İki veya Daha Fazla OSB Ortak Altyapı ve Sosyal Tesis Kurabilir mi? | Yönetmelik m.65/6
Kısa ve net cevap: Evet. Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği m.65/6 uyarınca iki veya daha fazla OSB, müteşebbis heyet veya genel kurullarının ayrı ayrı vereceği kararlarla birbirlerinin altyapı ve sosyal tesislerinden karşılıklı olarak yararlanabilir veya ortak altyapı ve sosyal tesis yapabilir. Bu iş birliği modeli; arıtma, su, enerji, yol, sosyal tesis veya benzeri ortak ihtiyaçlarda ölçek ekonomisi sağlayabilir. Ancak her OSB’nin kendi yetkili organı ayrı karar almalı; ortak tesisin mülkiyeti, yatırım maliyeti, işletmesi, kapasite paylaşımı ve sorumluluğu ayrıntılı bir protokolle düzenlenmelidir. Ortak kullanım, OSB’lerin 4562 sayılı Kanun ve Yönetmelikten doğan kendi sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.
İki veya daha fazla OSB’nin ortak altyapı kurmasının hukuki dayanağı
Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği m.65/6, komşu veya teknik olarak bağlantılı OSB’lerin altyapı yatırımlarını tek başına tekrar etmek yerine iş birliği kurmasına açık hukukî imkân tanır. Hüküm iki modeli düzenler: OSB’ler birbirlerinin mevcut altyapı ve sosyal tesislerinden karşılıklı yararlanabilir veya yeni ortak altyapı ve sosyal tesis yapabilir.
Bu model, özellikle yüksek yatırım maliyetli arıtma, enerji, su, lojistik veya sosyal tesislerde ekonomik olabilir. Her OSB’nin ayrı tesis kurması yerine ortak kapasite kullanılması yatırım ve işletme giderlerini azaltabilir. Ancak ekonomik fayda hukuki belirsizlik pahasına kurulamaz; görev ve maliyet paylaşımı baştan yazılı hâle getirilmelidir.
OSB altyapısının genel yetki çerçevesi 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu m.20 ve Yönetmelik m.65/1’de düzenlenir. OSB altyapı kurma ve işletme yetkisi rehberinde bu temel sistem açıklanmıştır.
Her OSB ayrı müteşebbis heyet veya genel kurul kararı almak zorunda mı?
Evet. m.65/6, OSB’lerin müteşebbis heyet veya genel kurullarının ayrı ayrı vereceği karar şartını açıkça düzenler. Bir OSB’nin aldığı karar diğer OSB’yi bağlamaz. Ortak projeye katılan her OSB kendi yetkili üst organında konuyu karara bağlamalıdır.
Kararda projenin türü, yaklaşık yatırım bedeli, finansman ve maliyet paylaşımı, kullanılacak kapasite, mülkiyet modeli, işletme sorumluluğu ve protokol imzalama yetkisi bulunmalıdır. Yalnız “ortak altyapı yapılmasına karar verildi” şeklindeki genel karar, büyük yatırımlarda sonraki mali ve yönetsel ihtilafları önlemek için yetersiz kalabilir.
OSB yönetim kurulu kararın uygulama aşamasını yürütür; ancak Yönetmeliğin açıkça müteşebbis heyet veya genel kurula verdiği temel katılım kararını tek başına ikame edemez.
Bir OSB diğer OSB’nin mevcut altyapısından nasıl yararlanabilir?
m.65/6 ortak yeni tesis kurulmasını zorunlu tutmaz. Mevcut altyapısı yeterli olan bir OSB, başka bir OSB’nin teknik ihtiyacını karşılayabilir; iki OSB karşılıklı farklı tesislerden yararlanabilir. Örneğin bir OSB ortak arıtma kapasitesini, diğeri ise başka bir sosyal veya teknik tesisi ortak kullanıma açabilir.
“Karşılıklı yararlanma” bedelsiz kullanım anlamına gelmez. Yatırım maliyeti, amortisman, enerji, personel, bakım, atık yönetimi ve yenileme maliyetleri dikkate alınarak hizmet bedeli veya maliyet paylaşım yöntemi belirlenebilir. Bedel modelinin yetkili organ kararlarına ve muhasebe kayıtlarına dayanması gerekir.
Mevcut tesisin kapasitesi önceden teknik olarak doğrulanmalıdır. Kâğıt üzerinde boş görünen kapasite, pik yük, bakım dönemi, çevre izinleri veya gelecekteki genişleme nedeniyle gerçekte kullanılamayabilir.
