Afet Müdahale Planları Ne Zaman Güncellenir? 30 Haziran ve 31 Aralık Süreleri | 10809 m.11 (2026)

Afet müdahale planının hazırlanmış olması tek başına yeterli değildir. Personel, araç, ekipman, görev dağılımı, iletişim bilgileri, tesisler ve destek kapasitesi değiştikçe planın da güncellenmesi gerekir. 10809 sayılı Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliğinin 11 inci maddesi bu güncelleme sürecini açık takvime bağlamıştır: ulusal düzey afet grubu planları her yıl 30 Haziran tarihine kadar; il ve ilçe afet müdahale planları ile yerel düzey afet grubu planları ise her yıl 31 Aralık tarihine kadar onaylanır.

Madde 11 yalnızca tarih belirlemekle kalmaz. Planlarda yapılan değişikliklerin planın hazırlanmasında uygulanan usule göre gerçekleştirilmesini, değişiklik cetveline işlenmesini, ilgili çözüm ortaklarına bildirilmesini ve afet grubuna ait verilerin AYDES’e yüklenerek sürekli güncel tutulmasını da emreder. Bu nedenle “yıllık onay tarihi” ile “veriyi sürekli güncel tutma” yükümlülüğü birbirinden farklıdır.

Afet planlarının güncellenmesi neden zorunludur?

Afet müdahale planı yaşayan bir operasyon belgesidir. Plan hazırlandığı tarihte doğru olan bir personel listesi, araç envanteri veya tesis bilgisi birkaç ay içinde değişebilir. Görevli personelin tayini çıkabilir, araç hizmet dışı kalabilir, kurum teşkilatı değişebilir, yeni bir iletişim sistemi kurulabilir veya geçici barınma alanı başka bir alana taşınabilir. Güncelleme yapılmazsa afet anında karar vericiler gerçekte mevcut olmayan kapasiteye dayanarak işlem yapar.

10809 sayılı Yönetmelik bu nedenle planlama sürecini tek seferlik kabul etmemiştir. M.11, hem düzenli yıllık onay takvimi hem de veri güncelliği yükümlülüğü kurar. Planın hazırlanma usulü, değişikliğin de aynı kurumsal katılım ve onay zinciri içinde yapılmasını gerektirir.

Güncelleme zorunluluğu yalnızca büyük değişikliklerde ortaya çıkmaz. Telefon numarası, personel sorumlusu, araç plakası, tesis koordinatı veya destek il kapasitesindeki değişiklik de müdahaleyi etkileyebilecek niteliktedir. Bu nedenle kurumlar yıllık revizyona kadar hatalı veriyi sistemde tutamaz.

Ulusal düzey afet grubu planları için 30 Haziran son tarihi nedir?

Yönetmelik m.11’e göre ulusal düzey afet grubu planları her yıl 30 Haziran tarihine kadar onaylanır. Ulusal afet grubu planının hazırlama ve onay usulü m.7’de düzenlenmiştir. Ana çözüm ortağı planı destek çözüm ortaklarının katılımıyla hazırlar, AFAD format yönünden inceler ve ilgili bakan veya bakanlığa bağlı olmayan kurumlarda en üst yönetici onayıyla plan yürürlüğe girer.

30 Haziran tarihi, ulusal planların yıllık kontrolünün tamamlanması için son tarihtir. Bu tarihe kadar önceki yılın tatbikat sonuçları, teşkilat değişiklikleri, yeni kaynaklar, kapasite kayıpları, iletişim bilgileri, destek çözüm ortaklarındaki değişiklikler ve diğer operasyon verileri gözden geçirilmelidir.

Onayın yalnızca tarih atılarak yenilenmesi yeterli değildir. Planın dayandığı envanter, personel ve süreç gerçekten kontrol edilmelidir. Aksi hâlde şeklen onaylanmış fakat fiilen uygulanamaz bir plan ortaya çıkar. ulusal afet grubu planı rehberimizde m.7’deki hazırlık ve onay zinciri ayrıca açıklanmıştır.

İl, ilçe ve yerel afet grubu planlarında 31 Aralık süresi nasıl uygulanır?

10809 m.11, il ve ilçe afet müdahale planları ile yerel düzey afet grubu planlarının her yıl 31 Aralık tarihine kadar onaylanmasını öngörür. İl planı valinin onayıyla yürürlüğe girer. İlçe planı kaymakamlık tarafından hazırlanır, il AFAD müdürlüğü format yönünden inceler ve vali onayıyla yürürlüğe girer. Yerel afet grubu planları ise ilgili ana ve destek çözüm ortakları tarafından hazırlanarak il afet ve acil durum koordinasyon kurulu kararıyla kabul edilir.

31 Aralık takvimi, yerel planların bir sonraki yılın başlangıcına güncel kapasiteyle girmesini amaçlar. İl ve ilçe planlarında yeni yerleşim, nüfus, ulaşım, kritik tesis, toplanma alanı, barınma kapasitesi ve kurum değişikliklerinin; yerel afet grubu planlarında ise personel, ekipman, araç, destek il ve koordinatlı alan bilgilerinin kontrol edilmesi gerekir.

