Bilirkişi Görevlendirme Kararında Neler Yazmalı? HMK 273 | 2026

Kısa ve net cevap: Mahkeme, tarafların görüşünü de alarak inceleme konusunu bütün sınırlarıyla açıkça belirlemeli, bilirkişinin cevaplayacağı soruları ve rapor süresini görevlendirme kararına yazmalıdır.

HMK 273 Ne Düzenliyor?

HMK 273 bilirkişi görevlendirme kararının üç zorunlu unsurunu sayar: inceleme konusunun bütün sınırlarıyla ve açıkça belirlenmesi, bilirkişinin cevaplaması gereken sorular ve raporun verilme süresi. Ayrıca bilirkişiye teslim edilen şeyler dizi pusulasına bağlanır ve gerekiyorsa mühürlü olarak verilir; bu teslim tutanakta gösterilir.

273. madde bilirkişilik sürecinin belirli bir halkasını düzenler. Hüküm, yalnız başlığı üzerinden değil HMK 266–287 arasındaki bütün sistem içinde okunmalıdır. Teknik bilgi ihtiyacının varlığı, bilirkişinin seçimi, görev sınırı, süre, raporun içeriği, tebligat ve hâkimin serbest değerlendirmesi farklı maddelerde ayrı ayrı düzenlenmiştir. Bu ayrım kanunun her aşamaya farklı işlev yüklediğini gösterir.

Maddenin Zorunlu Unsurları

1. 1. unsur: Tarafların görüşü alınır.
2. 2. unsur: İnceleme konusu bütün sınırlarıyla açıkça belirlenir.
3. 3. unsur: Bilirkişinin cevaplayacağı sorular tek tek gösterilir.
4. 4. unsur: Raporun verilme süresi yazılır.
5. 5. unsur: İncelenecek şeyler dizi pusulasına bağlanır.
6. 6. unsur: Gerekirse materyal mühürlenir ve teslim tutanakta gösterilir.

1. Tarafların görüşü alınır.

Tarafların görüşü alınır. bilirkişi görevlendirme kararının zorunlu içeriği bakımından bu nokta dosyada açık ve denetlenebilir olmalıdır. Mahkeme ile bilirkişinin görev alanları birbirinden ayrıldığı için her usul adımı kendi hukuki dayanağıyla yürütülür. Taraflar da itiraz veya talepte bulunurken soyut bir eleştiri yerine bu unsurun hangi işlemde eksik kaldığını göstermelidir. Böylece rapor veya ilgili bilirkişi işlemi teknik içeriği kadar hazırlanış usulü yönünden de sağlıklı biçimde değerlendirilir.

2. İnceleme konusu bütün sınırlarıyla açıkça belirlenir.

İnceleme konusu bütün sınırlarıyla açıkça belirlenir. bilirkişi görevlendirme kararının zorunlu içeriği bakımından bu nokta dosyada açık ve denetlenebilir olmalıdır. Mahkeme ile bilirkişinin görev alanları birbirinden ayrıldığı için her usul adımı kendi hukuki dayanağıyla yürütülür. Taraflar da itiraz veya talepte bulunurken soyut bir eleştiri yerine bu unsurun hangi işlemde eksik kaldığını göstermelidir. Böylece rapor veya ilgili bilirkişi işlemi teknik içeriği kadar hazırlanış usulü yönünden de sağlıklı biçimde değerlendirilir.

3. Bilirkişinin cevaplayacağı sorular tek tek gösterilir.

Bilirkişinin cevaplayacağı sorular tek tek gösterilir. bilirkişi görevlendirme kararının zorunlu içeriği bakımından bu nokta dosyada açık ve denetlenebilir olmalıdır. Mahkeme ile bilirkişinin görev alanları birbirinden ayrıldığı için her usul adımı kendi hukuki dayanağıyla yürütülür. Taraflar da itiraz veya talepte bulunurken soyut bir eleştiri yerine bu unsurun hangi işlemde eksik kaldığını göstermelidir. Böylece rapor veya ilgili bilirkişi işlemi teknik içeriği kadar hazırlanış usulü yönünden de sağlıklı biçimde değerlendirilir.

