Köşe Yazısı Başka Gazete veya Dergide Kullanılabilir mi? FSEK 36 | 2026
Kısa ve net cevap: 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 36. maddesi, basın veya radyo tarafından kamuya yayılmış günlük haberlerin serbestçe iktibas edilebileceğini; gazete veya dergilerde yayımlanan sosyal, siyasi veya ekonomik günlük meselelere ilişkin makale ve fıkraların ise iktibas hakkı açıkça saklı tutulmamışsa başka gazete ve dergiler tarafından aynen veya işlenmiş biçimde alınabileceğini düzenler. İktibas hakkı açıkça saklı tutulmuşsa tam metnin veya işlenmiş biçimin serbestçe alınması mümkün değildir; buna karşılık kanun, bu tür yazıların kısaltılarak basın özeti şeklinde kullanılmasına izin verir. Her iki durumda da kaynak, tarih, sayı ve yazar bilgileri m.36’nın öngördüğü biçimde belirtilmelidir. Bu nedenle “internette yayımlandı, serbesttir” veya “kaynak verdim, tamamını alabilirim” yaklaşımı FSEK m.36 ile uyuşmaz.
FSEK m.36’nın temel kuralı nedir?
FSEK m.36 iki ayrı serbest kullanım alanı kurar. Birincisi, basın veya radyo tarafından kamuya yayılmış günlük havadis ve haberlerin serbestçe iktibas edilmesidir. İkincisi, gazete veya dergilerde çıkan sosyal, siyasi veya ekonomik günlük meselelere ilişkin makale ve fıkraların belirli şartlarla yeniden kullanılabilmesidir. Bu iki alanın koşulları aynı değildir. Günlük haberin kendisi bakımından kanun daha geniş bir haber serbestisi tanırken, fikir ve yorum içeren makale veya fıkralar bakımından “iktibas hakkının açıkça saklı tutulup tutulmadığı” ayrıca önem taşır.
Madde, basın özgürlüğü ve kamuoyunun bilgiye erişimi ile eser sahibinin mali ve manevi hakları arasında özel bir denge kurar. Bu denge yalnız “haber değeri” kavramına dayanmaz; içerik türü, yazının konusu, hak saklı tutma iradesi ve kaynak yükümlülüğü birlikte incelenir. Bir metnin gazete veya internet sitesinde yayımlanmış olması, m.36’daki bütün şartların gerçekleştiği anlamına gelmez.
FSEK m.36 ayrıca Basın Kanunu m.15 hükmünü saklı tutar. Dolayısıyla yeniden kullanım yapılırken yalnız FSEK değil, basın mevzuatındaki özel hükümler de göz önünde bulundurulur. Telif hukuku açısından ilk adım, kullanılan içeriğin “günlük haber” mi yoksa “makale/fıkra” mı olduğunun doğru belirlenmesidir.
| İçerik | FSEK m.36 sonucu |
|---|---|
| Günlük havadis/haber | Serbestçe iktibas edilebilir; kaynak yükümlülüğü uygulanır. |
| Sosyal, siyasi veya ekonomik günlük mesele makalesi/fıkrası | Hak açıkça saklı değilse aynen veya işlenmiş alınabilir. |
| Hak açıkça saklı tutulmuş makale/fıkra | Tam kullanım serbest değildir; basın özeti yapılabilir. |
| Günlük mesele niteliği taşımayan edebî/uzmanlık yazısı | m.36 serbestisi otomatik uygulanmaz; genel telif kuralları geçerlidir. |
Günlük haber ile köşe yazısı aynı şey midir?
Hayır. FSEK m.36’nın ilk fıkrasındaki “günlük havadisler ve haberler” ile ikinci fıkradaki “makale ve fıkralar” ayrı kategorilerdir. Haber, güncel olay veya gelişme hakkında olgusal bilgi aktarımını merkezine alır. Köşe yazısı ise yazarın seçimi, anlatımı, yorumu ve üslubuyla bağımsız bir fikir ve edebiyat eseri niteliği taşıyabilir. Kanun bu nedenle fikir yazılarının yeniden kullanımını daha dar şartlara bağlamıştır.
