Distribütör Olmayan Araç İthalatçısı Hangi Kurallara Uymalı? Yönetmelik m.14 | 2026
Distribütör niteliği bulunmayan araç ithalatçısı kimdir?
Motorlu kara taşıtı piyasasında her ithalatçı üreticinin resmi distribütörü değildir. Bazı gerçek veya tüzel kişiler araçları yurt dışından ithal ederek Türkiye’de satışa sunabilir ancak üreticinin dağıtım ağı bakımından “distribütör” sıfatını taşımayabilir. Yönetmelik m.14, bu işletmelerin tescilsiz taşıt satışlarını düzenlemesiz bırakmamak için özel bir yönlendirme hükmü getirir.
Hükmün temel mantığı satışın kime yapıldığına göre değişir. İthalatçı aracı yetkili satıcıya satıyorsa distribütör-yetkili satıcı ilişkisindeki m.11 korumaları uygulanır. İthalatçı aracı doğrudan yetkili satıcı olmayan alıcıya satıyorsa yetkili satıcının alıcıya karşı m.12 ve sipariş usulü m.13 yükümlülüklerine tabi olur.
Bu düzenleme sayesinde “ben distribütör değilim” savunmasıyla fiyat, teslim veya sipariş korumalarının dışında kalınamaz. İthalatçının ticari unvanı değil, Yönetmelik m.14 kapsamındaki hukuki konumu ve satış kanalı belirleyicidir.
İthalatçı yetkili satıcıya araç satarsa hangi kurallar uygulanır?
m.14 uyarınca distribütör niteliği bulunmayan ithalatçının yetkili satıcıya yaptığı tescilsiz taşıt satışlarında m.11 uygulanır. Böylece ithalatçı, yetkili satıcıyı son üç yıllık aylık satış ortalamasının üzerinde araç almaya zorlayamaz; fatura sonrası fiyat artışı yapamaz; 15 günlük teslim yükümlülüğüne aykırı davranamaz; araç satışını başka mal veya hizmet alımına bağlayamaz ve kampanyayı yasaklı şartlara bağlayamaz.
Örneğin paralel ithalat yoluyla araç getiren işletme, kendi yetkili satış ağındaki işletmeye araç veriyorsa “distribütör değiliz, m.11 bize uygulanmaz” diyemez. m.14 doğrudan m.11’i bu satış ilişkisine taşır.
Yetkili satıcının korunması bakımından bu son derece önemlidir. İthalat modeli farklı olsa bile tedarik eden ekonomik aktörün yetkili satıcı üzerinde aşırı stok, fiyat veya yan ürün baskısı kurması aynı ticari bozulmayı yaratabilir.
İthalatçı aracı doğrudan tüketiciye veya başka alıcıya satarsa ne olur?
Distribütör olmayan ithalatçı aracı yetkili satıcı dışındaki alıcıya doğrudan satıyorsa m.12 ve m.13 hükümlerine uymalıdır. Bu durumda ithalatçı, satış sürecinde fiilen yetkili satıcının alıcıya karşı taşıdığı fiyat, teslim ve sipariş yükümlülüklerini üstlenir.
Alıcı taşıta ilişkin vergileri ödedikten sonra fiyat artırılamaz ve alıcıya fiyat sabitleme hakkı bildirilmelidir. Vergi ödeme tarihinden itibaren 15 gün içinde araç teslim edilmelidir. İşyerinde izin verilen yan faaliyet sınırlarına uyulmalıdır.
Satış sipariş usulü yapılıyorsa sipariş formu düzenlenmeden ödeme alınamaz; teslim süresi 45 günü aşamaz; araç yedi gün içinde teslim edilebilir hale gelene kadar ön ödeme yüzde 10’u geçemez; kural olarak 14 günlük gerekçesiz iptal hakkı ve 10 günlük iade süresi uygulanır.
