Yangın Uyarı Butonu Kaç Metrede Bir Olmalı? 60 m Kuralı | 2026
Kısa ve net cevap: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik m.75/2 uyarınca, yangın uyarı butonları yangın kaçış yollarında tesis edilir ve bir kattaki herhangi bir noktadan o kattaki herhangi bir yangın uyarı butonuna yatay erişim uzaklığı 60 metreyi geçemez. Engelli veya yaşlıların bulunduğu yerlerde bu mesafe azaltılabilir. Butonların görülebilir ve kolayca erişilebilir olması da zorunludur. Bu nedenle projede yalnızca “kat başına bir buton” yaklaşımı yeterli değildir; belirleyici ölçüt, kattaki her noktadan en yakın butona yatay erişimin 60 metre sınırını aşmamasıdır.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Yangın uyarı butonunda 60 metre kuralının hukuki dayanağı
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’in 75. maddesi, yangın algılama ve uyarı sisteminin hangi yollarla devreye gireceğini ve el ile yangın uyarısının nasıl yapılacağını düzenler. Maddenin ikinci fıkrasında el ile uyarının yangın uyarı butonları ile yapılacağı açıkça belirtilmiştir. Aynı fıkra, butonların yangın kaçış yollarında bulunmasını ve erişim mesafesinin bir kattaki herhangi bir noktadan en yakın butona yatay olarak 60 metreyi aşmamasını zorunlu tutar. Bu hüküm, mimari projede ve yangın algılama projesinde doğrudan ölçülebilen bir uygunluk kriteridir.
Buradaki “yatay erişim uzaklığı” ifadesi önemlidir. Ölçüm kuş uçuşu bir çizgi üzerinden değil, kişinin kat içinde butona fiilen ulaşacağı dolaşım güzergâhı dikkate alınarak değerlendirilmelidir. Duvar, kapalı bölüm, kontrollü geçiş veya başka bir mimari engel bulunuyorsa, erişilebilir güzergâhın gerçek uzunluğu esas alınmalıdır. Yönetmeliğin amacı, yangını ilk fark eden kişinin gereksiz bir gecikme yaşamadan sistemi elle devreye sokabilmesidir.
60 metre iki buton arasındaki mesafe değildir
Uygulamada en çok karıştırılan noktalardan biri, 60 metrenin doğrudan iki buton arasındaki azami mesafe olduğu düşüncesidir. Yönetmelik bu şekilde bir ifade kullanmaz. Kural, kattaki herhangi bir noktadan o kattaki herhangi bir yangın uyarı butonuna yatay erişim uzaklığının 60 metreyi geçmemesi şeklindedir. Dolayısıyla bir koridorun iki ucuna yerleştirilen butonlar arasındaki mesafe tek başına mevzuata uygunluğu göstermez. Koridor, oda grupları, açık ofis alanları, fuaye, depo, ara geçişler ve kullanıcıların gerçek yürüme rotaları birlikte değerlendirilmelidir.
Örneğin uzun ve L biçimli bir koridorun yalnızca başlangıcında buton bulunması, toplam geometrik uzunluk 60 metreye yakın olsa dahi köşe sonrası erişim rotası nedeniyle sorun yaratabilir. Aynı şekilde büyük bir açık çalışma alanında duvar kenarına tek buton yerleştirilmesi, alanın karşı ucundan erişim 60 metreyi aşıyorsa hükmü karşılamaz. Proje üzerinde erişim noktaları test edilmeli ve en elverişsiz noktanın mesafesi kontrol edilmelidir.
Butonların kaçış yollarında olması neden zorunlu?
Madde 75/2, butonların yangın kaçış yollarında tesis edilmesini emreder. Bu tercih, tahliye hareketi ile alarm verme işlemini aynı güvenli rota üzerinde birleştirir. Yangını gören kişi, kaçışa yönelirken alarm butonuna ulaşabilir; alarm vermek için tehlikeli bölgeye geri dönmesi gerekmez. Bu nedenle butonun yalnızca kolay görülen bir dekoratif duvara konulması yeterli değildir. Yer seçimi kaçış yolu düzeniyle uyumlu olmalıdır.