Bir haber metninde olgular serbest dolaşıma konu olabilir; fakat aynı olguların özgün ifade biçimi telif koruması taşır. M.36’nın özel serbestisi, basının güncel bilgi akışını engellememek için belirli koşullarda metinsel iktibasa izin verir. Bu izin, haber metninin yazarını yok sayma veya kaynak göstermeden kopyalama hakkı değildir.
Köşe yazısı başlığı altında yayımlanan her metin de m.36/2 kapsamında değildir. Metnin sosyal, siyasi veya ekonomik günlük meseleye ilişkin olması gerekir. Edebî deneme, gezi yazısı, bilimsel inceleme, mesleki makale, sanat eleştirisi veya zamandan bağımsız kişisel anlatı yalnız “köşe yazısı” etiketi nedeniyle bu serbestliğe girmez.
Hangi köşe yazıları m.36 kapsamındadır?
Kanun üç konu grubunu açıkça sayar: sosyal, siyasi ve ekonomik günlük meseleler. Bu sayım, m.36/2 serbestisinin sınırını belirler. İçeriğin güncel bir toplumsal gelişme, ekonomik karar, piyasa olayı, siyasi gelişme veya kamuoyunu ilgilendiren güncel sosyal mesele hakkında olması gerekir. Konu ile güncellik arasındaki bağ kopmuşsa m.36’nın özel serbestisi zayıflar ve genel telif hükümleri uygulanır.
Yazının eser niteliğini taşıması m.36’nın uygulanmasına engel değildir; madde zaten telifle korunan basın içerikleri için bir sınırlama düzenler. Ancak serbest kullanımın varlığı, yazarın manevi haklarını ortadan kaldırmaz. Yazarın adı, müstear adı veya alameti; gazete/dergi/ajans bilgisi ve kaynak detayları kanunun istediği biçimde belirtilir.
Günlük mesele koşulu, yıllar önce yayımlanmış bir köşe yazısının sonradan arşiv veya kitap amacıyla aynen alınmasına otomatik izin vermez. Kullanımın güncel basın dolaşımı bağlamında olup olmadığı ve m.36’daki amaçla bağlantısı ayrıca değerlendirilir. Arşivsel yeniden yayın, seçme eser, kitaplaştırma veya ticari veri tabanı kullanımı için lisans gereksinimi doğabilir.
İktibas hakkının saklı tutulması ne sonuç doğurur?
FSEK m.36/2’ye göre makale ve fıkraların aynen veya işlenmiş biçimde alınabilmesi için iktibas hakkının açıkça saklı tutulmamış olması gerekir. Hak sahibi veya yayıncı açık bir hak saklı tutma beyanı koymuşsa, m.36’ya dayanılarak yazının tamamı serbestçe kopyalanamaz. Hak saklı tutma, kanunun tanıdığı serbestinin sınırlandırıcı şartıdır.
Hak saklı tutma beyanı anlaşılır olmalıdır. “Tüm hakları saklıdır”, “izinsiz yeniden yayımlanamaz”, “iktibas hakkı saklıdır” gibi açık ifadeler bu iradeyi ortaya koyar. Buna karşılık belirsiz veya başka bir alanı düzenleyen genel site metninin somut makale için nasıl sonuç doğurduğu, metnin kapsamına göre incelenir. Yayıncı açısından en sağlıklı yöntem, yeniden kullanım politikasını açık ve erişilebilir biçimde yazmaktır.
Hak saklı tutulmuşsa m.36 tamamen işlevsiz hâle gelmez. Kanun, aynı makale ve fıkraların kısaltılarak basın özeti şeklinde alınmasına izin verir. Ancak “özet” adı altında yazının esaslı kısmını yeniden yayımlamak, kanundaki kısaltma mantığıyla bağdaşmaz.
Hak saklıysa basın özeti yapılabilir mi?
Evet. FSEK m.36/2 açıkça, iktibas hakkı saklı tutulsa bile söz konusu makale ve fıkraların kısaltılarak basın özetleri şeklinde alınabileceğini düzenler. Bu hüküm, basın takibi ve kamuoyunu bilgilendirme işlevini korur. Serbestlik metnin “özünü” aktarmaya yöneliktir; orijinal yazının yerine geçecek hacimde veya ayrıntıda yeni bir kopya üretme hakkı vermez.
