Esnaf ve Sanatkârlar Genel Kurulunda Gündeme Madde Nasıl Eklenir? | 5362 m.43 (2026)
Kısa ve net cevap: 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanununun 43. maddesine göre olağan genel kurul toplantısında görüşülecek konular önceden belirlenen ve ilan edilen gündem içinde ele alınır. Bununla birlikte toplantıya katılan genel kurul üyelerinin beşte birinin yazılı istemi üzerine, genel kurulun kabul etmesi hâlinde gündeme yeni bir madde alınabilir. Bakanlıkça görüşülmesi istenen konular gündeme doğrudan alınır. Ancak ana sözleşme değişikliği ve meslek kuruluşunun feshi gibi Kanunun özel önem verdiği konular, toplantıdan önce ilan edilen gündemde açıkça yer almıyorsa sonradan gündeme eklenerek görüşülemez.
5362 m.43 neyi düzenler?
5362 m.43, esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşlarının genel kurullarında gündemin nasıl belirleneceğini ve toplantı sırasında hangi şartlarla gündeme yeni bir konu eklenebileceğini düzenleyen ortak usul hükmüdür. Oda, birlik, federasyon ve Konfederasyon bakımından gündem; ilgili kuruluşun genel kurul görevleriyle bağlantılı olmak zorundadır. Bir organın yetkisinde bulunmayan konu yalnız gündeme yazıldığı için genel kurul yetkisine dönüşmez.
Toplantı zamanını ve ilan sürecini düzenleyen 5362 m.42 genel kurul takvimi rehberi, gündemle birlikte uygulanır. TESK genel kurulunun görevleri için 5362 m.37 rehberi de yetki sınırını gösterir.
Gündemin temel işlevi, genel kurul üyelerinin toplantıda hangi konuların görüşüleceğini önceden bilmesini sağlamaktır. Böylece üyeler rapor ve belgeleri inceleyebilir, toplantıya hazırlıklı gelebilir ve özellikle mali veya yapısal kararlar hakkında önceden bilgi sahibi olur.
Genel kurul gündemini kim hazırlar?
Olağan genel kurulun çağrısını yapan yönetim kurulu, toplantı gündemini de genel kurul çağrısı kapsamında hazırlar. Gündemde kuruluşun ilgili genel kurul maddelerinde sayılan zorunlu ve dönemsel konular bulunmalıdır. Faaliyet raporu, denetim raporu, bilanço ve gelir-gider hesapları, çalışma programı, bütçe, seçim yılıysa organ seçimleri ve kuruluşun o dönem görüşmesi gereken diğer kanuni meseleler bu çerçevede ele alınır.
Yönetim Kurulunun gündemi hazırlaması, genel kurulun görüşme ve karar yetkisini ortadan kaldırmaz. Yönetim Kurulu yalnız toplantının ön hazırlığını yapar; gündem maddeleri hakkında nihai değerlendirme genel kurulda gerçekleştirilir. Yönetim Kurulu kendi yetki alanındaki bir konuyu genel kurula taşıyabilir; fakat Kanunun başka bir organa bıraktığı yetkiyi genel kurul gündemine yazarak görev dağılımını değiştiremez.
Gündem başlıkları üyelerin neyin görüşüleceğini anlayacağı açıklıkta yazılmalıdır. Çok genel ifadeler, özellikle taşınmaz işlemleri, ana sözleşme değişikliği veya fesih gibi önemli konularda, üyelerin önceden bilgilendirilmesi amacını zayıflatır.
Genel kurul gündemi ne zaman ve nasıl ilan edilir?
5362 m.42 toplantının yeri, günü, saati ve gündeminin en az on beş gün önce Kanunda belirtilen şekilde ilan edilmesini öngörür. M.43’teki gündem hükümleri bu ilanla doğrudan bağlantılıdır. Toplantıya katılacak üyeler hangi konuların görüşüleceğini önceden öğrenir.
İlan edilen gündem ile toplantı günü kullanılan gündem arasında bağlantı korunmalıdır. Yazım hatası veya açıklayıcı alt başlık gibi değişikliklerle yeni bir esaslı karar konusu yaratılmamalıdır. Yeni konu eklenmesi gerekiyorsa m.43’teki beşte bir yazılı istem ve genel kurul kararı mekanizması kullanılmalıdır.
İlk toplantıda yeter sayı bulunamaz ve ikinci toplantıya geçilirse ilk ilanla usulüne uygun duyurulmuş gündem devam eder. İkinci toplantı yeni bir olağan genel kurul değildir; yeter sayı nedeniyle ertelenen aynı genel kurul toplantısının devamıdır.
Beşte bir üye ile gündeme madde nasıl eklenir?
5362 m.43’ün en çok uygulanan hükümlerinden biri, toplantıya katılan genel kurul üyelerinin beşte birinin yazılı istemiyle gündeme yeni madde eklenebilmesidir. Buradaki oran kuruluşun toplam kayıtlı üye sayısına değil, Kanunun ifadesi uyarınca toplantıya katılan genel kurul üyelerine göre değerlendirilir.
Örneğin toplantıya katılma hakkı bulunan ve hazirun listesinde toplantıda mevcut görünen üye sayısı üzerinden beşte bir eşiği hesaplanır. Kesirli sonuç çıkması hâlinde istemin gerekli asgari kişi sayısını karşılaması gerekir; eşik altındaki imza sayısı gündem ekleme talebini doğurmaz.
Beşte bir imzanın bulunması konunun otomatik olarak gündeme girdiği anlamına gelmez. Yazılı istem genel kurula sunulur ve gündeme alınması konusunda genel kurul kararı verilir. Kanunun aradığı üyelik desteği ile genel kurulun gündem kararı iki ayrı aşamadır. Beşte bir hesabı yapılırken toplantı başlangıcında imza atarak genel kurula katılanların sayısının esas alınması, hesap tablosunun da toplantı dosyasına eklenmesi uygulamada ispat kolaylığı sağlar. Örneğin toplantıya 100 genel kurul üyesi katılmışsa yazılı öneriyi en az 20 katılımcının desteklemesi gerekir. Katılımcı sayısının beşe tam bölünmediği hâllerde beşte bir şartını karşılayacak tam kişi sayısına ulaşılmalıdır; kesirli kişi düşünülemeyeceğinden eşik aşağı yuvarlanarak azaltılamaz. İmza veren kişilerden birinin genel kurul üyesi olmadığı veya toplantıya katılım imzası bulunmadığı anlaşılırsa bu imza gerekli sayının hesabında kullanılmamalıdır.
Divan, yazılı istemi teslim aldığı saati ve önerinin içeriğini tutanağa geçirerek öneriyi toplantı dosyasına ekleyebilir. İmzaların hazirun listesiyle eşleştirilmesinden sonra beşte bir şartının sağlandığı açıklanmalı ve yalnız bundan sonra gündeme alınma oylamasına geçilmelidir. Oylamanın kabul edilmesi, esas konu hakkında da olumlu karar verildiği anlamına gelmez. Yeni gündem maddesi daha sonra sırası geldiğinde müzakere edilir ve esas hakkında ayrı karar alınır. Bu ayrım özellikle bütçe, taşınmaz, aidat veya diğer mali sonuç doğuran konularda önemlidir; “gündeme alınması kabul edildi” kararıyla “işlemin yapılması kabul edildi” kararı aynı değildir.
Yazılı istemde başlık çok genel bırakılmışsa genel kurulun hangi konuda karar vereceği belirsizleşebilir. Bu nedenle öneri, karar sonucunun ne olacağını üyelerin anlayabileceği kadar belirli olmalıdır. Örneğin yalnız “mali konular” yerine hangi mali işlemin görüşülmek istendiği belirtilmelidir. Bununla birlikte m.43’ün açık istisnası olan ana sözleşme değişikliği ve fesih, öneri ne kadar ayrıntılı olursa olsun ilan edilmiş gündemde yoksa bu mekanizma kullanılarak toplantıya sonradan getirilemez.
Gündeme madde ekleme talebi neden yazılı olmalıdır?
M.43 yazılı istem şartı koyar. Bu nedenle yalnız sözlü olarak kürsüden yapılan talep, beşte bir üyelik desteğini hukuken belgelendirmez. Yazılı öneride görüşülmesi istenen konu açıkça yazılmalı ve talebi destekleyen üyelerin kimlikleri imzalarıyla belirlenmelidir.
Yazılı öneri toplantı dosyasına eklenmelidir. Divan, imzaların toplantıya katılan genel kurul üyelerine ait olup olmadığını hazirun listesi üzerinden kontrol edebilir. Böylece beşte bir şartının gerçekten sağlanıp sağlanmadığı sonradan da denetlenebilir.
Birden fazla farklı konu için tek bir belirsiz metin yerine her gündem önerisinin açık ve anlaşılır şekilde yazılması, oylamada hangi konunun kabul veya reddedildiğinin belirlenmesini sağlar. Genel kurul tutanağına da önerinin sonucu yazılmalıdır.
Bakanlığın görüşülmesini istediği konular gündeme nasıl alınır?
5362 m.43, Bakanlıkça görüşülmesi istenen konular bakımından özel hüküm getirir. Bakanlığın Kanun çerçevesindeki görev ve gözetim yetkisi kapsamında genel kurulda görüşülmesini istediği konu gündeme doğrudan alınır. Bu durumda toplantıya katılanların beşte birinin ayrıca yazılı istemi aranmaz.
Bakanlık yazısının toplantı dosyasına alınması ve gündemde hangi başlık altında görüşüldüğünün açıkça gösterilmesi gerekir. Bakanlığın bir konunun görüşülmesini istemesi, genel kurulun Kanunda olmayan bir yetki kullanabileceği anlamına gelmez; konu yine 5362 sayılı Kanunun görev dağılımı içinde değerlendirilmelidir.
Görüşme sonucunda alınan karar, toplantı tutanağında ayrı madde hâlinde gösterilmeli ve gerekiyorsa Bakanlığa bildirilmelidir. Bildirim yükümlülüğü ilgili özel mevzuat veya Bakanlık yazısına göre ayrıca kontrol edilir.
Ana sözleşme değişikliği sonradan gündeme eklenebilir mi?
Hayır. 5362 m.43, ana sözleşme değişikliğini genel gündem ekleme kuralından ayırır. Ana sözleşme değişikliği toplantıdan önce ilan edilen gündemde açıkça yer almıyorsa, toplantıya katılanların beşte biri istese dahi sonradan gündeme eklenerek görüşülemez.
Bu özel sınırlamanın amacı, kuruluşun temel kurallarında yapılacak değişikliğin üyeler tarafından toplantıdan önce bilinmesini sağlamaktır. Üyeler değişikliğin hangi maddeleri etkilediğini inceleme ve görüş oluşturma imkânına sahip olmalıdır.
Ana sözleşme değişikliği ayrıca m.45’te özel karar yeter sayısına tabidir. Bu nedenle hem gündemin önceden ilanı hem de karar nisabı ayrı ayrı sağlanmalıdır. Bir şartın sağlanması diğerindeki eksikliği gidermez.
Meslek kuruluşunun feshi gündeme sonradan eklenebilir mi?
Hayır. Meslek kuruluşunun feshi de ana sözleşme değişikliği gibi toplantıdan önce ilan edilmiş gündemde bulunması gereken özel konulardandır. Fesih, kuruluşun tüzel kişiliğini sona erdirmeye yönelik en ağır kurumsal kararlardan biri olduğu için üyelerin bu ihtimali önceden bilmesi gerekir.
Fesih konusu ilan edilen gündemde bulunmuyorsa beşte bir yazılı öneriyle sonradan eklenemez. Fesih kararı için m.45’teki özel yüksek karar yeter sayısı da uygulanır. Bu sebeple gündem şartı ile karar yeter sayısı birlikte kontrol edilmelidir.
Fesih gündemi açıkça ilan edilmiş olsa bile tasfiye ve malvarlığının akıbeti bakımından Kanunun ilgili hükümleri ve ana sözleşme ayrıca incelenmelidir. Gündeme yazmak tek başına bütün tasfiye işlemlerini tamamlamaz.
Olağanüstü genel kurulda gündeme madde eklenebilir mi?
Olağanüstü genel kurulun gündem sistemi m.44’te daha sıkıdır. Olağanüstü toplantı belirli bir ihtiyaç ve çağrı konusu üzerine yapıldığından, toplantıda yalnız çağrıda belirtilen gündem maddeleri görüşülür. M.43’te olağan genel kurul için öngörülen beşte bir yazılı istemle yeni gündem maddesi ekleme mekanizması olağanüstü toplantıda aynı şekilde uygulanmaz.
Bu ayrım önemlidir. Olağan genel kurul dönemsel ve geniş kapsamlı bir toplantıdır; olağanüstü genel kurul ise ilan edilen özel gündemle sınırlıdır. Olağanüstü toplantıda yeni bir konunun görüşülmesine ihtiyaç doğarsa bunun için Kanuna uygun yeni çağrı süreci gerekebilir.
Olağanüstü genel kurulun çağrı sebepleri, yetkili çağrı sahipleri ve gündem sınırı m.44’e göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Gündem ekleme kararı tutanağa nasıl yazılmalıdır?
Toplantıda gündeme yeni madde eklenmesi önerildiyse yazılı öneri toplantı dosyasına alınmalı, öneriyi destekleyen üyelerin sayısı kontrol edilmeli ve divan tarafından genel kurulun oylamasına sunulmalıdır. Tutanakta önerinin konusu, beşte bir şartının sağlandığı ve oylama sonucu açıkça gösterilmelidir.
Gündeme eklenen konu daha sonra görüşülüp karara bağlanmışsa ikinci aşama da ayrı yazılmalıdır. Önce “gündeme alınma” kararı, sonra esas konu hakkındaki karar bulunmaktadır. Bu iki oylamanın tek satırda birleştirilmesi, hangi iradenin ne zaman oluştuğunu belirsizleştirebilir.
Toplantı tutanağı divan ve Bakanlık temsilcisi tarafından Kanunun m.46 ve m.47 hükümlerine uygun biçimde imzalanmalıdır. Bakanlık temsilcisinin genel kurul belgelerindeki rolü, gündem usulünün sonradan denetlenebilmesi bakımından da önemlidir.
Gündem usulüne aykırılığın hukuki sonucu nedir?
Genel kurulun ilan edilmemiş veya Kanunun izin vermediği şekilde gündeme alınmış bir konuda karar vermesi, kararın hukuka uygunluğunu tartışmalı hâle getirir. Özellikle ana sözleşme değişikliği ve fesih gibi m.43’ün açıkça önceden ilan şartına bağladığı konularda usule aykırılık ağırdır.
Genel kurul kararlarına karşı başvuru ve yargısal denetim, kararın niteliği ve ilgili özel hükümlere göre değerlendirilir. Burada önemli olan, gündem prosedürünün toplantı dosyasında açık biçimde belgelenmesidir. İlan metni, yazılı öneriler, hazirun listesi, oylama sonucu ve tutanak birlikte saklanmalıdır.
Divan veya Yönetim Kurulunun “herkes toplantıdaydı” gerekçesiyle m.43’teki yazılı ve ilan şartlarını ortadan kaldırması mümkün değildir. Kanunun emredici usul kuralları çoğunluk iradesiyle bertaraf edilemez.
Uygulamada itirazın toplantı sırasında yapılması ve tutanağa geçirilmesi ayrıca önem taşır. Gündemin hangi ilan metniyle duyurulduğu, sonradan ekleme talebinin kaç imza taşıdığı, imza sahiplerinin hazirun listesinde bulunup bulunmadığı ve gündeme alınma oylamasının sonucu aynı dosyada birbirini doğrulamalıdır. Böylece daha sonra bir genel kurul kararının usulüne ilişkin uyuşmazlık çıktığında değerlendirme yalnız tanık anlatımına değil, toplantının kendi belgelerine dayanır. Özellikle mali sonuç doğuran veya kuruluşun yapısını etkileyen kararlarda bu belge zinciri, gündem yetkisinin doğru kullanıldığını göstermenin en güvenli yoludur.
5362 m.43 gündem kontrol listesi
- Olağan genel kurul gündemini kuruluşun kanuni genel kurul görevleriyle uyumlu hazırlayın.
- Gündemi toplantı bilgileriyle birlikte en az on beş gün önce m.42’ye uygun ilan edin.
- Toplantıda yeni madde önerilirse istemi yazılı alın.
- Öneriyi imzalayanların toplantıya katılan genel kurul üyeleri olup olmadığını hazirun listesinden kontrol edin.
- Beşte bir eşiğinin sağlandığını tutanağa yazın.
- Gündeme alınma önerisini genel kurulun oylamasına sunun.
- Bakanlığın görüşülmesini istediği konuları doğrudan gündeme alın ve yazıyı dosyada saklayın.
- Ana sözleşme değişikliği ve fesih konularını sonradan gündeme eklemeyin; bunların önceden ilan edilmiş olması gerekir.
- Olağanüstü genel kurulda yalnız çağrı gündemini görüşün.
- Gündeme ekleme kararı ile eklenen konunun esas kararını tutanakta ayrı gösterin.
Sık Sorulan Sorular
Genel kurul gündemine sonradan madde eklenebilir mi?
Olağan genel kurulda, toplantıya katılan üyelerin beşte birinin yazılı istemi ve genel kurulun kabulüyle eklenebilir.
Beşte bir oranı toplam üye sayısına göre mi hesaplanır?
M.43, toplantıya katılan genel kurul üyelerinin beşte birini esas alır.
Gündeme ekleme talebi sözlü yapılabilir mi?
Kanun yazılı istem arar.
Bakanlığın istediği konu için beşte bir imza gerekir mi?
Hayır. Bakanlıkça görüşülmesi istenen konu gündeme doğrudan alınır.
Ana sözleşme değişikliği toplantıda sonradan gündeme eklenebilir mi?
Hayır. Önceden ilan edilen gündemde yer almalıdır.
Fesih sonradan gündeme alınabilir mi?
Hayır. Fesih konusu da önceden ilan edilmiş gündemde bulunmalıdır.
Olağanüstü genel kurulda yeni gündem maddesi eklenebilir mi?
Olağanüstü genel kurul ilan edilen gündemle sınırlıdır; m.44 uygulanır.
Gündem ekleme önerisini kim oylatır?
Toplantıyı yöneten divan, şartları kontrol edilen öneriyi genel kurulun kararına sunar.
Gündeme eklenen konu doğrudan kabul edilmiş sayılır mı?
Hayır. Önce gündeme alınması kabul edilir; sonra konu ayrıca görüşülerek esas hakkında karar verilir.
Gündem ilanı kaç gün önce yapılır?
M.42 uyarınca toplantı bilgileri ve gündem en az on beş gün önce ilan edilir.
Hukuki dayanak ve resmî kaynaklar
Bu rehber 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanununun 43. maddesi ile bağlantılı 42, 44, 45, 46 ve 47. maddeler esas alınarak hazırlanmıştır. Güncel ve bağlayıcı metin için Mevzuat Bilgi Sistemi 5362 sayılı Kanun; ikincil düzenlemeler için Ticaret Bakanlığı mevzuat sayfası esas alınmalıdır. Ana sözleşme ve fesih bakımından Kanundaki özel gündem sınırlaması açık biçimde uygulanmıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