4. Raporun verilme süresi yazılır.

Raporun verilme süresi yazılır. bilirkişi görevlendirme kararının zorunlu içeriği bakımından bu nokta dosyada açık ve denetlenebilir olmalıdır. Mahkeme ile bilirkişinin görev alanları birbirinden ayrıldığı için her usul adımı kendi hukuki dayanağıyla yürütülür. Taraflar da itiraz veya talepte bulunurken soyut bir eleştiri yerine bu unsurun hangi işlemde eksik kaldığını göstermelidir. Böylece rapor veya ilgili bilirkişi işlemi teknik içeriği kadar hazırlanış usulü yönünden de sağlıklı biçimde değerlendirilir.

5. İncelenecek şeyler dizi pusulasına bağlanır.

İncelenecek şeyler dizi pusulasına bağlanır. bilirkişi görevlendirme kararının zorunlu içeriği bakımından bu nokta dosyada açık ve denetlenebilir olmalıdır. Mahkeme ile bilirkişinin görev alanları birbirinden ayrıldığı için her usul adımı kendi hukuki dayanağıyla yürütülür. Taraflar da itiraz veya talepte bulunurken soyut bir eleştiri yerine bu unsurun hangi işlemde eksik kaldığını göstermelidir. Böylece rapor veya ilgili bilirkişi işlemi teknik içeriği kadar hazırlanış usulü yönünden de sağlıklı biçimde değerlendirilir.

6. Gerekirse materyal mühürlenir ve teslim tutanakta gösterilir.

Gerekirse materyal mühürlenir ve teslim tutanakta gösterilir. bilirkişi görevlendirme kararının zorunlu içeriği bakımından bu nokta dosyada açık ve denetlenebilir olmalıdır. Mahkeme ile bilirkişinin görev alanları birbirinden ayrıldığı için her usul adımı kendi hukuki dayanağıyla yürütülür. Taraflar da itiraz veya talepte bulunurken soyut bir eleştiri yerine bu unsurun hangi işlemde eksik kaldığını göstermelidir. Böylece rapor veya ilgili bilirkişi işlemi teknik içeriği kadar hazırlanış usulü yönünden de sağlıklı biçimde değerlendirilir.

Mahkeme Bu Hükmü Nasıl Uygular?

Mahkeme tarafların görüşünü aldıktan sonra teknik sorunu hukuki sorudan ayırmalı, her soruyu uzmanlık alanıyla eşleştirmeli ve teslim edilen materyali kayıt altına almalıdır.

Mahkeme ilgili işlemi ara karar, görevlendirme yazısı, tutanak veya tebligatla dosyada görünür hâle getirmelidir. Bilirkişilikte usulün yazılı ve izlenebilir olması önemlidir; çünkü sonraki aşamalarda raporun hangi görevle, hangi materyalle ve hangi süre içinde hazırlandığı ancak bu kayıtlar üzerinden denetlenebilir.

Taraflar Açısından Pratik Sonuç

Taraflar görevlendirme aşamasında soruların teknik kapsamını, eksik inceleme başlıklarını ve teslim edilecek belgeleri somut biçimde bildirmelidir.

Tarafın yapması gereken, rapor geldikten sonra yalnız sonuç bölümüne bakmak değildir. Görevlendirmenin başlangıcından itibaren seçilen uzmanlık alanı, soru seti, süre, bilirkişiye teslim edilen belgeler, raporun tarihi ve tebliğ gibi aşamalar kronolojik olarak kontrol edilmelidir. İtiraz varsa hangi kanuni unsurla bağlantılı olduğu açıkça belirtilmelidir.