Hangi ortak altyapı ve sosyal tesisler kurulabilir?
m.65/6 “altyapı ve sosyal tesisler” ifadesini kullanır. Yönetmeliğin m.65/1’deki altyapı örnekleri elektrik, su, kanalizasyon, doğalgaz, arıtma, arıtma çamuru depolama-kurutma-yakma, merkezi ısı/buhar, yol, haberleşme ve benzeri tesislerdir. Teknik ve coğrafi uygunluk bulunuyorsa iki OSB ortak yatırım modeli değerlendirebilir.
Ortak arıtma tesisi, büyük ölçekli yatırım gerektirdiği için tipik örneklerden biridir. Ancak iki OSB’nin atıksu karakteri farklıysa ortak arıtma prosesinin bu iki yükü birlikte karşılayabileceği mühendislik hesabıyla gösterilmelidir. Sadece tesisin fiziksel kapasitesi değil çevre izinleri de ortak kullanıma uygun olmalıdır.
Sosyal tesis bakımından eğitim, sağlık, itfaiye, sosyal destek veya çalışanlara yönelik ortak hizmetler somut ihtiyaç ve mevzuat çerçevesinde değerlendirilebilir. Tesisin konumu ve imar planındaki kullanım kararı ortak proje kararından bağımsız değildir.
Ortak tesisin mülkiyeti nasıl düzenlenmelidir?
Yönetmelik ortak tesis yapma yetkisini verir, ancak her proje için tek tip mülkiyet modeli belirlemez. Arazi kime ait olacak, tesis hangi OSB’nin bilançosunda yer alacak, paylı mülkiyet mi kurulacak veya ayrı bir şirket modeli mi kullanılacak soruları somut yapıya göre çözülmelidir.
Bir OSB’nin arazisinde diğer OSB’nin de finansman sağladığı tesis kuruluyorsa uzun süreli kullanım hakkı ve yatırımın hukuki güvenliği açıkça düzenlenmelidir. Salt protokolde “ortak tesis” yazması, taşınmaz üzerindeki ayni hak sorunlarını çözmez.
OSB’lerin birlikte anonim şirket kurması düşünülüyorsa Yönetmelik m.65/4 ayrıca uygulanır. OSB anonim şirket ortaklığı rehberinde Bakanlık uygun görüşü ve şirketleşme şartları açıklanmıştır. m.65/6’daki ortak tesis kararı tek başına şirket kuruluşu anlamına gelmez.
Yatırım ve işletme maliyetleri nasıl paylaşılmalı?
Ortak projenin en kritik başlıklarından biri maliyet paylaşımıdır. Sabit yatırım bedeli; toplam kapasite, tahsis edilen kapasite, katılımcı sayısı veya başka objektif yöntemle paylaştırılabilir. İşletme giderleri ise fiili kullanım, debi, enerji tüketimi, kirletici yük veya hizmet birimi üzerinden hesaplanabilir.
Arıtma tesisinde yalnız su debisine göre maliyet paylaşımı her zaman adil olmayabilir; bir OSB’nin atıksuyu diğerine göre çok daha yüksek kirletici yük taşıyabilir. Elektrik altyapısında kurulu güç ve enerji tüketimi; sosyal tesiste kullanıcı sayısı gibi farklı ölçütler gerekebilir.
Bakım, büyük yenileme, yedek parça, sigorta, vergi ve acil yatırım giderlerinin paylaşım yöntemi de başlangıçta belirlenmelidir. “Cari giderleri sonra konuşuruz” yaklaşımı ortak tesislerin en sık uyuşmazlık kaynaklarından biridir.
Kapasite tahsisi ve öncelik nasıl düzenlenmeli?
Her OSB’nin mevcut ve gelecekteki ihtiyacı projeksiyonla belirlenmelidir. Ortak tesis ilk kurulduğunda boş kapasite bulunması, beş yıl sonra da aynı kapasitenin kalacağı anlamına gelmez. Bu nedenle asgari garanti edilen kapasite ve kapasite artırım prosedürü yazılı olmalıdır.
Arıza veya bakım sırasında kapasite düşerse hangi OSB’nin ne kadar kullanım hakkına sahip olacağı belirlenmelidir. Öncelik sırası, acil durum yükü ve kısıntı yöntemi teknik protokolde yer almalıdır.
Bir OSB’nin kapasitesini üçüncü bir OSB’ye veya işletmeye devretmek istemesi hâlinde diğer ortakların onayı ve m.65’in altyapı kullanım hakkı hükümleri ayrıca incelenmelidir. Ortak proje, kontrolsüz alt kullanıcı sistemine dönüşmemelidir.
Arıza, çevre zararı ve mevzuat ihlalinden kim sorumludur?
