Ses Markası Başvurusu Nasıl Yapılır? SMK m.4 ve Yönetmelik m.7/2 (2026)
Kısa ve net cevap: Türkiye’de bir sesin marka olarak tescili mümkündür. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 4. maddesi sesleri marka olabilecek işaretler arasında açıkça sayar. Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik m.7/2 uyarınca başvuruda marka türünün ses markası olduğu belirtilmeli ve ses, elektronik ortamda dinlenmeye ve saklanmaya elverişli bir kayıt olarak TÜRKPATENT’e sunulmalıdır. Sesin nota ile gösterilebildiği hâllerde nota gösterimi de eklenebilir. Başvurunun konusu hangi ses ise koruma da sicilde açık ve kesin biçimde gösterilen o ses üzerinden belirlenir.
Ses markasının hukuki dayanağı nedir?
Ses markasının temel kanuni dayanağı 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.4’tür. Bu hüküm, bir teşebbüsün mal veya hizmetlerini diğer teşebbüslerin mal veya hizmetlerinden ayırt etmeyi sağlayan ve koruma konusunun sicilde açık ve kesin biçimde anlaşılmasına imkân veren işaretlerin marka olabileceğini düzenler. Aynı maddede sözcük, şekil, renk, harf ve sayıların yanında sesler de örnek olarak sayılmıştır. Bu nedenle Türkiye’de ses markası için ayrıca özel bir kanuni istisna aranmamaktadır.
Başvurunun teknik biçimi ise Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik m.7/2’de düzenlenmiştir. Yönetmelik, ses markasının başvuru dosyasında nasıl gösterileceğini belirler. Kanun marka olabilecek işaretin hukuki çerçevesini kurarken Yönetmelik, sesin TÜRKPATENT sicilinde hangi biçimde temsil edileceğini somutlaştırır. Her iki düzenleme birlikte uygulanır.
Ses markası başvurusunda hangi kayıt sunulmalıdır?
Yönetmelik m.7/2’ye göre ses markası başvurusunda, sesin elektronik ortamda dinlenmesine ve saklanmasına elverişli bir kaydın sunulması gerekir. Bu kayıt, tescil edilmek istenen işaretin kendisini göstermelidir. Koruma talebi belirsiz bir “ses fikrine”, bir müzik türüne veya açıklaması yapılmamış bir akustik konsepte değil, sicilde somutlaştırılan işarete yöneliktir.
Elektronik kayıt ile başvurunun konusu arasında tutarlılık bulunmalıdır. Başvuru formunda ses markası olduğu belirtilen işaret ile yüklenen kayıt farklı bir içeriği gösteriyorsa koruma konusu açık ve kesin değildir. TÜRKPATENT sicili üçüncü kişilerin hangi işaret için münhasır hak talep edildiğini anlayabilmesine hizmet ettiği için dosyadaki temsil biçiminin tek anlamlı olması gerekir.
Nota sunmak zorunlu mudur?
Hayır. Yönetmelik m.7/2 ses markasında temel olarak elektronik kaydı esas alır. Sesin nota ile gösterilebildiği durumlarda nota gösterimi de sunulabilir. Bu imkân, notayla ifade edilebilen melodik işaretlerde başvurunun açıklığını güçlendirebilir; ancak elektronik ses kaydının yerine belirsiz bir metin anlatımı koymak anlamına gelmez.
Bir ses nota ile ifade edilemiyorsa sırf bu nedenle marka başvurusu yapılamaz sonucu çıkmaz. Kanun sesleri genel olarak marka olabilecek işaretler arasında saymıştır. Esas ölçüt, işaretin ayırt etme işlevine sahip olması ve koruma konusunun sicilde açık ve kesin biçimde belirlenebilmesidir. Başvuru tekniği bu iki ölçüte hizmet etmelidir.
Başvuru formunda marka türü nasıl belirtilir?
Ses markası başvurusunda marka türü açık biçimde “ses markası” olarak belirtilmelidir. Yönetmelik m.7/2 bu tanımlamayı teknik sunumun bir parçası olarak arar. Başvurunun yalnızca bir ses dosyası içermesi, dosyanın hangi marka türünde değerlendirileceğine ilişkin tereddüt yaratmamalıdır. Formdaki marka türü ile elektronik kayıt birbiriyle uyumlu olmalıdır.
Bu ayrım, kelime veya şekil markalarından farklı bir temsil tekniğinin uygulanması nedeniyle önemlidir. TÜRKPATENT’in incelemesi sırasında marka türünün doğru belirtilmesi, sicildeki koruma konusunun açıklığı bakımından doğrudan işlev görür.
Ses markasının ayırt edici olması ne anlama gelir?
SMK m.4 uyarınca marka, mal veya hizmetlerin ticari kaynağını ayırt etmeye elverişli olmalıdır. Sesin sırf duyulabilir olması marka koruması için yeterli değildir. İlgili mal veya hizmetler bakımından sesin kaynak gösterme işlevi değerlendirilir. Başvurunun konusu, tüketicinin yalnızca ürünün işlevsel bir parçası olarak algıladığı veya sektörde olağan biçimde kullanılan bir ses ise SMK m.5 kapsamındaki mutlak ret nedenleri ayrıca gündeme gelir.
Bu nedenle ses markası dosyası hazırlanırken iki ayrı aşama birlikte ele alınmalıdır: birincisi işaretin teknik olarak açık ve kesin gösterimi, ikincisi işaretin tescil edilebilirliği. Teknik dosyanın eksiksiz olması, SMK m.5’teki ret nedenlerinin ortadan kalktığı anlamına gelmez. Aynı şekilde ayırt edici nitelikteki bir sesin başvuru biçimi Yönetmelik m.7/2’ye uygun kurulmamışsa biçimsel sorun doğabilir.
Ses markası başvurusunda mal ve hizmet listesi neden önemlidir?
Marka hakkı soyut olarak bütün ürün ve hizmetlerde sınırsız koruma vermez. Başvuruda korunması istenen mal ve hizmetler Nice sınıflandırmasına göre belirtilir. SMK m.11 ile Uygulama Yönetmeliği m.9 bu sınıflandırma sisteminin çerçevesini oluşturur. Sesin ayırt ediciliği ve önceki haklarla çatışma ihtimali, seçilen mal ve hizmetler üzerinden değerlendirilir.
Bu nedenle ses dosyasının hazırlanması ile sınıf listesinin hazırlanması birbirinden kopuk işlemler değildir. Koruma istenen ticari faaliyet alanı açık biçimde belirlenmeli, genel ve belirsiz ifadelerden kaçınılmalıdır. Sitemizdeki marka sınıfları ve Nice sınıflandırması rehberi, bu aşamanın hukuki yapısını ayrıca açıklar.
Ses markasında başvuru tarihi hangi anda kesinleşir?
Uygulama Yönetmeliği m.8 uyarınca başvuru tarihinin kesinleşebilmesi için başvuru sahibinin kimlik bilgilerinin, SMK m.4 ve Yönetmelik m.7’ye uygun marka örneğinin, mal ve hizmet listesinin ve gerekli başvuru ücretine ilişkin unsurların usulüne uygun biçimde bulunması gerekir. Ses markasında “marka örneği” işlevini elektronik ses kaydı ve ilgili temsil bilgileri görür.
Temel unsurlardaki eksiklik sonradan tamamlandığında başvuru tarihinin eksikliğin giderildiği tarih, saat ve dakikaya göre belirlenmesi sonucu doğabilir. Bu nedenle ses kaydını sonradan tamamlanabilecek tali bir ek gibi görmek doğru değildir. Tescilde öncelik sırası bakımından başvuru tarihi önem taşıdığından, teknik dosya ilk gönderimde tamamlanmalıdır.
Ses markasının gösteriminde eksiklik varsa ne olur?
Yönetmelik m.7/9, marka örneğinin açık ve kesin olmaması veya sunulan gösterimler arasında uyumsuzluk bulunması hâlinde eksikliğin giderilmesi için iki aylık süre öngörür. Süresinde giderilmeyen eksiklik başvurunun işlemden kaldırılması sonucunu doğurabilir. Eksikliğin niteliğine göre başvuru tarihi de tamamlamanın yapıldığı tarih ve saate kayabilir.
Bu hükmün amacı, tescille doğacak hakkın kapsamının sonradan tartışmalı hâle gelmesini önlemektir. Sicile bakan bir üçüncü kişi, hangi sesin korunduğunu tereddütsüz anlayabilmelidir. Bu nedenle kayıt dosyasının kesik, bozuk, birbiriyle çelişen versiyonlardan oluşması veya formda başka bir marka türü belirtilmesi başvuru güvenliğini zayıflatır.
Başvurudan sonra ses kaydı değiştirilebilir mi?
Başvuru tarihi kesinleştikten sonra koruma konusunu esaslı biçimde değiştirecek bir ses kaydının dosyaya konulması, basit bir maddi hata düzeltmesi olarak ele alınamaz. Yönetmelik m.21 maddi hata düzeltmesine izin verse de başvurunun içeriğini, marka örneğini veya mal ve hizmet kapsamını değiştiren müdahaleler bu düzeltme mekanizmasının dışındadır. Başvurunun baştan doğru ses kaydıyla kurulması bu nedenle zorunludur.
Marka stratejisi bakımından farklı varyasyonlar ayrı ayrı korunmak isteniyorsa her bir işaret için başvurunun kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir. Sicilde tek bir kayıt altında belirsiz sayıda ses varyantı için sınırsız koruma kurulmaz.
Önceki marka araştırması ses markasında da gerekli midir?
Kanun, başvuru öncesinde özel bir “araştırma raporu” sunulmasını zorunlu kılmaz. Ancak SMK m.6’daki nispi ret nedenleri nedeniyle önceki hakların araştırılması önemlidir. Önceki tarihli ses markaları, aynı veya benzer mal ve hizmetler bakımından yeni başvurunun itirazla karşılaşmasına neden olabilir. Ayrıca önceki hak yalnızca ses markası türünde olmayabilir; uyuşmazlığın konusu somut işaretlerin oluşturduğu benzerlik ve karıştırılma ihtimali üzerinden incelenir.
Bu aşama için SMK m.6 nispi ret nedenleri rehberi ile SMK m.5 mutlak ret nedenleri rehberi birlikte okunmalıdır.
Ses markası reddedilirse hangi yol izlenir?
TÜRKPATENT’in başvuru hakkında verdiği kararlara karşı SMK m.20 ve m.21 ile Uygulama Yönetmeliği m.31 çerçevesinde Kurum içi itiraz yolu vardır. Karara itiraz süresi bildirimden itibaren iki aydır. İtiraz gerekçesi, ret kararının dayandığı hüküm ve dosyanın somut içeriği üzerinden kurulmalıdır. Süre geçirildikten sonra aynı itiraz dosyasına yeni gerekçe eklenememesi kuralı nedeniyle kararın tebliğ tarihi özellikle kaydedilmelidir.
Genel itiraz süreci için sitedeki TÜRKPATENT marka kararına itiraz rehberi incelenebilir.
Ses markası tescil edildikten sonra kullanım nasıl değerlendirilir?
Tescil, markanın hiç kullanılmadan süresiz biçimde korunacağı anlamına gelmez. SMK m.9 uyarınca markanın tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde Türkiye’de ciddi biçimde kullanılmaması veya kullanımına beş yıl kesintisiz ara verilmesi hukuki sonuç doğurur. Ses markasında kullanımın, tescilli işaretin kaynak gösterme işlevini yerine getirecek biçimde gerçekleşmesi gerekir.
Kullanım zorunluluğunun kapsamı ve beş yıllık süre için Marka Kullanma Zorunluluğu ve 5 Yıl Kuralı başlıklı rehberimiz kullanılabilir. Bu bağlantı, başvuru tekniği ile tescil sonrası korumanın birbirinden ayrıldığı noktayı gösterir.
Ses markası başvurusunda kontrol listesi
- İşaretin ses markası olduğu başvuru formunda açıkça belirtilmelidir.
- Elektronik ses kaydı dinlenebilir ve saklanabilir nitelikte olmalıdır.
- Kayıt, korunması istenen sesi tek anlamlı biçimde göstermelidir.
- Nota ile gösterilebilen bir ses için nota eklenebilir; kayıtla çelişen gösterim kullanılmamalıdır.
- Mal ve hizmet listesi Nice sınıflandırmasına göre hazırlanmalıdır.
- SMK m.5 mutlak ret nedenleri ve m.6 nispi ret nedenleri başvuru öncesinde kontrol edilmelidir.
- Başvuru tarihini etkileyebilecek temel unsurlar ilk gönderimde tamamlanmalıdır.
- TÜRKPATENT tarafından verilen eksiklik süreleri tebliğ tarihinden itibaren dosya bazında takip edilmelidir.
Resmî kaynaklar
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu ile Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik için TÜRKPATENT Mevzuat sayfası esas alınmalıdır. Elektronik marka işlemleri ve güncel duyurular için Türk Patent ve Marka Kurumu resmî internet sitesi kullanılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Ses Türkiye’de marka olarak tescil edilebilir mi?
Evet. SMK m.4 sesleri marka olabilecek işaretler arasında açıkça sayar.
Ses markasında elektronik kayıt zorunlu mudur?
Yönetmelik m.7/2, sesin elektronik ortamda dinlenmeye ve saklanmaya elverişli kaydının sunulmasını öngörür.
Nota sunmadan ses markası başvurusu yapılabilir mi?
Evet. Nota, sesin nota ile gösterilebildiği hâllerde eklenebilir; temel unsur elektronik ses kaydıdır.
Ses markası başvurusunda sınıf seçilir mi?
Evet. Korunacak mal ve hizmetler Nice sınıflandırmasına göre başvuruda belirtilir.
Ses markası sadece müzik olabilir mi?
Hayır. SMK m.4 “ses” kavramını müzikle sınırlamaz; ancak işaretin ayırt edici olması ve sicilde açık-kesin gösterilmesi gerekir.
Ses kaydı bozuksa başvuru tarihi etkilenebilir mi?
Koruma konusu açık ve kesin gösterilemiyorsa Yönetmelik m.7 ve m.8’deki eksiklik hükümleri uygulanır; temel eksikliğin giderildiği tarih başvuru tarihini etkileyebilir.
Başvurudan sonra tamamen farklı bir ses kaydı konulabilir mi?
Hayır. Marka örneğini esaslı biçimde değiştiren işlem maddi hata düzeltmesi değildir; başvurunun koruma konusu sonradan genişletilemez.
Ses markasında önceki marka araştırması yapılmalı mı?
Başvuru öncesi araştırma raporu sunma zorunluluğu yoktur; ancak SMK m.6 kapsamındaki önceki haklar nedeniyle araştırma yapılması itiraz riskinin belirlenmesi için önemlidir.
Ses markası reddedilirse itiraz süresi nedir?
SMK m.20 ve Uygulama Yönetmeliği m.31 uyarınca TÜRKPATENT kararına karşı bildirimden itibaren iki ay içinde itiraz edilir.
Tescilli ses markası kullanılmazsa ne olur?
SMK m.9’daki beş yıllık ciddi kullanım yükümlülüğü ses markaları için de geçerlidir; kullanılmama, Kanundaki iptal ve itiraz mekanizmalarında sonuç doğurur.
Sonuç
Ses markası başvurusu, klasik kelime markasından farklı olarak işaretin elektronik ses kaydıyla sicilde somutlaştırılmasını gerektirir. Hukuki temel SMK m.4, başvuru tekniğinin doğrudan dayanağı ise Uygulama Yönetmeliği m.7/2’dir. Başvuru formunda marka türünün doğru seçilmesi, dinlenebilir ve saklanabilir kayıt sunulması, mal-hizmet listesinin doğru hazırlanması ve temsil biçimindeki eksikliklerin süresinde giderilmesi tescil sürecinin temel kontrol noktalarıdır. Bu unsurlar yerine getirildiğinde dosya biçimsel incelemeyi geçer; tescil edilebilirlik ayrıca SMK m.5 ve m.6 hükümleri üzerinden değerlendirilir.
Ses markasında teknik temsil ile hukuki koruma kapsamı arasındaki ilişki
Ses markasında elektronik kayıt yalnızca dosyaya eklenen teknik bir belge değildir; tescil edilmek istenen hakkın sınırını belirleyen temsil aracıdır. SMK m.4’teki “korumanın konusunun sicilde açık ve kesin olarak anlaşılabilmesi” ölçütü, ses markalarında doğrudan kayıt üzerinden uygulanır. Bu nedenle başvuru sahibinin ticari hayatta kullandığı sesin süresi, ritmi, ton dizisi veya ayırt edici akustik yapısı ile başvuruya yüklenen kayıt arasında fark bırakılmamalıdır. Sicilde bulunmayan bir unsurun sonradan tescil kapsamındaymış gibi ileri sürülmesi mümkün değildir. Tescilli işaretin kapsamı dosyadaki kayıt ve sicil verileri üzerinden belirlenir. Başvuru stratejisinde bu nedenle “hangi ses kullanılıyor?” sorusundan önce “hangi ses için münhasır hak isteniyor?” sorusu kesin biçimde cevaplanmalıdır. Ticari kullanım farklı varyasyonlar içeriyorsa her varyasyonun ayrı bir marka niteliği taşıyıp taşımadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
Ses markası ile telif hakkı aynı korumayı sağlar mı?
