Navlun Alacağı Tartışmalıysa Yük Nasıl Teslim Alınır? TTK m.1202 | 2026
Kısa ve net cevap: TTK m.1202’ye göre taşıyanın navlun sözleşmesinden doğan alacağı çekişmeliyse, çekişmeli tutarın mahkemenin belirlediği yere yatırılması üzerine taşıyan eşyayı teslim etmek zorundadır. Böylece borcun varlığı veya miktarı yargılamada tartışılmaya devam ederken yükün ekonomik dolaşımı bloke edilmez. Eşya teslim edildikten sonra taşıyan, yeterli teminat göstererek yatırılan parayı çekebilir.
M.1202, m.1201’deki hapis hakkı ile borçlunun/gönderilenin yükü teslim alma menfaatini dengeler. Uyuşmazlığın kesinleşmesini beklemek yerine çekişmeli tutar mahkeme kontrolünde güvence altına alınır; taşıyanın teminatı korunurken eşya teslim edilir.
Bu içerik navlun alacağı tahsili genel rehberini tekrar etmez; yalnız TTK m.1202 hükmünün hapis hakkı/teminat mekanizmasına odaklanır.
Çekişmeli alacak ne demektir?
Alacağın tamamı veya bir bölümü borçlu/gönderilen tarafından gerekçe gösterilerek kabul edilmiyorsa çekişme vardır. M.1202 özellikle bu uyuşmazlığın yük teslimini süresiz bloke etmesini önlemeye yöneliktir. Çekişmenin kapsamı yazılı itiraz ve hesap cetveliyle belirlenmelidir.
TTK m.1202 uygulanırken alacağın navlun sözleşmesinden doğup doğmadığı, eşya üzerindeki zilyetliğin durumu ve hakkın hangi aşamada kullanıldığı ayrı ayrı tespit edilmelidir. Hapis hakkı bir alacak hesabı olmaktan ziyade kanuni teminat mekanizmasıdır; ana para, yan alacak ve teminatın kapsamı birbirine karıştırılmamalıdır.
İspat bakımından navlun sözleşmesi, recap ve konişmento birlikte incelenmelidir. Belgeler arasındaki tarih farkları, teslimin gerçekleşip gerçekleşmediği, eşyanın kimin zilyetliğinde bulunduğu ve mahkemeye başvuru süresi özellikle gösterilmelidir. Hapis hakkının kullanılması, yalnız fatura veya tek taraflı bildirimle değil kanuni şartların bütününün gerçekleşmesiyle mümkündür.
Uygulama sonucu: “Çekişmeli alacak ne demektir?” başlığında hakkın kullanılması düşünülüyorsa önce güvence altına alınan alacak miktarı hesaplanmalı, sonra yalnız bu miktarı karşılayacak ölçüde eşya üzerinde işlem yapılmalıdır. Orantısız şekilde bütün yükün alıkonulması maddenin sınırlarıyla bağdaşmayabilir; kanundaki özel müşterek avarya ve kurtarma istisnası ayrıca değerlendirilir.
Hangi tutar yatırılmalıdır?
Kanun ‘çekişmeli tutar’ın yatırılmasını öngörür. Kabul edilen kısım ile itiraz edilen kısım ayrılmalı; yalnız uyuşmazlık konusu miktar m.1202 mekanizmasına konu edilmelidir. Ana para, sürastarya, masraf veya başka kalemler varsa hangi bölümün çekişmeli olduğu açıkça gösterilmelidir.
TTK m.1202 uygulanırken alacağın navlun sözleşmesinden doğup doğmadığı, eşya üzerindeki zilyetliğin durumu ve hakkın hangi aşamada kullanıldığı ayrı ayrı tespit edilmelidir. Hapis hakkı bir alacak hesabı olmaktan ziyade kanuni teminat mekanizmasıdır; ana para, yan alacak ve teminatın kapsamı birbirine karıştırılmamalıdır.
İspat bakımından teslim, depo ve zilyetlik kayıtları birlikte incelenmelidir. Belgeler arasındaki tarih farkları, teslimin gerçekleşip gerçekleşmediği, eşyanın kimin zilyetliğinde bulunduğu ve mahkemeye başvuru süresi özellikle gösterilmelidir. Hapis hakkının kullanılması, yalnız fatura veya tek taraflı bildirimle değil kanuni şartların bütününün gerçekleşmesiyle mümkündür.
