Sıfır Araçta Vergiler Ödendikten Sonra Fiyat Artırılabilir mi? Fiyat Sabitleme Hakkı | m.12/1-a
Yetkili satıcının vergi sonrası fiyat artışı yasağı nedir?
Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik m.12, tescilsiz motorlu kara taşıtlarının pazarlama ve satışında yetkili satıcının alıcıya karşı doğrudan yükümlülüklerini düzenler. m.12/1-a, taşıta ilişkin vergilerin alıcı tarafından ödendiği andan itibaren yetkili satıcının satış fiyatını artırmasını yasaklar ve fiyat sabitleme hakkının alıcıya bildirilmesini zorunlu kılar.
Bu düzenlemenin amacı, alıcının vergileri ödeyerek satış sürecini geri dönülmesi zor bir aşamaya taşımasından sonra fiyat belirsizliğiyle karşılaşmasını önlemektir. Yetkili satıcı, alıcının vergi ödemesini yaptıktan sonra “liste fiyatı arttı”, “kur değişti” veya “kampanya bitti” diyerek aynı araç için daha yüksek bedel talep edemez.
Hüküm 1 Ocak 2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir ve 2026 yılında da yürürlüktedir. Sıfır araç alımında ödeme planı hazırlanırken araç bedeli, vergiler ve varsa isteğe bağlı opsiyonlar açıkça ayrılmalıdır.
Fiyat artışı yasağı hangi andan itibaren başlar?
Madde metni kritik anı açık biçimde belirler: tescilsiz motorlu kara taşıtına ilişkin vergilerin alıcı tarafından ödendiği an. Bu andan sonra aracın satış fiyatı artırılamaz. Vergi ödeme dekontu, tahakkuk ve işlem tarihi uyuşmazlıkta temel delildir.
Satış sürecinde kapora, ön ödeme, sipariş formu ve vergi ödemesi farklı aşamalardır. Sadece kapora ödenmiş olması m.12/1-a’daki vergi sonrası fiyat artışı yasağının başlangıcıyla aynı şey değildir. Sipariş usulü satışlarda m.13 ayrıca uygulanır ve ön ödeme miktarı, teslim süresi ve 14 günlük iptal hakkı gibi farklı kurallar getirir.
Yetkili satıcı, vergi ödeme aşamasını planlarken aracın tedarik ve teslim durumunu dikkate almalıdır. Vergileri erkenden ödetip daha sonra fiyat veya teslim sorunu yaratmak, m.12’nin tüketici koruma amacına aykırı sonuç doğurabilir.
“Fiyatı sabitleme hakkı” ne anlama gelir?
m.12/1-a yalnızca fiyat artışını yasaklamakla kalmaz; yetkili satıcının alıcıya taşıt fiyatını sabitleme hakkını bildirmesini de emreder. Bu bilgilendirme, tüketicinin satış sürecinde fiyat riskini bilerek hareket etmesini sağlar.
Bilgilendirmenin ispatı bakımından sipariş formu, ön bilgilendirme formu, satış sözleşmesi veya elektronik ileti içinde açık bir kayıt oluşturulması en güvenli yöntemdir. “Personel sözlü olarak söyledi” şeklindeki belirsiz savunma yerine yazılı veya elektronik kayıt tutulması uyuşmazlık riskini azaltır.
Fiyat sabitleme hakkının nasıl kullanılacağına ilişkin işletme prosedürü açık olmalıdır. Alıcıdan hangi işlem veya onayın beklendiği, sabitlemenin hangi araç/şasi veya sipariş numarası için geçerli olduğu ve vergilerin ne zaman ödeneceği belgelerde anlaşılır biçimde gösterilmelidir.
Döviz kuru veya liste fiyatı artarsa yetkili satıcı fark isteyebilir mi?
Vergiler ödendikten sonra m.12/1-a’nın açık yasağı devreye girdiği için sonradan kur veya liste fiyatı artışının aynı taşıtın satış fiyatına yansıtılması mümkün değildir. Yetkili satıcı ticari fiyat riskini vergi ödeme aşamasından önce yönetmelidir.
