Türkiye ETS Diğer Emisyon Ticaret Sistemleriyle Bağlanabilir mi? Yönetmelik m.26 | 2026
Kısa ve net cevap: Evet. 27 Ağustos 2026 tarihli Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliğinin 26. maddesi, Türkiye ETS ile diğer emisyon ticaret sistemleri arasında tahsisatların karşılıklı tanınmasını sağlayacak anlaşmalar yapılmasına ve tahsisat ticaretine yönelik sistemler arasında elektronik bağlantı kurulmasına açıkça izin verir. Ancak m.26 tek başına AB ETS veya başka bir yabancı sistem tahsisatını bugün Türkiye ETS’de geçerli hâle getirmez. Karşılıklı tanıma için ayrıca anlaşma ve Başkanlıkça çıkarılacak uygulama hükümleri gerekir.
Türkiye ETS’nin Diğer Sistemlerle Bağlanmasının Hukuki Dayanağı Nedir?
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği 27 Ağustos 2026 tarihli ve 33353 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Yönetmeliğin 26. maddesi iki ayrı hukuki yetki kurar. Birincisi, Türkiye ETS ile başka emisyon ticaret sistemleri arasında tahsisatların karşılıklı tanınmasını sağlayacak anlaşmalar yapılabilmesidir. İkincisi, tahsisat ticaretine yönelik olarak sistemler arasında elektronik bağlantı kurulabilmesidir. Maddenin ikinci fıkrası ise uygulamanın ayrıntılarının İklim Değişikliği Başkanlığınca çıkarılacak usul ve esaslarla belirleneceğini düzenler.
Bu yapı önemlidir; çünkü m.26 bir “doğrudan tanıma” hükmü değil, bir bağlantı kurma yetkisi hükmüdür. Kanuni ve düzenleyici zemin hazırdır fakat hangi yabancı sistemle, hangi tarihten itibaren, hangi tahsisat türleri bakımından ve hangi teknik kurallarla bağlantı kurulacağı ayrı işlem ve düzenlemelerle belirlenmelidir. Bu nedenle şirketlerin yabancı piyasalarda tuttukları karbon araçlarını, sırf m.26 yayımlandı diye Türkiye ETS teslim yükümlülüğünde kullanılabilir varlık olarak kayda almaları hukuken doğru değildir.
Yönetmeliğin 22. maddesi Türkiye ETS’de tahsisatların ihracı, piyasaya sunulması, elde bulundurulması, transferi, teslimi, iptali, ilgası ve itfasının Piyasa İşletmecisi tarafından işletilen İşlem Kayıt Sistemi üzerinden yürütüleceğini düzenler. M.26’daki uluslararası bağlantı, bu ulusal kayıt altyapısının yabancı sistemle kontrollü biçimde konuşabilmesine imkân veren ayrı bir katmandır. Sistemin bağlantılı hâle gelmesi, kayıt ve teslim işlemlerinin izlenebilirlik şartını ortadan kaldırmaz.
Tahsisatların Karşılıklı Tanınması Ne Demektir?
Karşılıklı tanıma, iki emisyon ticaret sisteminin belirli tahsisatları birbirlerinin mevzuatında kabul edilebilir araç olarak tanımasına yönelik hukuki düzenektir. Buradaki temel kavram “karşılıklılık”tır. Bir yabancı sistem tahsisatının Türkiye’de kabul edilmesi, bağlantının şartlarına göre Türkiye tahsisatının da karşı tarafta tanınmasını içerebilir. Bunun kapsamı, yapılacak anlaşmanın metniyle belirlenir.
Karşılıklı tanıma her karbon aracını kapsamaz. Emisyon tahsisatı ile gönüllü karbon kredisi aynı hukuki varlık değildir. Yönetmeliğin 25. maddesi Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde gerçekleşen projelerden elde edilen karbon kredilerinin, Karbon Piyasası Kurulunun belirlediği oranı aşmamak üzere denkleştirmede kullanılabilmesini ayrıca düzenler. M.26 ise emisyon ticaret sistemleri arasında tahsisatların karşılıklı tanınmasına ilişkindir. Şirket muhasebesi, sözleşmeleri ve uyum sistemi bu iki aracı birbirine karıştırmamalıdır.
