Bulgaristan’da Doğan Çocuk Türkiye Nüfusuna Nasıl Kaydedilir? 5490 m.15 ve 60 Gün | 2026

Kısa ve net cevap: Bulgaristan’da doğan ve Türk nüfusuna kaydedilmesi gereken çocuğun doğumu, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.15 uyarınca yurt dışında doğumdan itibaren 60 gün içinde Türk dış temsilciliğine bildirilmelidir. Yurt dışındaki doğum bildirimi yabancı makamdan alınmış resmî belge veya raporun dış temsilciliğe verilmesiyle yapılır; bizzat başvuru yapılamıyorsa resmî belge, çocuğun adı ve ana-babanın kimlik bilgilerini içeren evrak dış temsilciliğe gönderilebilir. Bulgaristan’da doğmuş olmak tek başına Türk vatandaşlığı yaratmaz veya ortadan kaldırmaz. Çocuğun Türk vatandaşlığını soybağıyla kazanıp kazanmadığı 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.7’ye göre ayrıca belirlenir. Türk ana veya Türk baba ile soybağı şartları sağlanıyorsa doğumun Türk aile kütüğüne tescili yapılır. Bulgar doğum belgesinin içeriği, ana-baba kayıtları ve isim/soyadı bilgileri Türk nüfusuyla uyumlu olmalıdır.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

5490 sayılı Kanun m.15 Bulgaristan’daki doğum için hangi süreyi düzenler?

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.15/1, sağ olarak dünyaya gelen her çocuğun Türkiye’de doğumdan itibaren otuz gün içinde nüfus müdürlüğüne, yurt dışında ise altmış gün içinde dış temsilciliğe bildirilmesini zorunlu kılar. Bulgaristan’da gerçekleşen doğum yurt dışı doğum olduğu için kanuni bildirim süresi 60 gündür.

2017 tarihli değişiklikle m.15’in yurt dışı bildirim usulü açıklaştırılmıştır. Güncel m.15/6’ya göre yurt dışındaki doğum bildirimleri, yabancı makamlardan alınmış resmî belge veya raporun dış temsilciliğe verilmesiyle yapılır. Bildirimin bizzat yapılamaması halinde yabancı resmî belge veya rapor; çocuğa konulan adı belirten dilekçe ve ana-babanın kimlik bilgilerini gösteren belgelerle birlikte dış temsilciliğe gönderilebilir.

Kanunun resmî metni için 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kullanılmalıdır. Sürenin 60 gün olması, çocuğun vatandaşlığının 60 gün içinde kazanıldığı anlamına gelmez. Bildirim süresi nüfus olayının tesciline ilişkindir; vatandaşlık soybağı ve 5901 sayılı Kanuna göre belirlenir.

Bulgaristan’daki evlilik henüz Türk nüfusuna işlenmemişse doğum dosyası hazırlanırken önce veya birlikte evlilik kaydının durumu kontrol edilmelidir. Bu konu için Bulgaristan evliliğinin Türkiye’ye tescili rehberimize bakılabilir.

Bulgaristan’da doğan çocuğun doğum bildirimini kim yapabilir?

5490 m.15/5 güncel hükmüne göre doğum bildirimi veli, vasi veya kayyım tarafından yapılabilir. Bunların bulunmaması halinde çocuğun büyük ana, büyük baba veya ergin kardeşleri ya da çocuğu yanında bulunduranlar bildirim yapabilir.

Uygulamada Bulgaristan’da yaşayan Türk vatandaşı ebeveynler bakımından bildirim çoğunlukla ana veya baba tarafından Türk dış temsilciliğine yapılır. Ebeveynlerden birinin yabancı olması bildirime engel değildir; önemli olan çocuğun Türk nüfusuna kaydı için gerekli soybağı ve vatandaşlık şartlarının bulunmasıdır.

