Alacak ve Borçlar Mal Bildirimine Yazılır mı? 3628 m.5 ve Yönetmelik m.8 | 2026

3628 Sayılı Kanunda Alacak ve Borçların Mal Bildirimine Yazılmasının Dayanağı Nedir?

3628 sayılı Kanun m.5, mal bildiriminin yalnız taşınmaz ve taşınır mallardan oluşmadığını açıkça gösterir. Madde, belirli eşiği aşan haklar, alacaklar ve gelirler ile bunların kaynaklarını; borçları ve sebeplerini de bildirim kapsamına alır. Bu nedenle mal bildirimi, kişinin sadece sahip olduğu aktif varlıkların listesini değil, ekonomik durumunu etkileyen pasif yükümlülükleri de içerir.

Mal Bildiriminde Bulunulması Hakkında Yönetmelik m.8 de “haklar ve alacaklar”, “borçlar” ve “gelirler” gruplarını ayrı ayrı sayar. Bunlar için taşınmazlardan farklı olarak beş katlık parasal eşik uygulanır. Yükümlünün ekonomik ilişkisinin hukuki niteliği, tutarı ve bildirim tarihindeki durumu doğru belirlenmelidir.

Alacak ve borçların beyan edilmesi, sonraki dönemlerde malvarlığındaki artış veya azalışın açıklanabilmesini sağlar. Örneğin bir kişi yüksek tutarlı alacağını tahsil ederek taşınmaz edinmişse, önceki bildirimde alacağın kaynağı görünüyorsa yeni malvarlığı artışı daha kolay açıklanabilir.

Kanunun “borçların sebepleri” ifadesi özellikle önemlidir. Sadece toplam borç rakamını yazmak yerine borcun kredi, satış, ödünç, senet, vergi veya başka hangi hukuki ilişkiden doğduğunu formun izin verdiği ölçüde göstermek gerekir.

Hangi Alacaklar Mal Bildirimine Yazılır?

Alacak, bir kişiden para veya başka ekonomik değerin talep edilmesini sağlayan hukuki haktır. Verilmiş borç para, satıştan doğan bedel alacağı, kira alacağı, senede bağlı alacak, mahkeme veya icra dosyasındaki kesinleşmiş ya da mevcut alacak hakkı gibi kalemler mal bildirimi bakımından değerlendirilebilir.

Alacağın henüz tahsil edilmemiş olması bildirim dışı olduğu anlamına gelmez. Hukuken doğmuş ve ekonomik değer taşıyan bir alacak varsa, Yönetmelikteki parasal eşik aşıldığında formda gösterilmelidir. Alacağın vadesinin gelmemiş olması da tek başına bildirim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Şüpheli veya tahsili güç bir alacakta ise alacağın hukuki varlığı ile ekonomik değeri ayrıştırılmalıdır. Borçlunun ödeme güçlüğü içinde bulunması, alacak hakkını otomatik olarak yok etmez. Ancak bildirim tarihindeki değer ve tahsil edilebilirlik konusunda gerçeğe uygun yaklaşım benimsenmelidir.

Alacağın kaynağının belirtilmesi, Kanun m.5’in gelir ve kaynak şeffaflığı sistemiyle uyumludur. Örneğin “150.000 TL alacak” yerine mümkünse “taşınır satışından doğan alacak”, “ödünç para alacağı” veya “kira alacağı” gibi hukuki sebep açıklanmalıdır.

Hangi Borçlar Mal Bildirimine Yazılır?

Kanun m.5 borçları ve sebeplerini açıkça bildirim kapsamına alır. Banka kredileri, tüketici kredisi, konut finansmanı, taşıt kredisi, kredi kartı borcunun niteliğine göre önemli bakiye, şahsi ödünç borcu, senetli borç, satış bedeli borcu veya başka özel hukuk borçları bu kapsamda değerlendirilebilir.

Borçların bildirimi, kişinin malvarlığını yalnız brüt aktifler üzerinden gösterme riskini azaltır. Örneğin yüksek değerli bir konut satın alan kişinin aynı zamanda yüksek tutarlı konut kredisi borcu bulunabilir. Malvarlığı artışının finansman kaynağı ve ekonomik dengesi, borcun da formda görünmesiyle daha açık hâle gelir.

Vergi, sosyal güvenlik veya kamu borcu gibi yükümlülükler de hukuken borç niteliği taşıyabilir. Yönetmelik m.8’in parasal eşiği ve borcun somut niteliği dikkate alınarak formda gösterilmesi gerekip gerekmediği değerlendirilmelidir.

Borç sona ermiş veya tamamen ödenmişse bildirim tarihindeki mevcut bakiye esas alınır. Geçmişte var olmuş fakat bildirim tarihinde kalmamış borcu mevcut borç gibi yazmak doğru değildir. Ancak önceki bildirimlerle karşılaştırmada borcun sona ermesinin malvarlığı değişikliğine etkisi görülebilir.

Banka Kredisi Mal Bildirimine Nasıl Yazılır?

