Haczedilen Menkul Mal Ne Zaman Satılır? Üçüncü Gün, Üç Ay ve Derhal Satış Kuralı | 6183 m.84 (2026)
Kısa ve net cevap: 6183 sayılı Kanun’un 84. maddesine göre haczedilen menkul mallar, haczin yapıldığı tarihin üçüncü gününden itibaren satışa çıkarılabilir ve kural olarak üç ay içinde satışa çıkarılır. Ancak mal bozulabilecek, çürüyebilecek veya beklemekle önemli ölçüde değer kaybedebilecek nitelikteyse üç günlük bekleme ve olağan satış takvimi beklenmeden paraya çevrilmesine derhal başlanabilir. Satış süresi, haczin kaldırıldığı anlamına gelmez; haciz devam eder ve satış m.85-87’deki usule göre yürütülür.
Kanuni dayanak: 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m.84; bağlantılı olarak m.74, m.81, m.82, m.85, m.86 ve m.87. İçerik 18 Eylül 2026 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır.
6183 m.84 menkul satışında hangi kuralı getirir?
Madde 84, haczedilen menkulün ne zaman paraya çevrileceğine ilişkin genel zaman çerçevesini kurar. Haciz ile satış aynı gün yapılması gereken tek işlem değildir. Kural olarak hacizden sonra belirli bir bekleme süresi vardır; ardından tahsil dairesi satış prosedürünü yürütür.
Kanun ilk olarak haciz tarihinin üçüncü gününden itibaren satışa başlanabileceğini düzenler. İkinci olarak menkulün üç ay içinde satışa çıkarılmasını öngörür. Bu iki süre, kamu idaresinin hacizli malı süresiz olarak belirsiz durumda bırakmamasını sağlar.
Üçüncü ve en önemli istisna, bozulabilecek veya beklemekle önemli değer kaybına uğrayabilecek mallardır. Böyle bir malda amaç üç gün beklemek değil, ekonomik değeri kamu alacağı için korumaktır. Bu nedenle Kanun derhal paraya çevirmeye başlanmasına izin verir.
Madde 84 yalnız zamanlamayı düzenler. Satışın açık artırma, elektronik ortam, borsa veya pazarlık yöntemiyle yapılması m.85 ve devamındaki özel hükümlere göre belirlenir.
Haczin üçüncü gününden itibaren satış ne demektir?
Kural, haciz tarihinden hemen sonra aynı gün satış yapılmamasıdır. Haciz yapıldıktan sonra üçüncü günden itibaren satış aşamasına geçilebilir. Bu kısa süre borçlunun borcu ödeme, hacizle ilgili iddialarını ileri sürme veya tahsil dairesinin satış hazırlıklarını tamamlama imkanını korur.
“Üçüncü gün” hesabı somut haciz tarihinden yapılır. Haciz zaptındaki tarih bu nedenle önemlidir. Elektronik sicil haczi ile fiili haczin aynı gün olmaması halinde hangi malın hangi satış prosedüründe bulunduğu dosyadan belirlenmelidir.
Kanun üçüncü günde mutlaka ihalenin tamamlanmasını istemez. Satışa çıkarma için ilan, kıymet takdiri ve m.85’teki usuller hazırlanır. Üçüncü gün, olağan durumda satış sürecinin başlayabileceği en erken zaman sınırıdır.
Bozulabilir veya hızlı değer kaybeden malda ise m.84 bu bekleme sınırının istisnasını açıkça düzenler ve satış işlemlerine derhal başlanabilir.
Üç aylık satış süresi ne anlama gelir?
M.84 haczedilen menkul malların üç ay içinde satışa çıkarılmasını öngörür. Amaç hacizli malın uzun süre satışa sunulmadan elde tutulmasını ve muhafaza giderlerinin gereksiz büyümesini önlemektir.
Üç aylık sürenin uygulanmasında haciz tarihi başlangıç verisidir. Satış ilanı, açık artırma veya ilgili yöntem bu dönem içinde planlanmalıdır. Malın niteliğine göre elektronik satış takvimi veya fiziksel satış süreci farklı olabilir.