Kaçış yolundaki butonun önüne dolap, raf, reklam panosu, mobilya, turnike veya benzeri bir engel getirilmesi de sistemin amacını ortadan kaldırır. Yönetmelik butonların “görülebilir ve kolayca erişilebilir” olmasını ayrıca zorunlu tuttuğu için, sonradan yapılan iç mekân düzenlemeleri proje uygunluğunu fiilen bozabilir. İşletme döneminde periyodik kontrol yalnızca elektriksel çalışmayı değil, erişilebilirliğin korunup korunmadığını da kapsamalıdır.
Engelli veya yaşlıların bulunduğu yerlerde mesafe azaltılabilir
Madde 75/2, engelli veya yaşlıların bulunduğu yerlerde 60 metrelik mesafenin azaltılabileceğini ayrıca düzenler. Bu hüküm, 60 metrenin her yapı için artırılabilecek genel bir hedef olmadığını; tersine azami sınır olduğunu gösterir. Kullanıcıların hareket kabiliyeti ve yapının kullanım amacı daha kısa erişim gerektiriyorsa proje buna göre sıklaştırılmalıdır.
Huzurevi, bakım merkezi, rehabilitasyon birimi, sağlık yapısı veya hareket kabiliyeti sınırlı kişilerin yoğun olarak bulunduğu başka bir kullanımda, buton yerleşimi salt 60 metrelik üst sınıra göre yapılmamalıdır. Projelendirme sırasında erişilebilirlik, tahliye senaryosu ve kullanıcı profili birlikte ele alınmalıdır. Yönetmelik mesafenin azaltılmasına izin verdiği için ilgili tasarımın gerekçesi yangın senaryosunda açıkça gösterilmelidir.
Hangi binalarda yangın uyarı butonu zorunludur?
Aynı maddenin ikinci fıkrası zorunluluğun kapsamını da belirler. Konutlar hariç, kat alanı 400 m²’den fazla olan iki kat ile dört kat arasındaki bütün binalarda yangın uyarı butonu zorunludur. Konutlar hariç kat sayısı dörtten fazla olan bütün binalarda da zorunluluk vardır. Ayrıca konutlar dâhil bütün yüksek binalarda yangın uyarı butonlarının kullanılması mecburidir.
Bu üç grup ayrı ayrı kontrol edilmelidir. Bir yapı birinci gruptaki 400 m² eşiğinin altında kalsa bile dörtten fazla kata sahipse ikinci bent kapsamında zorunluluk doğabilir. Yüksek bina niteliği taşıyan konutlarda ise konut istisnası uygulanmaz. Bu nedenle “bina konuttur, buton gerekmez” şeklinde genel bir sonuç doğru değildir; yapının yüksek bina sayılıp sayılmadığı ayrıca incelenir.
Yangın uyarı butonu otomatik algılama sisteminin yerine geçer mi?
Hayır. Madde 75, el ile uyarı ve otomatik algılamayı ayrı düzenler. Yangın uyarı butonu, kişinin yangını fark edip sistemi elle devreye sokmasını sağlar. Yapı yüksekliği veya toplam kapalı alanı Yönetmeliğin Ek-7’sindeki değerleri aşan binalarda ise otomatik yangın algılama cihazlarının tesisi ayrıca zorunludur. Bir binada her iki yükümlülük birlikte doğuyorsa, yalnızca buton bulunması otomatik algılama zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.
Aynı sistem, sprinkler gibi sabit söndürme sistemlerinden de sinyal alabilir. Yönetmeliğin 75/1 hükmü yangın algılama ve uyarı sisteminin el ile, otomatik olarak veya bir söndürme sisteminden aldığı uyarılardan biri ya da birkaçıyla devreye girmesini öngörür. Bu bütünleşik yaklaşım, yangın güvenliğinin tek cihaz üzerinden değil, birbirini tamamlayan katmanlar üzerinden kurulmasını amaçlar.
Buton yerleşimi projede nasıl kontrol edilir?
Uygunluk kontrolü kat planı üzerinden yapılmalıdır. Önce tüm kaçış yolları ve çıkış güzergâhları belirlenir. Sonra yangın uyarı butonlarının konumları işaretlenir. Katın oda, salon, depo, ofis ve dolaşım alanlarındaki en uzak erişim noktalarından butonlara gerçek yatay yürüme güzergâhları ölçülür. Hiçbir erişim rotası 60 metreyi aşmamalıdır. Hareket kabiliyeti sınırlı kullanıcıların bulunduğu alanlarda daha kısa mesafe tasarlanmalıdır.
Proje tamamlandıktan sonra saha uygulaması da aynı şekilde kontrol edilmelidir. Butonun projede doğru noktada bulunması, uygulamada başka bir duvara kaydırılmışsa yeterli değildir. Sonradan eklenen bölme duvarlar, kilitli kapılar, kontrollü erişim sistemleri ve mobilya yerleşimleri erişim yolunu değiştirebilir. Bu nedenle kabul ve işletme dönemindeki kontrollerde mimari durum ile yangın alarm projesi karşılaştırılmalıdır.
Butonun görünür ve kolay erişilebilir olması ne anlama gelir?
Yönetmelik iki ayrı nitelik arar: görünürlük ve erişilebilirlik. Butonun fiziksel olarak duvarda bulunması tek başına yeterli değildir. Kullanıcının onu kolaylıkla fark edebilmesi ve önünde engel olmadan erişebilmesi gerekir. Butonun dekoratif panel arkasına alınması, kapı arkasında gizlenmesi veya sabit mobilya ile kapatılması bu amaca aykırıdır. Ayrıca butonun yüksekliği de 75/2’de ayrı bir ölçü ile sınırlandırılmıştır: yerden en az 110 cm ve en fazla 130 cm.
Bu yükseklik kuralı ile 60 metre erişim kuralı birlikte uygulanır. Yani bir buton doğru mesafede olup yanlış yükseklikteyse mevzuata uygun sayılmaz; doğru yükseklikte olup erişim mesafesi 60 metreyi aşıyorsa da uygun değildir. Yangın güvenliği kontrollerinde tüm teknik şartların birlikte sağlanması gerekir.
Alarm sistemi devre dışı kalırsa ne yapılır?
Yönetmeliğin 74/3 hükmü bu konuda açık bir işletme yükümlülüğü getirir. Yangın uyarı sistemi herhangi bir sebeple devre dışı kalırsa, sistem tekrar çalışır duruma getirilinceye kadar korumasız kalan bölgelerde ilave güvenlik personeli ile denetim yapılması ve gerekli tedbirlerin alınması gerekir. Bu hüküm, arızalı alarm sisteminin “bakım çağrıldı” denilerek günlerce korumasız bırakılmasına izin vermez.
Dolayısıyla buton yerleşiminin doğru olması kadar sistemin sürekli işler tutulması da zorunludur. Periyodik test, bakım ve denetim sorumluluğu Yönetmeliğin 84. maddesine göre bina sahibi, yönetici veya sorumluluğun yazılı olarak devredildiği bina yetkilisi üzerindedir.
Denetimde hangi belgeler tutulmalıdır?
Yangın alarm projesi, uygulama planları, cihaz listeleri, kabul tutanakları, periyodik test kayıtları, arıza ve bakım formları ile butonların konumunu gösteren güncel planların birlikte saklanması gerekir. Yönetmelik belirli bir özel dosya adı öngörmese de, 84. madde kapsamındaki kontrol ve bakım yükümlülüğünün yerine getirildiğinin ispatı için işlemlerin kayıt altına alınması işletme açısından zorunlu bir yönetim tedbiridir.
Özellikle tadilat yapılan yapılarda eski planla fiili durum arasındaki fark giderilmelidir. Bir işyeri bölünmüş, koridor uzatılmış veya yeni erişim kapıları eklenmişse 60 metre hesabı yeniden kontrol edilmelidir. Yangın güvenliği, ruhsat tarihindeki tek seferlik projeden ibaret değildir; kullanım süresince sistemin mevzuata uygun tutulması gerekir.
Mevcut yangın güvenliği yazılarıyla ilişkisi
Yangın uyarı butonundaki 60 metre kuralı, binanın genel yangın güvenliği yükümlülüklerinden yalnızca biridir. Mevcut yapılarda tespit edilen eksikliklerin giderilmesi ve idari yaptırım boyutu için binalarda yangın güvenliği eksikliği ve 3194 sayılı İmar Kanunu m.40–42 rehberimize bakabilirsiniz. Periyodik kontrol sonrası verilen sürenin nasıl işlediği ise yangın güvenliği eksikliğinde altı aylık süre yazısında ayrıca ele alınmıştır.
Resmî kaynaklar
Uygulamada esas alınması gereken metin Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve yürürlükteki değişiklikleridir. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının açıklamalı Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik Kılavuzu proje ve uygulama bakımından temel resmî başvuru kaynaklarındandır. 2009 değişikliklerinin Resmî Gazete metnine de Resmî Gazete üzerinden erişilebilir.
Sık sorulan sorular
Yangın uyarı butonları arası mesafe 60 metre mi?
Yönetmelik iki buton arasındaki mesafeyi değil, kattaki herhangi bir noktadan o kattaki herhangi bir butona yatay erişim uzaklığını sınırlar. Bu erişim 60 metreyi geçemez.
60 metre kuş uçuşu mu ölçülür?
Hayır. Hüküm yatay erişim uzaklığını esas alır. Fiilen kullanılabilen kat içi ulaşım güzergâhı dikkate alınır.
Buton koridor dışında olabilir mi?
Madde 75/2 yangın uyarı butonlarının yangın kaçış yollarında tesis edilmesini emreder.
Yaşlıların bulunduğu binada 60 metre aynen uygulanır mı?
60 metre azami sınırdır. Yönetmelik engelli veya yaşlıların bulunduğu yerlerde bu mesafenin azaltılabileceğini açıkça belirtir.
Buton görünmüyorsa fakat çalışıyorsa uygun mudur?
Hayır. Tüm butonların görülebilir ve kolayca erişilebilir olması zorunludur.
Sprinkler varsa yangın butonuna gerek kalmaz mı?
Hayır. Bir binada yangın butonu zorunluluğu doğuyorsa sprinkler sistemi bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz. Sistemler birbirini tamamlar.
Yangın butonunun yüksekliği bu yazıdaki 60 metre kuralından ayrı mı?
Evet. Mesafe şartına ek olarak butonlar yerden 110–130 cm yüksekliğe yerleştirilmelidir.
Alarm sistemi arızalanırsa bina korumasız bırakılabilir mi?
Hayır. Yönetmelik m.74/3 uyarınca sistem yeniden çalışana kadar korumasız bölgelerde ilave güvenlik personeliyle denetim yapılmalı ve gerekli tedbirler alınmalıdır.
60 metre hesabında bina tadilatı neden yeniden kontrol gerektirir?
Yangın uyarı butonu yerleşimi, binanın ilk ruhsat veya kullanım izni tarihindeki planla sınırlı bir konu değildir. İşyerinin bölünmesi, açık ofisin odalara ayrılması, koridora kartlı geçiş kapısı eklenmesi, depo raflarının yer değiştirmesi veya mağaza içi dolaşım rotasının değiştirilmesi, bir noktadan butona gerçek erişim yolunu uzatabilir. Bu nedenle yangın alarm sistemi fiziksel olarak hiç değişmemiş olsa dahi mimari düzen değiştiğinde 60 metre erişim hesabı yeniden yapılmalıdır.
Örneğin ilk projede açık ve doğrudan bir güzergâhla 45 metre olan erişim, sonradan eklenen bölme duvar nedeniyle 65 metreye çıkarsa eski cihaz yerleşimi artık açık mesafe şartını karşılamaz. Çözüm, engelin kaldırılması veya yeni bir buton eklenmesi gibi proje esaslı bir düzenleme olmalıdır. Sadece “buton aynı yerde ve çalışıyor” denilmesi m.75/2’deki erişim şartını karşılamaz.
Yangın butonu yerleşiminde ölçüm ve kayıt nasıl yapılmalıdır?
