TARSİM Tarım Sigortaları Havuzu Nedir? 5363 m.4’e Göre Hukuki Yapı ve Yetkiler | 2026

Kısa ve net cevap: TARSİM sistemi, 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu’nun 4. maddesiyle kurulan tüzel kişiliği haiz Tarım Sigortaları Havuzu üzerinden işler. Havuzun görevi yalnızca poliçe satışı değildir. Kanun; kapsama alınan tarımsal risklerin teminat altına alınmasını, standart poliçelerin belirlenmesini, hasar organizasyonunu, aktüerya çalışmalarını, tazminat ödemelerini, reasürans korumasını ve devlet destekli tarım sigortalarının geliştirilip izlenmesini Havuz sisteminin merkezine yerleştirir. Sigorta şirketleri 5363 sayılı Kanun kapsamındaki tarım sigortalarından elde ettikleri primlerin tamamını Havuza devreder; tarım sigortası teminatları da Kanun’un 14. maddesi gereğince esas olarak Havuz tarafından verilir.

TARSİM’in hukuki dayanağı nedir?

Devlet destekli tarım sigortalarının temel kanuni dayanağı 14 Haziran 2005 tarihli 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu’dur. Kanun’un 1. maddesi, üreticilerin Kanun kapsamındaki riskler nedeniyle uğrayacağı zararların tazmin edilmesini sağlamak amacıyla tarım sigortaları uygulamasının usul ve esaslarını belirler. Kanun’un 2. maddesi ise Havuzun kuruluşundan teminat altına alınacak risklere, gelir ve giderlerden prim desteğine, sigorta sözleşmelerinden reasüransa ve sigorta şirketlerinin görevlerine kadar sistemin kapsamını açıkça sayar.

Bu nedenle TARSİM bir özel sigorta şirketinin ticari ürün adı gibi değerlendirilmemelidir. Hukuki yapı, Kanunla kurulmuş bir Havuz ve bu Havuzun işletilmesini yürüten şirket üzerinden çalışır. Üretici poliçeyi TARSİM’e üye sigorta şirketi veya acentesi aracılığıyla düzenletir; ancak devlet destekli tarım sigortası teminatının hukuki zemini 5363 sayılı Kanun, ilgili yönetmelikler, yıllık Cumhurbaşkanı kararı, genel şartlar ile tarife ve talimatlardır.

Güncel ve bağlayıcı çerçeve için 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu, TARSİM Cumhurbaşkanı Kararları ve TARSİM Tarife ve Talimatları birlikte okunmalıdır. Bir uyuşmazlıkta yalnızca tanıtım sayfasına bakılması yeterli değildir; poliçenin düzenlendiği yıl yürürlükte bulunan genel şart ve tarife metni belirleyicidir.

5363 sayılı Kanun m.4’e göre Tarım Sigortaları Havuzu nasıl kurulmuştur?

5363 sayılı Kanun’un 4. maddesi Havuzun kuruluş amacını ayrıntılı biçimde düzenler. Maddeye göre kapsamdaki risklerin teminat altına alınması, standart sigorta poliçelerinin belirlenmesi, hasar organizasyonları, aktüerya çalışmaları, tazminat ödemelerinin yapılması, reasürans teminatının sağlanması, tarım sigortalarının geliştirilmesi, yaygınlaştırılması ve izlenmesi ile diğer teknik hizmetlerin yürütülmesi amacıyla tüzel kişiliği haiz Havuz kurulmuştur.

Buradaki “tüzel kişiliği haiz” ifade önemlidir. Havuz, yalnızca sigorta şirketlerinin ortak kullandığı teknik bir yazılım veya primlerin toplandığı muhasebe hesabı değildir. Kanun belirli hak ve yetkileri doğrudan Havuza tanır. Havuzun kapsamındaki sigorta, reasürans ve retrosesyon işlemleri bu kanuni yapının parçalarıdır.

Kanun ayrıca Havuzun merkezinin İstanbul olduğunu belirtir. 5363 m.4 uyarınca Havuz, Kanun kapsamındaki faaliyetleri yönünden 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi değildir. Bu istisna, Havuzun tüm hukuk düzeninin dışında olduğu anlamına gelmez; yalnızca maddede açıkça belirtilen kanunlar bakımından, Kanun kapsamındaki faaliyetlerde özel düzenleme bulunduğunu gösterir.

Tarım Sigortaları Havuzunun kanuni yetkileri nelerdir?

5363 m.4 Havuzun kapsama alınan riskler için sigorta, reasürans ve retrosesyon yapmaya yetkili olduğunu düzenler. Riskin ilk sigorta sözleşmesiyle teminat altına alınması kadar, toplanan büyük tarımsal risk portföyünün ulusal ve uluslararası piyasalara aktarılması da sistemin sürekliliği açısından önem taşır. Kanun’un 15. maddesi de Havuzun üstlendiği risklerin transferi amacıyla ulusal ve uluslararası sigortacılık piyasası, sermaye piyasası ve benzeri piyasalardan koruma temin edebileceğini açıkça hükme bağlar.

Hasar organizasyonu da Havuz sisteminin asli işidir. 5363 m.9 uyarınca Havuzu işleten şirket, tazminata esas hasar tespit işlemlerine ilişkin organizasyonları yürütür ve ödemelerin en kısa sürede yapılmasını sağlamakla görevlidir. Bitkisel ürün hasar tespitlerinde tarım alanında yetkili uzmanlar; hayvan ve su ürünleri hasarlarında ise Kanunda belirtilen meslek grupları rol alır. Bu nedenle bir TARSİM uyuşmazlığında “acentenin değerlendirmesi” ile “Havuz adına görevlendirilen eksperin tespiti” aynı hukuki ağırlığa sahip değildir.

Havuzun karar mekanizması da Kanunda düzenlenmiştir. 5363 m.5 Tarım Sigortaları Havuzu Yönetim Kurulunun oluşumunu, m.6 ise görevlerini belirler. Yönetim Kurulu; Havuzun işleyiş esasları, prim desteği oranlarına ilişkin çalışmalar, hasar tespit yöntemleri ve sisteme katılan sigorta şirketleriyle yapılacak sözleşmeler bakımından kanuni görev sahibidir.

Sigorta şirketleri tarım sigortası primlerini neden Havuza devreder?

5363 m.4 açık bir mali kural getirir: Sigorta şirketleri, Kanun kapsamındaki tarım sigortaları alanında elde ettikleri primin tamamını Havuza devretmekle yükümlüdür. Şirketlere, Havuza devrettikleri primler için Havuz tarafından tahsil edilen kısım üzerinden komisyon ödenir. Böylece üreticinin poliçeyi bir sigorta şirketi veya acentesi üzerinden yaptırması, primin o şirketin bağımsız risk portföyünde kaldığı anlamına gelmez.

Kanun, Havuza zamanında devredilmeyen primlerin 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edileceğini de düzenler. Bu hüküm, prim devrinin gönüllü bir iç hesaplaşma olmadığını; kanuni yükümlülük niteliği taşıdığını gösterir.

5363 m.7’ye göre Havuzun gelirleri yalnızca devredilen primlerden ibaret değildir. Devlet tarafından sağlanan prim desteği, toplanan kaynakların yatırım gelirleri, alınan krediler, genel bütçeden alınacak katkılar ve diğer gelirler de Havuz kaynağıdır. Madde ayrıca Havuz gelirlerinin her türlü vergi, resim ve harçtan muaf olduğunu belirtir.

5363 m.8 ise kaynakların nerelerde kullanılacağını sayar. Tarım sigortası tazminatları, Havuzun yönetim ve işleyiş masrafları, reasürans koruması, sigorta şirketi komisyonları, bilgilendirme faaliyetleri, hasar tespit giderleri, kredi geri ödemeleri ve işletici şirkete ödenecek işletme bedeli bunlar arasındadır. Dolayısıyla prim desteği sistemini değerlendirirken yalnızca “Devlet primin yüzde kaçını ödüyor?” sorusu değil, Havuzun risk taşıma ve tazminat ödeme mekanizması da dikkate alınmalıdır.

TARSİM’de poliçeyi kim düzenler ve standart poliçe neden önemlidir?

5363 m.14, devlet destekli tarım sigortası teminatlarının esas olarak Havuz tarafından verileceğini ve sigorta sözleşmelerinin Havuz tarafından belirlenen standart poliçeler üzerinden yapılacağını düzenler. Üretici uygulamada üye sigorta şirketine veya acenteye başvurur. Acente, Bakanlığın kayıt sistemlerindeki üretici ve ürün bilgilerini TARSİM sistemi üzerinden sorgular; ilgili genel şartlar ile tarife ve talimatlara göre poliçeyi düzenler.

Standart poliçe ilkesi, aynı ürün ve aynı teminat için acentenin kendi başına yeni bir risk tanımı oluşturamayacağı anlamına gelir. Örneğin bitkisel ürün sigortasında hangi doğal olayların ana paket içinde olduğu, hangilerinin ek primle isteğe bağlı teminat olduğu; sera sigortasında hangi yapısal unsurun sigorta konusu sayıldığı; gelir koruma sigortasında tazminatın hangi gelir karşılaştırmasına göre doğduğu yıllık metinlerde düzenlenir.

Bu nedenle poliçe kurulurken üreticinin beyanı, kayıt sistemi bilgileri, ürün çeşidi, parsel, ekiliş/dikiliş tarihi, sigorta bedeli ve istenen ek teminatların doğru olması önemlidir. Eksik veya hatalı kayıt daha sonra tazminat uyuşmazlığına dönüşebilir. Tarımsal ürünlerin finansmanı ve teminat yapısı bakımından ayrıca tarımsal ürünlerin TARES’te rehnedilmesine ilişkin rehberimize bakılabilir. Hayvansal varlıkların teminatlandırılması bakımından büyükbaş ve küçükbaş hayvan rehni ayrı bir hukuki konudur.

Devlet prim desteğinin hukuki dayanağı nedir?

Devlet destekli tarım sigortalarının prim ayağının açık kanuni dayanağı 5363 m.13’tür. Maddeye göre ürün, risk, bölge ve işletme ölçeği itibarıyla Devlet tarafından sağlanacak prim desteği miktarları her yıl Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir. Dolayısıyla bir önceki yılın destek oranı otomatik olarak sonraki yıla taşınmış sayılmaz; poliçenin düzenlendiği yılın Cumhurbaşkanı kararı incelenmelidir.

2026 yılı bakımından TARSİM’in resmî Cumhurbaşkanı Kararları sayfasında, 2026 yılında kapsama alınacak riskler, ürünler ve bölgeler ile prim desteği oranlarına ilişkin karar ayrıca yayımlanmıştır. Üreticiye düşen prim, seçilen sigorta branşına ve teminata göre farklılaşabilir. Örneğin TARSİM’in 2026 ürün sayfalarında Sera Sigortasında poliçe priminin yüzde 50’sinin, Temel Sigorta Paketinde yüzde 70’inin ve Gelir Koruma Sigortasında yüzde 60’ının Devlet tarafından karşılandığı belirtilmektedir. Bitkisel ürün sigortasında ise ana paket ve bazı don teminatları bakımından farklı destek oranları bulunmaktadır.

Hasar büyüklüğünün Havuzun piyasadan satın aldığı korumayı aşabileceği olağanüstü dönemler de Kanunda düzenlenmiştir. 5363 m.16’ya göre ulusal ve uluslararası piyasadan sağlanan korumanın yetersiz kalması halinde Cumhurbaşkanınca belirlenecek kısım Devlet tarafından taahhüt edilir. Bu, prim desteğinden farklı bir kurumdur: prim desteği poliçe maliyetinin bir bölümünü karşılamaya; hasar fazlası desteği ise sistemik büyüklükteki risklerde Havuzun taşıdığı yükün devamlılığına yöneliktir.

Üretici TARSİM poliçesi yaptırırken hangi sırayı izlemelidir?

İlk adım, ilgili üretim dalına ait Bakanlık kayıtlarının güncel tutulmasıdır. Bitkisel ürünlerde parsel ve ürün bilgisi, serada sera ve ürün bilgileri, hayvancılık branşlarında hayvan kayıtları poliçe sisteminin temelidir. İkinci adım, TARSİM’e üye sigorta şirketi veya acentesi üzerinden sistem sorgusunun yapılmasıdır. Üçüncü adımda ürünün risk profiline göre ana teminatlar ve isteğe bağlı ek teminatlar seçilir.

Dördüncü adım poliçe bilgilerinin kontrolüdür. Üretici; ad-soyad veya unvan, T.C. kimlik/vergi bilgisi, parsel veya işletme bilgisi, ürün çeşidi, miktar/verim, sigorta bedeli, teminat başlangıç ve bitiş tarihleri, muafiyet, müşterek sigorta oranı ve prim ödeme planını poliçe düzenlendiğinde kontrol etmelidir. Beşinci adım ise poliçe ve bilgilendirme belgelerinin kalıcı biçimde saklanmasıdır. TARSİM sistemi poliçe ve bilgilendirme belgelerini üreticinin tercihine göre SMS veya e-posta yoluyla iletebilmektedir.

Risk gerçekleşirse süre çok önemlidir. Her branşta aynı hasar ihbar süresi bulunmaz. Örneğin TARSİM’in Sera Sigortası sayfasında rizikonun öğrenilmesinden itibaren en geç 24 saat içinde ihbar kuralı yer alırken, Temel Sigorta Paketinde don hasarı için 10 gün, diğer hasarlar için 15 günlük üst süre belirtilmektedir. Bu nedenle “TARSİM hasarı her durumda 15 günde bildirilir” şeklindeki genelleme doğru değildir.

Hasar ihbarı, eksper incelemesi, dosyanın tamamlanması ve tazminat ödeme süreci birbirinden ayrılmalıdır. İhbarın yapılmış olması tek başına tazminata hak kazanıldığı anlamına gelmez; gerçekleşen olayın poliçe kapsamında bulunması, teminat döneminde gerçekleşmesi, zarar ile risk arasında illiyet bulunması ve tazminat hesabının genel şart/tarife hükümlerine uygun olması gerekir.

TARSİM uyuşmazlığında hangi belgeler kontrol edilmelidir?

Bir tarım sigortası uyuşmazlığında dosyanın yalnızca ret yazısı üzerinden değerlendirilmesi eksik kalır. İlk olarak poliçenin tamamı ve poliçe ekleri incelenmelidir. İkinci olarak poliçenin düzenlendiği yılın genel şartları, tarife ve talimatları ile Cumhurbaşkanı kararı tespit edilmelidir. Üçüncü olarak üreticinin Bakanlık kayıt sistemindeki beyanı ile poliçe verileri karşılaştırılmalıdır. Dördüncü olarak hasar ihbar zamanı ve ihbar kanalı doğrulanmalıdır. Beşinci olarak risk inceleme ve hasar eksper raporları istenmelidir.

Özellikle miktar kaybı, kalite kaybı, tam hasar, yeniden ekim/dikim masrafı, garanti verim, muafiyet ve müşterek sigorta gibi kavramlar birbirinden farklı tazminat hesaplarına yol açar. Bir teminatın adının poliçede yer alması da her zarar kaleminin sınırsız ödendiği anlamına gelmez. Sigorta bedeli, garanti verim, muafiyet oranı ve özel limitler ödeme miktarını sınırlandırabilir.

Uyuşmazlıkta başvuru yolları belirlenirken sigorta hukukunun genel hükümleri ve somut poliçe şartları birlikte değerlendirilmelidir. Sigorta alanındaki genel başvuru/şikâyet kanalları hakkında sigorta hasar ihbar ve şikâyet sistemine ilişkin rehberimiz ayrıca incelenebilir. Ancak TARSİM hasar ihbarı için poliçede ve TARSİM’in resmî sayfalarında gösterilen ALO TARSİM 172, mobil uygulama, internet ekranı veya acente kanalı esas alınmalıdır.

5363 sayılı Kanun bakımından TARSİM ile sigorta şirketi arasındaki fark

Üreticinin sözleşmeyi bir sigorta şirketi veya acentesi üzerinden yaptırması, hukuki sistemdeki tüm görevlerin bu şirkette toplandığı anlamına gelmez. Sigorta şirketi poliçeleştirme ve prim tahsili bakımından sistemin dışa dönük unsurudur; Kanun kapsamındaki primleri Havuza devreder. Havuz teminatın merkezidir. İşletici şirket ise Havuzun işletilmesine ilişkin iş ve işlemleri, hasar organizasyonunu, prim tahsili ve tazminat ödemesi gibi teknik görevleri yürütür. Yönetim Kurulu, Kanunda belirtilen sistem kararlarını alır. Bakanlık ise geliştirme, prim desteği teklifleri ve tazminat ödemelerinin düzenli yapılmasının izlenmesi gibi görevleri üstlenir.

Bu ayrım özellikle dava ve başvuru stratejisinde önem taşır. Uyuşmazlığın kaynağı acentenin yanlış poliçeleştirmesi, kayıt sistemindeki eksiklik, Havuz eksperinin hasar tespiti, genel şart yorumu veya tazminat hesabı olabilir. Her ihtimalde muhatap, hukuki sebep ve ispat aracı aynı değildir.

