TARSİM Yönetim Kurulunun Görevleri Neler? 5363 m.6: Hasar Tespiti, Prim Desteği ve Sözleşmeler | 2026

Kısa ve net cevap: 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu’nun 6. maddesi, Tarım Sigortaları Havuzu Yönetim Kuruluna yedi temel görev verir. Kurul; Havuzun işleyiş esaslarını belirler, Devlet prim desteği oranlarına ilişkin teknik çalışmalar yapıp Bakanlığa sunar, uygulamadaki sorunları tespit eder, hizmet alımına karar verir, hasar tespit usullerini belirler, tarım sigortası alanında faaliyet gösterecek sigorta şirketleriyle sözleşme yapar ve Havuz işleticisi şirketle çalışma esaslarını düzenleyen sözleşmeyi kurar. Bu görevler, Kurulun TARSİM sisteminde yalnızca danışma organı olmadığını; sigorta tekniği, hasar süreci ve sisteme katılım bakımından kanuni karar organı olduğunu gösterir.

5363 m.6 TARSİM Yönetim Kuruluna hangi görevleri verir?

Tarım Sigortaları Havuzu Yönetim Kurulunun görev ve sorumlulukları 5363 sayılı Kanun’un 6. maddesinde sınırlı bir liste hâlinde sayılmıştır. Madde, Kurulun işlevini yedi bentte düzenler. Bunlar Havuzun işleyiş esaslarının belirlenmesi, Devlet prim desteğine ilişkin çalışmalar, uygulamadaki sorunların tespiti ve çözüm çalışmaları, hizmet alımına karar verme, hasar tespit esas ve usullerini belirleme, sisteme katılacak sigorta şirketleriyle sözleşme yapma ve Havuz işleticisi şirketle çalışma esaslarını belirleyen sözleşmeyi yapmadır.

Kurulun kimlerden oluştuğu, toplantı ve karar yeter sayısı ile görev süresi ise 5363 m.5’te düzenlenmiştir. Bu kurumsal yapının ayrıntıları için TARSİM Yönetim Kurulu nasıl oluşur? başlıklı rehberimize bakılabilir. Havuzun tüzel kişiliği ve temel yetkileri de 5363 m.4 TARSİM Havuzu rehberinde açıklanmıştır.

Resmî kanun metni mevzuat.gov.tr üzerindeki 5363 sayılı Kanun üzerinden kontrol edilmelidir. Yıllık uygulamalar için ise TARSİM Tarife ve Talimatları ile Cumhurbaşkanı Kararları birlikte incelenmelidir.

Kurul Havuzun işleyiş esaslarını nasıl belirler?

5363 m.6/a, “Havuzun işleyişine ilişkin uygulama esaslarını belirlemek” görevini doğrudan Kurula verir. Bu hüküm, Kanunda ayrıntısı tek tek yazılmayan operasyonel konuların Kurul kararlarıyla somutlaştırılmasının hukuki dayanağıdır. Ancak Kurulun uygulama esası belirleme yetkisi sınırsız değildir. Kurul, 5363 sayılı Kanun’a, ilgili yönetmeliklere, Cumhurbaşkanı kararlarına ve sigorta hukukunun emredici hükümlerine aykırı bir uygulama kuralı oluşturamaz.

Havuzun işleyişi; poliçeleştirme, prim aktarımı, hasar organizasyonu, reasürans planı, şirketlerin sisteme katılımı, kayıt ve raporlama gibi çok sayıda teknik süreci içerir. Kurulun m.6/a kapsamındaki rolü bu süreçlerin sistematik biçimde yürütülmesini sağlar. Bununla birlikte üreticinin somut poliçesindeki hak ve borçlar bakımından standart poliçe, genel şart, tarife ve talimat hükümleri ayrıca belirleyicidir.

Bir uyuşmazlıkta “TARSİM uygulaması böyle” şeklindeki genel açıklama tek başına yeterli değildir. Uygulamanın hangi Kurul kararına, hangi tarife veya genel şart hükmüne dayandığı belirlenmelidir. Hukuki denetimde dayanak zincirinin açık olması gerekir.

Kurul Devlet prim desteği oranını tek başına belirler mi?

