OSB’de Elektrik, Su, Doğalgaz ve Altyapıyı Kim Kurar ve İşletir? | Yönetmelik m.65
Kısa ve net cevap: Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği m.65/1’e göre OSB’nin ihtiyacı olan elektrik, su, kanalizasyon, doğalgaz, arıtma tesisi, arıtma çamuru depolama-kurutma-yakma tesisi, merkezi ısı ve buhar üretim tesisi, yol, haberleşme, spor tesisleri ve benzeri altyapı ile genel hizmet tesislerini kurma ve işletme; bunları kamu veya özel kuruluşlardan satın alarak dağıtma ve satma hakkı yalnız OSB’nin yetki ve sorumluluğundadır. 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu m.20 de aynı altyapı bütünlüğünü temel kural olarak korur. Katılımcılar OSB izni olmadan altyapı ihtiyacını başka yerden karşılayamaz, bu amaçla münferit tesis kuramaz ve kendilerine tahsis edilen altyapı kullanım hakkını başka kuruluşa devredemez.
OSB altyapı kurma ve işletme yetkisinin hukuki dayanağı
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu m.20, OSB sınırları içindeki altyapının planlı ve bütüncül biçimde kurulması esasını düzenler. Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği m.65 ise 5 Eylül 2024 tarihli değişiklikle bu yetkinin güncel kapsamını ayrıntılı biçimde belirler. Hükme göre altyapı ve genel hizmet tesislerini kurma, işletme, kamu veya özel kuruluşlardan satın alarak dağıtım ve satışını yapma hakkı yalnız OSB’nin yetki ve sorumluluğundadır.
Bu modelin temel nedeni OSB’nin tek tek fabrikalardan oluşan bağımsız bir site değil, ortak altyapı üzerinde çalışan planlı sanayi alanı olmasıdır. Elektrik kapasitesi, su kaynağı, kanalizasyon hatları, doğalgaz şebekesi, arıtma sistemi, yollar ve haberleşme altyapısı parsel bazında değil bölge ölçeğinde planlanır. Bir katılımcının kontrolsüz bağlantısı diğer işletmelerin güvenliğini ve kapasitesini etkileyebilir.
Bu nedenle katılımcının taşınmaz mülkiyetine sahip olması, parsel sınırları içinde altyapı bakımından sınırsız serbesti sağlamaz. OSB özel mevzuatı, mülkiyet hakkının sanayi bölgesinin ortak altyapı düzenine uygun kullanılmasını zorunlu kılar.
Yönetmelik m.65 hangi altyapı tesislerini kapsar?
m.65/1 açık bir liste verir: elektrik, su, kanalizasyon, doğalgaz, arıtma tesisi, arıtma çamuru depolama tesisi, arıtma çamuru kurutma ve yakma tesisi, merkezi ısı ve buhar üretim tesisi, yol, haberleşme, spor tesisleri ve benzeri altyapı ile genel hizmet tesisleri. “Gibi” ve “benzeri” ifadeleri, listenin yalnız sayılan tesislerle sınırlı olmadığını gösterir.
Bir tesisin OSB altyapısı sayılıp sayılmadığı değerlendirilirken bölge bütününe hizmet edip etmediği, OSB’nin kuruluş amacıyla bağlantısı ve ilgili sektörel mevzuat dikkate alınır. Örneğin ortak yangın suyu, merkezi enerji tesisi, haberleşme ağı veya atık işleme sistemi OSB’nin ortak hizmet organizasyonunun parçası olabilir.
Altyapı yatırımı yalnız ilk kuruluş döneminde önem taşımaz. OSB büyüdükçe kapasite artırımı, yenileme, yeni trafo/hat, arıtma genişletmesi, yol rehabilitasyonu ve dijital haberleşme yatırımları gerekebilir. Yetki ve sorumluluk OSB’de kalmaya devam eder.
OSB altyapı hizmetini kamu veya özel kuruluştan satın alabilir mi?
