Bulgaristan’da Ad veya Soyadı Değişikliği Türkiye Nüfusuna Nasıl İşlenir? MÖHUK m.58 | 2026

Kısa ve net cevap: Bulgaristan’da ad veya soyadın değiştirilmiş olması, Türk vatandaşının Türkiye’deki nüfus kaydını kendiliğinden değiştirmez. Bulgaristan’daki değişiklik bir mahkeme kararıyla yapılmışsa ve karar kesinleşmişse, kararın Türkiye’de nüfus kaydında sonuç doğurabilmesi için 5718 sayılı MÖHUK m.58 uyarınca tanınması gerekir. MÖHUK m.58/3 yabancı mahkeme ilamına dayanılarak Türkiye’de idarî bir işlemin yapılmasında da aynı tanıma usulünün uygulanacağını açıkça düzenler. Buna karşılık Bulgaristan’daki değişiklik yalnız idarî makam, belediye, nüfus veya başka bir yürütme organının kararıyla yapılmışsa bu belge MÖHUK m.58 anlamında yabancı mahkeme ilamı değildir; tek başına Türk aile kütüğündeki adı veya soyadını değiştirmez. Böyle bir idarî belge, Türkiye’de TMK m.27 kapsamında açılacak ad/soyadı değişikliği davasında kişinin uzun süredir Bulgaristan’da farklı adla yaşadığını ve haklı sebebi gösteren delil olarak kullanılabilir. Çifte vatandaşlık kaydında Bulgaristan’da kullanılan yabancı ad ve soyad ayrıca gösterilebilir; bu kayıt Türk nüfusundaki Türkçe ad/soyadın otomatik değiştiği anlamına gelmez.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Bulgaristan’daki ad veya soyadı değişikliğinde önce hangi ayrım yapılmalıdır?

İlk soru, Bulgaristan’daki değişikliğin hangi makam tarafından yapıldığıdır. Çünkü yabancı mahkeme ilamı ile yabancı idarî karar Türk milletlerarası usul hukukunda aynı rejime tabi değildir.

Bulgar mahkemesi kişinin adının veya soyadının değiştirilmesine kesin hükümle karar vermişse bu karar MÖHUK m.58 kapsamındaki tanıma rejimine girebilir. MÖHUK m.58/1 yabancı mahkeme ilamının Türkiye’de kesin delil veya kesin hüküm etkisi kazanmasını; m.58/3 ise yabancı ilama dayanılarak Türkiye’de idarî işlem yapılmasını aynı tanıma sistemine bağlar.

Buna karşılık değişiklik Bulgaristan’da yalnız belediye, nüfus idaresi, bakanlık veya başka idarî makamın işlemiyle yapılmışsa ortada MÖHUK m.58 anlamında yabancı mahkeme ilamı yoktur. MÖHUK’un tanıma mekanizması mahkeme kararları içindir. Bu nedenle idarî isim değişikliği belgesini alıp doğrudan Türk nüfus müdürlüğüne vererek Türk adını değiştirmek genel kural olarak mümkün değildir.

İki belge türünün karıştırılması en sık yapılan hatadır. “Bulgaristan’da resmî karar var” ifadesi yetmez; kararın mahkeme ilamı mı, idarî kişisel durum işlemi mi olduğu belirlenmelidir.

Bulgar mahkemesinin isim değişikliği kararı MÖHUK m.58 ile nasıl tanınır?

5718 sayılı MÖHUK m.58, yabancı mahkeme ilamının Türkiye’de kesin hüküm veya kesin delil etkisi kazanmasını, ilamın ilgili tenfiz şartlarını taşıdığının Türk mahkemesince tespitine bağlar. Tanımada m.54/1-a’daki karşılıklılık şartı uygulanmaz.

Ad veya soyadı değişikliği kararının amacı para tahsili veya cebrî icra değildir. Bu nedenle klasik anlamda “tenfiz” yerine tanıma yeterlidir. Tanıma kararı sonrasında yabancı ilam Türkiye’de kişisel durum bakımından hüküm ifade eder ve nüfus idaresi gerekli tescil işlemini yapabilir.

MÖHUK m.58/3 bu bağlamda özellikle önemlidir: yabancı mahkeme ilamına dayanılarak Türkiye’de idarî bir işlem yapılmasında da tanıma usulü uygulanır. Nüfus kaydındaki ad veya soyadın yabancı mahkeme kararına göre değiştirilmesi tam olarak bu tür idarî sonuçlardan biridir.

Resmî mevzuat için 5718 sayılı MÖHUK incelenebilir. Yabancı kararların tanınmasına ilişkin genel sistem için Bulgaristan kararlarında MÖHUK m.58 tanıma rehberimize de bakılabilir.

Bulgaristan isim değişikliği kararının tanınması için hangi belgeler gerekir?