Maddenin Sınırı

Görevlendirme kararı “dosyanın incelenerek rapor verilmesi” gibi sınırsız bir talimat olmamalıdır. Bilirkişi mahkemenin hukuki değerlendirme görevini üstlenemez; sorular yalnız özel veya teknik bilgi gerektiren vakıalara yönelmelidir.

Bu sınır, bilirkişinin hâkim yerine geçmesini önler. Bilirkişi teknik olguyu açıklayabilir fakat hukuki sorumluluğu, talebin kabul veya reddini, normun yorumunu ve hükmün sonucunu belirleyemez. Mahkeme teknik bulguyu diğer delillerle birlikte değerlendirip kendi hukuki gerekçesini kurar.

Süre ve Bildirim Rejimi

Rapor süresi görevlendirme kararında gösterilir. Bu sürenin üst sınırı HMK 274’e göre kural olarak üç ay; basit yargılama usulünde iki aydır. Uzatma da yine HMK 274 şartlarına göre değerlendirilir.

Bir süre öngörülmüşse başlangıç anı, uzatma imkânı ve sürenin hangi işlem için getirildiği ayrı ayrı kontrol edilmelidir. Bir maddede yer alan gün veya ay sayısı başka bir bilirkişilik işlemine otomatik uygulanmaz. Özellikle HMK 272, 274, 275 ve 281 farklı başlangıç noktaları ve farklı işlevler içermektedir.

Kurala Uyulmamasının Etkisi

Konu, sorular ve süre açık kurulmadığında bilirkişinin neyi incelemesi gerektiği belirsizleşir; bu durum eksik veya görev dışı rapor riskini artırır ve ek rapor/yeni inceleme ihtiyacı doğurabilir.

Usul eksikliğinin sonucu belirlenirken kanunun açık yaptırımı varsa önce o hüküm uygulanır. Kanunun doğrudan yaptırım öngörmediği hâllerde eksikliğin bilirkişilik işleminin sağlıklı yürütülmesine etkisi, tamamlatma veya yeni inceleme gibi ilgili araçlar çerçevesinde değerlendirilir. Başka bir maddenin yaptırımı varsayımla bu maddeye taşınmamalıdır.

İlgili Maddelerle Sistematik Bağlantı

HMK 266 bilirkişiye başvurunun teknik bilgi eşiğini; 268 seçimi; 272 tarafsızlık ve ret rejimini; 273 görev sınırını; 274 rapor süresini; 275 erken bildirimleri; 276 şahsen ifayı; 277 gizliliği; 278 mahkeme gözetimini; 279 raporun içeriğini; 280 tebliği; 281 rapora karşı talepleri; 282 ise hâkimin serbest değerlendirmesini düzenler. 273. madde bu zincirde bilirkişi görevlendirme kararının zorunlu içeriği işlevini üstlenir.

Uygulamada Kaçınılması Gereken Hatalar

Dosyanın tamamını bilirkişiye devreden genel ara karar, rapor süresini yazmamak ve hukuki sonuç soran ifadeler kullanmak en temel hatalardır.

Eski kanun metnine veya kaynağı belirsiz özetlere dayanmak da önemli bir risktir. Bilirkişilik hükümleri farklı tarihlerde değiştirildiğinden yürürlükteki metin Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden doğrulanmalıdır. Liste, tarife veya ikincil düzenleme kullanılıyorsa güncel tarih ve resmî kaynak ayrıca kontrol edilmelidir.

Dosya Kontrol Listesi

1. Tarafların görüşü alınır.
2. İnceleme konusu bütün sınırlarıyla açıkça belirlenir.
3. Bilirkişinin cevaplayacağı sorular tek tek gösterilir.
4. Raporun verilme süresi yazılır.
5. İncelenecek şeyler dizi pusulasına bağlanır.
6. Gerekirse materyal mühürlenir ve teslim tutanakta gösterilir.
7. İlgili ara karar veya tutanak dosyada açık mı?
8. Tarafların beyan ve itiraz hakkı korunmuş mu?
9. Hukuki değerlendirme mahkemede bırakılmış mı?