Üç aylık sürenin geçmesi halinde haczin hukuki sonucu ve yapılacak işlemin durumu somut dosyanın bütünlüğü içinde incelenmelidir. Madde 84’ün süresi, “üç ay geçince haciz kendiliğinden kalkar” biçiminde bir cümle içermez. Bu nedenle haciz fekki ayrı bir işlem gerektirir.
Borçlu satış süresinin aşıldığını ileri sürüyorsa haciz tarihi, satış ilan tarihi, artırma kayıtları, erteleme nedenleri ve takip dosyasındaki sonraki işlemler birlikte incelenmelidir.
Hangi menkul malların derhal satışına başlanabilir?
Kanun iki ana risk grubunu esas alır: bozulma/çürüme riski ve beklemekle önemli değer kaybı riski. Taze gıda, canlı veya soğuk zincir ürünü gibi hızlı bozulan mallar birinci gruba örnektir. Piyasa niteliği gereği kısa sürede ağır değer kaybı yaşayabilecek veya muhafazası ekonomik değeri hızla eritecek mallar ikinci gruba girebilir.
Her stok malı sırf ticari ürün olduğu için derhal satılamaz. Tahsil dairesinin malın niteliğine göre gerçek bir bozulma veya önemli değer kaybı riski tespit etmesi gerekir.
Derhal satış, usulsüz satış anlamına gelmez. Malın mümkün olan en iyi bedelle ve kanuni satış yöntemine uygun şekilde paraya çevrilmesi gerekir. Yalnız olağan bekleme süresi ekonomik zararı önlemek amacıyla kısalır.
Satışın acele yapılmasını gerektiren neden haciz ve satış belgelerine yansıtılmalıdır. Bu kayıt, sonradan “neden olağan takvim beklenmedi?” sorusunun denetlenmesini sağlar.
Bozulma veya önemli değer kaybı nasıl belirlenir?
Malın fiziksel niteliği, depolama ihtiyacı, son kullanma tarihi, piyasa fiyatının oynaklığı ve muhafaza maliyeti birlikte değerlendirilir. Taze meyve ile endüstriyel makinenin bekleme riski aynı değildir.
Gıda veya kimyasal üründe teknik uzman görüşü gerekebilir. Ürünün raf ömrü ve saklama koşulları satış kararının hızını belirler. Yanlış depolama nedeniyle kamu alacağının teminatı olan malın değer kaybetmesine izin verilmemelidir.
Önemli değer kaybı yalnız fiziksel çürüme değildir. Moda ürünü, kısa ekonomik ömürlü elektronik cihaz, sezonluk mal veya ağır günlük depolama gideri yaratan ürün bakımından da ekonomik kayıp ortaya çıkabilir.
Bununla birlikte olağan ikinci el değer düşüşü her zaman “derhal satış” için yeterli değildir. Kanunun aradığı önemli değer kaybı somutlaştırılmalıdır.
Menkul satış hangi yöntemle yapılır?
M.85’e göre haczedilen menkuller kural olarak açık artırmayla ve peşin para ile satılır. Elektronik ortamda satış da Kanunun güncel sisteminde mümkündür. Uygun mallar bulundukları yerde satılabilir.
Bozulması veya muhafazası tehlikeli ya da masraflı olan mallar, Kanundaki şartlarla pazarlık usulüyle satılabilir. Borsası bulunan mallar ilgili borsada paraya çevrilebilir.
M.84’teki “derhal” kelimesi satış yöntemini kaldırmaz. Örneğin bozulabilir malda m.85’in pazarlık imkanı uygun olabilir; ancak seçilen yöntem yine kanuni dayanağa bağlanmalıdır.
Bir sonraki ayrıntılı rehber olan 6183 m.85 menkul satış yöntemleri açık artırma, pazarlık ve borsa ayrımını açıklar.