Doğum belgesinde ana-baba bilgilerinin eksik veya Türk nüfusuyla uyumsuz olması halinde yalnız bildirimi yapan kişinin beyanı, mevcut resmî kayıt çelişkisini her zaman çözmez. Özellikle Türk baba ile yabancı annenin evlilik dışı çocuğunda babayla soybağının kurulması ayrı bir hukuki şarttır.

Yurt dışından vekâletle bazı nüfus işlemlerinin yürütülmesi mümkün olsa da doğum bildiriminin niteliği, belge asılları ve temsilcilik prosedürü somut işlem bazında kontrol edilmelidir. Genel vekâlet düzeni için yurt dışından nüfus işlemleri ve vekâletname rehberimiz incelenebilir.

Bulgaristan’dan hangi doğum belgeleri hazırlanmalıdır?

Dosyanın temel belgesi Bulgaristan yetkili makamınca düzenlenen resmî doğum belgesidir. Belgede çocuğun adı, doğum tarihi ve yeri ile ana-baba bilgileri açık olmalıdır. Belgenin türü, tam örnek veya çok dilli format olup olmadığı ve Türkiye’de hangi tasdik zinciriyle kullanılacağı başvuru yoluna göre belirlenir.

Ebeveynlerin Türk kimlik kartları veya pasaportları, yabancı ebeveynin pasaport/kimlik belgesi ve evlilik belgesi gerekebilir. Türk nüfusunda evlilik henüz görünmüyorsa Bulgar evlilik belgesinin de dosyaya eklenmesi tescilin doğru kurulması açısından önem taşır.

Çocuğun Bulgaristan’da taşıdığı ad ve soyad ile Türk aile kütüğünde kaydedilecek ad-soyad arasında fark doğabilecekse, bu farkın hukuki nedeni baştan açıklanmalıdır. Bulgaristan’daki Kiril harfli kaydın Latin alfabesine çevrilmesi sırasında farklı transliterasyonlar çıkabilir. Pasaportta kullanılan yazım, Bulgar doğum kaydı ve Türk nüfus yazımı birlikte kontrol edilmelidir.

Çocuğun birden fazla vatandaşlığı varsa yabancı pasaport ve vatandaşlık belgesi, nüfus kaydı sonrası çok vatandaşlık bildirimi bakımından ayrıca önem taşıyabilir. 5901 m.44 çok vatandaşlık bildirimi rehberimiz bu aşamayı ayrıca açıklar.

Bulgaristan’da doğan çocuk 5901 sayılı Kanun m.7’ye göre Türk vatandaşı olur mu?

Bulgaristan’da doğum yeri tek başına Türk vatandaşlığını belirlemez. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.7, soybağı esasına göre vatandaşlık kazanımını düzenler. Türkiye içinde veya dışında Türk vatandaşı ana veya babadan evlilik birliği içinde doğan çocuk doğumdan itibaren Türk vatandaşıdır.

Evlilik birliği dışında Türk vatandaşı anadan doğan çocuk da Türk vatandaşıdır. Türk vatandaşı baba ile yabancı anadan evlilik birliği dışında doğan çocuk ise soybağı kurulmasını sağlayan usul ve esasların yerine getirilmesi halinde Türk vatandaşlığını kazanır. Bu nedenle yabancı anne-Türk baba dosyasında babalık bağının resmî olarak kurulup kurulmadığı kritik olabilir.

5901 sayılı Kanunun resmî metni mevzuat.gov.tr üzerinden incelenebilir. Doğumun Türk nüfusuna geç kaydedilmesi, soybağıyla doğumdan itibaren kazanılmış vatandaşlığın hukuki başlangıç tarihini kendiliğinden değiştirmez; kayıt, mevcut vatandaşlık ve kişisel durum olayının resmî sisteme işlenmesini sağlar.

Çocuğun aynı zamanda Bulgar vatandaşı olup olmaması Bulgar vatandaşlık hukukuna göre belirlenir. Türkiye, çok vatandaşlığa izin veren bir sisteme sahiptir; ancak yabancı vatandaşlık edinildiğinde 5901 m.44 kapsamındaki bildirim konusu ayrıca gündeme gelir.