Hayır. 5363 m.6/b ile 5363 m.13 birlikte okunmalıdır. m.6/b, Kurula Devlet prim desteği toplam tutarını aşmamak kaydıyla ürün, risk ve bölge bazında prim desteği oranlarının belirlenmesine yönelik çalışmalar yapma ve bunları Bakanlığa sunma görevi verir. m.13 ise ürünler, riskler, bölgeler ve işletme ölçekleri itibarıyla Devlet tarafından sağlanacak prim desteği miktarlarının her yıl Cumhurbaşkanı tarafından belirleneceğini düzenler.

Dolayısıyla Kurulun rolü teknik hazırlık ve teklif sürecindedir; yıllık desteğin nihai hukuki dayanağı Cumhurbaşkanı kararıdır. Bu ayrım özellikle “TARSİM prim desteğini kendi istediği oranda belirliyor” şeklindeki yanlış değerlendirmeleri önler.

2026 yılı için hangi ürün ve risklerin hangi destek oranına tabi olduğu, ilgili yıl Cumhurbaşkanı kararı ve TARSİM tarife/talimatları üzerinden kontrol edilmelidir. Önceki yıllardaki oranlar otomatik olarak 2026’ya uygulanamaz. Destek oranı ürün, teminat ve poliçe türüne göre değişebilir.

Prim desteği uyuşmazlığında kontrol edilmesi gereken belgeler; poliçe düzenleme tarihi, ürün ve parsel bilgisi, seçilen teminat, prim hesap tablosu, ilgili yıl Cumhurbaşkanı kararı, tarife/talimat ve varsa zeyildir. Kurulun teknik çalışması, somut poliçedeki destek hesabının tek başına yerine geçmez.

Kurul uygulamadaki sorunları çözmekle görevli midir?

Evet. 5363 m.6/c, uygulamada karşılaşılan sorunları tespit etmek ve bunların çözümüne yönelik çalışmalar yapmak veya yaptırmak görevini Kurula verir. Tarım sigortaları meteorolojik riskler, ürün çeşitliliği, bölgesel farklılıklar ve sigortacılık tekniği nedeniyle dinamik bir alandır. Yeni ürünler, yeni risk modelleri veya uygulamada ortaya çıkan belirsizlikler sistemin sürekli güncellenmesini gerektirebilir.

Bu görev, Kurula bireysel uyuşmazlıklarda mahkeme gibi nihai hüküm verme yetkisi tanımaz. Kurulun sistem sorunlarını tespit etmesi ile üreticinin belirli bir tazminat talebi hakkında hukuki uyuşmazlığın çözülmesi farklı işlemlerdir. Bireysel dosyada poliçe, hasar tespit raporu, genel şartlar ve başvuru yolları esas alınır.

Bununla birlikte aynı nitelikteki uyuşmazlıkların yaygınlaşması, bir tarife hükmünün uygulamada sorun yaratması veya hasar tespit yönteminin teknik olarak gözden geçirilmesi ihtiyacı Kurulun m.6/c kapsamındaki sistemsel görev alanına girebilir. Kurul bu konuda çalışma yapabilir veya uzman kişi ve kuruluşlara çalışma yaptırabilir.

Kurul hizmet alımına karar verebilir mi?

5363 m.6/d açıkça “Hizmet alınmasına karar vermek” görevini Kurula verir. Havuzun aktüerya, bilgi teknolojileri, hasar organizasyonu, araştırma, eğitim, teknik analiz veya benzeri alanlarda dış hizmete ihtiyaç duyması mümkündür. Hangi hizmetin hangi usulle alınacağı ise yalnızca bu tek cümleyle belirlenmez; Kanun, yönetmelik, sözleşme ve ilgili iç düzenlemeler birlikte değerlendirilir.

5363 m.4 ayrıca Havuzun Kanun kapsamındaki faaliyetleri bakımından 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi olmadığını düzenler. Bu istisna, hizmet alımında hiçbir kural bulunmadığı anlamına gelmez. Kurulun yetkisi Kanun amacı, şeffaflık, kaynakların Havuz yararına kullanılması ve işletici şirketin sorumluluklarıyla birlikte ele alınmalıdır.

Hasar tespit usullerini kim belirler?