Vergi ödemesinden önceki dönemde ise taraflar arasındaki sipariş/satış sözleşmesindeki fiyat belirleme hükümleri ve m.13 kuralları ayrıca önem taşır. Özellikle kısmi ön ödemeli siparişlerde nihai satış fiyatının nasıl belirleneceği sipariş formunda açıkça gösterilmelidir.
Fiyat artışının “kur farkı”, “liste güncelleme farkı”, “stok maliyeti”, “dosya bedeli” veya başka isimle talep edilmesi ekonomik sonucu değiştirmez. Vergi sonrası aynı araca ilişkin zorunlu ek bedel talebi, m.12/1-a ve koşullarına göre m.9/1-d gibi diğer hükümler bakımından da sorun doğurabilir.
Aksesuar veya hizmet bedeli ayrıca istenebilir mi?
Alıcının kendi isteğiyle seçtiği ve araç fiyatından bağımsız gerçek bir aksesuar veya hizmet elbette ayrıca satılabilir. Ancak satışın gerçekleşmesi için istemediği aksesuar, kasko, finansman, seramik kaplama, koruma paketi veya benzeri hizmetin zorunlu tutulması farklıdır. Yönetmelik m.9/1-d bu tür tescilsiz araçlara ulaşmayı zorlaştırıcı uygulamalar bakımından yetki belgesi iptali öngörebilir.
Örneğin alıcı vergileri 2.000.000 TL araç fiyatı üzerinden ödemiş ve yetkili satıcı daha sonra “liste fiyatı yükseldi; 100.000 TL aksesuar paketi almadan aracı teslim etmeyiz” demişse, işlemin sadece aksesuar satışı olarak isimlendirilmesi fiyat artışı ve zorunlu aksesuar sorununu ortadan kaldırmaz.
İsteğe bağlı aksesuarın sipariş formunda ayrı kalem ve fiyatla gösterilmesi, alıcının bu seçimi serbestçe yaptığını kanıtlamayı kolaylaştırır. Satış personeli, araç bedeli ile ek hizmet/ürün bedelini birbirine karıştırmamalıdır.
Fiyat artışı uyuşmazlığında hangi belgeler saklanmalı?
Alıcı; sipariş formu, satış teklifi, fiyat listesi, vergi tahakkuk/ödeme dekontu, banka ödeme kayıtları, fatura, araç şasi numarası veya sipariş numarası ve yetkili satıcıyla yapılan e-posta/mesaj yazışmalarını saklamalıdır. Vergilerin hangi tarihte ödendiği özellikle önemlidir.
Yetkili satıcının sonradan istediği fiyat farkı yazılıysa bu belge veya mesaj korunmalıdır. Talep sözlü yapıldıysa alıcı, e-posta veya mesajla “vergileri şu tarihte ödedim, buna rağmen şu kadar fiyat farkı istendiğini teyit eder misiniz?” şeklinde kayıt oluşturabilir.
Üretici veya distribütörün güncel tavsiye fiyat listesi de yardımcı delil olabilir; ancak m.12/1-a bakımından esas kritik olay alıcının vergileri ödediği andan sonra yetkili satıcının kendi satış fiyatını artırmasıdır.
Vergi ödemesinden sonra araç kaç günde teslim edilmelidir?
m.12/1-b, alıcının vergileri ödediği tarihten itibaren yetkili satıcının taşıtı on beş gün içinde alıcıya teslim etmesini zorunlu kılar. Dolayısıyla vergi ödeme anı hem fiyat artışı yasağı hem de teslim süresi bakımından iki ayrı hukuki sonuç doğurur.
Yetkili satıcı vergiler ödendikten sonra fiyatı artıramadığı gibi teslimi de belirsiz süreye bırakamaz. Bu nedenle vergi tahsil/ödeme süreci, aracın gerçekten on beş gün içinde teslim edilebilir durumda olduğu planlamayla yürütülmelidir.
Distribütörün yetkili satıcıya geç teslim yapması, yetkili satıcının tüketiciye karşı m.12/1-b yükümlülüğünü otomatik kaldırmaz. Tedarik zincirindeki sözleşmeler, tüketiciye karşı emredici sektörel yükümlülüğe uygun planlanmalıdır.
Fiyat artırılırsa alıcı hangi yollara başvurabilir?