Evet. Yönetmelik m.65/1, OSB’nin ihtiyaç duyduğu altyapı ve genel hizmetleri kamu ve özel kuruluşlardan satın alarak dağıtım ve satışını yapma hakkını açıkça tanır. Dolayısıyla OSB bütün girdileri kendi kaynaklarıyla üretmek zorunda değildir. Elektrik, su veya başka bir altyapı girdisi yetkili sağlayıcıdan temin edilip OSB sistemi üzerinden katılımcılara sunulabilir.
Ancak satın alma, OSB’nin altyapı üzerindeki düzenleme ve sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Katılımcının karşısındaki teknik bağlantı, bölge içi dağıtım, tüketim ölçümü ve OSB mevzuatındaki işletme ilişkisi devam eder. Enerji piyasası gibi lisans ve tarife rejimine tabi alanlarda ilgili sektörel kanun ve EPDK düzenlemeleri ayrıca uygulanır.
Katılımcı açısından önemli ayrım, enerjinin veya hizmetin kaynağı ile OSB içindeki altyapı kullanım hakkının farklı olmasıdır. OSB elektriği başka bir tedarikçiden almış olabilir; bu durum katılımcının OSB dağıtım sistemini atlayarak ayrı hat kurabileceği anlamına gelmez.
Katılımcı altyapı ihtiyacını OSB dışında karşılayabilir mi?
Kural olarak hayır. Yönetmelik m.65/8 ve 4562 sayılı Kanun m.20 uyarınca OSB’de yer alan kuruluşlar altyapı ihtiyaçlarını OSB’nin tesislerinden karşılamak zorundadır. OSB izni olmaksızın altyapı ihtiyaçları başka bir yerden karşılanamaz ve bu amaçla münferiden tesis kurulamaz.
Bu kural elektrik, su, kanalizasyon, doğalgaz ve diğer ortak altyapı türleri bakımından somut faaliyete göre uygulanır. Katılımcının “dışarıda daha ucuz tedarikçi buldum” veya “kendi kuyumu/hatımı kurarım” şeklindeki ekonomik tercihi tek başına OSB izin sistemini bertaraf etmez.
İstisna veya özel izin imkânı varsa ilgili sektör mevzuatı ve OSB’nin kararı çerçevesinde değerlendirilir. Örneğin elektrik üretim tesisleri bakımından Yönetmelik m.65/1, OSB ve katılımcı için ayrı izin rejimi kurar. Genel dışarıdan tedarik yasağı ile özel izin düzenlemeleri birlikte okunmalıdır.
Onaysız üçüncü kişi kullanımında altyapı hizmeti verilmemesi konusunda OSB onayı olmadan elektrik, su ve doğalgaz rehberi de birlikte incelenebilir.
Altyapı kullanım hakkı başka kuruluşa devredilebilir mi?
Hayır. Yönetmelik m.65/8, OSB’deki kuruluşların kendilerine tahsis edilen altyapı kullanma hakkını başka kuruluşlara devir ve temlik edemeyeceğini ve başkalarının kullanımına tahsis edemeyeceğini açıkça düzenler. Bu kural, OSB’nin kullanıcı ve kapasite kontrolünü korur.
Örneğin bir fabrikanın elektrik bağlantı hakkını komşu parsele özel kabloyla aktarması, su bağlantısını başka kullanıcıya kullandırması veya kendi tahsisli altyapı kapasitesini üçüncü kişiye sözleşmeyle devretmesi OSB onay ve tahsis sistemini ihlal eder. Yeni kullanıcı kendi hukuki ve teknik statüsü üzerinden OSB’ye başvurmalıdır.
Kiralama hâlinde de aynı ilke önemlidir. Kiracı OSB tarafından onaylanmadan eski katılımcının bağlantılarını fiilen kullanmaya başlayamaz. Yönetmelik m.63/3 onaysız üçüncü kişi kullanımında hiçbir OSB hizmetinin verilmeyeceğini ayrıca düzenler.
Doğalgaz dağıtım şirketi OSB’de şebeke kurabilir mi?
Evet, ancak şartlıdır. Yönetmelik m.65/1, 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu çerçevesinde doğalgaz dağıtım şirketlerinin OSB’nin talebi ve muvafakatiyle OSB için şebeke ve bağlantı hattı yatırımları yaparak dağıtım faaliyeti yürütebileceğini düzenler. Bu faaliyetlerin usul ve esasları EPDK tarafından, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının uygun görüşleri alınarak belirlenir.
Dolayısıyla dağıtım şirketi sırf lisans bölgesi içinde bulunduğu gerekçesiyle OSB’nin ortak altyapı düzenini tek taraflı aşamaz. OSB’nin talebi ve muvafakati hükümde açık koşuldur. Bu konu ilerleyen ayrı rehberde doğalgaz şebeke yatırımı ve katılımcı bağlantısı yönünden ayrıntılı incelenecektir.
OSB veya katılımcı elektrik üretim tesisi kurabilir mi?
OSB, Bakanlıktan izin almak kaydıyla ve ayrı bir şirket kurma şartı olmadan, OSB alanı içinde öncelikle kendi ihtiyacını karşılamak üzere elektrik üretim tesisi kurup işletebilir. Yönetmelik m.65/1 bu yetkiyi açıkça düzenler.
Katılımcıların elektrik üretim tesisi kurması ve işletmesi ise OSB iznine tabidir. Bu nedenle bir fabrikanın çatı GES, arazi GES veya başka elektrik üretim tesisi planlamasında yalnız enerji mevzuatındaki lisans/lisanssız üretim kuralları yeterli değildir; OSB izni de gereklidir.
OSB izni enerji mevzuatındaki diğer izinlerin yerine geçmez. Projenin teknik bağlantı, imar, yapı, yangın ve elektrik piyasası şartları ayrıca yerine getirilmelidir. Bu iki farklı arama niyeti—OSB’nin kendi üretim tesisi ve katılımcının üretim tesisi—ayrı içeriklerde ayrıntılı işlenecektir.
Münferit ön arıtma ne zaman gerekir?
Yönetmelik m.65/1, atıkların ortak arıtma tesisinin kabul edebileceği standartlara düşürülmesi amacıyla münferiden ön arıtma tesisi yapılmasını öngörür. 4562 sayılı Kanun m.20 de aynı altyapı mantığını destekler. Bu yükümlülük, her fabrikaya otomatik olarak aynı tip ön arıtma kurulacağı anlamına gelmez; üretimden çıkan atıksuyun niteliği ve ortak arıtmanın kabul kriterleri belirleyicidir.
Atıksu karakteri sınırları aşıyorsa işletme, ortak hatta deşarjdan önce gerekli ön arıtmayı kurmalıdır. OSB’nin ortak arıtma tesisinin bulunması, katılımcının kontrolsüz biçimde her nitelikte atıksuyu kanalizasyona verebileceği anlamına gelmez.
Atıksu bağlantı izni, numune ve deşarj süreci Yönetmeliğin m.66-67 hükümlerinde ayrıca düzenlenmiştir. Bu konular da ayrı ve birbirini kanibalize etmeyen rehberler hâlinde yayımlanacaktır.
Altyapı kuralları kira ve yatırım sözleşmelerini nasıl etkiler?
OSB’de fabrika satın alan veya kiralayan yatırımcı, sözleşme imzalamadan önce ihtiyacı olan elektrik gücü, su debisi, doğalgaz kapasitesi, buhar, kanalizasyon ve arıtma imkanlarını yazılı olarak teyit etmelidir. Taşınmazın fiziksel olarak uygun olması, OSB’nin istenen altyapı kapasitesini sağlayabileceğini garanti etmez.
Kira sözleşmesinde mevcut bağlantı gücü, kapasite artırımından doğan yatırım bedeli, güvence bedelleri, sayaçlar, ortak altyapı giderleri ve üretim değişikliğinin etkileri açıkça düzenlenmelidir. Kiraya verenin “mevcut hat var” beyanı yerine OSB kayıtları esas alınmalıdır.
Çoklu kiralamada her kiracının altyapı ihtiyacının ayrı belirlenmesi gerekir. OSB’de bir fabrikanın birden fazla kiracıya verilmesi rehberinde açıklandığı üzere toplam kapasite ve bölüm büyüklüğü OSB’nin teknik altyapısıyla bağlantılıdır.
Altyapıya aykırı müdahale yapılırsa Yönetmelik m.64 kapsamındaki aykırılık giderme süreci ve ilgili özel hükümler devreye girebilir.
Kanuni dayanak ve resmî kaynaklar
Temel dayanaklar 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu m.20 ve Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği m.65’tir. m.65, 5 Eylül 2024 tarihli ve 32653 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle güncel hâline getirilmiştir. Güncel metin için T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Kanunlar, Bakanlık Yönetmelikler ve 5 Eylül 2024 tarihli Resmî Gazete kaynakları kullanılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
1. OSB’de elektrik altyapısını kim işletir?
m.65/1 uyarınca altyapı tesislerini kurma ve işletme hakkı OSB’nin yetki ve sorumluluğundadır; enerji piyasası özel mevzuatı ayrıca uygulanır.
2. Fabrika kendi su hattını dışarıdan çekebilir mi?
OSB izni olmadan altyapı ihtiyacının başka yerden karşılanması m.65/8’e aykırıdır.
3. OSB dışarıdan elektrik satın alabilir mi?
Evet. m.65/1 kamu veya özel kuruluşlardan satın alıp dağıtım ve satış yapma yetkisini düzenler.
4. Doğalgaz dağıtım şirketi OSB’ye doğrudan yatırım yapabilir mi?
OSB’nin talebi ve muvafakatiyle ve ilgili EPDK usul ve esasları çerçevesinde yapabilir.
5. Katılımcı çatı GES kurabilir mi?
Elektrik üretim tesisi kurması ve işletmesi OSB iznine tabidir; enerji ve yapı mevzuatındaki diğer şartlar da uygulanır.
6. OSB kendi elektrik santralini kurabilir mi?
Evet. Bakanlık izniyle, ayrı şirket kurma zorunluluğu olmadan öncelikle kendi ihtiyacı için kurabilir.
7. Fabrika ortak arıtmaya bağlıysa ön arıtma hiç gerekmez mi?
Hayır. Atıksuyun ortak arıtmanın kabul standartlarına düşürülmesi gerekiyorsa münferit ön arıtma yapılmalıdır.
8. Elektrik kullanım hakkı komşu fabrikaya devredilebilir mi?
Hayır. Tahsis edilen altyapı kullanma hakkı başka kuruluşa devredilemez veya kullandırılamaz.
9. Kiracı eski katılımcının altyapı bağlantısını hemen kullanabilir mi?
OSB kiralama onayı ve kullanıcı işlemleri tamamlanmalıdır; onaysız üçüncü kişi kullanımında m.63/3 uygulanır.
10. OSB altyapı kapasitesi yetersizse sözleşme ne olur?
Özel hukuk sözleşmesinin sonucu sözleşme hükümlerine göre değerlendirilir; yatırım öncesi kapasite OSB’den yazılı teyit edilmelidir.
Yazar ve hukuki inceleme
Avukat Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472. Son mevzuat kontrolü: 17 Eylül 2026. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fizikî ofisi Mersin’dedir.
Mersin ofis ve harita
OSB altyapı, enerji ve sanayi yatırım sözleşmeleri için Mersin ofis konumu ve harita bilgileri iletişim sayfasındadır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