Basın özeti, özgün metni yeniden kurmak yerine ana gelişmeyi ve yazarın temel görüşünü kısa biçimde anlatmalıdır. Uzun blok alıntılar, yazının paragraf düzenini takip eden ayrıntılı yeniden anlatım veya okuyucunun asıl kaynağa gitme ihtiyacını ortadan kaldıran kapsamlı kopyalama, özet sınırını aşar.
Özet yapılırken kaynak yükümlülüğü devam eder. Hangi gazete veya dergide, hangi tarih ve sayıda yayımlandığı ve yazarın adı belirtilmelidir. Kaynak zincirinde içerik başka bir ajans veya kaynaktan alınmışsa, m.36 o önceki kaynağın da belirtilmesini ister.
Yazı aynen veya işlenmiş şekilde alınabilir mi?
Hak açıkça saklı tutulmamış ve yazı m.36/2’deki konu şartlarını taşıyorsa kanun, başka gazete veya dergiler tarafından yazının aynen veya işlenmiş şekilde alınmasına izin verir. “İşlenmiş” kullanım; kısaltma, düzenleme veya başka bir biçime dönüştürme içerebilir. Ancak bu serbestlik, yazarın kişiliğini ve eser bütünlüğünü zedeleyen değişiklikleri meşru hâle getirmez.
FSEK m.16 uyarınca eser sahibinin izni olmadan eserde değişiklik yapılması kural olarak yasaktır; kanunun izin verdiği kullanımlarda teknik zorunlulukların gerektirdiği değişiklikler ayrı değerlendirilir. Yazarın şeref ve itibarını zedeleyen veya eserin mahiyet ve hususiyetlerini bozan değişiklikler, geniş bir lisans varmış gibi yapılamaz.
Bu nedenle yeniden yayın yapan editör, m.36’nın verdiği kullanım yetkisini metni anlamını tersine çevirecek, bağlamından koparacak veya yazarın görüşünü değiştirecek biçimde kullanmamalıdır. Serbest iktibas, kaynak eserin bütünlüğünü koruma yükümlülüğüyle birlikte uygulanır.
Kaynak nasıl gösterilmelidir?
FSEK m.36/3 ayrıntılı bir kaynak kuralı getirir. İktibas edilen gazete, dergi veya ajansın adı; içerik başka bir kaynaktan alınmışsa o kaynağın adı; tarih ve sayı; ayrıca makale sahibinin adı, müstear adı veya alameti belirtilmelidir. Bu unsurlar, m.36 serbestliğinin ayrılmaz şartıdır.
Dijital yayınlarda basılı “sayı” kavramının birebir karşılığı bulunmadığında, yayın tarihi, içerik başlığı, yazar ve doğrudan kaynak bağlantısının açıkça verilmesi kaynak zincirini görünür kılar. Basılı yayının dijital kopyası kullanılıyorsa mevcut sayı bilgisi de eklenir. Kaynak, okuyucunun asıl yayını tanımlayabileceği biçimde olmalıdır.
Kaynak göstermemek yalnız etik bir eksiklik değildir. FSEK m.67, m.36’da sayılan serbest kullanım hâllerinde yanlış, yetersiz veya hiç kaynak gösterilmemesi durumunda manevi haklara ilişkin ref ve düzeltme hükümlerini uygular. Ayrıca fiilin FSEK m.71’deki suç tiplerinin unsurlarını taşıması hâlinde ceza hukuku boyutu ayrıca incelenir.
İnternet haber siteleri bakımından kural nedir?
FSEK m.36 tarihsel olarak gazete, dergi, basın ve radyo kavramlarıyla yazılmıştır; ancak hüküm “diğer bir suretle yayılma” ifadesini de içerir. İnternet üzerinden yapılan yeniden yayınlarda içeriğin niteliği ve maddenin şartları değişmez: günlük haber ile yorum yazısı ayrılmalı, hak saklı tutma beyanı kontrol edilmeli ve kaynak eksiksiz gösterilmelidir.