5363 m.6/e, hasar tespit işlemlerine ilişkin esas ve usulleri belirleme görevini Kurula verir. Bu hüküm üretici açısından m.6’nın en doğrudan sonuç doğuran bentlerinden biridir. Tazminat ödemesinin temelini oluşturan hasarın nasıl inceleneceği, hangi teknik ölçütlerin kullanılacağı ve organizasyonun hangi çerçevede yürütüleceği Kurulun belirlediği esaslara bağlıdır.

Hasar tespitinin fiilen kimler tarafından yapılacağı ise 5363 m.9’da ayrıca düzenlenmiştir. Bitkisel ürün sigortalarında ziraat mühendisleri, ziraat teknikerleri ve ziraat teknisyenleri; çiftlik hayvanlarında risk incelemesinde veteriner hekimler ile zooteknist ziraat mühendisleri, hasar tespitinde veteriner hekimler; su ürünlerinde ise Kanunda sayılan uzmanlar görev yapar. Bu nedenle “usulü belirleme” Kurulun; “tespiti yapma” ise uzmanların ve işletici şirketin organize ettiği sürecin görevidir.

Hasar uyuşmazlığında eksper raporuna itiraz edilirken yalnızca zarar miktarı tartışılmamalıdır. İncelemenin doğru zamanda yapılıp yapılmadığı, ürün gelişim dönemi, ölçüm yöntemi, parsel kapsamı, verim kaybı hesabı, fotoğraf ve meteorolojik veriler, muafiyet ve müşterek sigorta gibi unsurlar da değerlendirilmelidir.

TARSİM sistemine katılacak sigorta şirketleriyle sözleşmeyi kim yapar?

5363 m.6/f, Kanun kapsamında tarım sigortaları alanında faaliyet göstermek isteyen sigorta şirketleriyle sözleşme yapma görevini Kurula verir. Bu hüküm, TARSİM sistemine katılımın yalnızca şirketin tarım sigortası satma iradesine bağlı olmadığını gösterir. Şirketin Havuz sistemiyle sözleşmesel bağlantı kurması gerekir.

Sigorta şirketleri poliçeleri kendi adlarına düzenliyor görünse de 5363 m.4 uyarınca Kanun kapsamındaki tarım sigortalarından elde ettikleri primin tamamını Havuza devretmek zorundadır. 5363 m.14 ise tarım sigortası teminatlarının münhasıran Havuz tarafından verildiğini ve standart poliçe kullanılacağını düzenler. Bu hükümler birlikte, sigorta şirketlerinin TARSİM sistemindeki rolünün klasik bağımsız sigortacı modelinden farklı olduğunu ortaya koyar.

Üretici bakımından acentenin veya sigorta şirketinin yaptığı işlem yine önemlidir. Yanlış ürün seçimi, eksik veri girişi, hatalı parsel bilgisi veya talep edilen ek teminatın poliçeye yansıtılmaması somut dosyada ayrıca incelenmelidir. Havuz sistemi, acentenin kendi işlem sorumluluğunu otomatik olarak ortadan kaldırmaz.

Kurul Havuz işleticisi şirketle hangi sözleşmeyi yapar?

5363 m.6/g, Havuz işleticisi şirketle çalışma usul ve esaslarını belirleyen sözleşmeyi yapma görevini Kurula verir. İşletici şirketin kuruluşu ve görevleri m.9’da düzenlenmiştir. Bu şirket, Havuza katılan sigorta şirketlerinin eşit oranda pay sahibi olduğu anonim şirket statüsünde kurulur ve Havuzun işletilmesine ilişkin iş ve işlemleri yürütür.

Kurul ile işletici şirket arasındaki sözleşme, Kanunda verilen görevlerin operasyonel çerçevesini belirler. Ancak sözleşme Kanunun yerine geçmez. Şirketin hasar organizasyonu, prim tahsili, tazminat ödemesi, reasürans planının uygulanması, üretici bilgilendirmesi ve kayıt tutma sorumlulukları doğrudan m.9’dan kaynaklanır.

Kurulun m.6/g kapsamındaki sözleşme yapma yetkisi, sistemde hesap verebilirliğin bir unsurudur. İşletici şirketin hangi performans ve çalışma esaslarına tabi olduğu, Havuz yararının nasıl korunacağı ve operasyonel süreçlerin hangi çerçevede yürütüleceği sözleşmeyle somutlaştırılır.

TARSİM uyuşmazlıklarında 5363 m.6 neden önemlidir?

TARSİM uyuşmazlıklarının önemli bölümü hasar tespiti, poliçe kapsamı, prim desteği, kayıt bilgileri veya şirket/acentenin uygulaması etrafında oluşur. 5363 m.6, bu konuların hangisinin Kurul görev alanına girdiğini ayırt etmeyi sağlar. Örneğin hasar tespit yönteminin genel esasları Kurul tarafından belirlenirken, somut hasar incelemesi m.9’daki uzmanlar eliyle yürütülür.

Benzer şekilde prim desteğine ilişkin teknik çalışma Kurulun göreviyken, yıllık destek miktarını belirleyen hukuki işlem Cumhurbaşkanı kararıdır. Bu ayrımlar doğru muhatabın ve doğru hukuki dayanağın belirlenmesi açısından önem taşır.

Bir ret veya düşük tazminat dosyasında şu sıra izlenmelidir: poliçe ve zeyiller, ilgili yıl genel şart/tarife/talimat, hasar ihbarı, eksper raporu, Bakanlık kayıtları, tazminat hesap tablosu ve ret gerekçesi toplanmalıdır. Sonra uyuşmazlığın hangi düzenleme veya uygulama esasından kaynaklandığı belirlenmelidir. Yalnızca Kanun maddesinin adı üzerinden sonuç çıkarılmamalıdır.

Kurul kararı ile genel şart aynı şey midir?

Hayır. Kurul kararı, Kurulun Kanundaki yetki çerçevesinde aldığı karardır. Genel şartlar ise sigorta sözleşmesinin standart hukuki hükümlerini belirleyen düzenlemelerdir. Tarife ve talimatlar da prim, teminat, muafiyet, müşterek sigorta, sigorta bedeli ve uygulama ayrıntılarını içerebilir. Bir dosyada bu metinlerin hangisinin doğrudan uygulandığı ayrıca tespit edilmelidir.

Bu nedenle hukuki değerlendirmede kaynak hiyerarşisi korunmalıdır: Kanun, Cumhurbaşkanı kararı, yönetmelik/genel şart/tarife-talimat ve somut poliçe birbirinden ayrılmalıdır. Bir alt düzenleme üst normla çelişiyorsa üst norm esas alınır.

Sık Sorulan Sorular

TARSİM Yönetim Kurulunun görevleri hangi maddede?

5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu’nun 6. maddesinde yedi bent hâlinde düzenlenmiştir.

Hasar tespit esaslarını kim belirler?

5363 m.6/e uyarınca Tarım Sigortaları Havuzu Yönetim Kurulu belirler.

Hasarı fiilen Kurul mu tespit eder?

Hayır. Fiilî risk inceleme ve hasar tespitleri 5363 m.9’da belirtilen uzmanlar ve işletici şirketin organizasyonu çerçevesinde yapılır.

Prim desteği oranını Kurul mu belirler?

Kurul teknik çalışmalar yapıp Bakanlığa sunar; yıllık Devlet prim desteği miktarları 5363 m.13 gereğince Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

Sigorta şirketi TARSİM’e istediği gibi katılabilir mi?

5363 m.6/f, Kanun kapsamında tarım sigortası alanında faaliyet göstermek isteyen sigorta şirketleriyle sözleşme yapma görevini Kurula verir.

İşletici şirketle çalışma esaslarını kim belirler?

Kurul, 5363 m.6/g uyarınca Havuz işleticisi şirketle çalışma usul ve esaslarını belirleyen sözleşmeyi yapar.

Kurul hizmet alabilir mi?

5363 m.6/d hizmet alınmasına karar verme yetkisini Kurula verir.

Kurul bireysel tazminat uyuşmazlığında mahkeme gibi karar verir mi?

Hayır. Kurul sistemin kanuni karar organıdır; bireysel uyuşmazlıkta poliçe, hasar tespiti, genel şartlar ve ilgili başvuru/yargı yolları ayrıca değerlendirilir.

Kurul uygulamadaki sorunları çözmek için çalışma yaptırabilir mi?

Evet. 5363 m.6/c bunu açıkça görevleri arasında sayar.

Kurul görevleri ile işletici şirket görevleri aynı mı?

Hayır. Kurulun görevleri m.6’da; işletici şirketin operasyonel görevleri m.9’da ayrı ayrı düzenlenmiştir.