Bulgaristan’da Doğan Çocuk Otomatik Bulgar Vatandaşı Olur mu? m.10 ve Vatansızlık | 2026

Kısa ve net cevap: Hayır. Bulgaristan’da doğmak tek başına Bulgar vatandaşlığını otomatik kazandırmaz. Bulgaristan Vatandaşlık Kanunu m.10, Bulgaristan topraklarında doğan kişiyi yalnız soybağı yoluyla başka bir vatandaşlık kazanamıyorsa doğum yeri yoluyla Bulgar vatandaşı kabul eder. Bu nedenle Türk anne veya babadan Bulgaristan’da doğan ve 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.7 uyarınca Türk vatandaşlığını soybağıyla kazanan çocuk, sırf Bulgaristan’da doğduğu için m.10’dan Bulgar vatandaşlığı kazanmaz. m.10’un amacı vatansızlığın önlenmesidir. Ebeveynleri bilinmeyen ve Bulgaristan topraklarında bulunan çocuk bakımından m.11 ayrıca koruma getirir: böyle bir çocuk Bulgaristan’da doğmuş sayılır. Buna karşılık Bulgaristan’da doğmuş yabancı bir kişi ileride m.13/3 kapsamındaki daha kısa naturalizasyon yolundan yararlanabilir; ancak bu da doğum anında otomatik vatandaşlık değildir.

Bulgaristan Vatandaşlık Kanunu m.10 ne düzenler?

m.10, Bulgaristan’da doğan herkes için sınırsız bir doğum yeri vatandaşlığı sistemi kurmaz. Hüküm, Bulgaristan topraklarında doğan kişinin soybağı yoluyla başka bir vatandaşlık kazanamaması halinde Bulgar vatandaşı olduğunu belirtir.

Bu düzenleme Bulgaristan Anayasası m.25/1 ile de uyumludur. Anayasa, ebeveynlerinden en az biri Bulgar vatandaşı olan kişiyi veya Bulgaristan’da doğup soybağıyla başka vatandaşlık kazanamayan kişiyi Bulgar vatandaşı kabul eder.

Güncel Bulgaristan Vatandaşlık Kanunu metni Bulgaristan Adalet Bakanlığının resmî mevzuat sayfasında yer almaktadır. m.10’un lafzı, doğum yerini tek başına değil vatansız kalma riskini belirleyici ölçüt yapar.

Bu nedenle m.10, ABD tipi geniş jus soli sisteminden farklıdır. Bulgaristan’da turist, öğrenci, çalışan veya ikamet sahibi yabancıların çocuğu sırf Bulgaristan hastanesinde doğduğu için otomatik Bulgar vatandaşı olmaz.

Bulgaristan’da doğmak neden tek başına vatandaşlık vermez?

Bulgar vatandaşlık sisteminin ana ilkelerinden biri soybağıdır. m.8’e göre ebeveynlerden en az biri Bulgar vatandaşıysa çocuk soybağı yoluyla Bulgar vatandaşıdır. Ebeveynler yabancıysa önce onların millî hukuklarının çocuğa vatandaşlık verip vermediğine bakılır.

Çocuk ebeveynlerinden birinin vatandaşlığını soybağıyla kazanıyorsa m.10’daki “başka vatandaşlık kazanamama” şartı gerçekleşmez. Bu durumda Bulgaristan’da doğum yalnız medeni hâl ve doğum yeri kaydıdır; Bulgar vatandaşlığını kendiliğinden kurmaz.

Bulgar anne veya babadan vatandaşlığın nasıl kazanıldığını ayrıntılı olarak Bulgar ebeveynden çocuk vatandaşlığı m.8–9 rehberimizde açıkladık.

Doğum yeri ile vatandaşlık arasındaki bu ayrım, Bulgaristan doğum belgesinin tek başına Bulgar vatandaşlık belgesi olmadığını da gösterir. Doğum belgesi doğum olayını ispatlar; vatandaşlık sonucu kanunun şartlarına göre belirlenir.

Türk anne veya babadan Bulgaristan’da doğan çocuk m.10 kapsamında Bulgar vatandaşı olur mu?