Bir haber sitesinin RSS akışı, sosyal medya kartı veya arama motoru görünürlüğü, içeriğin tam metin kopyalanmasına otomatik izin vermez. Teknik olarak erişilebilir olmak ile telif hukuku bakımından yeniden kullanıma yetkili olmak farklıdır. Özellikle otomatik içerik çekme sistemleri, her kaynak için m.36 şartlarını ve yayıncının açık hak saklı tutma beyanlarını kontrol etmelidir.
SEO amacıyla başka yayınların yazılarını topluca kopyalamak m.36’nın basın özgürlüğü gerekçesiyle uyuşmaz. Aynı metnin seri biçimde çoğaltılması özgün içerik sorununa da yol açar. Haber özeti hazırlanırken özgün anlatım, sınırlı alıntı ve açık kaynak bağlantısı kullanılmalıdır.
FSEK 35 ve 37’den farkı nedir?
FSEK m.35 genel iktibas serbestisini düzenler; bir eserden belirli ölçülerde alıntının hangi şartlarla yapılacağını belirler. FSEK m.36 ise basın içerikleri için özel hükümdür ve günlük haberler ile sosyal/siyasi/ekonomik günlük mesele yazılarını konu alır. Bu nedenle basın içeriğinde önce m.36’nın özel şartları incelenir.
FSEK m.37 ise günlük olaylara bağlı haber verme sırasında fikir ve sanat eserlerinden bazı parçaların görüntü, ses veya diğer iletim araçlarına alınmasına ilişkindir. M.37’nin merkezinde haber niteliği ve bilgilendirme kapsamını aşmama şartı vardır. M.36’nın merkezinde ise haber/metin yeniden kullanımı ve basın kaynağıdır.
Bu ayrım, bir köşe yazısını yeniden yayımlamak ile bir sergi haberinde telifli eserin görüntüsünü kısa süre göstermek arasındaki farkı açıklar. İki işlem aynı maddeye dayanmaz. FSEK 35 iktibas şartları genel alıntı rejimini ayrıca açıklar.
Şartlar aşılırsa hangi haklar doğar?
M.36 şartları oluşmadan yazının tamamının kopyalanması, çoğaltma ve umuma iletim başta olmak üzere mali hak ihlali oluşturur. Hak sahibi FSEK m.66 uyarınca tecavüzün ref’ini, m.69 uyarınca tecavüzün men’ini, m.70 uyarınca tazminatı ve şartları varsa m.68 kapsamındaki özel bedel taleplerini kullanır.
Yazar adının kaldırılması, yanlış kaynak gösterilmesi veya metnin yazarın şeref ve itibarını zedeleyen biçimde değiştirilmesi manevi hak ihlalidir. M.67 kaynak ve ad düzeltme taleplerini düzenler. İhlal internette sürüyorsa tedbir ve kaldırma mekanizmaları da kullanılabilir.
Ceza sorumluluğu bakımından FSEK m.71’deki maddi ve manevi unsurların ayrıca gerçekleşmesi gerekir. Her telif uyuşmazlığı otomatik olarak suç değildir. Ceza boyutu için Telif Hakkı İhlalinin Cezası – FSEK 71 rehberimiz incelenebilir.
Yayıncı için kontrol listesi
1. İçeriğin günlük haber mi, makale/fıkra mı olduğunu belirleyin. 2. Makale/fıkra ise sosyal, siyasi veya ekonomik günlük mesele şartını kontrol edin. 3. İktibas hakkının açıkça saklı tutulup tutulmadığını inceleyin. 4. Hak saklıysa tam metin yerine gerçek bir basın özeti hazırlayın. 5. Kaynak gazete/dergi/ajans, tarih, sayı ve yazar bilgilerini ekleyin.
6. Metni değiştiriyorsanız anlamı ve yazarın manevi haklarını koruyun. 7. Başka kaynaktan aktarılmış içerikte ilk kaynağı da gösterin. 8. Otomatik içerik çekme sistemlerinde kaynak bazlı telif kontrolü kurun. 9. Tam kopyayı SEO amacıyla çoğaltmayın. 10. Uyuşmazlık varsa yayın öncesi hak zincirini belgeleyin.