Karşılıklı tanıma anlaşmasında tahsisatın dönemi, geçerlilik yılı, seri veya kayıt bilgileri, bankacılık imkânı, teslim dönemi, iptal ve itfa yöntemi, piyasa bozucu davranışların takibi ve sınır ötesi transferin hangi anda kesinleşeceği gibi konuların açıklığa kavuşturulması gerekir. Yönetmelik m.26 bunların ayrıntısını yazmaz; uygulama hükümlerini Başkanlığın usul ve esaslarına bırakır.
Bugün AB ETS Tahsisatı Türkiye ETS’de Kullanılabilir mi?
Hayır; mevcut m.26 metni tek başına böyle bir sonuç doğurmaz. Yönetmelik, diğer sistemlerle anlaşma yapılabileceğini ve elektronik bağlantı kurulabileceğini düzenlemiştir. Bir yabancı tahsisatın Türkiye ETS’de teslim edilebilir hâle gelmesi için o sistemle bağlantının hukuken kurulmuş ve uygulama kurallarının ilan edilmiş olması gerekir. Aynı şekilde Türkiye ETS tahsisatının yabancı sistemde kullanılabilirliği de karşı tarafın hukukuna ve yapılacak bağlantı anlaşmasına bağlıdır.
Bu ayrım finansal planlama açısından kritiktir. Örneğin bir şirket, gelecekte uluslararası bağlantı ihtimali bulunduğu gerekçesiyle yabancı tahsisat satın alıp bunu mevcut Türkiye ETS yükümlülüğünün otomatik karşılığı sayamaz. Yönetmeliğin 16. maddesindeki teslim yükümlülüğü, geçerli Türkiye ETS kuralları çerçevesinde zamanında yerine getirilmelidir. Gelecekteki bağlantı ihtimali, bugünkü teslim süresini askıya almaz.
Aynı nedenle sözleşmelerde “AB ETS fiyatı”, “EU allowance”, “karbon kredisi” ve “Türkiye ETS tahsisatı” ifadeleri birbirinin yerine kullanılmamalıdır. Tarafların hangi hukuki varlığı referans aldığı, fiyat formülünün hangi piyasaya bağlandığı ve teslim riskini kimin üstlendiği açıkça yazılmalıdır.
Elektronik Sistemler Arasında Bağlantı Nasıl Çalışabilir?
Yönetmeliğin m.26/1 hükmü, tahsisat ticaretine yönelik sistemler arasında elektronik bağlantı kurulabileceğini açıkça belirtir. Türkiye tarafında temel altyapı İşlem Kayıt Sistemidir. Yönetmeliğin 22. maddesine göre hesaplar her tesis için işletme adına açılır; tahsisatların yaşam döngüsündeki temel işlemler bu sistem üzerinden takip edilir. Uluslararası bağlantı kurulması hâlinde sınır ötesi hareketlerin de kayıtlarda izlenebilir olması gerekir.
Elektronik bağlantının hukukî önemi yalnız teknik veri alışverişi değildir. Tahsisatın hangi hesaptan çıktığı, hangi hesaba geçtiği, iki sistemde aynı varlığın iki kez kullanılıp kullanılmadığı, iptal veya itfanın nerede gerçekleştiği ve teslim yükümlülüğünün hangi sistemde kapanmış sayıldığı kayıt düzeniyle kanıtlanır. “Çifte sayım” veya aynı tahsisatın iki yükümlülük için kullanılması ihtimali, bağlantılı piyasalarda özellikle önlenmesi gereken risklerden biridir.
Şirketlerin kendi ERP veya karbon yönetim yazılımlarındaki kayıtlar resmî İşlem Kayıt Sisteminin yerine geçmez. İç sistemler uyum ve raporlama amacıyla kullanılabilir; hukuken geçerli tahsisat hareketi, mevzuat ve Piyasa İşletmecisi kurallarına göre resmî sistemde gerçekleşmelidir.
Bağlantı Anlaşmasında Hangi Hukuki Başlıklar Açıkça Düzenlenmelidir?
Yönetmelik m.26 bağlantı için çerçeveyi kurar; fakat somut bağlantının güvenli işlemesi için anlaşma ve ikincil düzenlemelerde ayrıntılı kurallar gerekir. İlk olarak hangi tahsisat sınıflarının tanınacağı belirlenmelidir. Her sistem farklı dönem, vintage, ücretsiz tahsis, açık artırma tahsisatı veya özel geçiş araçları kullanabilir. Bir tahsisatın karşı sistemde kabul edilmesi için yalnız “karbon tahsisatı” adını taşıması yeterli değildir; tanınan ürün kodu ve dönem açık olmalıdır.
İkinci olarak transferin kesinleşme anı belirlenmelidir. Tahsisat Türkiye hesabından çıktığı anda mı, yabancı sicile kaydedildiğinde mi yoksa iki sicil karşılıklı teyit verdiğinde mi devir tamamlanmış sayılacaktır? Bu soru; mülkiyet, karşı taraf riski ve teslim borcunun ifası bakımından önem taşır. Üçüncü olarak teknik hata veya sistem kesintisi hâlinde işlemin geri alınması, askıya alınması ve kayıtların düzeltilmesi yöntemi düzenlenmelidir.
Dördüncü olarak çifte sayım ve mükerrer teslim engellenmelidir. Bir tahsisatın Türkiye’de teslim edilip aynı zamanda yabancı sistemde kullanılmasına izin verilmesi çevresel bütünlüğü bozar. Bağlantı protokolü iptal, itfa ve teslim olaylarını iki sistemde eşzamanlı veya doğrulanabilir şekilde kaydetmelidir. Beşinci olarak piyasa gözetimi düzenlenmelidir. Sınır ötesi manipülasyon, içeriden öğrenilen bilgi, yapay fiyat veya bağlantılı hesaplar üzerinden yapılan işlemlerde hangi otoritenin hangi veriye erişeceği açık olmalıdır.
Altıncı olarak kişisel ve ticari verilerin paylaşım rejimi belirlenmelidir. Siciller; hesap sahibi, yetkili kişi, işlem zamanı ve miktar gibi veriler taşır. Bu bilgilerin hangi hukuki dayanakla, hangi amaçla ve ne kadar süreyle karşı sisteme aktarılacağı düzenlenmelidir. Yedinci olarak yaptırım ve uyuşmazlık yöntemi kurulmalıdır. Hatalı transfer, yetkisiz hesap erişimi veya yanlış teslim sonucunda hangi idari makamın karar vereceği ve itiraz yolunun ne olduğu öngörülebilir olmalıdır.
Sekizinci olarak bağlantının sona ermesi ihtimali ele alınmalıdır. İki sistem arasındaki anlaşma askıya alınır veya feshedilirse daha önce transfer edilmiş tahsisatların statüsü, açık işlemler ve yaklaşan teslim dönemleri korunmalıdır. Şirket açısından en riskli durum, bir tahsisatın satın alındığı tarihte geçerli iken teslim gününde tanınmaz hâle gelmesidir. Geçiş hükümleri bu nedenle bağlantı anlaşmasının temel parçasıdır.
AB ETS Bağlantısı ile CBAM Aynı Şey mi?
Hayır. Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi ile Türkiye ETS arasında m.26 kapsamında gelecekte kurulabilecek bir bağlantı, sınırda karbon düzenlemesi olan CBAM ile aynı mekanizma değildir. ETS, tesis seviyesinde emisyon üst sınırı ve tahsisat piyasası üzerine kuruludur. CBAM ise belirli ürünlerin AB’ye ithalatında gömülü emisyonları esas alan ayrı bir sınırda karbon düzenlemesidir.
Bir Türk üreticinin Türkiye ETS’ye tabi olması, CBAM kapsamındaki ihracat yükümlülüklerini otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Benzer şekilde CBAM için emisyon verisi hesaplanması, Türkiye ETS tahsisat teslim borcunu yerine getirmez. Bununla birlikte iki sistemde kullanılan doğrulanmış emisyon verilerinin, mevzuat izin verdiği ölçüde şirketin veri yönetimi açısından birbirini desteklemesi mümkündür. Hukuki yükümlülükler ise ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Uluslararası bağlantı kurulması hâlinde karbon maliyetlerinin birbirine yaklaşması, fiyat sinyallerinin etkilenmesi veya tahsisat likiditesinin değişmesi ekonomik sonuç doğurabilir. Ancak şirketin hukuki uyum planı ekonomik tahminler üzerine değil yayımlanmış mevzuat, Kurul kararları ve Piyasa İşletmecisi kuralları üzerine kurulmalıdır.
Bağlantı Kurulması Tahsisat Teslim Yükümlülüğünü Nasıl Etkiler?
Yönetmeliğin 16. maddesi, işletmelerin teslim yükümlülüğünü yükümlülük yılının Kasım ayının son iş gününe kadar yerine getirmesini öngörür. M.26 bu süreyi değiştiren bir madde değildir. Bir bağlantı anlaşması yürürlüğe girdiğinde, hangi yabancı tahsisatın teslimde kabul edileceği ve bunun İşlem Kayıt Sisteminde nasıl gösterileceği özel kurallarla belirlenebilir; bu kurallar ilan edilmedikçe ulusal teslim sistemi uygulanmaya devam eder.
Faaliyetin sona ermesi, tasfiye veya konkordato gibi durumların teslim yükümlülüğünü ortadan kaldırmadığı da Yönetmeliğin 16. maddesinde açıkça düzenlenmiştir. Aynı mantık uluslararası bağlantı beklentisi için de geçerlidir: gelecekte başka piyasalardan tahsisat edinme imkânı doğabilecek olması, mevcut borcu ertelemez.
Şirketler teslim tarihinden önce tahsisat pozisyonlarını, doğrulanmış emisyon miktarlarını, ücretsiz tahsisatlarını ve satın alınması gereken açığı birlikte kontrol etmelidir. Yabancı araçlar yalnız açık bir tanıma düzenlemesi varsa bu hesaplamaya dahil edilmelidir.
Uluslararası Karbon Bağlantısı Ticari Sözleşmeleri Nasıl Etkiler?
Enerji, çelik, çimento, kimya, lojistik ve uzun vadeli tedarik sözleşmelerinde karbon maliyetinin hangi tarafa ait olacağı giderek daha önemli hâle gelmektedir. Sözleşme “karbon bedeli alıcıya aittir” gibi tek cümleyle bırakıldığında, hangi sistemdeki hangi maliyetin kastedildiği tartışma çıkarabilir. Türkiye ETS tahsisatı, yabancı ETS tahsisatı, CBAM maliyeti ve gönüllü karbon kredisi ayrı kalemler olarak tanımlanmalıdır.
Bir fiyat ayarlama maddesi yabancı ETS fiyat endeksine bağlanacaksa referans piyasa, para birimi, fiyatın alınacağı tarih, olağanüstü piyasa kapanması ve sistem bağlantısının değişmesi hâlinde uygulanacak yedek formül yazılmalıdır. Türkiye ETS ile yabancı sistem bağlantısının kurulması veya sona ermesi de uzun süreli sözleşmelerde “mevzuat değişikliği” maddesi kapsamında ele alınabilir.
Tahsisatın fizikî bir mal gibi teslim edilmediği, kayıt sistemi hesabına elektronik transferle devredildiği unutulmamalıdır. Sözleşmede devir anı, hesap bilgileri, transfer masrafları, işlemin reddedilmesi ve karşı tarafın mevzuata uygun hesap sahibi olmaması hâlinde sonuç açık olmalıdır.
Şirketler İçin 2026 Uyum Kontrol Listesi
Birinci olarak, şirket hangi tesislerinin Türkiye ETS’ye tabi olduğunu ve hangi İşlem Kayıt Sistemi hesaplarının açılacağını belirlemelidir. İkinci olarak, elindeki karbon araçlarını hukuki türlerine göre ayırmalıdır: Türkiye tahsisatı, yabancı ETS tahsisatı ve karbon kredisi aynı envanter satırında tutulmamalıdır. Üçüncü olarak, Yönetmelik m.26 kapsamında ilan edilmiş somut bir uluslararası bağlantı anlaşması bulunup bulunmadığı yalnız resmî kaynaklardan kontrol edilmelidir.
Dördüncü olarak, bağlantı yoksa yabancı tahsisatlar Türkiye teslim açığının karşılığı gibi raporlanmamalıdır. Beşinci olarak, karbon bağlantılı ticari sözleşmelerde kullanılan tanımlar ve fiyat endeksleri gözden geçirilmelidir. Altıncı olarak, finans ve sürdürülebilirlik ekiplerinin tuttuğu kayıtlarla hukuk ve uyum ekibinin kullandığı kavramlar eşleştirilmelidir.
Yedinci olarak, sınır ötesi tahsisat transferi ileride mümkün hâle gelirse kara para aklamanın önlenmesi, yaptırım listeleri, hesap yetkilileri, piyasa bozucu davranışlar ve veri güvenliği kuralları birlikte incelenmelidir. Sekizinci olarak, değişikliklerin Kurul kararları ve Başkanlık usul-esaslarıyla gelebileceği dikkate alınarak düzenleyici takip sorumlusu belirlenmelidir.
Mersin’deki Sanayi ve İhracatçı Şirketler Açısından Neden Önemli?
Mersin’de liman, kimya, enerji, metal, gıda ve lojistik zincirleri birlikte çalışır. ETS kapsamındaki bir sanayi tesisi bakımından tahsisat maliyeti yalnız çevre uyum gideri değildir; tedarik fiyatı, ihracat sözleşmesi ve yatırım kararlarına da yansıyabilir. Uluslararası bağlantı kurulması durumunda yabancı piyasa fiyatları ve tahsisat hareketleri Mersin’deki üretici ve ihracatçıların sözleşmelerinde daha görünür hâle gelebilir.
Buna rağmen coğrafi konum tek başına m.26’nın uygulanmasını değiştirmez. Yönetmelik Türkiye genelinde uygulanır. Mersin merkezli bir şirketin başka ildeki tesisinin hesabı da tesis bazında değerlendirilir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin’dedir; Türkiye genelindeki hukuki süreçler görev, yetki ve temsil kuralları çerçevesinde Mersin’den koordine edilebilir.
Kanuni Dayanak ve Resmî Kaynak
Ana hüküm: Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği m.26. İlgili hükümler: m.16 (tahsisat teslimi), m.22 (İşlem Kayıt Sistemi), m.25 (denkleştirme). Yönetmelik 27 Ağustos 2026 tarihli ve 33353 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
27 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete · Türkiye ETS kapsam rehberi · ETS İşlem Kayıt Sistemi rehberi · ETS karbon kredisiyle denkleştirme rehberi.
Sık Sorulan Sorular
1. Türkiye ETS şu anda AB ETS’ye otomatik bağlı mı?
Hayır. Yönetmelik m.26 bağlantı için hukuki imkân tanır; somut karşılıklı tanıma için ayrıca anlaşma ve uygulama hükümleri gerekir.
2. AB ETS tahsisatımı Türkiye’de teslim edebilir miyim?
M.26 tek başına buna izin vermez. Yabancı tahsisatın kabulü için ilgili sistemle yürürlüğe girmiş bağlantı ve tanıma kuralları bulunmalıdır.
3. Karbon kredisi ile yabancı ETS tahsisatı aynı şey mi?
Hayır. Karbon kredilerinin Türkiye ETS’de denkleştirme amacıyla kullanılması Yönetmelik m.25’te, tahsisatların sistemler arası tanınması ise m.26’da düzenlenir.
4. Sistemler arası elektronik bağlantının amacı nedir?
Tahsisat transferlerinin kayıtlı, izlenebilir ve iki sistem arasında teknik olarak yönetilebilir biçimde yürütülmesini sağlamaktır.
5. Bağlantı kurulursa Kasım ayındaki teslim süresi kalkar mı?
Hayır. Yönetmelik m.26 teslim tarihini kaldırmaz; teslim yükümlülüğü m.16’ya göre devam eder.
6. CBAM ile ETS bağlantısı aynı düzenleme mi?
Hayır. CBAM sınırda karbon düzenlemesidir; ETS ise tesis emisyonlarına bağlı tahsisat piyasasıdır.
7. Uluslararası bağlantı fiyatları etkileyebilir mi?
Bağlantının kapsamı ve piyasa koşulları fiyat oluşumunu etkileyebilir; ancak şirket uyum hesabını yalnız yürürlükteki hukuki kurallara göre yapmalıdır.
8. Yabancı tahsisatı bilançoda Türkiye ETS yükümlülüğünün karşılığı sayabilir miyim?
Hukuki tanıma kurulmadan yabancı tahsisatın Türkiye ETS teslim yükümlülüğünü karşılayacağı varsayılmamalıdır. Muhasebe uygulaması ayrıca ilgili finansal raporlama kurallarına göre değerlendirilir.
9. Anlaşmayı kim uygulayacak?
Yönetmelik m.26/2, uygulama hükümlerinin İklim Değişikliği Başkanlığınca çıkarılacak usul ve esaslarla belirleneceğini düzenler.
10. Şirketler bugün ne yapmalı?
Mevcut Türkiye ETS yükümlülüklerini ulusal kurallara göre yerine getirmeli, yabancı karbon araçlarını ayrı izlemeli ve m.26 kapsamında çıkacak resmî düzenlemeleri takip etmelidir.
Hukuki İnceleme ve Yazar
Bu içerik, 27 Ağustos 2026 tarihli Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliğinin 16, 22, 25 ve özellikle 26. maddesi esas alınarak hazırlanmıştır. Metin genel hukuki bilgilendirmedir; somut işletmede tesis kapsamı, tahsisat hesabı ve sözleşme belgeleri ayrıca incelenir.
Yazar: Av. Halil Bakırcı — Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Mersin.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