Resmî Kaynaklar

Mevzuat Bilgi Sistemi – 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Adalet Bakanlığı Bilirkişilik Daire Başkanlığı güncel kontrol için resmî kaynaklardır.

Site İçinde İlgili Rehberler

• Bilirkişi görevlendirmesinde konu ve sınırlar
• Bilirkişinin bağımsızlık yükümlülüğü
• Bilirkişi taraflardan menfaat kabul edebilir mi?
• Bilirkişilik başvurusu nereye yapılır?

Sık Sorulan Sorular

HMK 273: Temel kural nedir?

Mahkeme, tarafların görüşünü de alarak inceleme konusunu bütün sınırlarıyla açıkça belirlemeli, bilirkişinin cevaplayacağı soruları ve rapor süresini görevlendirme kararına yazmalıdır. Bu cevap bilirkişi görevlendirme kararının zorunlu içeriği başlığıyla sınırlıdır; bağlantılı maddelerdeki görev, süre ve itiraz hükümleri ayrıca uygulanır.

HMK 273: Mahkemenin rolü nedir?

Mahkeme tarafların görüşünü aldıktan sonra teknik sorunu hukuki sorudan ayırmalı, her soruyu uzmanlık alanıyla eşleştirmeli ve teslim edilen materyali kayıt altına almalıdır. Bu cevap bilirkişi görevlendirme kararının zorunlu içeriği başlığıyla sınırlıdır; bağlantılı maddelerdeki görev, süre ve itiraz hükümleri ayrıca uygulanır.

HMK 273: Taraf neyi kontrol etmeli?

Taraflar görevlendirme aşamasında soruların teknik kapsamını, eksik inceleme başlıklarını ve teslim edilecek belgeleri somut biçimde bildirmelidir. Bu cevap bilirkişi görevlendirme kararının zorunlu içeriği başlığıyla sınırlıdır; bağlantılı maddelerdeki görev, süre ve itiraz hükümleri ayrıca uygulanır.

HMK 273: Maddenin sınırı nedir?

Görevlendirme kararı “dosyanın incelenerek rapor verilmesi” gibi sınırsız bir talimat olmamalıdır. Bilirkişi mahkemenin hukuki değerlendirme görevini üstlenemez; sorular yalnız özel veya teknik bilgi gerektiren vakıalara yönelmelidir. Bu cevap bilirkişi görevlendirme kararının zorunlu içeriği başlığıyla sınırlıdır; bağlantılı maddelerdeki görev, süre ve itiraz hükümleri ayrıca uygulanır.

HMK 273: Süre nasıl işler?

Rapor süresi görevlendirme kararında gösterilir. Bu sürenin üst sınırı HMK 274’e göre kural olarak üç ay; basit yargılama usulünde iki aydır. Uzatma da yine HMK 274 şartlarına göre değerlendirilir. Bu cevap bilirkişi görevlendirme kararının zorunlu içeriği başlığıyla sınırlıdır; bağlantılı maddelerdeki görev, süre ve itiraz hükümleri ayrıca uygulanır.

HMK 273: Kurala aykırılık ne doğurur?

Konu, sorular ve süre açık kurulmadığında bilirkişinin neyi incelemesi gerektiği belirsizleşir; bu durum eksik veya görev dışı rapor riskini artırır ve ek rapor/yeni inceleme ihtiyacı doğurabilir. Bu cevap bilirkişi görevlendirme kararının zorunlu içeriği başlığıyla sınırlıdır; bağlantılı maddelerdeki görev, süre ve itiraz hükümleri ayrıca uygulanır.

HMK 273: Bilirkişi hukuki değerlendirme yapabilir mi?