İthalatçının yetkili satıcıya karşı haksız ticari uygulamaları nelerdir?
m.11/1 genel olarak yetkili satıcının ticari faaliyetini önemli ölçüde bozan, makul karar verme yeteneğini azaltan veya normal şartlarda taraf olmayacağı ticari ilişkiye sokan uygulamaları yasaklar. m.11/2 ise bazı fiilleri her durumda haksız sayar.
İthalatçı bir ayda son üç yıllık aylık satış ortalamasının üzerinde araç almaya zorlama, fatura sonrası fiyat artışı veya 15 günde teslim etmeme, araç satışını başka mal/hizmet alımına bağlama ve kampanya erişimini yan ürün satışı, fiyat indirimi, kâr marjı kısıtlaması veya satış kotası gibi şartlara bağlama fiillerinden kaçınmalıdır.
Bu yükümlülüklerin ayrıntıları sitemizde m.11’in her bendi için ayrı rehberlerde ele alınmıştır; ithalatçı bakımından m.14 bunları aynı şekilde uygulanabilir hale getirir.
Doğrudan alıcıya satışta fiyat ve teslim nasıl yönetilir?
m.12/1-a uyarınca alıcı vergileri ödediği andan itibaren taşıtın satış fiyatı artırılamaz. İthalatçının döviz kuru, gümrük maliyeti veya lojistik gideri sonradan değişse bile vergi sonrası aynı araca ek fiyat farkı talep edilmemelidir.
m.12/1-b uyarınca araç vergilerin ödendiği tarihten itibaren 15 gün içinde alıcıya teslim edilmelidir. İthalatçı aracın gümrük, tescil veya lojistik sürecini bu takvime göre planlamalı; aracı henüz teslim edemeyecekken alıcıdan vergileri erken ödemesini istememelidir.
Fiyat sabitleme konusunda m.12/1-a fiyat sabitleme ve teslim için m.12/1-b 15 günlük teslim rehberlerimiz kullanılabilir.
İthal araç siparişinde kapora ve teslim kuralları nasıl uygulanır?
İthalatçı doğrudan alıcıdan araç siparişi alıyorsa m.13 uygulanır. Önce yazılı veya elektronik sipariş formu düzenlenmeli ve aynı gün alıcıya verilmelidir. Formdan önce ödeme veya alıcıyı borç altına sokan belge alınamaz.
Sipariş edilen aracın teslim süresi formda gösterilir ve 45 günü aşamaz. Süre, formun düzenlendiği veya kısmi ödemenin yapıldığı tarihlerden hangisi önceyse o tarihten başlar. Araç yedi gün içinde teslim edilebilir hale gelene kadar alınabilecek kısmi ödeme/borçlandırıcı belge nihai satış fiyatının yüzde 10’unu aşamaz.
Alıcı, standart dışı kişiselleştirilmiş ve özel tertibatlı araç istisnaları dışında form tarihinden itibaren 14 gün içinde gerekçesiz ve cezai şartsız iptal hakkına sahiptir. İptal halinde ödemeler ve borçlandırıcı belgeler 10 gün içinde iade edilir.
Hem bayiye hem son alıcıya satış yapan ithalatçı nasıl uyum sistemi kurmalı?
En önemli nokta satış kanalının sistemde doğru sınıflandırılmasıdır. Aynı ithalatçı bir aracı yetkili satıcıya, başka aracı doğrudan tüketiciye satabilir. İlk işlemde m.11; ikinci işlemde m.12 ve m.13 uygulanır. Tek bir standart sözleşme şablonunun bütün satışlara uygulanması hata doğurabilir.
Müşteri türü, yetkili satıcı statüsü ve aracın sipariş/teslim durumu satış yazılımında ayrı alanlarla takip edilmelidir. Yetkili satıcıya satışta fatura ve 15 günlük teslim; son alıcıya satışta vergi ödeme, fiyat sabitleme, 15 günlük teslim ve sipariş formu süreleri otomatik izlenmelidir.
İthalatçı personeline m.14’ün “kanala göre yükümlülük” yapısı konusunda eğitim verilmesi, özellikle paralel ithalat işletmelerinde mevzuat riskini azaltır.
İthalatçı hangi kayıtları saklamalı?
İthalat ve gümrük belgelerinin yanında satış kanalı bakımından fatura, yetkili satıcı sözleşmesi, sipariş formu, ödeme kayıtları, vergi ödeme tarihi, teslim tutanağı, araç şasi bilgileri ve kampanya/tahsis yazışmaları saklanmalıdır.
Yetkili satıcıya yapılan satışlarda m.11 uyuşmazlığı doğarsa distribütör benzeri tahsis ve fiyat kayıtları; doğrudan alıcıya satışta ise m.12–13 kronolojisini gösteren belgeler önemlidir.
İthalatçının “hangi sıfatla satış yaptığını” gösteren ticari sözleşmeler de önemlidir. Üreticiyle distribütörlük sözleşmesi varsa m.14 yerine doğrudan distribütör hükümleri gündeme gelebilir.
Yaptırım ve uyuşmazlık sonuçları
m.14 aracılığıyla uygulanabilir hale gelen m.11–13 hükümlerinin ihlali, Yönetmelik m.31 ve 6585 sayılı Kanun kapsamında idari para cezasına yol açabilir. Yönetmelik hükümlerine aykırılıkların uyarıya rağmen giderilmemesi veya tekrarı halinde yetki belgesi yönünden m.9 sonuçları da gündeme gelebilir.
Doğrudan tüketiciye yapılan satışta ayrıca 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uygulanabilir. İthalat, garanti ve ayıp kaynaklı özel hukuk sorumlulukları, satışın niteliğine göre ayrıca değerlendirilir.
Güncel resmi metin için Ticaret Bakanlığı Sektörel Ticaret Mevzuatı ve Resmî Gazete esas alınmalıdır.
Sık sorulan sorular
Distribütör olmayan ithalatçı Yönetmelik dışında mı?
Hayır. m.14 satış kanalına göre m.11 veya m.12–13 hükümlerini ithalatçıya uygular.
İthalatçı yetkili satıcıya satış yaparsa hangi madde uygulanır?
m.11’deki distribütör haksız ticari uygulama ve yükümlülük hükümleri.
İthalatçı doğrudan tüketiciye araç satarsa?
m.12 ve sipariş varsa m.13 hükümlerine uymalıdır.
Fatura sonrası bayiye fiyat artırabilir mi?
Yetkili satıcıya satışta m.11/2-b uygulanır; fatura sonrası fiyat artırılamaz.
Tüketicinin vergileri ödemesinden sonra fiyat artırılabilir mi?
Hayır. m.12/1-a uygulanır.
Sipariş formundan önce kapora alınabilir mi?
Doğrudan alıcıya sipariş usulü satışta m.13/1 gereği alınamaz.
İthal araçta 45 günlük sipariş teslim süresi var mı?
m.13 kapsamındaki sipariş usulü doğrudan satışta azami 45 gün kuralı uygulanır.
14 günlük iptal hakkı ithal araçta da var mı?
m.13 kapsamındaki sipariş usulü satışta kural olarak vardır; kişiselleştirilmiş/özel tertibatlı araç istisnaları uygulanır.
Paralel ithalatçı da bu kurallara tabi mi?
Distribütör niteliği bulunmayan ithalatçı m.14 kapsamına giriyorsa satış kanalına göre bu hükümler uygulanır.
Resmî metin nerede?
Ticaret Bakanlığının sektörel ticaret mevzuatı sayfası ve Resmî Gazete’de.
Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik m.14; bağlantılı m.11, m.12 ve m.13. Güncellik tarihi: 18 Eylül 2026.
Distribütör olmayan ithalatçı için temel soru “aracı kime satıyor?” sorusudur; yetkili satıcıya satışta m.11, diğer alıcılara satışta m.12–13 uygulanır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