Ana-baba evliliği Türk nüfusuna kayıtlı değilse çocuk tescili nasıl etkilenir?

Bulgaristan’da evlenmiş Türk vatandaşı ebeveynlerin evliliği Türkiye’ye hiç bildirilmemiş olabilir. Çocuk doğduğunda Türk aile kütüğünde ana veya baba hâlâ bekâr görünebilir. Bu kayıt uyumsuzluğu doğum tescilinde ek belge ihtiyacı yaratır.

5490 m.24 yurt dışında yabancı makam önünde yapılan evliliğin Türk nüfusuna bildirilmesini düzenler. Evlilik usulüne uygun kurulmuşsa Türkiye’de yeniden nikâh gerekmez; evlilik olayı Türk nüfusuna tescil edilir. Doğum kaydı oluşturulurken çocuğun evlilik içinde doğup doğmadığının doğru tespit edilmesi soybağı ve soyadı bakımından önemlidir.

Türk baba-yabancı anne evlilik dışı doğumunda ise babayla soybağının tanıma veya babalığa hüküm gibi hukuki yollarla kurulması gerekebilir. Yurt dışında yapılan tanımanın Türk nüfusuna etkisi için 5490 m.28/5 kapsamında yurt dışı babalık tanıması rehberimize bakılabilir.

Bu nedenle “doğum belgesinde baba adı yazıyor, Türk nüfusuna kesin aynı şekilde geçer” sonucu her dosyada doğru değildir. Yabancı doğum kaydının soybağı kurucu etkisi ve Türk hukuku bakımından tanınabilirliği ayrı değerlendirilir.

Bulgaristan doğum belgesindeki isim ve soyadı Türk kaydıyla uyuşmuyorsa ne yapılır?

Bulgaristan’da Kiril alfabesi kullanılan kayıtlar nedeniyle adların Latin harflerine çevrilmesinde birden fazla yazım görülebilir. Örneğin çocuğun Bulgar pasaportundaki Latin yazımı ile Türk ebeveynin aile adının Türkiye’deki yazımı küçük farklılık gösterebilir.

5490 m.15/5, çocuğa konulan adın üç adı geçmemek üzere ve kısaltma yapılmadan yazılmasını düzenler. Türk nüfusuna yapılacak tescilde adlandırma Türk nüfus hukukunun kuralları içinde yürütülür. Yabancı belgedeki isim Türk kayıt sistemine hiçbir inceleme yapılmadan otomatik kopyalanmaz.

Soyadı bakımından ana-babanın evlilik statüsü, tanıma/soybağı durumu ve Türk hukukunda çocuğun hangi soyadını taşıyacağı belirleyicidir. Bulgaristan’da farklı aile adı kullanılması, iki ülke kaydı arasında kimlik eşleştirme sorunu yaratabilir.

İsim farkı basit transliterasyondan kaynaklanıyorsa Bulgar kimlik belgeleriyle aynı kişi bağlantısı gösterilebilir. Esaslı bir ad değişikliği varsa yabancı idari veya mahkeme kararının Türkiye’deki etkisi ayrıca incelenir. Bu konuda planlanan Bulgaristan soyadı değişikliği ve Türk nüfusu rehberi ayrıntılı çerçeveyi verir.

Bulgaristan’daki doğum 60 gün içinde bildirilmezse ne olur?

60 günlük sürenin geçirilmesi çocuğun doğum olayını veya soybağıyla kazanılmış Türk vatandaşlığını ortadan kaldırmaz. Ancak kanuni bildirim yükümlülüğü süresinde yerine getirilmemiş olur ve nüfus kaydı gerçek kişisel durumu yansıtmaz.