Hayır. HMK 279/4 uyarınca bilirkişi yalnız özel veya teknik bilgi gerektiren hususlarda açıklama yapabilir; hâkime ait hukuki nitelendirme ve değerlendirmeyi üstlenemez. Bu cevap bilirkişi görevlendirme kararının zorunlu içeriği başlığıyla sınırlıdır; bağlantılı maddelerdeki görev, süre ve itiraz hükümleri ayrıca uygulanır.

HMK 273: Hâkim raporla bağlı mı?

Hayır. HMK 282 uyarınca hâkim bilirkişi görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir. Bu cevap bilirkişi görevlendirme kararının zorunlu içeriği başlığıyla sınırlıdır; bağlantılı maddelerdeki görev, süre ve itiraz hükümleri ayrıca uygulanır.

HMK 273: Güncel metin nereden kontrol edilir?

Mevzuat Bilgi Sistemi içindeki 6100 sayılı Kanun ve Adalet Bakanlığı Bilirkişilik Daire Başkanlığının resmî kaynakları esas alınmalıdır. Bu cevap bilirkişi görevlendirme kararının zorunlu içeriği başlığıyla sınırlıdır; bağlantılı maddelerdeki görev, süre ve itiraz hükümleri ayrıca uygulanır.

Sonuç

Mahkeme, tarafların görüşünü de alarak inceleme konusunu bütün sınırlarıyla açıkça belirlemeli, bilirkişinin cevaplayacağı soruları ve rapor süresini görevlendirme kararına yazmalıdır. Görevlendirme kararı “dosyanın incelenerek rapor verilmesi” gibi sınırsız bir talimat olmamalıdır. Bilirkişi mahkemenin hukuki değerlendirme görevini üstlenemez; sorular yalnız özel veya teknik bilgi gerektiren vakıalara yönelmelidir. Dosyada kanuni unsurun hangi işlemle karşılandığı açıkça tespit edildiğinde bilirkişilik süreci hem taraflar hem mahkeme bakımından daha denetlenebilir hâle gelir.

HMK 273 İçin Ayrıntılı Dosya İncelemesi

HMK 273 bilirkişi görevlendirme kararının üç zorunlu unsurunu sayar: inceleme konusunun bütün sınırlarıyla ve açıkça belirlenmesi, bilirkişinin cevaplaması gereken sorular ve raporun verilme süresi. Ayrıca bilirkişiye teslim edilen şeyler dizi pusulasına bağlanır ve gerekiyorsa mühürlü olarak verilir; bu teslim tutanakta gösterilir. Bu kuralın uygulandığı bir dosyada inceleme yalnız sonuç raporuna indirgenmemelidir. Mahkeme tarafların görüşünü aldıktan sonra teknik sorunu hukuki sorudan ayırmalı, her soruyu uzmanlık alanıyla eşleştirmeli ve teslim edilen materyali kayıt altına almalıdır. Taraflar görevlendirme aşamasında soruların teknik kapsamını, eksik inceleme başlıklarını ve teslim edilecek belgeleri somut biçimde bildirmelidir. Rapor süresi görevlendirme kararında gösterilir. Bu sürenin üst sınırı HMK 274’e göre kural olarak üç ay; basit yargılama usulünde iki aydır. Uzatma da yine HMK 274 şartlarına göre değerlendirilir. Konu, sorular ve süre açık kurulmadığında bilirkişinin neyi incelemesi gerektiği belirsizleşir; bu durum eksik veya görev dışı rapor riskini artırır ve ek rapor/yeni inceleme ihtiyacı doğurabilir. Bu dört başlık kronolojik olarak karşılaştırıldığında bilirkişi görevlendirme kararının zorunlu içeriği bakımından kanunun aradığı usulün yerine getirilip getirilmediği anlaşılır. Teknik süreçte görev alanı, tarafsızlık, süre ve tebligat gibi başka maddeler devreye giriyorsa her biri kendi şartıyla uygulanır; bir hükmün şartı başka bir hükme varsayımla taşınmaz.