MÖHUK m.53 uyarınca tanıma talebine yabancı ilamın usulüne uygun şekilde onanmış aslı veya kararı veren makamca onanmış örneği ile kararın kesinleştiğini gösteren belge eklenir. Bu belgelerin onaylı Türkçe tercümeleri de dosyaya sunulur.

Bulgar kararında eski ad/soyad ile yeni ad/soyad açıkça görünmelidir. Kararın yalnız “kayıt değiştirilsin” şeklindeki kısa bir yazıdan ibaret olması kimlik eşleştirmesini zorlaştırabilir. Karar, kişinin doğum tarihi, Bulgar kimlik numarası veya diğer ayırt edici verilerini içeriyorsa aynı kişi bağlantısı daha kolay kurulur.

Türkiye ve Bulgaristan 1961 Apostil Sözleşmesine taraftır. Sözleşme kapsamındaki Bulgar mahkeme belgelerinde apostil, klasik diplomatik tasdik zincirinin yerine kullanılabilir. Apostil kararın tanındığı anlamına gelmez; karar belgesinin resmî kaynağını tasdik eder.

Türk nüfusundaki eski ad ile Bulgaristan’daki yeni ad arasında bağ kurulması için pasaport, Bulgar kimlik kartı, doğum belgesi, vatandaşlık belgesi ve varsa önceki adları gösteren kayıtlar dosyaya eklenebilir. Özellikle çifte vatandaşlarda aynı kişinin iki ülkede farklı isimlerle kayıtlı olması bu belgeleri önemli hale getirir.

Bulgaristan’daki idarî ad veya soyadı değişikliği Türkiye’de ne sonuç doğurur?

Bulgaristan’daki idarî değişiklik, Türk nüfusundaki adı kendiliğinden değiştirmez. Bunun sebebi yalnız nüfus müdürlüğünün belge istemesi değildir; MÖHUK m.58’in tanıma sistemi yabancı mahkeme ilamı üzerine kuruludur.

Yabancı idarî belge yine de hukuken önemsiz değildir. Kişinin Bulgaristan’da uzun yıllardır yeni adla yaşadığını, pasaport ve diğer kimliklerinin bu adla düzenlendiğini ve iki ülke kayıtlarındaki farklılığın günlük yaşamda ciddi sorun yarattığını gösterebilir. Bu durum Türkiye’de ad veya soyadı değişikliği davasında haklı sebebin ispatına hizmet eder.

Türk Medenî Kanunu m.27, adın değiştirilmesinin haklı sebeplere dayanılarak hâkimden istenebileceğini düzenler. Bulgar idarî kararı ve yeni adla düzenlenmiş Bulgar belgeleri, haklı sebebin somut delilleridir.

Bu ayrım aynı zamanda yanlış dava açılmasını önler. Mahkeme ilamı yoksa “Bulgar idarî kararının MÖHUK m.58’e göre tanınması” talebi, tanımanın ön koşulu bakımından sorunludur. Doğru hukuki yol, Türk hukukunda ad değişikliği talebini ve yabancı belgeleri delil olarak yapılandırmaktır.

TMK m.27’ye göre Türkiye’de ad veya soyadı nasıl değiştirilir?

4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.27, adın değiştirilmesinin ancak haklı sebeplere dayanılarak hâkimden istenebileceğini düzenler. Ad değişikliği kişisel durum siciline kaydedilir ve ilan olunur; değişiklik kişisel durumu değiştirmez.

Bulgaristan’da resmî olarak başka bir isimle yaşamak haklı sebep değerlendirmesinde güçlü bir olgudur. Aynı kişinin bir ülkede bir isim, diğer ülkede başka isim taşıması banka, taşınmaz, miras, evlilik, eğitim, şirket ve sınır geçişlerinde kimlik eşleştirme sorunları doğurur.

Türkiye’de açılacak ad veya soyadı değişikliği davasında Bulgar pasaportu, Bulgar kimlik kartı, Bulgar idarî kararının apostilli/tasdikli örneği, Türkçe tercümesi ve kişinin bu adı fiilen kullandığını gösteren belgeler sunulabilir. Mahkeme, haklı sebebi Türk Medenî Kanunu m.27 çerçevesinde değerlendirir.

Türkiye’deki genel ad değişikliği sistemi hakkında isim değiştirme davası ve haklı sebep rehberimize bakılabilir.

Bulgaristan–Türkiye çifte vatandaşlığında yabancı ad ve soyad Türk kayıtlarına yazılabilir mi?

Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün çok vatandaşlık başvuru formu ve belge listesi, yabancı devlet vatandaşlığının kazanılması sırasında yabancı ad ve soyad alınmışsa bunu gösteren usulüne göre onaylanmış belgenin noter tasdikli Türkçe tercümesini ister. VAT-12 formunda “Yabancı Adı” ve “Yabancı Soyadı” alanları bulunmaktadır.

Bu düzenleme önemli bir ayrımı gösterir: Türk vatandaşının yabancı vatandaşlıkta kullandığı ad ve soyad, çok vatandaşlık olayının parçası olarak nüfus sisteminde yabancı ad bilgisi şeklinde yer alabilir. Ancak bu işlem Türk aile kütüğündeki ana ad/soyad kaydını otomatik olarak aynı yabancı ada dönüştürmez.

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.44 çok vatandaşlığın bildirilmesi ve nüfus aile kütüğündeki kayda açıklama yapılması sistemini düzenler. Çok vatandaşlık bildiriminin amacı yabancı vatandaşlığı ve buna bağlı kimlik bilgilerini kayıt altına almaktır; Türk adını değiştiren bağımsız bir isim değişikliği prosedürü değildir.

Bulgaristan vatandaşlığının Türk nüfusuna bildirilmesi için 5901 m.44 çok vatandaşlık bildirimi rehberimiz ve Bulgaristan bağlantılı genel çerçeve için Bulgaristan–Türkiye çifte vatandaşlık rehberimiz incelenebilir.

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu açısından Türk ad ve soyadı nasıl düzeltilir?

5490 sayılı Kanun nüfus kütüklerindeki kayıtların güvenilirliğini korur. Kanunun kayıt düzeltme sistemi, nüfus kaydının anlamını değiştiren değişikliklerin yetkili karar veya kanunda açıkça düzenlenen nüfus olayı olmadan yapılmasına izin vermez.

Basit maddi hata ile hukuki isim değişikliği birbirinden ayrılmalıdır. Örneğin nüfus kaydında dayanak belgeye rağmen bir harfin yanlış yazılmış olması kayıt düzeltme/tamamlama kurallarıyla ele alınabilir. Buna karşılık kişinin yeni bir soyadı seçmesi veya Bulgaristan’da aldığı yeni ismi Türkiye’de ana isim olarak kullanmak istemesi maddi hata düzeltmesi değildir.

Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün ad-soyadı değişikliğine ilişkin genelgeleri belirli idari düzeltme alanlarını düzenlemiştir; ancak süreli/geçici idari düzenlemeler bütün isim değişikliği taleplerini mahkeme dışında çözmez. Genel hukuki dayanak TMK m.27 ve gerekli hallerde mahkeme kararıdır.

Bu nedenle “Bulgar pasaportumda yeni soyadım var, nüfus müdürlüğü doğrudan Türk kimliğimi aynı şekilde değiştirmek zorunda” yaklaşımı doğru değildir. Önce değişikliğin hukuki kaynağı belirlenmeli, ardından tanıma veya Türk ad değişikliği yolu kullanılmalıdır.

Bulgaristan’da evlilik veya boşanma nedeniyle değişen soyadı için de tanıma davası gerekir mi?

Her durumda değil. Evlilik ve boşanma nedeniyle soyadı değişikliği, bağımsız ad değişikliği kararından farklıdır. Önce evlilik veya boşanma olayının Türk nüfusuna işlenmesi gerekir.

Bulgaristan’da yapılan evlilik, 5490 m.24 şartlarıyla Türk aile kütüğüne tescil edilir. Evlilik sonrası Türk vatandaşının hangi soyadı taşıyacağı Türk hukukundaki soyadı kuralları çerçevesinde belirlenir. Bulgaristan evlilik tescili rehberimiz bu süreci açıklar.

Bulgaristan boşanma kararı ise 5490 m.27/A’daki şartlarla doğrudan nüfusa tescil edilebilir veya şartları yoksa MÖHUK m.58 kapsamında tanınabilir. Boşanma olayının tescilinden sonra soyadı sonucu Türk mevzuatına göre uygulanır. Bulgaristan boşanma kararının nüfus tescili rehberimiz bu ayrımı açıklar.

Dolayısıyla bağımsız ad değişikliği, evlenmeyle soyadı kazanımı ve boşanma sonrası soyadı değişikliği üç farklı hukuki olaydır. Her birine aynı “yabancı isim kararı” prosedürü uygulanmamalıdır.

Tanıma veya ad değişikliği kararı kesinleştikten sonra hangi işlemler yapılmalıdır?

Türk mahkemesinin tanıma veya TMK m.27 ad değişikliği kararı kesinleştiğinde karar nüfus kayıtlarına işlenir. Yeni Türk kimlik kartı ve pasaport başvurusu nüfus kaydı güncellendikten sonra yapılır.

Tapu, banka, şirket, vergi, sosyal güvenlik, eğitim ve meslek kayıtlarının da yeni adla güncellenmesi gerekir. Eski ve yeni ad arasındaki hukuki bağ kesilmez; ad değişikliği kişisel durumu ve geçmişteki hak/borçları ortadan kaldırmaz.

Bulgaristan’daki kayıtların da Türk değişikliğiyle uyumlu hale getirilmesi gerekiyorsa Bulgar makamlarının kendi prosedürü ayrıca uygulanır. Türk mahkeme kararı Bulgaristan’da otomatik nüfus tescili anlamına gelmez.

Eski ve yeni adların aynı kişiye ait olduğunu ispatlayan karar, nüfus kayıt örneği ve yabancı kimlik belgelerinin onaylı örnekleri özellikle taşınmaz ve miras işlemleri için saklanmalıdır.

Bulgaristan’daki isim değişikliği Türkiye’de neden hızlı şekilde uyumlaştırılmalıdır?

İki ülkede farklı isim kullanmak kişinin vatandaşlığını veya haklarını ortadan kaldırmaz; ancak aynı kişi olduğunun ispatını zorlaştırır. Özellikle sınır aşan malvarlığı ve aile işlemlerinde her dosyada ayrı kimlik eşleştirmesi gerekebilir.

Bulgaristan’daki tapuda yeni isim, Türkiye’deki tapuda eski isim; Bulgar pasaportunda yeni soyadı, Türk pasaportunda eski soyadı bulunması bankaların, noterlerin ve resmî makamların ek belge istemesine neden olabilir.

Çocukların doğum kayıtlarında ebeveynin farklı isimlerle görünmesi de soybağı ve vatandaşlık belgelerinde açıklama ihtiyacı yaratır. Bu nedenle değişikliğin hukuki kaynağı belirlendikten sonra Türkiye’de doğru yol gecikmeden tamamlanmalıdır.

İşlem yapılırken “iki pasaportta aynı fotoğraf var” gibi fiilî benzerliklere değil, eski ve yeni isim arasındaki resmî belge zincirine dayanılmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Bulgaristan’da soyadımı değiştirdim; Türk kimliğim otomatik değişir mi?

Hayır. Bulgaristan’daki değişiklik Türk nüfus kaydını kendiliğinden değiştirmez. Kararın mahkeme mi, idarî makam mı tarafından verildiğine göre tanıma veya Türk hukukunda ad değişikliği yolu kullanılır.

Bulgar mahkemesi isim değişikliğine karar verdiyse ne yapmalıyım?

Karar kesinleşmişse MÖHUK m.58 uyarınca Türkiye’de tanıma talep edilir. Tanıma sonrasında nüfus tescili yapılabilir.

Bulgar nüfus idaresinin idarî isim değişikliği MÖHUK m.58 ile tanınır mı?

Hayır. MÖHUK m.58 yabancı mahkeme ilamlarının tanınmasına ilişkindir. Sırf idarî karar bu hüküm kapsamında mahkeme ilamı değildir.

İdarî Bulgar kararını Türkiye’de hiç kullanamaz mıyım?

Kullanabilirsiniz. TMK m.27 kapsamında Türkiye’de açılacak ad/soyadı değişikliği davasında yabancı idarî karar ve yeni kimlikler haklı sebebin delili olabilir.

Çifte vatandaşlık bildiriminde Bulgar adım kayda geçebilir mi?

NVI’nin VAT-12 sistemi yabancı vatandaşlık kazanılırken alınmış yabancı ad ve soyadı için belge ister ve yabancı ad/soyad alanları kullanır. Bu kayıt Türk ana ad/soyadını otomatik değiştirmez.

Apostil kararın Türkiye’de tanındığı anlamına gelir mi?

Hayır. Apostil yabancı belgenin resmî kaynağını tasdik eder; MÖHUK m.58 tanıma kararının yerine geçmez.

Tanıma davasında Bulgar kararının esası yeniden incelenir mi?

Hayır. Türk mahkemesi MÖHUK’taki tanıma şartlarını denetler; yabancı mahkemenin isim değişikliğinin esasını yeniden gören bir üst derece mahkemesi değildir.

Evlilik nedeniyle Bulgaristan’da aldığım soyadı için de aynı yol mu uygulanır?

Hayır. Evlilik kaynaklı soyadı önce evlilik olayının 5490 m.24 kapsamında tescili ve Türk soyadı kuralları çerçevesinde değerlendirilir.

Boşanma sonrası Bulgaristan’da eski soyadıma döndüm; Türkiye’de ne olur?

Önce Bulgar boşanma kararı Türkiye’de 5490 m.27/A veya MÖHUK m.58 yoluyla sonuç doğurmalıdır; ardından Türk hukukundaki boşanma sonrası soyadı hükümleri uygulanır.

Ad değişikliği geçmişteki tapu veya borçlarımı etkiler mi?

Hayır. Ad değişikliği kişisel durumu ve önceki hak/borçları ortadan kaldırmaz; eski ve yeni isim arasındaki resmî bağ kayıtlarla ispatlanır.