Sık sorulan sorular
Günlük haber metni serbestçe alınabilir mi?
FSEK m.36/1 basın veya radyo tarafından kamuya yayılmış günlük havadis ve haberlerin serbestçe iktibasına izin verir; kaynak yükümlülüğü devam eder.
Her köşe yazısı m.36 kapsamında mı?
Hayır. İkinci fıkra yalnız sosyal, siyasi veya ekonomik günlük meselelere ilişkin makale ve fıkraları kapsar.
“Tüm hakları saklıdır” yazıyorsa tam metin alınabilir mi?
M.36/2 kapsamında iktibas hakkı açıkça saklı tutulmuşsa tam veya işlenmiş yeniden kullanım serbest değildir.
Hak saklıysa hiç kullanılamaz mı?
Kanun, yazının kısaltılarak basın özeti biçiminde alınmasına izin verir.
Kaynak vermek tam metni her durumda serbest yapar mı?
Hayır. Kaynak göstermek zorunludur ancak m.36’nın diğer şartlarının yerini tutmaz.
Yazar adını yazmak gerekir mi?
Evet. M.36 yazarın adı, müstear adı veya alametinin belirtilmesini ister.
Ajans haberi başka gazeteden alınmışsa hangi kaynak yazılır?
Gazete/dergi/ajans yanında, içerik başka kaynaktan alınmışsa o önceki kaynak da belirtilir.
İnternet haber sitesindeki yazı kopyalanabilir mi?
Teknik erişilebilirlik izin anlamına gelmez; içerik türü, hak saklı tutma ve kaynak şartları kontrol edilir.
Basın özeti ne kadar uzun olabilir?
Kanun sabit kelime sınırı koymaz; özet, orijinal yazının yerine geçen kapsamlı yeniden yayına dönüşmemelidir.
Metin değiştirilerek kullanılabilir mi?
Hak saklı değilse m.36 işlenmiş kullanıma izin verir; manevi hakları zedeleyen değişiklikler yapılamaz.
FSEK 36 ile 37 aynı mı?
Hayır. M.36 basın içeriğinin iktibasını, m.37 günlük olaylara bağlı haber verme sırasında eser parçalarının kullanımını düzenler.
Kaynak gösterilmezse ne olur?
FSEK m.67 uyarınca ad ve kaynak düzeltme/ref talepleri; şartları varsa mali ve cezai sonuçlar doğar.
Mevzuat dayanağı ve resmî kaynaklar
Bu rehber 19 Eylül 2026 itibarıyla 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun özellikle m.36 hükmü ve bağlantılı maddeler esas alınarak hazırlanmıştır.
Resmî kaynaklar: Güncel kanun metni için Mevzuat Bilgi Sistemi – 5846 sayılı FSEK ve Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü – Kanunlar sayfası esas alınmalıdır.
İlgili site içi rehberler: FSEK 35 iktibas şartları, FSEK 71 telif suçu
E-E-A-T ve uygulama notu
Basın içeriğinde telif denetimi, yalnız metnin internette bulunup bulunmadığına göre değil; m.36’daki içerik türü, güncellik, hak saklı tutma beyanı ve kaynak zinciri üzerinden yapılmalıdır. BAKIRCI & KESKİN HUKUK BÜROSU’nun bu rehberi, yayıncı ve içerik üreticilerinin tam kopya ile hukuka uygun basın özeti arasındaki sınırı doğrudan kanun maddesinden hareketle belirlemesi için hazırlanmıştır.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut uyuşmazlıkta eser, hak sahipliği, sözleşme, izin, yayın biçimi ve deliller belge üzerinden ayrıca incelenir.
Sonuç
FSEK m.36 günlük haberlerin serbest iktibasına izin verir; sosyal, siyasi veya ekonomik günlük mesele yazılarında ise açık hak saklı tutma beyanı belirleyicidir. Hak saklı değilse kanunun şartlarıyla aynen veya işlenmiş kullanım; hak saklıysa basın özeti mümkündür. Her durumda kaynak, tarih, sayı ve yazar bilgileri eksiksiz gösterilmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