Kural olarak hayır. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.7, Türk vatandaşı anne veya babadan evlilik birliği içinde doğan çocuğun doğumdan itibaren Türk vatandaşı olduğunu düzenler. Evlilik dışında Türk anneden doğan çocuk da Türk vatandaşıdır; Türk baba-yabancı anne evlilik dışı doğumunda ise soybağının kurulması şartıyla vatandaşlık sonucu doğar.

Dolayısıyla çocuk Bulgaristan’da doğmuş olsa bile Türk hukukuna göre soybağıyla Türk vatandaşlığını kazanıyorsa m.10’daki “başka vatandaşlık kazanamama” şartı yoktur. Sırf Bulgaristan doğum yeri nedeniyle ikinci bir Bulgar vatandaşlığı oluşmaz.

Türk nüfusuna yurt dışı doğum tescilinin 60 günlük bildirim sistemi için Bulgaristan’da doğan çocuğun Türkiye nüfusuna kaydı rehberimize bakılabilir.

Ebeveynlerden biri aynı zamanda Bulgar vatandaşıysa durum değişir. Bu kez m.10 değil m.8 soybağı yolu uygulanır ve çocuk Bulgar vatandaşlığını Bulgar ebeveynden kazanır.

Çocuğun başka vatandaşlık kazanamadığı nasıl belirlenir?

m.10 uygulamasında yalnız ebeveynlerin “çocuğumuz başka ülke vatandaşı değil” beyanı yeterli değildir. Ebeveynlerin vatandaşlıkları, ilgili devletlerin vatandaşlık kanunları ve çocuğun soybağı durumu resmî belgelerle incelenir.

Bazı devletler vatandaşlığı otomatik soybağıyla verir; bazıları ise yurt dışında doğumda kayıt, nesil sınırı, evlilik/soybağı veya başka şartlar arayabilir. Çocuğun gerçekten hiçbir vatandaşlığı soybağı yoluyla kazanamaması gerekir.

Vatansızlık ihtimali varsa ebeveynlerin pasaportları, vatandaşlık belgeleri, doğum kayıtları ve ilgili yabancı devlet makamlarının çocuğun vatandaşlık kazanmadığını gösteren belgeleri istenebilir. Bulgar makamı m.10’un şartlarını bu hukuki ve belgesel zemin üzerinden değerlendirir.

Bir vatandaşlığın henüz pasaportunun çıkarılmamış olması, o vatandaşlığın kazanılmadığı anlamına gelmez. Vatandaşlık hukuken doğmuş fakat kayıt/pasaport işlemi yapılmamış olabilir. m.10 bakımından belirleyici olan seyahat belgesi değil hukuki vatandaşlık statüsüdür.

Ebeveynleri bilinmeyen ve Bulgaristan’da bulunan çocuk için m.11 ne düzenler?

m.11, Bulgaristan topraklarında bulunan ve ebeveynleri bilinmeyen çocuğun Bulgaristan’da doğmuş sayılacağını düzenler. Bu hüküm, terk edilmiş veya ailesi belirlenemeyen çocuğun vatansız kalmasını önleyen tamamlayıcı kuraldır.

Ebeveynler bilinmediği için çocuğun başka bir vatandaşlığı soybağıyla kazanıp kazanamayacağı da tespit edilemez. Kanun bu belirsizliği çocuğun aleyhine bırakmaz ve doğum yeri varsayımı kurar.

Daha sonra ebeveynlerin tespit edilmesi halinde soybağı ve vatandaşlık durumu yeni resmî bilgiler ışığında değerlendirilir. Vatandaşlık kayıtları yalnız ilk varsayıma dayanarak gerçeğe aykırı şekilde sabit tutulmaz.

Bu kuralın amacı yetişkin yabancıların vatandaşlık elde etmesi için kullanılabilecek bir yol yaratmak değil, ebeveyni bilinmeyen çocuğu hukuki statüsüzlükten korumaktır.

m.10 kapsamında vatandaşlık tespitinde hangi belgeler önemlidir?

Çocuğun Bulgaristan’da doğduğunu gösteren Bulgar doğum belgesi temel belgedir. Buna ek olarak anne ve babanın kimlik, pasaport ve vatandaşlık belgeleri sunulur.

Çocuğun ebeveynlerin vatandaşlığını kazanamadığı iddia ediliyorsa ilgili yabancı devlet makamından alınan vatandaşlık durum belgesi veya ret/tanımsızlık belgesi gerekebilir. Belgenin niteliği ebeveynlerin ülke hukukuna göre değişir.

Soybağı belirsizliği varsa tanıma, babalık veya annelik kayıtları ayrıca incelenir. Çünkü çocuğun başka vatandaşlığı soybağıyla kazanıp kazanamayacağı, hukuken kimlerin ebeveyn olduğu belirlenmeden çözülemez.

Yabancı belgeler Bulgaristan’da kullanılacaksa uygulanabilir apostil/tasdik ve Bulgarca tercüme kuralları yerine getirilmelidir. Türkiye ile Bulgaristan Apostil Sözleşmesine taraftır; ancak belirli medeni hâl belgeleri için özel kolaylaştırılmış belge rejimleri ayrıca kontrol edilir.

Bulgaristan’da doğmuş ama m.10’dan vatandaş olmayan yetişkin m.13’ten yararlanabilir mi?

Evet, şartları varsa. Bulgaristan Vatandaşlık Kanunu m.13/3, Bulgaristan’da doğmuş yabancı kişiye genel beş yıllık ikamet yerine üç yıllık sürekli veya uzun süreli ikamet üzerinden daha kısa naturalizasyon yolu tanır.

Ancak kişi ergin olmalı; m.12/1’in suç, gelir/meslek, Bulgarca yeterliliği ve mevcut vatandaşlıktan çıkma şartlarını yerine getirmelidir. m.13/3 doğum anında otomatik vatandaşlık değildir; sonradan başvuruyla naturalizasyondur.

Bu ayrım çok önemlidir. “Bulgaristan’da doğdum, Bulgar vatandaşıyım” ile “Bulgaristan’da doğduğum için m.13/3 üzerinden daha kısa naturalizasyon yoluna girebilirim” aynı şey değildir.

Başvurucunun aynı zamanda AB/AEA/İsviçre vatandaşlığı veya Bulgar vatandaşı eşi gibi m.12/2 kapsamındaki durumları varsa önceki vatandaşlıktan çıkma şartı bakımından ayrıca muafiyet söz konusu olabilir.

Bulgaristan’da doğan çocuk hangi durumda hem Bulgar hem başka ülke vatandaşı olabilir?

Çifte vatandaşlık m.10’un kendisinden değil başka bir hukuki bağdan doğabilir. Örneğin ebeveynlerden biri Bulgar vatandaşı, diğeri Türk vatandaşıysa çocuk m.8 yoluyla Bulgar; 5901 m.7 yoluyla Türk vatandaşı olabilir.

Buna karşılık ebeveynlerin hiçbiri Bulgar değil ve çocuk başka vatandaşlığı soybağıyla kazanıyorsa m.10 Bulgar vatandaşlığı vermez. Sonradan naturalizasyonla Bulgar vatandaşlığı kazanılırsa iki vatandaşlığın birlikte korunup korunamayacağı ilgili naturalizasyon hükmündeki önceki vatandaşlıktan çıkma şartına göre değerlendirilir.

Türkiye çok vatandaşlığa izin verir. Türk vatandaşı çocuğun ayrıca Bulgar vatandaşlığı varsa bu durum 5901 m.44 kapsamında Türk nüfusuna bildirilebilir. Ayrıntılı süreç için çok vatandaşlık bildirimi rehberimize bakılabilir.

İki vatandaşlık bulunması iki ülkede aynı ad, soyadı veya medeni hâl kaydının otomatik oluştuğu anlamına gelmez. Kişisel durum kayıtları ayrıca uyumlu tutulmalıdır.

Bulgaristan’da doğum kaydı ile vatandaşlık kaydı aynı şey midir?

Hayır. Bulgaristan’da doğan her çocuk için doğum olayı Bulgar medeni hâl sistemine kaydedilir; bu kayıt çocuğun Bulgar vatandaşı olduğu anlamına gelmez.

Doğum belgesinde doğum yeri Bulgaristan olarak görünür. Vatandaşlık ise ebeveynlerin statüsü ve m.8–11 dahil vatandaşlık hükümlerine göre belirlenir. Yabancı çocuk Bulgaristan doğum belgesine sahip olabilir ancak Bulgar vatandaşı olmayabilir.