Kıymet takdiri satış zamanını ve bedelini nasıl etkiler?
M.81 uyarınca hacizli menkule ilk değeri haciz memuru biçer; borçlunun talebi veya tahsil dairesinin gerekli görmesi halinde bilirkişiyle yeniden değerleme yapılabilir.
Kıymet, açık artırmada m.87’deki yüzde 75 eşiği bakımından da önem taşır. Hatalı yüksek değer ilk artırmanın başarısız olmasına; hatalı düşük değer ise malın gerçek ekonomik değerine göre düşük tekliflerle satış riskine yol açabilir.
Bozulabilir malda değerleme sürecinin kendisi satışın gecikmesine neden olmamalıdır. Gerektiğinde hızlı uzman incelemesi ve piyasa verileri kullanılmalıdır.
Kıymet takdiri ayrıntıları için 6183 m.81 bilirkişi ve kıymet takdiri rehberi kullanılabilir.
Muhafaza gideri satış zamanlamasını etkiler mi?
Evet. M.82 hacizli malların nasıl muhafaza edileceğini düzenler. Büyük, tehlikeli, özel ısı gerektiren veya yüksek depo bedeli doğuran mallarda muhafaza gideri kamu alacağına düşecek net tutarı azaltabilir.
M.85 de muhafazası tehlikeli veya masraflı malların pazarlıkla satışına imkan tanır. Bu nedenle satış zamanı belirlenirken yalnız malın fiziksel dayanıklılığı değil, beklemenin ekonomik maliyeti de incelenir.
Tahsil dairesinin aylarca bekleyerek satış bedelinin büyük kısmını depo ve nakliye giderine dönüştürmesi kamu alacağının tahsil amacına uygun değildir. M.62’deki kamu idaresi ile borçlu menfaatlerini mümkün olduğunca telif etme ilkesi burada da önem taşır.
Muhafaza sistemi için m.82 muhafaza rehberi incelenebilir.
Borç satıştan önce ödenirse menkul yine satılır mı?
Satışın amacı kamu alacağını tahsil etmektir. Takip edilen borç, fer’ileri ve takip giderleri satıştan önce tamamen ödenir ve haczin devamını gerektiren başka kamu alacağı yoksa haczin kaldırılması ve satışın durdurulması gerekir.
Borç yalnız kısmen ödenirse haczin m.62’deki “yetecek miktar” sınırı yeniden değerlendirilir. Fazla haciz oluşmuşsa bazı malların haczinin kaldırılması talep edilebilir.
Tecil veya ödeme planı yapılmış olması da tek başına her haczi otomatik kaldırmaz. Tecil kararının hacizler üzerindeki özel koşulları incelenmelidir.
Satış başlamışsa ihale takvimi ve yapılmış giderler de hesaba katılır. Ödeme dekontu tahsil dairesine ulaştırılmalı ve satışın durdurulduğu yazılı olarak doğrulanmalıdır.
Üç aylık süre içinde birinci ve ikinci satış yapılabilir mi?
M.84 genel satışa çıkarma süresini belirler. İlk artırmada yeterli teklif çıkmazsa m.87 uyarınca ikinci satış, ilk artırma tarihinden itibaren 15 gün içinde yeniden yapılır. Dolayısıyla satış prosedürü m.84 ve m.87 birlikte uygulanarak yürütülür.
İkinci satışta da alıcı çıkmazsa Kanun pazarlıkla satış için ayrıca altı aylık bir dönem öngörür. Bu nedenle m.84’teki üç ay ile m.87’deki başarısız açık artırma sonrası özel süreler birbirine karıştırılmamalıdır.
Her aşamada ilan, teklif, ihale sonucu ve satış bedelinin tahsil kayıtları dosyada tutulmalıdır.
6183 m.84 menkul satış zamanı kontrol listesi
- Haciz tarihini haciz zaptından belirleyin.
- Malın olağan satış mı derhal satış mı gerektirdiğini tespit edin.
