Esnaf Meslek Kuruluşlarında Olağanüstü Genel Kurul İçin Kaç İmza Gerekir? | 5362 m.44 (2026)
Kısa ve net cevap: 17 Eylül 2026 itibarıyla 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanununun 44. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, üyelerin olağanüstü genel kurul talebi için sabit bir “dörtte bir” veya “beşte iki” oranı yer almamaktadır. 7435 sayılı Kanunla “dörtte bir” ibaresi “beşte iki” olarak değiştirilmiş; Anayasa Mahkemesi E.2023/71, K.2023/182 sayılı kararıyla bu değişikliği iptal etmiş ve iptal hükmü dokuz ay sonra yürürlüğe girmiştir. Güncel metinde genel kurul üyelerinin noterce tasdik edilmiş imzası ile düzenlenecek tutanak ve gündemle noter kanalıyla başvurusu üzerine yönetim kurulunun alacağı kararla olağanüstü genel kurul çağrısı yapılması öngörülmektedir; ancak bentte artık sayısal bir üye oranı yazmamaktadır. Bunun dışında Yönetim Kurulu üye tam sayısının çoğunluğu, Denetim Kurulu veya haklı ve geçerli sebepler varsa Bakanlık da olağanüstü genel kurulu toplantıya çağırabilir. Olağanüstü toplantıda yalnız çağrıda belirlenen gündem görüşülür.
5362 m.44’ün 2026 güncel hâli neyi düzenliyor?
5362 sayılı Kanunun 44. maddesi oda, birlik, federasyon ve Konfederasyon genel kurullarının olağanüstü toplantıya hangi yollarla çağrılabileceğini düzenler. Madde dört ayrı çağrı kaynağı öngörür: Yönetim Kurulu üye tam sayısının çoğunluğu, genel kurul üyelerinin noter üzerinden yaptığı başvuru, Denetim Kurulu ve haklı-geçerli sebep varsa Bakanlık.
Olağan genel kurulun dört yıllık toplantı takvimi ve kuruluş türlerine göre ayları için 5362 m.42 genel kurul takvimi rehberi; olağan genel kurulda gündeme madde ekleme için 5362 m.43 gündem rehberi incelenebilir. M.44 ise normal toplantı dönemini beklemeksizin, belirli bir ihtiyaç üzerine yapılacak olağanüstü toplantının çağrı sistemidir.
Olağanüstü toplantının ayı önceden Kanunla belirlenmez. Çağrı sebebi ortaya çıktığında m.44’teki yetkili çağrı yollarından biri işletilir. Ancak toplantının yapılması m.45-m.49 arasındaki toplantı, katılım, temsilci, divan ve seçim hükümlerini ortadan kaldırmaz.
Anayasa Mahkemesi m.44 için hangi kararı verdi?
5362 m.44’ün (b) bendinde başlangıçta üyelerin “dörtte birinin” noter tasdikli imzasına dayalı çağrı yolu bulunuyordu. 26 Ocak 2023 tarihli 7435 sayılı Kanunun 11. maddesiyle bu oran “beşte ikisi” olarak değiştirildi. Böylece olağanüstü toplantı talebi için gereken üyelik eşiği yükseltilmiş oldu.
Anayasa Mahkemesi 26 Ekim 2023 tarihli E.2023/71, K.2023/182 sayılı kararıyla “dörtte birinin” ibaresinin “beşte ikisinin” şeklinde değiştirilmesini Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. Karar 29 Kasım 2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı ve Mahkeme, doğacak hukuki boşluğu dikkate alarak iptal hükmünün yayım tarihinden dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi.
AYM kararının sonucu, “beşte iki” değişikliğinin yürürlükten kalkmasıdır. Güncel konsolide m.44 metninde (b) bendinde sabit bir kesir bulunmamaktadır. Bu nedenle 2026 yılında internet üzerindeki eski “dörtte bir” veya “beşte iki” açıklamalarının tarihine bakılmadan kullanılması hatalı sonuca götürebilir.
AYM’nin resmî karar ve duyurusu için Anayasa Mahkemesi E.2023/71 basın duyurusu ile Kararlar Bilgi Bankasındaki E.2023/71, K.2023/182 kararı esas alınmalıdır.
