Hasta veya Engelli Kişiye Mahkeme Dışında Yemin Ettirilir mi? HMK 235 | 2026
Kısa ve net cevap: Evet. HMK m.235’e göre yemin edecek kişi hastalığı veya engelliliği nedeniyle mahkemeye gelemiyorsa hâkim, bulunduğu yerde yemin ettirir. Taraf vekilleri ve karşı taraf isterlerse işlem sırasında hazır bulunabilir.
Kural, fiziksel erişim engelinin yemin delilini ortadan kaldırmamasını sağlar. Yemin yine hâkim tarafından yürütülür; yalnız işlem yeri kişinin bulunduğu yere taşınır.
HMK m.235 ne düzenler?
HMK m.235, hastalık veya engellilik nedeniyle mahkemeye gelemeyen kişiye bulunduğu yerde yemin ettirilmesini düzenler. Madde, yerinde yemin için açık kanuni dayanak ve tarafların katılım güvencesini birlikte getirir.
Başka şehirde bulunma tek başına bu madde kapsamında değildir. Coğrafi uzaklık ve istinabe HMK m.236 ile; hastalık veya engellilik nedeniyle fiziksel gelememe ise m.235 ile değerlendirilir.
Bu maddede belirleyici şart şudur: Yerinde yemin için kişinin hastalık veya engellilik nedeniyle mahkemeye gelememesi gerekir. Yemin delilinin sonucu değişmez; yalnız kanunun belirlediği icra yöntemi uygulanır.
Yemin usulünde şu ayrım korunmalıdır: Yemini hâkim yaptırır; işlem avukata, bilirkişiye veya başka bir kişiye devredilemez. Taraf veya vekilin kolaylık tercihi, maddede açıkça yazılan koşulların yerine geçmez.
Dosyada bu nokta ayrıca tutanağa geçirilmelidir: Yemin, kişinin bulunduğu yerde yapılır ve mahkeme tutanağıyla dosyaya bağlanır. Bu nedenle işlem, kişinin gerçek iradesini mahkemeye eksiksiz aktaracak biçimde yürütülmelidir.
Hukuki dinlenilme hakkı bakımından şu sonuç çıkar: Taraf vekilleri isterlerse yerinde yemin işlemine katılabilir. Kanunun özel usulü, genel yemin hükümlerini ortadan kaldırmaz; onları tamamlar.
İşlemin geçerliliği için şu unsur atlanamaz: Karşı taraf da isterse işlem sırasında hazır bulunabilir. Bu ayrım yapılmazsa yemin konusu, yemin yeri ve iletişim yöntemi birbirine karışır.
Maddenin amacı bu noktada açıktır: m.235 yalnız icra yerini değiştirir; yemin konusu ve delil sonucu genel hükümlere tabidir. Tutanaktaki açıklık hem tarafların denetimini hem de üst derece incelemesini mümkün kılar.
Kanunun doğrudan sonucu şudur: Mahkeme yerinde yemin kararının dayanağını dosyada somutlaştırmalıdır. Mahkeme, neden bu özel yönteme başvurduğunu dosya üzerinden gösterebilmelidir.
Kanuni şartlar
Yerinde yemin istisnası, kişinin mahkemeye gelememesinin kanunda sayılan nedenle bağlantılı olmasını gerektirir.
Yemin usulünde şu ayrım korunmalıdır: Yemin teklifinin geçerli olması gerekir. Tutanaktaki açıklık hem tarafların denetimini hem de üst derece incelemesini mümkün kılar.
Dosyada bu nokta ayrıca tutanağa geçirilmelidir: Hastalık veya engellilik nedeniyle mahkemeye gelememe durumu tespit edilmelidir. Mahkeme, neden bu özel yönteme başvurduğunu dosya üzerinden gösterebilmelidir.
Hukuki dinlenilme hakkı bakımından şu sonuç çıkar: Yemin yapılacak yer ve zaman belirlenmelidir. Yemin delilinin sonucu değişmez; yalnız kanunun belirlediği icra yöntemi uygulanır.
İşlemin geçerliliği için şu unsur atlanamaz: Taraf ve vekillere katılım imkânı tanınmalıdır. Taraf veya vekilin kolaylık tercihi, maddede açıkça yazılan koşulların yerine geçmez.
Maddenin amacı bu noktada açıktır: Yemin konusu genel HMK hükümlerine uygun olmalıdır. Bu nedenle işlem, kişinin gerçek iradesini mahkemeye eksiksiz aktaracak biçimde yürütülmelidir.
Kanunun doğrudan sonucu şudur: İşlem sonucu ayrıntılı tutanağa geçirilmelidir. Kanunun özel usulü, genel yemin hükümlerini ortadan kaldırmaz; onları tamamlar.
Mahkemede uygulama sırası
Mahkeme önce gelememe nedenini değerlendirir, sonra yer ve zamanı belirleyip taraflara gerekli bildirimi yapar.
Dosyada bu nokta ayrıca tutanağa geçirilmelidir: Mahkemeye gelememe nedeni dosyaya sunulur ve hâkim tarafından değerlendirilir. Kanunun özel usulü, genel yemin hükümlerini ortadan kaldırmaz; onları tamamlar.
Hukuki dinlenilme hakkı bakımından şu sonuç çıkar: Yemin konusu önceden açıkça belirlenir. Bu ayrım yapılmazsa yemin konusu, yemin yeri ve iletişim yöntemi birbirine karışır.
İşlemin geçerliliği için şu unsur atlanamaz: Kişinin bulunduğu yer ve uygun işlem tarihi saptanır. Tutanaktaki açıklık hem tarafların denetimini hem de üst derece incelemesini mümkün kılar.
Maddenin amacı bu noktada açıktır: Karşı tarafa ve vekillere hazır bulunma imkânı sağlayacak bildirim yapılır. Mahkeme, neden bu özel yönteme başvurduğunu dosya üzerinden gösterebilmelidir.
Kanunun doğrudan sonucu şudur: Hâkim kişinin bulunduğu yerde kanuni yemin işlemini bizzat yürütür. Yemin delilinin sonucu değişmez; yalnız kanunun belirlediği icra yöntemi uygulanır.
Bu maddede belirleyici şart şudur: Beyan, katılanlar ve işlem koşulları tutanağa yazılarak dava dosyasına alınır. Taraf veya vekilin kolaylık tercihi, maddede açıkça yazılan koşulların yerine geçmez.
Hukuki sonuç
Yerinde yapılan yemin usulüne uygunsa mahkeme salonunda yapılan yeminle aynı delil sistemine tabidir.
Hukuki dinlenilme hakkı bakımından şu sonuç çıkar: Hastalık veya engellilik, yemin delilinden vazgeçilmesi sonucu doğurmaz. Taraf veya vekilin kolaylık tercihi, maddede açıkça yazılan koşulların yerine geçmez.
İşlemin geçerliliği için şu unsur atlanamaz: Hâkimin bizzat işlemi yürütmesi yemin icrasının temel güvencesidir. Bu nedenle işlem, kişinin gerçek iradesini mahkemeye eksiksiz aktaracak biçimde yürütülmelidir.
Maddenin amacı bu noktada açıktır: Karşı taraf ve vekillerin katılım imkânı çelişmeli yargılama ilkesini korur. Kanunun özel usulü, genel yemin hükümlerini ortadan kaldırmaz; onları tamamlar.
Kanunun doğrudan sonucu şudur: Tutanak, yemin beyanının nerede ve hangi şartlarda alındığını denetlenebilir kılar. Bu ayrım yapılmazsa yemin konusu, yemin yeri ve iletişim yöntemi birbirine karışır.
Bu maddede belirleyici şart şudur: m.235’teki özel yer kuralı yeminin esasa ilişkin sonucunu değiştirmez. Tutanaktaki açıklık hem tarafların denetimini hem de üst derece incelemesini mümkün kılar.
Diğer HMK hükümleriyle ilişki
m.235 diğer özel yemin icra kurallarıyla sınırları çizilerek uygulanmalıdır.
İşlemin geçerliliği için şu unsur atlanamaz: HMK m.234 iletişim yöntemini, m.235 fiziksel olarak gelemeyen kişinin yemin yerini düzenler. Mahkeme, neden bu özel yönteme başvurduğunu dosya üzerinden gösterebilmelidir.
Maddenin amacı bu noktada açıktır: HMK m.236 başka yerde bulunan kişinin yemininde istinabe ve ses-görüntü aktarımı koşullarını düzenler. Yemin delilinin sonucu değişmez; yalnız kanunun belirlediği icra yöntemi uygulanır.
Kanunun doğrudan sonucu şudur: HMK m.238 yemin beyanının tutanağa geçirilmesini tamamlar. Taraf veya vekilin kolaylık tercihi, maddede açıkça yazılan koşulların yerine geçmez.
Bu maddede belirleyici şart şudur: HMK m.225 yeminin konusunu belirler ve m.235 bunu değiştirmez. Bu nedenle işlem, kişinin gerçek iradesini mahkemeye eksiksiz aktaracak biçimde yürütülmelidir.
Sık yapılan hatalar
Maddenin amacı bu noktada açıktır: Sırf kişisel tercih veya yoğunluk nedeniyle mahkeme dışında yemin yapılması m.235 şartlarını karşılamaz. Bu ayrım yapılmazsa yemin konusu, yemin yeri ve iletişim yöntemi birbirine karışır.
Kanunun doğrudan sonucu şudur: Yemini hâkim dışında bir kişiye bırakmak kanuni usule aykırıdır. Tutanaktaki açıklık hem tarafların denetimini hem de üst derece incelemesini mümkün kılar.
Bu maddede belirleyici şart şudur: Taraflara ve vekillere katılım imkânı vermemek hukuki dinlenilme hakkını zedeler. Mahkeme, neden bu özel yönteme başvurduğunu dosya üzerinden gösterebilmelidir.
Yemin usulünde şu ayrım korunmalıdır: Yerinde yemin ile başka şehirde istinabeyi aynı kurum saymak yanlıştır. Yemin delilinin sonucu değişmez; yalnız kanunun belirlediği icra yöntemi uygulanır.
Dosyada bu nokta ayrıca tutanağa geçirilmelidir: İşlem yeri, tarih, katılanlar ve beyanı tutanağa açıkça yazmamak denetimi güçleştirir. Taraf veya vekilin kolaylık tercihi, maddede açıkça yazılan koşulların yerine geçmez.
Dosya kontrol listesi
Kanunun doğrudan sonucu şudur: Mahkemeye gelememe nedeni dosyada kanıtlı mı? Bu nedenle işlem, kişinin gerçek iradesini mahkemeye eksiksiz aktaracak biçimde yürütülmelidir.
Bu maddede belirleyici şart şudur: Neden hastalık veya engellilikle bağlantılı mı? Kanunun özel usulü, genel yemin hükümlerini ortadan kaldırmaz; onları tamamlar.
Yemin usulünde şu ayrım korunmalıdır: Yer ve tarih belirlenmiş mi? Bu ayrım yapılmazsa yemin konusu, yemin yeri ve iletişim yöntemi birbirine karışır.
Dosyada bu nokta ayrıca tutanağa geçirilmelidir: Taraf ve vekillere bildirim yapılmış mı? Tutanaktaki açıklık hem tarafların denetimini hem de üst derece incelemesini mümkün kılar.
Hukuki dinlenilme hakkı bakımından şu sonuç çıkar: Yemini hâkim bizzat yürütmüş mü? Mahkeme, neden bu özel yönteme başvurduğunu dosya üzerinden gösterebilmelidir.
İşlemin geçerliliği için şu unsur atlanamaz: Beyan ve katılanlar tutanakta mı? Yemin delilinin sonucu değişmez; yalnız kanunun belirlediği icra yöntemi uygulanır.
HMK m.235 uygulama analizi 1
Yerinde yemin için kişinin hastalık veya engellilik nedeniyle mahkemeye gelememesi gerekir. Yer ve tarih belirlenmiş mi? Bunun sonucu olarak hâkimin bizzat işlemi yürütmesi yemin icrasının temel güvencesidir. İşlemin hangi şartla, hangi yöntemle ve hangi tutanak kaydıyla yapıldığı ayrı ayrı gösterildiğinde yemin süreci denetlenebilir hale gelir. Kanunun açık koşulu yerine getirilmeden sonuç varsayıma bağlanamaz; mahkeme dosyasındaki somut kayıt esas alınır.
HMK m.235 uygulama analizi 2
Yemini hâkim yaptırır; işlem avukata, bilirkişiye veya başka bir kişiye devredilemez. Taraf ve vekillere bildirim yapılmış mı? Bunun sonucu olarak karşı taraf ve vekillerin katılım imkânı çelişmeli yargılama ilkesini korur. İşlemin hangi şartla, hangi yöntemle ve hangi tutanak kaydıyla yapıldığı ayrı ayrı gösterildiğinde yemin süreci denetlenebilir hale gelir. Kanunun açık koşulu yerine getirilmeden sonuç varsayıma bağlanamaz; mahkeme dosyasındaki somut kayıt esas alınır.
HMK m.235 uygulama analizi 3
Yemin, kişinin bulunduğu yerde yapılır ve mahkeme tutanağıyla dosyaya bağlanır. Yemini hâkim bizzat yürütmüş mü? Bunun sonucu olarak tutanak, yemin beyanının nerede ve hangi şartlarda alındığını denetlenebilir kılar. İşlemin hangi şartla, hangi yöntemle ve hangi tutanak kaydıyla yapıldığı ayrı ayrı gösterildiğinde yemin süreci denetlenebilir hale gelir. Kanunun açık koşulu yerine getirilmeden sonuç varsayıma bağlanamaz; mahkeme dosyasındaki somut kayıt esas alınır.
HMK m.235 uygulama analizi 4
Taraf vekilleri isterlerse yerinde yemin işlemine katılabilir. Beyan ve katılanlar tutanakta mı? Bunun sonucu olarak m.235’teki özel yer kuralı yeminin esasa ilişkin sonucunu değiştirmez. İşlemin hangi şartla, hangi yöntemle ve hangi tutanak kaydıyla yapıldığı ayrı ayrı gösterildiğinde yemin süreci denetlenebilir hale gelir. Kanunun açık koşulu yerine getirilmeden sonuç varsayıma bağlanamaz; mahkeme dosyasındaki somut kayıt esas alınır.
HMK m.235 uygulama analizi 5
Karşı taraf da isterse işlem sırasında hazır bulunabilir. Mahkemeye gelememe nedeni dosyada kanıtlı mı? Bunun sonucu olarak hastalık veya engellilik, yemin delilinden vazgeçilmesi sonucu doğurmaz. İşlemin hangi şartla, hangi yöntemle ve hangi tutanak kaydıyla yapıldığı ayrı ayrı gösterildiğinde yemin süreci denetlenebilir hale gelir. Kanunun açık koşulu yerine getirilmeden sonuç varsayıma bağlanamaz; mahkeme dosyasındaki somut kayıt esas alınır.
HMK m.235 uygulama analizi 6
m.235 yalnız icra yerini değiştirir; yemin konusu ve delil sonucu genel hükümlere tabidir. Neden hastalık veya engellilikle bağlantılı mı? Bunun sonucu olarak hâkimin bizzat işlemi yürütmesi yemin icrasının temel güvencesidir. İşlemin hangi şartla, hangi yöntemle ve hangi tutanak kaydıyla yapıldığı ayrı ayrı gösterildiğinde yemin süreci denetlenebilir hale gelir. Kanunun açık koşulu yerine getirilmeden sonuç varsayıma bağlanamaz; mahkeme dosyasındaki somut kayıt esas alınır.
HMK m.235 uygulama analizi 7
Mahkeme yerinde yemin kararının dayanağını dosyada somutlaştırmalıdır. Yer ve tarih belirlenmiş mi? Bunun sonucu olarak karşı taraf ve vekillerin katılım imkânı çelişmeli yargılama ilkesini korur. İşlemin hangi şartla, hangi yöntemle ve hangi tutanak kaydıyla yapıldığı ayrı ayrı gösterildiğinde yemin süreci denetlenebilir hale gelir. Kanunun açık koşulu yerine getirilmeden sonuç varsayıma bağlanamaz; mahkeme dosyasındaki somut kayıt esas alınır.
HMK m.235 uygulama analizi 8
Yerinde yemin için kişinin hastalık veya engellilik nedeniyle mahkemeye gelememesi gerekir. Taraf ve vekillere bildirim yapılmış mı? Bunun sonucu olarak tutanak, yemin beyanının nerede ve hangi şartlarda alındığını denetlenebilir kılar. İşlemin hangi şartla, hangi yöntemle ve hangi tutanak kaydıyla yapıldığı ayrı ayrı gösterildiğinde yemin süreci denetlenebilir hale gelir. Kanunun açık koşulu yerine getirilmeden sonuç varsayıma bağlanamaz; mahkeme dosyasındaki somut kayıt esas alınır.
HMK m.235 uygulama analizi 9
Yemini hâkim yaptırır; işlem avukata, bilirkişiye veya başka bir kişiye devredilemez. Yemini hâkim bizzat yürütmüş mü? Bunun sonucu olarak m.235’teki özel yer kuralı yeminin esasa ilişkin sonucunu değiştirmez. İşlemin hangi şartla, hangi yöntemle ve hangi tutanak kaydıyla yapıldığı ayrı ayrı gösterildiğinde yemin süreci denetlenebilir hale gelir. Kanunun açık koşulu yerine getirilmeden sonuç varsayıma bağlanamaz; mahkeme dosyasındaki somut kayıt esas alınır.
HMK m.235 uygulama analizi 10
Yemin, kişinin bulunduğu yerde yapılır ve mahkeme tutanağıyla dosyaya bağlanır. Beyan ve katılanlar tutanakta mı? Bunun sonucu olarak hastalık veya engellilik, yemin delilinden vazgeçilmesi sonucu doğurmaz. İşlemin hangi şartla, hangi yöntemle ve hangi tutanak kaydıyla yapıldığı ayrı ayrı gösterildiğinde yemin süreci denetlenebilir hale gelir. Kanunun açık koşulu yerine getirilmeden sonuç varsayıma bağlanamaz; mahkeme dosyasındaki somut kayıt esas alınır.
HMK m.235 uygulama analizi 11
Taraf vekilleri isterlerse yerinde yemin işlemine katılabilir. Mahkemeye gelememe nedeni dosyada kanıtlı mı? Bunun sonucu olarak hâkimin bizzat işlemi yürütmesi yemin icrasının temel güvencesidir. İşlemin hangi şartla, hangi yöntemle ve hangi tutanak kaydıyla yapıldığı ayrı ayrı gösterildiğinde yemin süreci denetlenebilir hale gelir. Kanunun açık koşulu yerine getirilmeden sonuç varsayıma bağlanamaz; mahkeme dosyasındaki somut kayıt esas alınır.
HMK m.235 uygulama analizi 12
Karşı taraf da isterse işlem sırasında hazır bulunabilir. Neden hastalık veya engellilikle bağlantılı mı? Bunun sonucu olarak karşı taraf ve vekillerin katılım imkânı çelişmeli yargılama ilkesini korur. İşlemin hangi şartla, hangi yöntemle ve hangi tutanak kaydıyla yapıldığı ayrı ayrı gösterildiğinde yemin süreci denetlenebilir hale gelir. Kanunun açık koşulu yerine getirilmeden sonuç varsayıma bağlanamaz; mahkeme dosyasındaki somut kayıt esas alınır.
HMK m.235 uygulama analizi 13
m.235 yalnız icra yerini değiştirir; yemin konusu ve delil sonucu genel hükümlere tabidir. Yer ve tarih belirlenmiş mi? Bunun sonucu olarak tutanak, yemin beyanının nerede ve hangi şartlarda alındığını denetlenebilir kılar. İşlemin hangi şartla, hangi yöntemle ve hangi tutanak kaydıyla yapıldığı ayrı ayrı gösterildiğinde yemin süreci denetlenebilir hale gelir. Kanunun açık koşulu yerine getirilmeden sonuç varsayıma bağlanamaz; mahkeme dosyasındaki somut kayıt esas alınır.
HMK m.235 uygulama analizi 14
Mahkeme yerinde yemin kararının dayanağını dosyada somutlaştırmalıdır. Taraf ve vekillere bildirim yapılmış mı? Bunun sonucu olarak m.235’teki özel yer kuralı yeminin esasa ilişkin sonucunu değiştirmez. İşlemin hangi şartla, hangi yöntemle ve hangi tutanak kaydıyla yapıldığı ayrı ayrı gösterildiğinde yemin süreci denetlenebilir hale gelir. Kanunun açık koşulu yerine getirilmeden sonuç varsayıma bağlanamaz; mahkeme dosyasındaki somut kayıt esas alınır.
Resmî kaynaklar ve site içi bağlantılar
Kanun metni için Adalet Bakanlığı – 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu esas alınmalıdır. Yemin işlemi, teklif ve icra tarihindeki yürürlük metnine göre uygulanır.
Sık sorulan sorular
Hasta kişi mahkemeye gitmeden yemin edebilir mi?
Mahkemeye gelemiyorsa hâkim bulunduğu yerde yemin ettirir.
Yemini kim yaptırır?
Hâkim.
Avukat işlemde bulunabilir mi?
Evet. Taraf vekilleri hazır bulunabilir.
Karşı taraf katılabilir mi?
Evet. İsterse hazır bulunabilir.
Yerinde yemin daha düşük delil değerinde midir?
Hayır. Usulüne uygun yapılırsa sonuç değişmez.
Her sağlık sorunu yeterli midir?
Ölçüt, hastalık veya engellilik nedeniyle mahkemeye gelememektir.
Başka şehirde bulunmak HMK 235 midir?
Tek başına hayır; o durum m.236 ile değerlendirilir.
İşlem tutanağa geçirilir mi?
Evet. Beyan ve işlem koşulları tutanağa yazılır.
HMK m.235 erişilebilir yargılama güvencesidir. Kanuni şart gerçekleştiğinde çözüm yeminden vazgeçmek değil, hâkimin kişinin bulunduğu yerde usulüne uygun yemin işlemini gerçekleştirmesidir.
Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