Kat planında bütün butonlar cihaz kodlarıyla gösterilmeli ve kontrol sırasında en uzak kullanıcı noktalarından butonlara erişim rotaları ölçülmelidir. Ölçümün yapıldığı tarih, kat, mahal, cihaz kodu ve mesafe bakım formuna işlenirse ileride yapılacak tadilatların etkisi karşılaştırılabilir. Özellikle büyük ticari yapılarda yalnızca cihaz listesinin tutulması yeterli değildir; erişim şartını doğrulayan güncel planın da bakım dosyasında bulunması gerekir.
Saha kontrolünde butona ulaşım yolunun kilitli kapı, sabit dolap, ürün sergileme ünitesi veya başka bir engel nedeniyle kesilmediği ayrıca görülmelidir. Cihazın panelde doğru adresle tanımlanması, alarm verildiğinde doğru bölgenin gösterilmesi ve uyarının sesli-ışıklı sistemlere aktarılması da fonksiyon testinin parçasıdır. Böylece fiziksel mesafe ile elektriksel işlev aynı kontrol zincirinde doğrulanır.
İşletme döneminde sorumluluk nasıl yönetilmelidir?
Bina sahibi veya yönetici, yangın alarm sisteminin yalnızca yıllık bakım tarihinde değil, kullanım süresince erişilebilir kalmasını sağlamalıdır. Kullanım değişiklikleri, kiracı tadilatları ve ortak alan düzenlemeleri yangın güvenliği açısından kontrol edilmeden uygulanmamalıdır. Bir kiracı kendi bölümündeki duvarı veya kapıyı değiştirdiğinde bunun ortak yangın alarm yerleşimine etkisi bulunabilir; bu nedenle proje koordinasyonu bina yönetimi seviyesinde tutulmalıdır.
Yönetmelik m.84, yangın algılama ve uyarı sistemlerinin periyodik kontrol, test ve bakımını bina sahibi, yönetici veya sorumluluğu yazılı olarak devralan bina yetkilisinin sorumluluğuna bağlar. m.74/3 ise sistem arızasında korumasız alanlarda ilave güvenlik personeliyle denetim ve gerekli tedbirleri zorunlu tutar. Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, alarm sistemi işletme sürecinde pasif bir tesisat değil sürekli gözetilmesi gereken bir can güvenliği sistemidir.
Sonuç
Yangın uyarı butonu yerleşiminde hukuki ölçüt açıktır: butonlar kaçış yollarında, görünür ve kolay erişilebilir biçimde tesis edilecek; kattaki herhangi bir noktadan en yakın butona yatay erişim 60 metreyi aşmayacaktır. Engelli veya yaşlıların bulunduğu yerlerde bu mesafe daha da azaltılabilir. Uygunluk değerlendirmesi cihaz adedine göre değil, erişim mesafesi ve gerçek kaçış güzergâhına göre yapılmalıdır. Proje, saha uygulaması ve işletme dönemi birlikte kontrol edilmeli; mimari tadilatlar sonrasında 60 metre hesabı mutlaka yenilenmelidir.
Denetimde tereddüt yaşanmaması için kat planları, buton cihaz kodları ve erişim ölçüleri birbiriyle uyumlu tutulmalıdır. Alarm panelinde görünen adres ile sahadaki gerçek cihazın aynı mahalle karşılık gelmesi, yangına müdahalenin hızını doğrudan etkiler. Butonların önüne eşya konulmaması, kaçış yolunun açık tutulması ve fonksiyon testlerinin kayıt altına alınması; 60 metre kuralının yalnız projede değil günlük işletmede de korunmasını sağlar. Bu yaklaşım hem can güvenliği hem de denetimde ispat bakımından gereklidir.
Yeni kiracıya teslim, kat planı değişikliği veya ortak alan tadilatı gibi her işlem sonrasında aynı kontrol tekrarlanmalıdır. Çünkü değişen dolaşım güzergâhı, cihazın elektriksel durumuna dokunmadan erişim mesafesini artırabilir. Yönetmelikteki 60 metre sınırı fiilî kullanıcı güzergâhına göre korunmalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