Uyuşmazlık sonucu: “Hangi tutar yatırılmalıdır?” konusunda karşı taraf teslim veya teminat talep ediyorsa, çekişmeli alacak tutarı ve kanuni prosedür ayrı bir dosya çizelgesinde gösterilmelidir. Süre, zilyetlik, teminat ve paraya çevirme aşamaları karıştırılmadan yürütülmelidir.
Para nereye yatırılır?
Tutar tarafların seçtiği herhangi bir hesaba değil, mahkemenin belirlediği yere yatırılır. Böylece para taraflardan birinin tek taraflı kontrolünde kalmaz ve hapis hakkının yerine geçen güvence yargısal denetim altında korunur.
TTK m.1202 uygulanırken alacağın navlun sözleşmesinden doğup doğmadığı, eşya üzerindeki zilyetliğin durumu ve hakkın hangi aşamada kullanıldığı ayrı ayrı tespit edilmelidir. Hapis hakkı bir alacak hesabı olmaktan ziyade kanuni teminat mekanizmasıdır; ana para, yan alacak ve teminatın kapsamı birbirine karıştırılmamalıdır.
İspat bakımından ihtar, hapis hakkı bildirimi ve mahkeme başvuruları birlikte incelenmelidir. Belgeler arasındaki tarih farkları, teslimin gerçekleşip gerçekleşmediği, eşyanın kimin zilyetliğinde bulunduğu ve mahkemeye başvuru süresi özellikle gösterilmelidir. Hapis hakkının kullanılması, yalnız fatura veya tek taraflı bildirimle değil kanuni şartların bütününün gerçekleşmesiyle mümkündür.
Uygulama sonucu: “Para nereye yatırılır?” başlığında hakkın kullanılması düşünülüyorsa önce güvence altına alınan alacak miktarı hesaplanmalı, sonra yalnız bu miktarı karşılayacak ölçüde eşya üzerinde işlem yapılmalıdır. Orantısız şekilde bütün yükün alıkonulması maddenin sınırlarıyla bağdaşmayabilir; kanundaki özel müşterek avarya ve kurtarma istisnası ayrıca değerlendirilir.
Mahkemenin belirlemesi neden zorunludur?
Mahkemenin yer belirlemesi, yatırmanın m.1202 anlamında hukuki sonuç doğurması için önemlidir. Noter veya özel hesaba tek taraflı ödeme girişimi, kanunun öngördüğü mahkeme kontrollü güvence mekanizmasıyla aynı değildir.
TTK m.1202 uygulanırken alacağın navlun sözleşmesinden doğup doğmadığı, eşya üzerindeki zilyetliğin durumu ve hakkın hangi aşamada kullanıldığı ayrı ayrı tespit edilmelidir. Hapis hakkı bir alacak hesabı olmaktan ziyade kanuni teminat mekanizmasıdır; ana para, yan alacak ve teminatın kapsamı birbirine karıştırılmamalıdır.
İspat bakımından alacak hesabı, fatura ve ödeme belgeleri birlikte incelenmelidir. Belgeler arasındaki tarih farkları, teslimin gerçekleşip gerçekleşmediği, eşyanın kimin zilyetliğinde bulunduğu ve mahkemeye başvuru süresi özellikle gösterilmelidir. Hapis hakkının kullanılması, yalnız fatura veya tek taraflı bildirimle değil kanuni şartların bütününün gerçekleşmesiyle mümkündür.
Uyuşmazlık sonucu: “Mahkemenin belirlemesi neden zorunludur?” konusunda karşı taraf teslim veya teminat talep ediyorsa, çekişmeli alacak tutarı ve kanuni prosedür ayrı bir dosya çizelgesinde gösterilmelidir. Süre, zilyetlik, teminat ve paraya çevirme aşamaları karıştırılmadan yürütülmelidir.
Tutar yatırılınca taşıyanın teslim borcu nedir?
Çekişmeli tutar mahkemenin belirlediği yere yatırıldığında taşıyan eşyayı teslim etmek zorundadır. Bu sonuç m.1201 hapis hakkının yük üzerindeki fiilî etkisini para güvencesine dönüştürür. Taşıyan artık yalnız uyuşmazlık sürdüğü gerekçesiyle teslimi reddedemez.
TTK m.1202 uygulanırken alacağın navlun sözleşmesinden doğup doğmadığı, eşya üzerindeki zilyetliğin durumu ve hakkın hangi aşamada kullanıldığı ayrı ayrı tespit edilmelidir. Hapis hakkı bir alacak hesabı olmaktan ziyade kanuni teminat mekanizmasıdır; ana para, yan alacak ve teminatın kapsamı birbirine karıştırılmamalıdır.