İl ve ilçe planlarının hazırlanma/onay düzeni için m.8 rehberi, yerel afet grubu envanteri ve koordinatları için m.9 rehberi ayrı olarak incelenebilir.

Plan değişikliği hangi usulle yapılır?

M.11’in temel kurallarından biri, plan değişikliğinin planın hazırlanmasında uygulanan usule göre yapılmasıdır. Bu hüküm, tek bir personelin veya kurum içi birimin planı kendi inisiyatifiyle değiştirmesini engeller. Planı hazırlarken hangi çözüm ortaklarının katılımı, hangi format incelemesi ve hangi onay makamı gerekiyorsa değişiklikte de ilgili süreç izlenir.

Örneğin ulusal afet grubu planında ana çözüm ortağının görev dağılımı değişiyorsa destek çözüm ortaklarının katılımı olmadan tek taraflı yeni görev yazılması doğru değildir. İl planında önemli bir organizasyon değişikliği valilik onayına; ilçe planındaki değişiklik de il planıyla uyum ve vali onayına tabi olacaktır.

Usul güvencesinin nedeni, planın birden fazla kurumun görev ve kaynağını aynı anda bağlamasıdır. Bir kurumun yaptığı değişiklik diğer kurumun personel, araç veya lojistik yükümlülüğünü etkileyebilir. Bu nedenle değişiklik koordineli yapılmalıdır.

Değişiklik cetveli nedir ve neden tutulur?

Yönetmelik m.11, planlarda yapılan değişikliklerin değişiklik cetveline işlenmesini açıkça öngörür. Değişiklik cetveli; hangi bölümün, hangi tarihte, hangi nedenle ve hangi onayla değiştiğini izlenebilir hâle getirir. Böylece planın eski ve yeni sürümleri arasındaki fark belirlenebilir.

Afet yönetiminde sürüm kontrolü kritik önemdedir. Bir ekip eski plandaki toplanma veya konuşlanma alanına, başka bir ekip yeni plandaki alana yönelirse koordinasyon bozulur. Değişiklik cetveli ve güncel plan dağıtımı bu riski azaltır.

Cetvelde yalnızca metin değişikliği değil, harita, koordinat, ek liste, iletişim bilgisi ve envanter değişikliklerinin de takip edilmesi gerekir. Planın ana metni güncel olsa bile eklerde eski telefon veya koordinat kalması operasyon hatasına neden olabilir.

Plan değişikliği çözüm ortaklarına bildirilmek zorunda mı?

Evet. M.11, yapılan değişikliklerin çözüm ortaklarına bildirilmesini öngörür. Bu yükümlülük, değişikliğin yalnızca planı hazırlayan kurumun arşivinde kalmasını engeller. Ana ve destek çözüm ortaklarının güncel görev, kaynak ve koordinasyon bilgisini bilmesi gerekir.

Bildirimde hangi sürümün yürürlükte olduğu açıkça gösterilmelidir. Eski eklerin iptal edildiği, yeni iletişim listelerinin ne zaman geçerli olduğu veya koordinat değişikliğinin hangi tarihten itibaren uygulanacağı kurumlara bildirilmelidir.

Bir kurumun kendisine düşen görevi yerine getirebilmesi için plan değişikliğinden haberdar olması gerekir. Bu nedenle e-posta gönderilmiş olması tek başına yeterli kabul edilmemeli; kritik değişikliklerde alındı, kayıt ve gerektiğinde toplantı/tatbikat yoluyla teyit edilmelidir.

AYDES verileri ne zaman güncellenir?

Yönetmelik m.11/2, ilgili afet grubuna ait verilerin AYDES’e yüklenmesini ve sürekli güncel tutulmasını emreder. Bu hüküm, 30 Haziran veya 31 Aralık yıllık onay tarihlerinden bağımsızdır. Veri bugün değişmişse güncelleme için yıl sonunu beklemek doğru değildir.

AYDES; personel, ekip, araç, tesis, konum ve diğer kaynak bilgilerini karar destek sürecine taşır. Afet anında sistemde görünen aracın aslında hizmet dışı olması veya koordinatın eski alana işaret etmesi, yanlış kaynak sevkine neden olur. Bu nedenle dijital veri fiilî durumla eş zamanlı tutulmalıdır.

Plan metni, kurumun kendi envanter sistemi ve AYDES verisi arasında tutarlılık kontrolü yapılmalıdır. En önemli kalite ölçütlerinden biri, aynı kaynağın üç farklı kayıtta farklı bilgiyle görünmemesidir.

Personel, araç veya tesis değiştiğinde plan hemen değişir mi?

Değişikliğin niteliğine göre plan metninde, ekinde veya AYDES verisinde güncelleme gerekir. Görevli kişinin yerine yeni sorumlu atanmışsa iletişim ve personel listesi; araç elden çıkarılmışsa envanter; tesis kapanmışsa kapasite ve koordinat bilgisi düzeltilmelidir. Değişiklik planın görev yapısını etkiliyorsa m.11’deki hazırlanma usulü uygulanarak resmî plan değişikliği yapılır.