2026’da olağanüstü genel kurul için kaç üye imzası gerekir?
Güncel m.44/b bendinde sayısal bir oran yazmadığından, “kesin olarak üyelerin dörtte biri gerekir” veya “beşte ikisi gerekir” denilemez. Kanunun güncel lafzı, genel kurul üyelerinin noterce tasdik edilmiş imzasıyla düzenlenecek tutanak ve gündemle noter kanalıyla başvuru yapılmasını öngörmektedir; fakat kaç üyenin imza atacağını bir kesirle belirtmemektedir.
Bu nokta özellikle uygulamada önemlidir. Eski kanun metinleri, geçmiş tarihli oda duyuruları veya 2023 değişikliğini açıklayan içerikler hâlâ farklı oranlar gösterebilir. İşlem 2026 yılında yapılacaksa güncel konsolide kanun metni ve iptal kararının yürürlük sonucu esas alınmalıdır.
Sayısal eşik bulunmaması, tek bir üyenin başvurusunun otomatik olarak olağanüstü genel kurul yapılmasını zorunlu kıldığı yönünde ayrıca Kanunda açık bir cümle bulunduğu anlamına gelmez. Uygulamada somut başvurunun noter aracılığıyla, tutanak ve gündemle yapılması; Yönetim Kurulunun m.44/b kapsamında karar oluşturması gerekir. Uyuşmazlık çıkması hâlinde güncel kanun metni ve AYM iptalinin hukuki etkisi somut işlem üzerinden değerlendirilmelidir.
Eski “dörtte bir” ve “beşte iki” metinleri neden hâlâ internette görülüyor?
5362 sayılı Kanunun m.44/b bendi zaman içinde değiştiği için arama motorlarında farklı tarihlere ait metinler birlikte görülebilmektedir. Kanunun ilk dönemindeki “dörtte bir” ibaresi, 7435 sayılı Kanunla 2023 yılında “beşte iki” olarak değiştirilmiştir. Anayasa Mahkemesinin iptal kararı ise değişiklik hükmünü yürürlükten kaldırmış ve iptal kararının yürürlüğe girişi dokuz ay ertelenmiştir. Bu tarih zinciri dikkate alınmadan yalnız eski bir PDF, oda duyurusu veya hukuk yazısı üzerinden oran vermek 2026 işlemi bakımından güncel olmayan sonuca yol açabilir.
Başvuru hazırlanırken dosyaya güncel konsolide m.44 metniyle birlikte AYM E.2023/71, K.2023/182 kararının çıktısının eklenmesi yararlıdır. Noter başvurusu, Yönetim Kurulu kararı ve varsa Bakanlığa yapılacak bildirim aynı güncel hukuki zemine dayanır. Kuruluşun daha önce kullandığı eski matbu formda “dörtte bir” veya “beşte iki” ibaresi bulunuyorsa form güncellenmeli; yürürlükten kalkmış bir oran yeni başvurunun zorunlu şartı gibi gösterilmemelidir.
Üyelerin noter başvuru dosyasında hangi unsurlar bulunmalıdır?
Üyeler yoluyla yapılacak çağrı talebinde imza sahiplerinin genel kurul üyesi sıfatı, noter tasdikli imzalar, olağanüstü toplantı talebini gösteren tutanak, açık gündem ve noter aracılığıyla Yönetim Kuruluna gönderim kaydı birlikte bulunmalıdır. Gündem başlıkları “diğer konular” gibi belirsiz ifadeler yerine hangi konunun genel kurul kararı gerektirdiğini gösterecek açıklıkta yazılmalıdır. Çünkü olağanüstü genel kurul daha sonra yalnız bu çağrı gündemiyle sınırlı çalışacaktır.
Noter gönderisinin teslim tarihi ve muhatabı ayrıca önemlidir. Yönetim Kurulunun çağrı ve hazırlık sorumluluğunun hangi tarihte doğduğunun ispatı için noter teslim veya tebliğ kaydı korunmalıdır. Başvuru sahiplerinin güncel genel kurul üyesi olup olmadığı da e-esnaf ve meslek kuruluşu kayıtlarıyla doğrulanmalıdır. Böylece şeklen noter onaylı olmakla birlikte yetkisiz kişilerin imzasına dayanan bir talep ile m.44/b kapsamındaki gerçek genel kurul üyesi talebi birbirinden ayrılır.
Olağanüstü genel kurul talebi olağan toplantı gündemine çevrilebilir mi?
Üyelerin m.44 kapsamında belirli gündemle yaptığı olağanüstü çağrı talebi, yalnız Yönetim Kurulunun tercihiyle “bunu bir sonraki olağan genel kurulda görüşürüz” denilerek etkisizleştirilemez. Kanunun özel çağrı mekanizması ayrı bir hukuki yoldur. Buna karşılık somut başvurunun m.44 şartlarını taşıyıp taşımadığı ve güncel metindeki sayı boşluğunun uygulanması konusunda uyuşmazlık varsa, bu uyuşmazlık kanuni denetim ve gerektiğinde yargı yollarında somut belge üzerinden çözülmelidir.
Üyelerin olağanüstü genel kurul başvurusunda noter şartı nedir?
M.44/b olağanüstü genel kurul talebini sözlü dilekçeden farklı, şekle bağlı bir sürece bağlar. Genel kurul üyelerinin imzaları noter tarafından tasdik edilir. Tutanak ve toplantıda görüşülmesi istenen gündem düzenlenir. Başvuru da noter kanalıyla Yönetim Kuruluna iletilir.
Noter tasdikinin amacı, talebi destekleyen kişilerin kimliğini ve imzalarını güvenilir biçimde belgelendirmektir. İmza sahiplerinin ilgili meslek kuruluşunun genel kurul üyesi sıfatını taşıması gerekir. Toplantı ve temsil hakkını etkileyen kayıtlar bakımından e-esnaf veri tabanı ve güncel üye/delege kayıtları kontrol edilmelidir.
Tutanakta yalnız “olağanüstü genel kurul istiyoruz” ifadesi yerine, toplantıda görüşülmesi talep edilen gündemin açık biçimde yazılması gerekir. Çünkü olağanüstü genel kurul m.44 gereğince çağrıda belirlenen gündemle sınırlıdır.
Yönetim Kurulu olağanüstü genel kurul çağrısı yapabilir mi?
Evet. M.44/a uyarınca Yönetim Kurulu üye tam sayısının çoğunluğunun kararıyla olağanüstü genel kurul çağrısı yapılabilir. Burada aranan çoğunluk toplantıya katılanların değil, Yönetim Kurulu üye tam sayısının çoğunluğudur.
Yönetim Kurulu kararında olağanüstü toplantıya neden ihtiyaç duyulduğu, gündem maddeleri, planlanan tarih ve hazırlık işlemleri açıkça gösterilmelidir. Çağrıdan sonra m.42 ve devamındaki ortak genel kurul usulleri uygulanır. Üyelerin bilgilendirilmesi, Bakanlık temsilcisi talebi, katılacaklar listesi ve varsa seçim süreci ihmal edilemez.
Yönetim Kurulunun toplantı çağrısı, olağanüstü toplantının gündem dışı her konuyu görüşebileceği anlamına gelmez. Toplantı çağrısında hangi gündem ilan edilmişse genel kurul o konularla sınırlı çalışır.
Denetim Kurulu olağanüstü genel kurulu çağırabilir mi?
Evet. 5362 m.44/c Denetim Kurulunu doğrudan olağanüstü genel kurul çağrısı yapabilecek organlar arasında sayar. Denetim Kurulunun Yönetim Kurulu faaliyetleri veya Konfederasyon/kuruluş hesaplarıyla ilgili tespitleri genel kurulun değerlendirmesini gerektirecek nitelikteyse bu yetki gündeme gelebilir.
TESK Denetim Kurulunun görevleri bakımından 5362 m.40 Denetim Kurulu rehberi incelenebilir. Diğer meslek kuruluşlarının denetim organları için kendi özel görev maddeleri ve ortak m.55 çalışma usulü birlikte uygulanır.
Denetim Kurulunun çağrı kararında tespit ile gündem arasında somut bağlantı kurulması, olağanüstü toplantının hangi meseleyi çözmek üzere yapıldığını açıklaştırır.
Bakanlık hangi durumda olağanüstü genel kurul çağrısı yapabilir?
M.44/d, haklı ve geçerli sebeplerin varlığı hâlinde Bakanlığa olağanüstü genel kurulu toplantıya çağırma yetkisi verir. Bu yetki, Bakanlığın 5362 sayılı Kanundaki gözetim ve denetim görevleriyle bağlantılıdır.
Bakanlık çağrısının sebebi ve gündemi çağrı işleminde gösterilmelidir. Bakanlık tarafından yapılan çağrıda toplantı hazırlıklarının yürütülmesi bakımından m.44’ün özel hükmü uygulanır. Diğer çağrı yollarında asıl hazırlık görevi Yönetim Kurulundadır.
Bakanlık çağrısı da genel kurulun kanuni yetki alanını genişletmez. Genel kurul, gündeme alınan konuda yalnız 5362 sayılı Kanunun kendisine verdiği yetkileri kullanabilir.
Olağanüstü genel kurulda gündem dışı konu görüşülebilir mi?
Hayır. M.44 bu konuda açık ve kesin bir sınırlama getirir: olağanüstü genel kurul, çağrısında belirlenen gündemle yapılır ve belirlenen gündem dışında görüşme yapılamaz. Bu hüküm, olağan genel kurulun m.43’teki beşte bir yazılı istemle gündeme madde ekleme sisteminden farklıdır.
Olağanüstü genel kurulda toplantıya katılanların tamamı yeni bir konu hakkında konuşmak istese bile, konu çağrı gündeminde yoksa m.44’ün açık sınırlaması dikkate alınmalıdır. Yeni konu için gerekiyorsa ayrı olağanüstü çağrı veya bir sonraki olağan genel kurul süreci işletilir.
Gündem başlıklarının bu nedenle yeterince açık ve somut hazırlanması gerekir. Belirsiz “diğer konular” ifadesi, önceden duyurulmamış esaslı bir karar konusunu olağanüstü genel kurulda görüşme yetkisi yaratmaz.
Olağanüstü genel kurulun hazırlıklarını kim yapar?
Bakanlığın yaptığı çağrı hariç, olağanüstü genel kurul toplantısının hazırlık çalışmaları Yönetim Kurulunca yürütülür. Çağrının üyelerden veya Denetim Kurulundan gelmesi Yönetim Kurulunun hazırlık görevini ortadan kaldırmaz.
Hazırlıklar; toplantı yeri ve zamanının belirlenmesi, ilan işlemleri, katılacaklar listesinin temini, Bakanlık temsilcisi başvurusu, toplantı belgelerinin hazırlanması ve seçim varsa m.49 işlemlerinin yürütülmesini kapsar. Yönetim Kurulu gündemi değiştiremez; çağrının belirlediği gündem üzerinden hazırlık yapar.
Hazırlık görevinin geciktirilmesi olağanüstü çağrı hakkını etkisiz hâle getirecek şekilde kullanılmamalıdır. Kanun bu ihtimali ayrıca düzenlemiştir.
Yönetim Kurulu hazırlık yapmazsa ne olur?
M.44, Yönetim Kurulunun olağanüstü genel kurul hazırlık görevini yerine getirmemesi hâlinde hazırlık çalışmalarının nasıl ve kimler tarafından yürütüleceğini Bakanlığın belirleyeceğini düzenler. Böylece Yönetim Kurulunun pasif kalması nedeniyle kanuni olağanüstü toplantı mekanizmasının tamamen işlemez hâle gelmesi önlenir.
Bu durumda Bakanlık toplantıyı doğrudan her ayrıntısıyla yönetmek zorunda değildir; Kanunun verdiği yetki çerçevesinde hazırlıkların yürütüleceği yöntemi ve görevlileri belirleyebilir. Bakanlık kararının kapsamı ve görevlendirme belgeleri toplantı dosyasında saklanmalıdır.
Yönetim Kurulunun görevi yerine getirmemesinin ayrıca sorumluluk doğurup doğurmayacağı somut olayın şartlarına ve Kanunun denetim hükümlerine göre değerlendirilir.
Olağan ve olağanüstü genel kurul arasındaki temel farklar
| Konu | Olağan genel kurul | Olağanüstü genel kurul |
|---|---|---|
| Dayanak | 5362 m.42-43 | 5362 m.44 |
| Zaman | Dört yılda bir, kuruluş türüne göre belirli ay | Kanuni çağrı sebebi ortaya çıktığında |
| Çağrı | Yönetim Kurulu | Yönetim Kurulu, üyeler, Denetim Kurulu veya Bakanlık |
| Gündem | İlan edilir; m.43 şartlarıyla bazı maddeler eklenebilir | Yalnız çağrıda belirlenen gündem |
| Gündeme sonradan madde | Beşte bir yazılı istem ve genel kurul kararıyla mümkündür; istisnalar vardır | Mümkün değildir |
Olağanüstü genel kurul başvurusu için kontrol listesi
- Çağrı yolunu belirleyin: Yönetim Kurulu, üyeler, Denetim Kurulu veya Bakanlık.
- Üye başvurusunda 2026 güncel m.44 metnini kullanın; eski dörtte bir/beşte iki oranlarını güncel kural gibi uygulamayın.
- Üye imzalarını noter tasdikinden geçirin.
- Tutanakta olağanüstü toplantıda görüşülmesi istenen gündemi açıkça yazın.
- Başvuruyu noter kanalıyla Yönetim Kuruluna iletin.
- Yönetim Kurulu çağrısında üye tam sayısının çoğunluğu şartını kontrol edin.
- Toplantı hazırlıklarını m.42 ve devamındaki ortak hükümlere göre yapın.
- Olağanüstü toplantıda çağrı gündemi dışına çıkmayın.
- Yönetim Kurulu hazırlık yapmıyorsa m.44 uyarınca Bakanlık mekanizmasını işletin.
- Başvuruda güncel kanun metni ve AYM E.2023/71, K.2023/182 kararını dosyada bulundurun.
Sık Sorulan Sorular
2026’da olağanüstü genel kurul için dörtte bir imza şartı var mı?
Güncel m.44/b metninde sabit “dörtte bir” oranı yer almamaktadır.
2026’da beşte iki imza şartı var mı?
Hayır. “Beşte iki” değişikliği Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş ve iptal hükmü yürürlüğe girmiştir.
Üye başvurusunda imzalar noter tasdikli olmak zorunda mı?
Evet. M.44/b noter tasdikli imza, tutanak ve gündemle noter kanalıyla başvuru öngörür.
Yönetim Kurulu olağanüstü genel kurul çağrısı yapabilir mi?
Evet. Üye tam sayısının çoğunluğunun kararıyla çağrı yapabilir.
Denetim Kurulu çağrı yapabilir mi?
Evet. M.44/c Denetim Kuruluna doğrudan çağrı yetkisi verir.
Bakanlık çağrı yapabilir mi?
Haklı ve geçerli sebeplerin varlığı hâlinde m.44/d uyarınca yapabilir.
Olağanüstü genel kurulda gündeme yeni madde eklenebilir mi?
Hayır. Toplantı yalnız çağrıda belirlenen gündemle yapılır.
Üyelerin talebinden sonra toplantı hazırlığını kim yapar?
Bakanlık çağrısı dışındaki olağanüstü toplantıların hazırlığını Yönetim Kurulu yürütür.
Yönetim Kurulu hazırlık yapmazsa ne olur?
Hazırlıkların nasıl ve kimler tarafından yapılacağını Bakanlık belirler.
AYM kararının numarası nedir?
Anayasa Mahkemesinin 26/10/2023 tarihli E.2023/71, K.2023/182 sayılı kararıdır.
Hukuki dayanak ve resmî kaynaklar
Bu içerik 17 Eylül 2026 itibarıyla 5362 sayılı Kanunun güncel 44. maddesi ve Anayasa Mahkemesinin E.2023/71, K.2023/182 sayılı kararı esas alınarak hazırlanmıştır. Kanunun güncel metni için Mevzuat Bilgi Sistemi, iptal kararı için Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, ikincil mevzuat için Ticaret Bakanlığı mevzuat sayfası kullanılmalıdır. Eski oranlar güncel kural gibi sunulmamıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
