birine girip girmediğidir. İkinci kontrol, hizmeti sunacak şirketin geçerli seyahat acentası işletme belgesinin ve TÜRSAB üyeliğinin bulunmasıdır. Üçüncü kontrol, belgenin A, B veya C grubunun sunulacak hizmete izin verip vermediğidir.
Dördüncü kontrol, başka bir acenta ürünü satılıyorsa yazılı yetki/sözleşme ve ürün sahibi bilgisinin bulunmasıdır. Beşinci kontrol, faaliyet paket tur ise zorunlu sigorta; tur/transfer ise araçta taşınması gereken belgeler; online satış ise Yönetmelik m.17’deki belge numarası ve bildirim yükümlülüklerinin tamamlanmasıdır.
Altıncı kontrol, hizmetin başka bir sektörel izne de tabi olup olmadığıdır. Sağlık turizmi, karayolu taşımacılığı, deniz turizmi, konaklama işletmesi ve turizm amaçlı konut gibi alanlarda 1618 işletme belgesi tek başına bütün özel izinlerin yerine geçmez.
Mersin’de münhasır seyahat acentalığı hizmetleri
Mersin’de liman ve kruvaziyer bağlantıları, Çukurova Uluslararası Havalimanı transferleri, Tarsus–Silifke–Erdemli–Anamur kültür ve kıyı rotaları, kongre organizasyonları ve konaklamalı turlar m.5 kapsamındaki hizmetlerle kesişebilir. İşletmenin faaliyet modelinde taşıma, transfer, tur, paket tur ve konaklama aracılığının hangisinin bulunduğu ayrı ayrı tespit edilmelidir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu seyahat acentası işletme belgesi, faaliyet sınırı, tur/transfer sözleşmeleri ve idari yaptırım süreçlerini Mersin’den incelemektedir. Ofis: İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin. Haritada ofis konumu.
Sık Sorulan Sorular
1. Şirket kurup Instagram’dan tur satmak mümkün mü?
Şirket kurulması tek başına yeterli değildir. Tur satışı m.5/a kapsamında münhasır hizmettir; geçerli işletme belgesi ve uygun acenta statüsü gerekir.
2. Otel kendi odasını sattığında acenta olmak zorunda mı?
Hayır. Yönetmelik m.6, belgeli konaklama işletmesinin kendi ürününü doğrudan satmasını seyahat acentalığı saymaz.
3. Havayolu kendi biletini satabilir mi?
Evet. Ulaştırma işletmesinin kendi ürününü satması m.6 kapsamındaki istisna içindedir.
4. Seyahat acentası başka acentanın paket turunu satabilir mi?
Evet; ürün sahibi acentanın yetkisi bulunmalı ve paket tur sözleşmesinde ürün sahibi acenta açıkça belirtilmelidir.
5. Transfer hizmeti acentaya münhasır mı?
Evet. Yönetmelik m.5/a-4 transfer hizmetini münhasır faaliyet olarak sayar.
6. Kongre seyahati organize etmek acentalık faaliyeti midir?
Konaklama, ulaşım ve seyahat organizasyonunu ticari olarak içeren hizmet m.5/a-5 kapsamındadır.
7. Seyahat acentası vize başvurusu işlemi yapabilir mi?
Evet. Yönetmelik m.5/b-2 vize işlemlerini yapmayı acentanın izin verilen diğer faaliyetleri arasında sayar.
8. B grubu acenta her turu düzenleyebilir mi?
Hayır. B grubunun asli yetkisi m.7 ile sınırlıdır; A grubundan alınan görev de yazılı olmalı ve turun/paket turun tamamını düzenleme sonucunu doğurmamalıdır.
9. Belgesiz acenta faaliyeti durdurulur mu?
Evet. 1618 m.29 derhal faaliyetten men yaptırımını düzenler.
10. Seyahat acentası belgesi taşımacılık yetki belgesinin yerine geçer mi?
Hayır. Her faaliyet kendi özel mevzuatındaki izinlere tabidir.
Resmî kaynaklar
- Seyahat Acentaları Yönetmeliği – Resmî Gazete
- Kültür ve Turizm Bakanlığı – Seyahat Acentaları Dairesi Başkanlığı
- Kültür ve Turizm Bakanlığı – İlk belge başvurusu
İlgili rehberler
- Seyahat acentası nedir?
- Tur ile paket tur arasındaki fark
- Sağlık turizmi aracı kuruluşu
- Karayolu taşıma yetki belgeleri
Seyahat acentası faaliyet sınırı incelemesi: +90 552 224 43 66.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