Banka kredisi, borçlar grubunda en sık karşılaşılan kalemlerden biridir. Konut, taşıt, ihtiyaç veya ticari amaçlı kişisel kredi kullanılmışsa bildirim tarihindeki kalan anapara ve formun istediği diğer bilgiler esas alınmalıdır. Kredinin ilk kullandırıldığı toplam tutar ile güncel bakiye farklı olabilir.

Kredi ile alınan mal ayrıca kendi malvarlığı grubunda gösterilir. Örneğin krediyle alınan otomobil, araç değer eşiğini aşmışsa taşıt olarak; kredi bakiyesi ise borç olarak ayrı kalemlerde yer alır. Borcu araç değerinden düşerek yalnız net farkı bildirmek, formun aktif ve pasifleri ayrı gösteren sistemine uygun değildir.

Konut kredisiyle alınan taşınmaz ise değerine bakılmaksızın taşınmaz bölümünde gösterilir. Kredi borcu parasal eşiği aşıyorsa borçlar bölümüne yazılır. Böylece edinilen mal ile finansman kaynağı aynı bildirimde açıklanabilir.

Kefalet, kredi kartı limiti veya henüz doğmamış olası borç, mevcut borçla aynı değildir. Bildirim tarihindeki gerçek ve doğmuş borç tutarı esas alınmalıdır. Kefilin borcu fiilen üstlenip üstlenmediği ve hukuki sorumluluğun muaccel durumu somut sözleşmeye göre değerlendirilir.

Senetli veya Şahsi Borçlar Mal Bildirimine Yazılır mı?

Evet. Borcun banka kredisi şeklinde olması şart değildir. Gerçek kişiden alınan ödünç para, bono veya senede bağlanmış borç, satış bedeli taksidi veya başka özel hukuk borcu ilgili eşiği aşıyorsa bildirime tabidir. Kanun m.5 borcun “sebebini” de istediği için taraf ve hukuki ilişki açıklanabilir olmalıdır.

Senede bağlanmış borçta senedin nominal bedeli ile bildirim tarihindeki kalan borç tutarı farklı olabilir. Kısmi ödeme yapılmışsa gerçeği yansıtan bakiye esas alınmalıdır. Senet vadesinin henüz gelmemiş olması borç ilişkisinin mevcut olmadığı anlamına gelmez.

Şahsi borçlarda yazılı sözleşme bulunmaması, borcun hiç var olmadığı sonucunu doğurmaz. Ancak mal bildiriminde yüksek tutarlı bir şahsi borç beyan ediliyorsa kaynağın ve sebebin sonradan doğrulanabilmesi önemlidir. Banka transferi, borç sözleşmesi veya diğer belgeler ispat gücünü artırır.

Alacaklı veya borçlu tarafın eş, yakın akraba veya üçüncü kişi olması hukuki niteliği değiştirmez. Kanunun amacı ekonomik yükümlülüğün gerçek sebebini göstermektir. Aile içi borç da gerçek ve hukuki bir borçsa eşik kapsamında değerlendirilebilir.

Alacak ve Borçlarda Beş Kat Eşiği Nasıl Uygulanır?

3628 m.5 ve Yönetmelik m.8 uyarınca aylık alan yükümlülerde kendisine yapılan net aylık ödemenin beş katı ölçüt alınır. Aylık almayan yükümlülerde ise Yönetmelikte belirtilen birinci derece birinci kademe şube müdürü net aylığının beş katı referans olarak kullanılır.

Yönetmelik m.8, alacakların ve borçların ayrı ayrı toplam değerlerinin tek kalem hâlinde gösterilmesini öngörür. Birden çok kişiden olan küçük alacakların toplamı eşiği aşabilir; aynı şekilde farklı bankalara veya kişilere olan borçların toplamı da ilgili sınırı geçebilir.

Eşik sabit bir TL tutarı değildir. Özellikle aylık almayan yükümlüler için kamu maaş katsayılarına bağlı olarak zamanla değişir. Bu nedenle geçmiş yıllardaki rakamlara dayanarak 2026 yılı için bildirim yapmamak doğru değildir.

Taşınmazlarda bu eşik uygulanmaz; alacak ve borçlarda ise uygulanır. Genel karşılaştırma için Mal Bildirimine Hangi Mallar Yazılır? rehberimiz incelenebilir.

Eşin ve Velayet Altındaki Çocuğun Alacak veya Borcu da Bildirilir mi?

Evet. 3628 m.5 yükümlünün kendisi yanında eşine ve velayeti altındaki çocuklarına ait bildirim kapsamındaki malvarlığı unsurlarını da içerir. Bu nedenle eşin yüksek tutarlı alacağı veya borcu, ilgili eşiği aşıyorsa yükümlünün formunda gösterilir.

Her iki eş de mal bildirimi yükümlüsü ise Yönetmelik m.4 uyarınca her eş ayrı form verir ve diğer eşin ilgili alacak ve borçlarını da kendi beyanında gösterir. Bu konuda Eşler Mal Bildirimini Ayrı Ayrı mı Verir? rehberimiz ayrıntılıdır.