Hayır. Ses kaydının veya müzikal eserin telif hukuku kapsamında korunması ile aynı sesin marka olarak tescili farklı hukuki rejimlerdir. Marka koruması, işaretin belirli mal veya hizmetler bakımından ticari kaynak gösterme işlevine dayanır ve 6769 sayılı Kanun hükümlerine tabidir. Telif koruması ise Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamındaki eser, icra veya fonogram haklarıyla ilgilidir. Bir sesin telif yönünden korunabilir olması, o sesin kendiliğinden marka tesciline uygun olduğu anlamına gelmez. Tersine, marka olarak tescil edilen bir sesin bütün telif haklarının başvuru sahibine ait olduğu da yalnızca marka sicilinden çıkarılamaz. Başvuru sahibinin elektronik kaydı kullanmaya hukuken yetkili olması, olası önceki hak uyuşmazlıklarının önlenmesi bakımından ayrıca kontrol edilmelidir. Marka dosyası hazırlanırken hak sahipliği zinciri ile marka tescil şartları birbirinden ayrılarak incelenmelidir.
Ses markası başvurusunda süre takibi nasıl yapılmalıdır?
TÜRKPATENT’in eksiklik veya görüş bildirme yazıları dosya bazında süre doğurur. Yönetmelik m.7/9’daki iki aylık eksiklik giderme süresi ile m.8’deki biçimsel eksiklik süreleri aynı hukuki sonucu doğurmayabilir. Bazı temel eksikliklerde tamamlamanın yapıldığı tarih başvuru tarihini değiştirirken bazı tali eksikliklerin giderilmesi başvuru tarihini etkilemez. Bu ayrım, özellikle aynı veya benzer işaretler bakımından öncelik sırasının önem taşıdığı dosyalarda doğrudan sonuç yaratır. Bu nedenle tebligat tarihi, eksikliğin hangi maddeye dayandığı ve Kurumun istediği belgenin niteliği ayrı ayrı kaydedilmelidir. Süre dolmadan eksiklik tam olarak giderilmeli; eksik cevabın yeni bir süre doğuracağı varsayılmamalıdır. Elektronik başvuru ekranındaki işlem statüsü de başvurunun hukuki durumuyla birlikte takip edilmelidir.
Ses markası için tescilden önce yapılması gereken son hukuki kontrol
Başvuru gönderilmeden önce ses kaydının son versiyonu, marka türü, mal-hizmet listesi, başvuru sahibi bilgileri ve varsa vekil bilgileri tek dosya mantığıyla karşılaştırılmalıdır. Ses kaydının teknik olarak açılması yeterli değildir; kaydın gerçekten korunmak istenen işareti gösterdiği doğrulanmalıdır. Mal-hizmet listesi ticari faaliyetle uyumlu tutulmalı ve gereksiz sınıf eklenerek hem maliyet hem de kullanılmama riski büyütülmemelidir. SMK m.5 ve m.6 kontrolleri ayrı yapılmalı; özellikle başkasına ait eser, jingle veya kurumsal sese dayanan kayıtların hak sahipliği ayrıca incelenmelidir. Başvurunun bütün zorunlu unsurları ilk gönderimde tamamlanarak başvuru tarihi riski azaltılmalıdır. TÜRKPATENT’in güncel elektronik işlem ekranı, ücret tarifesi ve mevzuat duyuruları başvuru tarihinde yeniden kontrol edilmelidir.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Bu içerik 17 Eylül 2026 tarihinde 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.4, m.5, m.6, m.9, m.11, m.20 ve m.21 ile Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik m.7, m.8, m.9, m.21 ve m.31 esas alınarak kontrol edilmiştir. Yazar ve inceleyen: Av. Halil Bakırcı, Mersin Barosu Sicil No: 3472.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