5490 m.16, süresi içinde bildirilmeyen doğumlar için ayrıca düzenleme getirir. Güncel hükme göre m.15’teki süre geçtikten sonra bildirilen ve altı yaşını bitirmemiş çocukların doğum tarihinin tespitinde beyan esas alınır; çocuk altı yaşını doldurmuşsa resmî sağlık kuruluşunca yaş tespiti gündeme gelebilir. Ancak doğuma ait resmî belge ibraz edilmesi halinde yaş tespitine gerek kalmaz.

Bulgaristan’da hastane veya belediye sistemi içinde doğum kaydı bulunan çocuk bakımından resmî Bulgar doğum belgesi bu nedenle kritik önemdedir. Yıllarca beklenmiş olsa dahi resmî belge, doğum tarihinin ispatını kolaylaştırır.

Geç tescil özellikle pasaport, kimlik, okul, vatandaşlık ve miras işlemlerinde zincirleme sorun yaratabilir. Bu nedenle 60 gün aşılmış olsa bile “artık kayıt yapılamaz” denilmemeli; belge seti tamamlanarak tescil süreci başlatılmalıdır.

Bulgaristan doğum belgesinde apostil ve Türkçe tercüme gerekir mi?

Türkiye ve Bulgaristan 5 Ekim 1961 tarihli Lahey Apostil Sözleşmesine taraftır. Sözleşme kapsamındaki Bulgar kamu belgelerinde apostil, klasik diplomatik tasdik zincirinin yerine geçebilir. Bununla birlikte iki ülke arasında belirli medeni hâl belgeleri bakımından daha kolaylaştırıcı özel belge rejimleri veya çok dilli belgeler mevcutsa bunlar ayrıca incelenir.

Apostil, doğum belgesindeki bilgilerin Türk nüfus hukukuna göre doğru veya yeterli olduğunu garanti etmez. Apostil belgenin imza, sıfat ve mühür bakımından resmî kaynağını tasdik eder. Soybağı veya isim çelişkisi varsa apostilli belge bu çelişkiyi otomatik çözmez.

Bulgarca belgenin Türk makamında kullanılmasında usulüne uygun Türkçe tercüme gerekebilir. Dış temsilcilikte başvuru yapılması ile Türkiye’de bir nüfus/mahkeme işleminde kullanılması arasında tercüme ve tasdik pratiği farklı olabilir.

Apostil Sözleşmesinin güncel tarafları HCCH resmî tablosundan kontrol edilebilir. Bulgar belgelerine özgü ayrıntı için Bulgaristan belgelerinde apostil rehberimize bakılabilir.

Doğum tescilinden sonra hangi işlemler yapılır?

Doğum Türk aile kütüğüne işlendiğinde çocuğun Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası ve nüfus kayıtları oluşur veya güncellenir. Çocuğun Türk vatandaşlığı mevcutsa kimlik kartı ve pasaport başvuruları ilgili mevzuat çerçevesinde yapılabilir.

Çocuk aynı zamanda Bulgar vatandaşıysa, yabancı vatandaşlık durumunun Türk kayıtlarında doğru görünmesi için 5901 m.44 ve ilgili yönetmelik çerçevesinde çok vatandaşlık bildirimi ayrıca yapılabilir. Bu işlem doğum tescilinin yerine geçmez.

Anne veya babanın isim/soyadı değişiklikleri sonradan Türk nüfusuna işlendiğinde çocuğun kaydına etkisi de kontrol edilmelidir. Bir ülkede yeni soyadı, diğer ülkede eski soyadı kullanılması gelecekte pasaport ve miras işlemlerinde kimlik eşleştirme sorununa yol açabilir.

Çocuğun Bulgaristan’da düzenlenmiş doğum belgesinin aslı ve apostilli/tasdikli örnekleri ileride vatandaşlık, eğitim veya miras dosyalarında kullanılabileceği için güvenli biçimde saklanmalıdır.

Bulgaristan’da doğan çocuk için önce vatandaşlık mı, nüfus tescili mi yapılır?