Alıcı öncelikle yetkili satıcıya yazılı bildirim yaparak m.12/1-a uyarınca vergi sonrası fiyat artışını kabul etmediğini ve sözleşmenin sabit fiyat üzerinden yerine getirilmesini talep edebilir. İhlal Ticaret Bakanlığı/Ticaret İl Müdürlüğüne somut belgelerle şikâyet edilebilir.
Tüketici işlemi söz konusuysa 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında bedel ve sözleşmenin ifasına ilişkin özel hukuk uyuşmazlığı da gündeme gelebilir. Uyuşmazlık tutarına göre tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yetkili olabilir. Güncel parasal sınırlar başvuru tarihinde ayrıca kontrol edilmelidir.
Yetkili satıcı, fiyat farkını ödemediği için satışı tamamen reddeder veya aksesuar/takas şartı koyarsa aksesuar ve takas zorlamasında yetki belgesi iptali rehberimiz de incelenebilir.
Yetkili satıcılar için fiyat uyum kontrolü
Satış yazılımında vergi ödeme tarihi ayrı alan olarak kaydedilmeli ve bu tarihten sonra araç satış bedelinin artırılmasını sistemsel olarak engelleyen kontrol kurulmalıdır. Satış temsilcisi manuel fiyat farkı ekleyememeli; isteğe bağlı aksesuarlar ayrı kalemlerle gösterilmelidir.
Alıcıya fiyat sabitleme hakkı yazılı veya elektronik şekilde bildirilmelidir. Bildirim metni açık, okunabilir ve fiyatın hangi araç/sipariş için sabitlendiğini gösterecek nitelikte olmalıdır. Bu kayıt hem tüketici bilgilendirmesi hem de işletmenin ispat güvenliği açısından önemlidir.
Güncel Yönetmelik metni için Ticaret Bakanlığı Sektörel Ticaret Mevzuatı sayfası esas alınmalıdır. Distribütör-yetkili satıcı arasındaki fatura sonrası fiyat yasağı ise ayrı olarak m.11/2-b rehberimizde açıklanmıştır.
Sık sorulan sorular
Sıfır araçta vergiler ödendikten sonra fiyat artırılabilir mi?
Hayır. m.12/1-a bunu açıkça yasaklar.
Kur yükselirse ek bedel istenebilir mi?
Vergi ödemesinden sonra aynı aracın satış fiyatı kur artışı gerekçesiyle artırılamaz.
Fiyat sabitleme hakkı alıcıya bildirilmek zorunda mı?
Evet. Yetkili satıcının bu hakkı bildirme yükümlülüğü vardır.
Kapora ödenince fiyat otomatik sabitlenir mi?
m.12/1-a’nın açık başlangıç anı taşıta ilişkin vergilerin alıcı tarafından ödendiği andır; kapora ve sipariş için m.13 ve sözleşme hükümleri ayrıca uygulanır.
Aksesuar bedeli sonradan zorunlu tutulabilir mi?
İsteğe bağlı aksesuar ayrı satılabilir; araç teslimi veya satışı istemediğiniz aksesuarı satın alma şartına bağlanamaz.
Vergi sonrası araç kaç günde teslim edilmeli?
m.12/1-b uyarınca vergilerin ödendiği tarihten itibaren 15 gün içinde.
15 gün içinde teslim edilmezse fiyat da artabilir mi?
Hayır. Teslim ihlali fiyat artışı yasağını ortadan kaldırmaz.
Fiyat farkını ödedim; geri isteyebilir miyim?
Somut sözleşme, ödeme nedeni ve m.12 ihlali incelenerek tüketici hukuku kapsamında iade talebi değerlendirilebilir.
Şikâyet için hangi belgeler gerekir?
Vergi ödeme belgesi, teklif/sipariş formu, fatura, banka kaydı ve fiyat farkı talebini gösteren yazışmalar önemlidir.
Resmî metin nerede?
Ticaret Bakanlığının sektörel ticaret mevzuatı sayfası ve Resmî Gazete’de.
Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik m.12/1-a ve m.12/1-b; bağlantılı m.9/1-d ve m.13. Güncellik tarihi: 18 Eylül 2026.
Sıfır araçta vergi ödeme tarihi fiyat ve teslim bakımından kritik eşiktir; bu tarihten sonra fiyat artışı yapılmamalı ve teslim süresi ayrıca izlenmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