Ortak tesis tek bir OSB tarafından işletiliyorsa teknik işletmeci OSB’nin görevleri sözleşmede ayrıntılı olmalıdır. Bununla birlikte her OSB kendi katılımcılarının tesise gönderdiği yükün mevzuata uygun olmasını sağlamalıdır. Örneğin bir OSB’den ortak arıtmaya standardın çok üzerinde toksik atıksu gelmesi bütün sistemi bozabilir.
Çevre cezası, üçüncü kişi zararı veya tesis hasarı oluştuğunda kusur ve sözleşme hükümleri önem kazanır. Hangi OSB’nin ihlali nedeniyle zarar doğduğunun teknik numune, sayaç ve kayıtlarla belirlenebilmesi gerekir. Bu nedenle ortak tesislerde ölçüm ve veri paylaşım sistemi kritik bir hukukî güvence işlevi görür.
OSB’lerden biri yükümlülüklerini yerine getirmediğinde diğerinin tüm maliyeti üstlenmek zorunda kalmaması için teminat, gecikme, tazmin ve rücu hükümleri protokole eklenmelidir.
Ortak altyapı protokolünde hangi hükümler bulunmalı?
Protokolde taraf OSB’lerin karar tarihleri, tesisin amacı, yer ve mülkiyet bilgisi, yatırım bütçesi, finansman kaynakları, kapasite payları, işletmeci, bakım, personel, sigorta ve çevre izinleri açıkça yazılmalıdır.
Tarife veya maliyet paylaşım formülü, sayaç ve ölçüm sistemi, ödeme tarihleri, gecikme sonuçları, kapasite artışı, yeni OSB’nin katılımı, çıkış/ayrılma, tesisin ekonomik ömrü sonunda yenileme ve tasfiye hükümleri bulunmalıdır.
Uyuşmazlık çözüm yöntemi ve yetkili organların karar süreci de önemlidir. Teknik kurul veya ortak komisyon kurulacaksa görevleri belirlenmeli; bu komisyonun OSB organlarının kanuni yetkilerini devralmadığı açık olmalıdır.
Projede ihale veya Bakanlık kredisi kullanılacaksa Yönetmeliğin m.71 ve devamındaki özel ihale hükümleri ayrıca uygulanabilir. Ortak proje kararı, finansman kaynağından doğan ihale yükümlülüklerini kaldırmaz.
Kanuni dayanak ve resmî kaynaklar
Temel dayanak Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği m.65/6 ile 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu m.20’dir. Güncel metin için T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Yönetmelikler ve Bakanlık Kanunlar kaynakları kullanılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
1. İki OSB ortak arıtma tesisi kurabilir mi?
Evet. m.65/6 gerekli ayrı organ kararlarıyla ortak altyapı tesisi kurulmasına izin verir.
2. Bir OSB diğer OSB’nin mevcut tesisini kullanabilir mi?
Evet. İki veya daha fazla OSB birbirlerinin altyapı ve sosyal tesislerinden karşılıklı yararlanabilir.
3. Tek bir OSB’nin kararı yeterli mi?
Hayır. Katılan OSB’lerin müteşebbis heyet veya genel kurulları ayrı ayrı karar almalıdır.
4. Ortak tesis bedelsiz kullanılmak zorunda mı?
Hayır. Maliyet ve hizmet bedeli objektif yöntemle protokolde düzenlenebilir.
5. Tesisin mülkiyeti kime ait olur?
Yönetmelik tek model belirlemez; arazi, yatırım ve kurumsal yapıya göre hukukî model açıkça kurulmalıdır.
6. Ortak tesis için şirket kurulabilir mi?
Şirket modeli seçilecekse m.65/4’teki anonim şirket şartları ayrıca uygulanır.
7. Kapasite paylaşımı nasıl yapılır?
Teknik ihtiyaca göre tarafların karar ve protokolünde sabit/fiili kullanım esaslı objektif yöntem belirlenmelidir.
8. Bir OSB’nin kirliliği ortak arıtmaya zarar verirse ne olur?
Kusur, teknik kayıt ve protokol hükümlerine göre giderim, tazmin ve rücu ilişkileri değerlendirilir.
9. Ortak altyapı OSB’lerin kendi sorumluluğunu kaldırır mı?
Hayır. Her OSB’nin kanun ve yönetmelikten doğan kendi görev ve sorumlulukları devam eder.
10. Bakanlık kredisi kullanılırsa ihale kuralları değişir mi?
Evet. Finansman kaynağına göre Yönetmeliğin m.71 ve devamındaki Bakanlık kredili ihale hükümleri uygulanabilir.
Yazar ve hukuki inceleme
Avukat Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472. Son mevzuat kontrolü: 17 Eylül 2026. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fizikî ofisi Mersin’dedir.
Mersin ofis ve harita
OSB ortak altyapı yatırımları ve sözleşmeleri için Mersin ofis konumu ve harita bilgileri iletişim sayfasındadır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