- Bozulma veya önemli değer kaybı gerekçesini belgeleyin.
- Satış sürecinin üçüncü günden önce başlatılıp başlatılmadığını kontrol edin.
- Menkulün üç ay içinde satışa çıkarılıp çıkarılmadığını inceleyin.
- Kıymet takdirinin güncel ve malın gerçek durumuna uygun olduğunu doğrulayın.
- Muhafaza gideri ve değer kaybını satış stratejisinde dikkate alın.
- M.85’e göre seçilen satış yöntemini belirleyin.
- İlk artırma başarısızsa m.87’deki ikinci satış süresini kontrol edin.
- Borç veya takip giderleri satıştan önce ödenmişse satışın durdurulup durdurulmadığını inceleyin.
- Satış bedelinin m.74’e göre mahsup edildiğini doğrulayın.
| Durum | M.84 sonucu |
|---|---|
| Normal menkul haczi | Haczin üçüncü gününden itibaren satış süreci başlatılabilir. |
| Genel satış süresi | Menkul kural olarak üç ay içinde satışa çıkarılır. |
| Bozulabilir veya çürüyebilir mal | Paraya çevirmeye derhal başlanabilir. |
| Beklemekle önemli değer kaybı | Derhal satış istisnası uygulanabilir. |
Sık Sorulan Sorular
Hacizli araç aynı gün satılabilir mi?
Olağan durumda m.84 satışa haczin üçüncü gününden itibaren başlanmasını öngörür. Derhal satış istisnası bozulma veya önemli değer kaybı riskine bağlıdır.
Hacizli menkul kaç ay içinde satılır?
M.84’e göre kural olarak üç ay içinde satışa çıkarılır.
Üç ay geçince haciz otomatik kalkar mı?
M.84 üç ay sonunda haczin kendiliğinden kalkacağını düzenlemez; haciz fekki ayrı hukuki işlem ve dosya koşullarına göre değerlendirilir.
Bozulacak gıda üç gün bekletilir mi?
Hayır. Bozulma veya önemli değer kaybı riski olan malın paraya çevrilmesine m.84 uyarınca derhal başlanabilir.
Menkul satış yöntemi hangi maddede düzenlenir?
Açık artırma, pazarlık ve borsa satışı m.85’te; tamamlayıcı ihale kuralları m.86-87’de düzenlenir.
Kıymet takdiri satıştan önce değiştirilebilir mi?
M.81 uyarınca borçlunun başvurusu veya tahsil dairesinin gerekli görmesi üzerine bilirkişiyle yeniden değerleme yapılabilir.
Satıştan önce vergi borcu ödenirse ihale durur mu?
Borç, fer’iler ve giderler tamamen karşılanmış ve haczin devamını gerektiren başka neden kalmamışsa satışın amacı ortadan kalkar; tahsil dairesinden yazılı durdurma/fek işlemi alınmalıdır.
İlk artırmada satılmazsa ne olur?
M.87’deki ikinci artırma ve devamındaki pazarlıkla satış hükümleri uygulanır.
Sonuç
6183 m.84, menkul haczi ile satış arasında açık bir zaman düzeni kurar. Olağan durumda satışa haczin üçüncü gününden itibaren başlanabilir ve mal üç ay içinde satışa çıkarılır. Bozulma, çürüme veya beklemekle önemli değer kaybı riski bulunan mallarda ise paraya çevirmeye derhal başlanabilir. Bu zaman kuralı m.81 kıymet takdiri, m.82 muhafaza ve m.85-87 satış usulleriyle birlikte uygulanmalıdır. Üç aylık sürenin geçmesi haczin kendiliğinden kalktığı anlamına gelmez; somut takip dosyasındaki bütün işlemler birlikte incelenmelidir.
İlgili rehberler: m.81 kıymet takdiri · m.82 muhafaza · m.74 satış bedeli mahsubu
Resmî kaynaklar: 6183 sayılı Kanun · Gelir İdaresi Başkanlığı mevzuat kaydı
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