Vatandaşlık statüsünün tartışmalı olduğu dosyalarda Bulgaristan Adalet Bakanlığından m.39 kapsamında vatandaşlık durum belgesi alınabilir. m.39–40 vatandaşlık durum belgesi rehberimiz bu işlemi açıklar.

Doğum belgesi, vatandaşlık belgesi, pasaport ve kimlik kartı farklı hukuki işlevlere sahip belgelerdir. Birinin varlığı diğerlerinin şartlarını otomatik olarak karşılamaz.

Bulgaristan’da doğmuş Türk vatandaşının en doğru vatandaşlık kontrolü nasıl yapılır?

Önce doğum tarihindeki ebeveyn vatandaşlıkları belirlenir. Ebeveynlerden biri Bulgar ise m.8; Bulgar değilse çocuğun soybağıyla hangi vatandaşlığı kazandığı incelenir. Türk ebeveyn varsa 5901 m.7 genellikle Türk vatandaşlığını doğumdan itibaren kurar ve m.10 yolu kapanır.

İkinci aşamada kişi Bulgar nüfus veya vatandaşlık kayıtlarında kayıtlı mı kontrol edilir. Eski Bulgar doğum belgesinin bulunması tek başına vatandaşlık sonucu çıkarmaz.

Üçüncü aşamada kişi vatandaş değilse bugün hangi naturalizasyon yolunun uygun olduğu belirlenir. Bulgaristan doğumlu kişi için m.13/3; Bulgar kökeni varsa m.15; geçmişte vatandaşlık varsa m.26 gibi farklı yollar gündeme gelebilir.

Bu sıralama, doğum yeri üzerinden hatalı “otomatik vatandaşlık” beklentisi oluşturulmasını önler.

Sık Sorulan Sorular

Bulgaristan’da doğan herkes Bulgar vatandaşı mı?

Hayır. m.10 yalnız Bulgaristan’da doğup soybağı yoluyla başka vatandaşlık kazanamayan kişiyi doğum yeri yoluyla Bulgar vatandaşı kabul eder.

Türk anne-babadan Bulgaristan’da doğan çocuk Bulgar vatandaşı olur mu?

Kural olarak hayır. Çocuk 5901 m.7 uyarınca Türk vatandaşlığını soybağıyla kazanıyorsa m.10 şartı gerçekleşmez.

Anne Bulgar, baba Türk ise ne olur?

Çocuk m.8 yoluyla Bulgar, Türk hukuku şartları varsa 5901 m.7 yoluyla Türk vatandaşı olabilir.

Bulgar doğum belgesi Bulgar vatandaşlığı ispatlar mı?

Tek başına hayır. Doğum belgesi doğum olayını gösterir; vatandaşlık ayrı kanuni şartlara göre belirlenir.

Başka vatandaşlığın pasaportunu çıkarmadık; m.10 uygulanır mı?

Pasaport çıkarılmamış olması yeterli değildir. Çocuğun başka vatandaşlığı hukuken soybağıyla kazanıp kazanmadığı belirleyicidir.

Ebeveynleri bilinmeyen çocuk ne olur?

m.11, Bulgaristan’da bulunan ve ebeveynleri bilinmeyen çocuğu Bulgaristan’da doğmuş sayar.

Bulgaristan’da doğdum ama Bulgar vatandaşı değilim; kolaylaştırılmış başvuru var mı?

m.13/3 şartları sağlanırsa Bulgaristan doğumu üç yıllık sürekli/uzun süreli ikamet üzerinden özel naturalizasyon yoluna dayanak olabilir.

m.10 vatandaşlığı için başvuru mu gerekir?

m.10 vatandaşlığın kanuni kaynağıdır; ancak statünün resmî kayıtlara geçirilmesi ve belgelenmesi için idarî kayıt işlemleri yapılır.

Vatandaşlık durumum belirsizse ne yapabilirim?

Bulgaristan Adalet Bakanlığından m.39 kapsamında vatandaşlık durum belgesi talep edilebilir.

Bulgaristan doğumlu olmak Bulgar kökeni sayılır mı?

Hayır. Doğum yeri ile Bulgar kökeni farklı kavramlardır; m.15 köken başvurusunda üçüncü dereceye kadar Bulgar kökenli üstsoy resmî belgelerle ispatlanır.