Velayet altındaki çocuğun eğitim, yatırım veya başka nedenle doğmuş gerçek alacak veya borcu da aynı sistemde değerlendirilir. Ergin ve velayet altında olmayan çocukların borç ve alacakları sırf çocukluk bağı nedeniyle ebeveynin formuna dahil edilmez.

Eşin borcundan yükümlünün özel hukuk açısından sorumlu olup olmaması, mal bildirimi yükümlülüğünden farklı bir konudur. Kanun, eşin malvarlığını form kapsamına alarak ekonomik görünümü açıklamayı amaçlar.

Alacak ve Borçta Hangi Tarihteki Tutar Esas Alınır?

Yönetmelik m.8, malların ve ekonomik değerlerin bildirim tarihindeki durumunu esas alır. Alacak ve borç bakımından da bildirim tarihindeki gerçek bakiye önemlidir. Önceden doğmuş fakat kısmen tahsil edilmiş alacakta kalan tutar; kısmen ödenmiş borçta kalan bakiye yazılmalıdır.

Faizli borçlarda tahakkuk etmiş faiz ve toplam yükümlülük sözleşmeye göre değerlendirilmelidir. Henüz doğmamış gelecekteki faizleri mevcut borç gibi göstermek ile o tarihte muaccel veya tahakkuk etmiş tutarı göstermek birbirinden ayrılmalıdır.

Döviz cinsinden alacak veya borçlarda bildirim tarihindeki Türk lirası karşılığı objektif yöntemle belirlenebilir. Döviz cinsi ve nominal tutarın ayrıca açıklanması, sonraki karşılaştırmalarda kur değişiminin etkisini göstermeye yardımcı olur.

İcra takibine konu alacak veya borçta takip dosyasındaki bakiye, mahkeme kararı veya hesap dökümü gibi belgeler yararlı olabilir. Ancak hukuki ihtilafın devam ediyor olması, mevcut ekonomik hakkın veya yükümlülüğün hiç olmadığı anlamına gelmez.

Yeni Borçlanma veya Alacak Doğarsa Ek Mal Bildirimi Gerekir mi?

3628 m.6/d ve Yönetmelik m.10, malvarlığında önemli değişiklik meydana geldiğinde değişikliği izleyen bir ay içinde ek mal bildirimi verilmesini zorunlu kılar. Yönetmelik m.10, m.8’deki mahiyet ve miktarda hak veya alacak elde edilmesi ve borçlanılmasını da önemli değişiklik sayar.

Bu nedenle yüksek tutarlı yeni kredi kullanılması, büyük bir alacak hakkının doğması veya başka bir borç ilişkisinin ilgili eşiği aşması hâlinde dönemsel yenileme yılı beklenmez. Bir aylık süre değişikliğin hukuken gerçekleştiği tarihten itibaren izlenmelidir.

Ek bildirim, yeni doğan alacak veya borçla ilgili olarak düzenlenir. Sözleşme, banka belgesi, senet veya başka dayanak kayıt saklanmalıdır. Borcun sebebi ve alacağın kaynağı açıkça gösterilmelidir.

Yükümlülük sona erdiğinde veya borç/alacak ödendiğinde sonraki dönem bildirimlerinde mevcut durum güncellenir. Bildirimlerin karşılaştırılmasına ilişkin Yönetmelik m.18, ekonomik hareketlerin açıklanabilir olmasını amaçlar.

Sık Sorulan Sorular

Banka kredisi mal bildirimine yazılır mı?

Kalan borç tutarı ilgili beş kat eşiğini aşıyorsa evet.

Konut kredisi yazılır mı?

Evet. Taşınmaz ayrı, kredi borcu ayrı kalem olarak gösterilir.

Taşıt kredisi nasıl bildirilir?

Araç taşıt bölümünde, kredi bakiyesi borçlar bölümünde şartları varsa ayrıca yazılır.

Şahsi borç bildirilir mi?

Gerçek bir borç olup ilgili eşik aşılıyorsa bildirilir.

Senetli borç yazılır mı?

Evet. Bildirim tarihindeki kalan borç ve sebebi gösterilir.

Birinden olan alacak mal bildirimine yazılır mı?

Alacak toplamı ilgili eşiği aşıyorsa evet.

İcra dosyasındaki alacak bildirilir mi?

Hukuken mevcut ve ekonomik değer taşıyan alacak, eşik şartlarıyla bildirim kapsamında değerlendirilir.

Eşimin borcu da forma yazılır mı?

Evet. 3628 m.5 eşin bildirim kapsamındaki borçlarını da içerir.

Yeni kredi çekilirse ne zaman ek bildirim gerekir?

Önemli değişiklik oluşturuyorsa borçlanmayı izleyen bir ay içinde ek bildirim verilir.

Borcun ilk tutarı mı kalan bakiye mi yazılır?

Bildirim tarihindeki gerçek mevcut borç bakiyesi esas alınmalıdır.