2026 için pratik kontrol listesi

• Poliçe öncesinde ilgili Bakanlık kayıt sistemindeki arazi, ürün, sera veya hayvan bilgilerini güncelleyin.
• Poliçede ürün çeşidi, parsel/işletme, sigorta bedeli, garanti verim ve teminat dönemini kontrol edin.
• Ana teminat ile ek primle alınan isteğe bağlı teminatları birbirinden ayırın.
• 2026 yılına ait Cumhurbaşkanı prim desteği kararını ve ilgili branş tarife/talimatını esas alın.
• Hasar ihbar süresini branşa göre kontrol edin; tek bir genel süre varsaymayın.
• İhbar numarası, ekran kaydı, e-posta veya acente teslim belgesini saklayın.
• Eksper raporunu, fotoğrafları, verim/üretim kayıtlarını ve varsa meteorolojik/resmî olay kayıtlarını dosyada toplayın.
• Tazminat hesabında muafiyet, müşterek sigorta, sigorta bedeli ve özel limitleri ayrı ayrı inceleyin.

Sık Sorulan Sorular

TARSİM bir sigorta şirketi midir?

Hayır. 5363 m.4 ile tüzel kişiliği haiz Tarım Sigortaları Havuzu kurulmuştur. Poliçeler sisteme katılan sigorta şirketleri ve acenteleri üzerinden düzenlense de Kanun kapsamındaki tarım sigortası teminatı Havuz sistemi üzerinden işler.

TARSİM’in kanuni dayanağı hangi maddedir?

Havuzun kuruluşu ve temel yetkileri 5363 sayılı Kanun’un 4. maddesinde düzenlenir. Risklerin belirlenmesi m.12, prim desteği m.13, sigorta sözleşmeleri ve Havuza katılım m.14, reasürans m.15 ve hasar fazlası desteği m.16’da yer alır.

Sigorta şirketi tahsil ettiği tarım sigortası primini kendisi mi tutar?

5363 m.4 gereğince Kanun kapsamındaki tarım sigortalarından elde edilen primin tamamı Havuza devredilir. Havuza zamanında aktarılmayan primlerin 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsili öngörülmüştür.

Tarım sigortası poliçesini acente kendi şartlarıyla düzenleyebilir mi?

Hayır. 5363 m.14 sigorta sözleşmelerinin Havuz tarafından belirlenen standart poliçeler üzerinden yapılacağını düzenler. Genel şartlar ile yıllık tarife ve talimatlar poliçenin temelidir.

Devlet prim desteği her yıl aynı mıdır?

Hayır. 5363 m.13 uyarınca destek miktarları ürün, risk, bölge ve işletme ölçeği itibarıyla her yıl Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

TARSİM hangi riskleri sigortalayabilir?

5363 m.12; kuraklık, dolu, don, sel, taban suyu baskını, fırtına, hortum, deprem, heyelan, yangın, kaza, zararlılar ve hayvan hastalıkları gibi risklerin ve tarım sektörü bakımından önemli görülen diğer risklerin Cumhurbaşkanınca kapsama alınabilmesine dayanak verir. Fiilî teminat poliçe yılı ve branşa göre kontrol edilir.

TARSİM hasarı kaç gün içinde bildirilmelidir?

Tek bir süre yoktur. Süre, sigorta branşı ve risk türüne göre değişir. Örneğin sera sigortasında resmî ürün sayfasında 24 saatlik ihbar kuralı; Temel Sigorta Paketinde don için 10, diğer hasarlar için 15 günlük üst süre yer alır.

Eksper raporu neden önemlidir?

5363 m.6 ve m.9 hasar tespit organizasyonunu sistemin temel görevlerinden biri olarak düzenler. Tazminat hesabında Havuz adına yapılan risk/hasar tespiti belirleyici belgelerdendir.

Hasar tazminatı her durumda sigorta bedeli kadar mı ödenir?

Hayır. Gerçek zarar, poliçe limiti, garanti verim, muafiyet, müşterek sigorta ve ilgili branşa özgü hesaplama kuralları dikkate alınır. Teminatın varlığı ile ödenecek miktar ayrı meselelerdir.

Resmî güncel TARSİM şartları nereden kontrol edilir?

TARSİM’in resmî sitesindeki Cumhurbaşkanı Kararları, Genel Şartlar, Tarife ve Talimatlar ile ilgili sigorta branşı sayfası birlikte kontrol edilmelidir. Kanunun güncel metni için mevzuat.gov.tr esas alınmalıdır.