Her küçük veri değişikliğinin planın tamamının yeniden yazılması gerekmez. Ancak operasyonu etkileyen bilginin eski bırakılması da mümkün değildir. Kurumlar veri düzeyi güncellemesi ile plan metni değişikliğini birbirinden ayırarak uygun usulü izlemelidir.

Özellikle kritik personel ve sistemlerde yedekleme, Yönetmeliğin 27 nci maddesindeki ortak görevler arasındadır. Tek bir kişinin ayrılmasıyla hizmetin tamamen aksaması planlama sisteminin amacına aykırıdır.

Tatbikat sonucunda plan nasıl güncellenir?

10809 sayılı Yönetmeliğin 31 inci maddesi eğitim ve tatbikatları düzenler. Tatbikatın amacı yalnızca personeli eğitmek değil, planın gerçek ortamda çalışıp çalışmadığını test etmektir. Ekiplerin sahaya ulaşma süresi, haberleşme, görev paylaşımı, araç kapasitesi ve alan uygunluğu tatbikatta görülebilir.

Tatbikatta tespit edilen eksiklikler raporlanmalı ve m.11 kapsamındaki güncelleme sürecine aktarılmalıdır. Örneğin planlanan araç sayısı fiilen yetersizse envanter ve destek il kapasitesi yeniden değerlendirilir; bir toplanma alanı erişilebilir değilse yeni alan belirlenmesi ve koordinatların güncellenmesi gerekir.

Eksiklik raporu hazırlanıp plan değişmeden kalırsa tatbikatın kurumsal öğrenme amacı gerçekleşmez. Güncelleme, tatbikat sonrası iyileştirmenin hukuki ve operasyonel sonucudur.

Eski planın kullanılmasının riski nedir?

Eski plan kullanılması, afet anında yanlış kuruma görev verilmesine, mevcut olmayan kaynağın talep edilmesine, kapalı tesise sevk yapılmasına veya değişmiş iletişim zincirinin çalışmamasına neden olabilir. Bu sonuçlar yalnızca verimsizlik değil, can güvenliğini doğrudan etkileyen gecikmeler yaratabilir.

Planların her yıl belirlenen tarihe kadar onaylanması bu riski azaltmak için getirilmiştir. Ancak yıllık onay, güncelliğin tek güvencesi değildir. AYDES verisinin sürekli güncel tutulması ve değişikliklerin çözüm ortaklarına bildirilmesi aynı derecede önemlidir.

Kurum içi dosya paylaşımında “güncel sürüm” ibaresi, tarih, sürüm numarası ve değişiklik cetveli kullanılmalıdır. Eski kopyaların kullanım dışı olduğu açıkça işaretlenmelidir.

Kurumlar için yıllık plan kontrol listesi

Yıllık onaydan önce en az şu başlıklar kontrol edilmelidir: ana ve destek çözüm ortakları değişti mi; görevli personel ve yedekleri güncel mi; telefon ve e-posta bilgileri doğru mu; araç ve ekipman çalışır durumda mı; tesis ve depo kapasitesi değişti mi; koordinatlar doğru mu; destek il kaynakları güncel mi; özel sektör sözleşmeleri geçerli mi; tatbikat bulguları işlendi mi; mevzuat veya TAMP değişikliği plana yansıtıldı mı; AYDES verisi planla aynı mı.

Ulusal planda bu kontrol 30 Haziran öncesinde; il, ilçe ve yerel afet grubu planlarında 31 Aralık öncesinde tamamlanmalıdır. Ancak yıl içinde önemli değişiklik meydana gelirse beklenmemeli ve gerekli ara güncelleme yapılmalıdır.

Üst planın yürürlük ve görev yapısı için TAMP rehberimiz de kontrol sırasında dikkate alınmalıdır.

Sonuç

10809 sayılı Yönetmelik m.11, afet müdahale planlarında açık bir güncelleme ve onay disiplini kurmuştur. Ulusal düzey afet grubu planları her yıl 30 Haziran; il ve ilçe afet müdahale planları ile yerel afet grubu planları her yıl 31 Aralık tarihine kadar onaylanır. Değişiklikler planın hazırlanma usulüne göre yapılır, değişiklik cetveline işlenir ve çözüm ortaklarına bildirilir.

AYDES verilerinin sürekli güncel tutulması yıllık onaydan ayrı bir yükümlülüktür. Bu nedenle yıl içinde personel, araç, tesis, koordinat veya kapasite değiştiğinde dijital veri gecikmeden düzeltilmelidir. Afet planının gerçek değeri, yalnızca mevcut olması değil, olay anında fiilî kapasiteyi doğru göstermesidir.

Resmî kaynak: 31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete – 10809 sayılı Karar eki Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği. Güncel kurumsal planlama ve uygulama bilgileri için AFAD kaynakları esas alınmalıdır.

Sık Sorulan Sorular