İspat bakımından terminal/ambar kayıtları ve teslim tutanakları birlikte incelenmelidir. Belgeler arasındaki tarih farkları, teslimin gerçekleşip gerçekleşmediği, eşyanın kimin zilyetliğinde bulunduğu ve mahkemeye başvuru süresi özellikle gösterilmelidir. Hapis hakkının kullanılması, yalnız fatura veya tek taraflı bildirimle değil kanuni şartların bütününün gerçekleşmesiyle mümkündür.
Uygulama sonucu: “Tutar yatırılınca taşıyanın teslim borcu nedir?” başlığında hakkın kullanılması düşünülüyorsa önce güvence altına alınan alacak miktarı hesaplanmalı, sonra yalnız bu miktarı karşılayacak ölçüde eşya üzerinde işlem yapılmalıdır. Orantısız şekilde bütün yükün alıkonulması maddenin sınırlarıyla bağdaşmayabilir; kanundaki özel müşterek avarya ve kurtarma istisnası ayrıca değerlendirilir.
Teslim için ayrıca tüm borcun kabulü gerekir mi?
Tutarın yatırılması, borçlunun çekişmeli alacağı maddi anlamda kabul ettiği anlamına gelmez. Tam tersine m.1202, alacak tartışması sürerken teslimi mümkün kılan teminat mekanizmasıdır. Yatırma işlemi ile esas hakkındaki kabul/feragat birbirinden ayrıdır.
TTK m.1202 uygulanırken alacağın navlun sözleşmesinden doğup doğmadığı, eşya üzerindeki zilyetliğin durumu ve hakkın hangi aşamada kullanıldığı ayrı ayrı tespit edilmelidir. Hapis hakkı bir alacak hesabı olmaktan ziyade kanuni teminat mekanizmasıdır; ana para, yan alacak ve teminatın kapsamı birbirine karıştırılmamalıdır.
İspat bakımından konişmento, delivery order ve gönderilen yazışmaları birlikte incelenmelidir. Belgeler arasındaki tarih farkları, teslimin gerçekleşip gerçekleşmediği, eşyanın kimin zilyetliğinde bulunduğu ve mahkemeye başvuru süresi özellikle gösterilmelidir. Hapis hakkının kullanılması, yalnız fatura veya tek taraflı bildirimle değil kanuni şartların bütününün gerçekleşmesiyle mümkündür.
Uyuşmazlık sonucu: “Teslim için ayrıca tüm borcun kabulü gerekir mi?” konusunda karşı taraf teslim veya teminat talep ediyorsa, çekişmeli alacak tutarı ve kanuni prosedür ayrı bir dosya çizelgesinde gösterilmelidir. Süre, zilyetlik, teminat ve paraya çevirme aşamaları karıştırılmadan yürütülmelidir.
Taşıyan yatırılan parayı ne zaman çekebilir?
Eşya teslim edildikten sonra taşıyan, yeterli teminat göstererek mahkemeye yatırılmış parayı çekebilir. Böylece taşıyanın nakit akışı menfaati korunurken, alacağın haksız çıkması hâlinde iade riskine karşı teminat sağlanır.
TTK m.1202 uygulanırken alacağın navlun sözleşmesinden doğup doğmadığı, eşya üzerindeki zilyetliğin durumu ve hakkın hangi aşamada kullanıldığı ayrı ayrı tespit edilmelidir. Hapis hakkı bir alacak hesabı olmaktan ziyade kanuni teminat mekanizmasıdır; ana para, yan alacak ve teminatın kapsamı birbirine karıştırılmamalıdır.
İspat bakımından güvence, teminat ve depo belgeleri birlikte incelenmelidir. Belgeler arasındaki tarih farkları, teslimin gerçekleşip gerçekleşmediği, eşyanın kimin zilyetliğinde bulunduğu ve mahkemeye başvuru süresi özellikle gösterilmelidir. Hapis hakkının kullanılması, yalnız fatura veya tek taraflı bildirimle değil kanuni şartların bütününün gerçekleşmesiyle mümkündür.
Uygulama sonucu: “Taşıyan yatırılan parayı ne zaman çekebilir?” başlığında hakkın kullanılması düşünülüyorsa önce güvence altına alınan alacak miktarı hesaplanmalı, sonra yalnız bu miktarı karşılayacak ölçüde eşya üzerinde işlem yapılmalıdır. Orantısız şekilde bütün yükün alıkonulması maddenin sınırlarıyla bağdaşmayabilir; kanundaki özel müşterek avarya ve kurtarma istisnası ayrıca değerlendirilir.
Yeterli teminat ne işe yarar?
Yeterli teminat, yatırılmış tutarın taşıyana serbest bırakılması karşılığında uyuşmazlık sonunda geri ödeme gerekirse karşı tarafı korur. Teminatın türü ve yeterliliği mahkeme/prosedür çerçevesinde değerlendirilir; taşıyan tek taraflı olarak teminatı yeterli ilan edemez.
TTK m.1202 uygulanırken alacağın navlun sözleşmesinden doğup doğmadığı, eşya üzerindeki zilyetliğin durumu ve hakkın hangi aşamada kullanıldığı ayrı ayrı tespit edilmelidir. Hapis hakkı bir alacak hesabı olmaktan ziyade kanuni teminat mekanizmasıdır; ana para, yan alacak ve teminatın kapsamı birbirine karıştırılmamalıdır.
İspat bakımından paraya çevirme, satış ve tahsil kayıtları birlikte incelenmelidir. Belgeler arasındaki tarih farkları, teslimin gerçekleşip gerçekleşmediği, eşyanın kimin zilyetliğinde bulunduğu ve mahkemeye başvuru süresi özellikle gösterilmelidir. Hapis hakkının kullanılması, yalnız fatura veya tek taraflı bildirimle değil kanuni şartların bütününün gerçekleşmesiyle mümkündür.
Uyuşmazlık sonucu: “Yeterli teminat ne işe yarar?” konusunda karşı taraf teslim veya teminat talep ediyorsa, çekişmeli alacak tutarı ve kanuni prosedür ayrı bir dosya çizelgesinde gösterilmelidir. Süre, zilyetlik, teminat ve paraya çevirme aşamaları karıştırılmadan yürütülmelidir.
M.1201 hapis hakkıyla m.1202 arasındaki ilişki
M.1201 yük üzerinde hapis hakkını, m.1202 ise alacak çekişmeli olduğunda bu teminatı para ve gerektiğinde karşı teminat sistemine dönüştürür. İki hüküm birbirinin alternatifi değil, uyuşmazlığın farklı aşamalarını tamamlayan düzenlemelerdir.
TTK m.1202 uygulanırken alacağın navlun sözleşmesinden doğup doğmadığı, eşya üzerindeki zilyetliğin durumu ve hakkın hangi aşamada kullanıldığı ayrı ayrı tespit edilmelidir. Hapis hakkı bir alacak hesabı olmaktan ziyade kanuni teminat mekanizmasıdır; ana para, yan alacak ve teminatın kapsamı birbirine karıştırılmamalıdır.
İspat bakımından dava/icra dosyası ve süre belgeleri birlikte incelenmelidir. Belgeler arasındaki tarih farkları, teslimin gerçekleşip gerçekleşmediği, eşyanın kimin zilyetliğinde bulunduğu ve mahkemeye başvuru süresi özellikle gösterilmelidir. Hapis hakkının kullanılması, yalnız fatura veya tek taraflı bildirimle değil kanuni şartların bütününün gerçekleşmesiyle mümkündür.
Uygulama sonucu: “M.1201 hapis hakkıyla m.1202 arasındaki ilişki” başlığında hakkın kullanılması düşünülüyorsa önce güvence altına alınan alacak miktarı hesaplanmalı, sonra yalnız bu miktarı karşılayacak ölçüde eşya üzerinde işlem yapılmalıdır. Orantısız şekilde bütün yükün alıkonulması maddenin sınırlarıyla bağdaşmayabilir; kanundaki özel müşterek avarya ve kurtarma istisnası ayrıca değerlendirilir.
Uyuşmazlık devam ederken deliller nasıl korunmalıdır?
Yük teslim edilince fiziksel delillerin bir bölümü değişebilir. Bu nedenle miktar, hasar, mühür, tartı ve teslim durumu teslimden önce fotoğraf, survey, terminal kayıtları ve tutanaklarla sabitlenmelidir. Para yatırılması esas uyuşmazlığın delillerini gereksiz hâle getirmez.
TTK m.1202 uygulanırken alacağın navlun sözleşmesinden doğup doğmadığı, eşya üzerindeki zilyetliğin durumu ve hakkın hangi aşamada kullanıldığı ayrı ayrı tespit edilmelidir. Hapis hakkı bir alacak hesabı olmaktan ziyade kanuni teminat mekanizmasıdır; ana para, yan alacak ve teminatın kapsamı birbirine karıştırılmamalıdır.
İspat bakımından müşterek avarya, kurtarma ve ilgili hesap belgeleri birlikte incelenmelidir. Belgeler arasındaki tarih farkları, teslimin gerçekleşip gerçekleşmediği, eşyanın kimin zilyetliğinde bulunduğu ve mahkemeye başvuru süresi özellikle gösterilmelidir. Hapis hakkının kullanılması, yalnız fatura veya tek taraflı bildirimle değil kanuni şartların bütününün gerçekleşmesiyle mümkündür.
Uyuşmazlık sonucu: “Uyuşmazlık devam ederken deliller nasıl korunmalıdır?” konusunda karşı taraf teslim veya teminat talep ediyorsa, çekişmeli alacak tutarı ve kanuni prosedür ayrı bir dosya çizelgesinde gösterilmelidir. Süre, zilyetlik, teminat ve paraya çevirme aşamaları karıştırılmadan yürütülmelidir.
Yanlış yorumlardan kaçınma
En sık hata, çekişmeli tutarın herhangi bir özel hesaba yatırılmasının m.1202 sonucunu doğuracağını varsaymaktır; kanun mahkemenin belirlediği yeri arar. İkinci hata, yatırmayı borcun kabulü saymaktır. M.1202 tam tersine, çekişme devam ederken yükün teslim edilmesini sağlayan bir güvence yöntemidir.
Başvuru öncesinde taşıyanın talep ettiği kalemler tabloya ayrılmalı, kabul edilen ve çekişmeli tutar netleştirilmelidir. Mahkemeden yatırma yeri belirlenmesi talep edilirken yükün mevcut zilyetliği ve teslim ihtiyacının aciliyeti belgelenmelidir. Teslim sonrası taşıyanın parayı çekmesi isteniyorsa sunulacak teminatın yeterliliği ayrıca hazırlanmalıdır.
Mersin Limanı ve uluslararası taşımalarda uygulama
Mersin Limanı’nda bekleyen ithal yükte terminal/depoculuk giderleri hızla büyüyebilir. M.1202, navlun alacağı tartışmasının yükü uzun süre limanda tutmasını önleyebilecek özel bir mekanizmadır. Ancak mahkeme başvurusu, yatırma ve teslim işlemleri terminal/teslim emri akışıyla koordineli yürütülmelidir.
Mersin Limanı’ndaki terminal veya antrepo zilyetliği ile taşıyanın hukuki zilyetliği aynı şey değildir. Eşyanın fiilen nerede bulunduğu, kimin talimatıyla teslim edileceği ve konişmento/teslim emri akışı birlikte incelenmelidir. Uluslararası sözleşmedeki uygulanacak hukuk ve tahkim şartı da ayrıca kontrol edilir.
Dosya kontrol listesi
- Taşıyanın tüm alacak kalemlerini listeleyin.
- Kabul edilen ve çekişmeli tutarı ayırın.
- Hapis hakkının m.1201 şartlarını kontrol edin.
- Mahkemeden yatırma yerinin belirlenmesini isteyin.
- Çekişmeli tutarı belirtilen yere yatırın.
- Yatırma belgesini taşıyana ve ilgili teslim birimine sunun.
- Eşyanın teslimini yazılı olarak talep edin.
- Teslim anındaki miktar ve durumu tutanaklaştırın.
- Taşıyan para çekecekse yeterli teminatı inceleyin.
- Esas alacak uyuşmazlığının delillerini ayrı koruyun.
Sık Sorulan Sorular
Çekişmeli navlun için yük tutulabilir mi?
M.1201 hapis hakkı gündeme gelebilir; m.1202 yatırma mekanizması teslimi sağlar.
Hangi para yatırılır?
Çekişmeli tutar.
Nereye yatırılır?
Mahkemenin belirlediği yere.
Özel hesaba yatırmak yeterli mi?
M.1202 mahkemenin belirlediği yeri arar.
Yatırınca yük teslim edilir mi?
Evet; taşıyan teslim etmek zorundadır.
Yatırma borcu kabul etmek midir?
Hayır; uyuşmazlık devam edebilir.
Taşıyan parayı çekebilir mi?
Teslimden sonra yeterli teminat göstererek çekebilir.
Teminat niçin gerekir?
Alacağın haksız çıkması hâlinde geri ödeme riskini güvence altına almak için.
M.1201 ile farkı ne?
M.1201 yük üzerinde hapis hakkı, m.1202 çekişmeli tutarın para güvencesine dönüşümüdür.
Resmî metin nerede?
Mevzuat Bilgi Sistemi’nde.
Resmî kaynak
Mevzuat Bilgi Sistemi – 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu güncel metni üzerinden TTK m.1202 ve bağlantılı TMK/TTK hükümleri kontrol edilebilir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