Türk vatandaşlığı soybağıyla doğumdan itibaren kazanılmışsa nüfus tescili bu mevcut hukuki statüyü kayda geçirir. Bu durumda vatandaşlık “sonradan verilen” bir idari izin değildir. 5901 m.7’deki şartlar doğum anında mevcutsa çocuk Türk vatandaşıdır.

Buna karşılık soybağı belirsizse veya Türk baba ile yabancı anne arasındaki babalık bağı henüz kurulmamışsa önce soybağı sorunu çözülmelidir. Vatandaşlık sonucu soybağının hukuken kurulmasına bağlıdır.

Bulgar vatandaşlığının kazanılması ise Bulgar hukukuna göre ayrı belirlenir. Çocuğun iki vatandaşlığı aynı anda taşıması mümkündür. Her iki ülkedeki kişisel durum kayıtlarının isim, doğum tarihi ve ebeveyn bilgileri bakımından uyumlu tutulması önemlidir.

Bu ayrım, doğum belgesini yalnız “vatandaşlık belgesi” gibi kullanma hatasını önler. Doğum belgesi kişisel durum olayını ispatlar; vatandaşlık hukuki şartları ayrıca uygulanır.

Sık Sorulan Sorular

Bulgaristan’da doğan çocuğu kaç gün içinde Türk nüfusuna bildirmeliyim?

5490 m.15 uyarınca yurt dışındaki doğum 60 gün içinde Türk dış temsilciliğine bildirilmelidir.

60 gün geçerse çocuk kaydedilemez mi?

Hayır. Geç bildirim mümkündür. Resmî doğum belgesi varsa 5490 m.16 kapsamında yaş tespiti gereksinimi de önemli ölçüde çözülür.

Bulgaristan’da doğan çocuk otomatik Türk vatandaşı mı?

Doğum yeri tek başına yeterli değildir. 5901 m.7’deki Türk ana veya baba ile soybağı şartları sağlanıyorsa çocuk doğumdan itibaren Türk vatandaşıdır.

Bulgar doğum belgesine apostil gerekir mi?

Belgenin türü ve kullanılacağı işleme göre tasdik rejimi kontrol edilir. Türkiye ile Bulgaristan Apostil Sözleşmesine taraftır.

Türkçe tercüme gerekir mi?

Bulgarca belgenin Türk makamlarında kullanılmasında usulüne uygun Türkçe tercüme gerekebilir; dış temsilcilik veya Türkiye’deki işlem türüne göre belge formatı kontrol edilmelidir.

Anne-babanın evliliği Türkiye’de kayıtlı değilse çocuk kaydedilebilir mi?

Doğum tescili mümkündür; ancak evlilik ve soybağı durumu doğru kurulmalıdır. Yabancı evlilik kaydı ayrıca Türkiye’ye tescil edilmelidir.

Türk baba ve Bulgar anneden evlilik dışı doğan çocuk Türk vatandaşı olur mu?

5901 m.7 uyarınca Türk baba ile yabancı anadan evlilik dışı doğan çocuk, soybağı kurulmasını sağlayan usul ve esaslar yerine getirildiğinde Türk vatandaşlığını kazanır.

Bulgar pasaportundaki isim Türk kaydından farklıysa ne olur?

Farkın nedeni belgelenmeli; transliterasyon ile gerçek ad/soyadı değişikliği birbirinden ayrılmalıdır.

Çocuğun Bulgar vatandaşlığını Türkiye’ye bildirmek gerekir mi?

Çocuk Türk vatandaşlığının yanında Bulgar vatandaşlığı taşıyorsa 5901 m.44 kapsamında çok vatandaşlık bildirimi ayrıca gündeme gelir.

Doğum tescili pasaport başvurusu yerine geçer mi?

Hayır. Doğum tescili nüfus olayını kayda geçirir; kimlik kartı ve pasaport ayrı başvuru süreçleridir.