HMK 273 İçin Ayrıntılı Dosya İncelemesi

HMK 273 bilirkişi görevlendirme kararının üç zorunlu unsurunu sayar: inceleme konusunun bütün sınırlarıyla ve açıkça belirlenmesi, bilirkişinin cevaplaması gereken sorular ve raporun verilme süresi. Ayrıca bilirkişiye teslim edilen şeyler dizi pusulasına bağlanır ve gerekiyorsa mühürlü olarak verilir; bu teslim tutanakta gösterilir. Bu kuralın uygulandığı bir dosyada inceleme yalnız sonuç raporuna indirgenmemelidir. Mahkeme tarafların görüşünü aldıktan sonra teknik sorunu hukuki sorudan ayırmalı, her soruyu uzmanlık alanıyla eşleştirmeli ve teslim edilen materyali kayıt altına almalıdır. Taraflar görevlendirme aşamasında soruların teknik kapsamını, eksik inceleme başlıklarını ve teslim edilecek belgeleri somut biçimde bildirmelidir. Rapor süresi görevlendirme kararında gösterilir. Bu sürenin üst sınırı HMK 274’e göre kural olarak üç ay; basit yargılama usulünde iki aydır. Uzatma da yine HMK 274 şartlarına göre değerlendirilir. Konu, sorular ve süre açık kurulmadığında bilirkişinin neyi incelemesi gerektiği belirsizleşir; bu durum eksik veya görev dışı rapor riskini artırır ve ek rapor/yeni inceleme ihtiyacı doğurabilir. Bu dört başlık kronolojik olarak karşılaştırıldığında bilirkişi görevlendirme kararının zorunlu içeriği bakımından kanunun aradığı usulün yerine getirilip getirilmediği anlaşılır. Teknik süreçte görev alanı, tarafsızlık, süre ve tebligat gibi başka maddeler devreye giriyorsa her biri kendi şartıyla uygulanır; bir hükmün şartı başka bir hükme varsayımla taşınmaz.

HMK 273 İçin Ayrıntılı Dosya İncelemesi

HMK 273 bilirkişi görevlendirme kararının üç zorunlu unsurunu sayar: inceleme konusunun bütün sınırlarıyla ve açıkça belirlenmesi, bilirkişinin cevaplaması gereken sorular ve raporun verilme süresi. Ayrıca bilirkişiye teslim edilen şeyler dizi pusulasına bağlanır ve gerekiyorsa mühürlü olarak verilir; bu teslim tutanakta gösterilir. Bu kuralın uygulandığı bir dosyada inceleme yalnız sonuç raporuna indirgenmemelidir. Mahkeme tarafların görüşünü aldıktan sonra teknik sorunu hukuki sorudan ayırmalı, her soruyu uzmanlık alanıyla eşleştirmeli ve teslim edilen materyali kayıt altına almalıdır. Taraflar görevlendirme aşamasında soruların teknik kapsamını, eksik inceleme başlıklarını ve teslim edilecek belgeleri somut biçimde bildirmelidir. Rapor süresi görevlendirme kararında gösterilir. Bu sürenin üst sınırı HMK 274’e göre kural olarak üç ay; basit yargılama usulünde iki aydır. Uzatma da yine HMK 274 şartlarına göre değerlendirilir. Konu, sorular ve süre açık kurulmadığında bilirkişinin neyi incelemesi gerektiği belirsizleşir; bu durum eksik veya görev dışı rapor riskini artırır ve ek rapor/yeni inceleme ihtiyacı doğurabilir. Bu dört başlık kronolojik olarak karşılaştırıldığında bilirkişi görevlendirme kararının zorunlu içeriği bakımından kanunun aradığı usulün yerine getirilip getirilmediği anlaşılır. Teknik süreçte görev alanı, tarafsızlık, süre ve tebligat gibi başka maddeler devreye giriyorsa her biri kendi şartıyla uygulanır; bir hükmün şartı başka bir hükme varsayımla taşınmaz.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →