Hâkim Kararı İmzalamadan Ölür veya İmzalayamazsa Ne Olur? HMK 299 | 2026
Kısa ve net cevap: Hüküm sonucu tefhim edildikten sonra gerekçeli karar imzalanmadan hâkim ölür veya herhangi bir nedenle imzalayamayacak hâle gelirse yeni hâkim, tefhim edilen hükme uygun gerekçeli kararı bizzat yazarak imzalar. Toplu mahkemede hüküm diğer hâkimlerce imzalanır; başkan veya en kıdemli hâkim, diğer hâkimin imza edememe sebebini hükmün altına yazarak imzalar.
HMK 299 Ne Düzenliyor?
HMK 299, hüküm sonucu tefhim edildikten sonra kararı veren hâkimin ölmesi veya herhangi bir nedenle gerekçeli kararı yazamayacak durumda bulunması hâlindeki çözümü düzenler. Yeni hâkim, tefhim edilmiş hüküm sonucuna uygun olarak gerekçeli kararı yazar ve imzalar. Toplu mahkemelerde böyle bir durum gerçekleşirse hüküm diğer hâkimler tarafından imzalanır; başkan veya en kıdemli hâkim, diğer hâkimin imza edememesinin sebebini hükmün altına yazarak imzalar.
Hüküm, yalnız mahkemenin vardığı sonucu değil bu sonucun hangi usulle oluşturulduğunu ve hangi içerikle taraflara bildirildiğini de kapsayan bir yargısal işlemdir. HMK 294–306 bu süreci aşama aşama düzenler.
Kanuni Unsurlar
1. Önceden hüküm sonucu tefhim edilmiş olmalıdır.
Önceden hüküm sonucu tefhim edilmiş olmalıdır. hâkimin gerekçeli kararı yazamaması veya imzalayamaması bakımından kararın şekli ve denetlenebilirliği için önemlidir. Dosyada hüküm, tutanak, imza veya tebligat kayıtları incelenirken bu unsur ayrı ayrı kontrol edilmelidir. HMK’nın açık metni, uygulamadaki alışkanlığın önünde gelir.
2. Kararı verecek hâkim sonradan yazma/imza engeliyle karşılaşmalıdır.
Kararı verecek hâkim sonradan yazma/imza engeliyle karşılaşmalıdır. hâkimin gerekçeli kararı yazamaması veya imzalayamaması bakımından kararın şekli ve denetlenebilirliği için önemlidir. Dosyada hüküm, tutanak, imza veya tebligat kayıtları incelenirken bu unsur ayrı ayrı kontrol edilmelidir. HMK’nın açık metni, uygulamadaki alışkanlığın önünde gelir.
3. Yeni hâkim tefhim edilen sonuca bağlı kalır.
Yeni hâkim tefhim edilen sonuca bağlı kalır. hâkimin gerekçeli kararı yazamaması veya imzalayamaması bakımından kararın şekli ve denetlenebilirliği için önemlidir. Dosyada hüküm, tutanak, imza veya tebligat kayıtları incelenirken bu unsur ayrı ayrı kontrol edilmelidir. HMK’nın açık metni, uygulamadaki alışkanlığın önünde gelir.
4. Yeni hâkim gerekçeyi bu sonuçla uyumlu yazar ve imzalar.
Yeni hâkim gerekçeyi bu sonuçla uyumlu yazar ve imzalar. hâkimin gerekçeli kararı yazamaması veya imzalayamaması bakımından kararın şekli ve denetlenebilirliği için önemlidir. Dosyada hüküm, tutanak, imza veya tebligat kayıtları incelenirken bu unsur ayrı ayrı kontrol edilmelidir. HMK’nın açık metni, uygulamadaki alışkanlığın önünde gelir.
5. Toplu mahkemede hüküm diğer hâkimler tarafından imzalanır.
Toplu mahkemede hüküm diğer hâkimler tarafından imzalanır. hâkimin gerekçeli kararı yazamaması veya imzalayamaması bakımından kararın şekli ve denetlenebilirliği için önemlidir. Dosyada hüküm, tutanak, imza veya tebligat kayıtları incelenirken bu unsur ayrı ayrı kontrol edilmelidir. HMK’nın açık metni, uygulamadaki alışkanlığın önünde gelir.
6. Başkan veya en kıdemli hâkim, imza edememe sebebini hükmün altına yazarak imzalar.
Başkan veya en kıdemli hâkim, imza edememe sebebini hükmün altına yazarak imzalar. hâkimin gerekçeli kararı yazamaması veya imzalayamaması bakımından kararın şekli ve denetlenebilirliği için önemlidir. Dosyada hüküm, tutanak, imza veya tebligat kayıtları incelenirken bu unsur ayrı ayrı kontrol edilmelidir. HMK’nın açık metni, uygulamadaki alışkanlığın önünde gelir.
Mahkemenin Rolü
Tek hâkimli mahkemede yeni hâkim tefhim edilmiş sonuca uygun gerekçeli kararı bizzat yazar ve imzalar. Toplu mahkemede ise diğer hâkimler hükmü imzalar; başkan veya en kıdemli hâkim imza edememe sebebini hükmün altına yazarak imzalar.
Karar metninin açık, tutarlı ve infaza elverişli olması mahkemenin sorumluluğundadır. Karar yazımı, tefhim edilmiş sonucu değiştirme aracı değil, bu sonucu gerekçelendirme ve usulen tamamlamadır.
Tarafların Kontrolü
Taraf tefhim edilen sonuç ile sonradan yazılan gerekçeli kararın uyumunu ve imza/engel açıklamasını kontrol etmelidir.
Taraflar hüküm sonucu, gerekçe, imza, tefhim, tebliğ ve kanun yolu bilgilerini ayrı ayrı kontrol etmelidir. Her eksikliğin çözümü aynı değildir; yazım hatası, belirsizlik ve unutulan talep farklı HMK maddelerine tabidir.
Maddenin Sınırı
HMK 299 yeni hâkime uyuşmazlığı yeniden karara bağlama yetkisi vermez; görevi tefhim edilmiş hüküm sonucuna uygun gerekçeli kararı tamamlamaktır.
Bu sınır kararın sonradan içerik değiştirmesine karşı güvence sağlar. Açık maddi hata ile hukuki değerlendirme değişikliği birbirine karıştırılmamalıdır.
Süre
Maddede özel gün veya ay süresi yoktur. Gerekçeli kararın yazımına ilişkin HMK 294 ve sonuç-gerekçe uyumuna ilişkin HMK 298 kuralları birlikte dikkate alınır.
Süre varsa başlangıç olayı açık metne göre belirlenir. Hüküm yazım süresi ile kanun yolu süresi farklı usul kurumlarıdır.
Kurala Aykırılığın Etkisi
Hâkimin sonradan ölmesi veya imza engeli, tefhim edilmiş hüküm sonucunu hükümsüz bırakmaz; kanun gerekçeli kararın kim tarafından ve nasıl tamamlanacağını belirler.
Kararın denetlenebilirliği ve icra kabiliyeti için hüküm unsurlarının dosyada eksiksiz ve birbiriyle uyumlu olması gerekir. Somut ihlalin sonucu ilgili kanun yolu veya düzeltme mekanizması içinde değerlendirilir.
HMK Sistematiği
HMK 294 hükmün verilmesini, 295 müzakere ve tefhimi, 296 oy düzenini, 297 zorunlu içeriği, 298 yazım ve sonuçla uyumu, 299 imza engelini, 300 hükmün aslının saklanmasını, 301–302 ilam ve nüshaları düzenler.
Uygulamada Hatalar
Yeni hâkimin tefhim edilmiş sonucu yeniden değerlendirebileceğini veya imza eksikliğinin açıklanmadan bırakılabileceğini düşünmek yanlıştır.
Dosya Kontrol Listesi
- Önceden hüküm sonucu tefhim edilmiş olmalıdır.
- Kararı verecek hâkim sonradan yazma/imza engeliyle karşılaşmalıdır.
- Yeni hâkim tefhim edilen sonuca bağlı kalır.
- Yeni hâkim gerekçeyi bu sonuçla uyumlu yazar ve imzalar.
- Toplu mahkemede hüküm diğer hâkimler tarafından imzalanır.
- Başkan veya en kıdemli hâkim, imza edememe sebebini hükmün altına yazarak imzalar.
- Tefhim edilen sonuçla gerekçe uyumlu mu?
- İmzalar ve tarih tamam mı?
- Kanun yolu bilgisi doğru mu?
Resmî Kaynak
Mevzuat Bilgi Sistemi – 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu esas alınmalıdır.
Site İçinde İlgili Rehberler
- Cevap dilekçesi eksikliği ve bir haftalık süre
- Islah nedir? HMK 176–182
- Ticari defterler mahkemede delil olur mu?
- Resmî senedin ispat gücü
Sık Sorulan Sorular
HMK 299: Temel kural nedir?
Hüküm sonucu tefhim edildikten sonra gerekçeli karar imzalanmadan hâkim ölür veya herhangi bir nedenle imzalayamayacak hâle gelirse yeni hâkim, tefhim edilen hükme uygun gerekçeli kararı bizzat yazarak imzalar. Toplu mahkemede hüküm diğer hâkimlerce imzalanır; başkan veya en kıdemli hâkim, diğer hâkimin imza edememe sebebini hükmün altına yazarak imzalar. Bağlantılı hüküm varsa kendi özel şartıyla uygulanır.
HMK 299: Süre nedir?
Maddede özel gün veya ay süresi yoktur. Gerekçeli kararın yazımına ilişkin HMK 294 ve sonuç-gerekçe uyumuna ilişkin HMK 298 kuralları birlikte dikkate alınır. Bağlantılı hüküm varsa kendi özel şartıyla uygulanır.
HMK 299: Mahkeme ne yapmalıdır?
Tek hâkimli mahkemede yeni hâkim tefhim edilmiş sonuca uygun gerekçeli kararı bizzat yazar ve imzalar. Toplu mahkemede ise diğer hâkimler hükmü imzalar; başkan veya en kıdemli hâkim imza edememe sebebini hükmün altına yazarak imzalar. Bağlantılı hüküm varsa kendi özel şartıyla uygulanır.
HMK 299: Taraf neyi kontrol eder?
Taraf tefhim edilen sonuç ile sonradan yazılan gerekçeli kararın uyumunu ve imza/engel açıklamasını kontrol etmelidir. Bağlantılı hüküm varsa kendi özel şartıyla uygulanır.
HMK 299: Sınır nedir?
HMK 299 yeni hâkime uyuşmazlığı yeniden karara bağlama yetkisi vermez; görevi tefhim edilmiş hüküm sonucuna uygun gerekçeli kararı tamamlamaktır. Bağlantılı hüküm varsa kendi özel şartıyla uygulanır.
HMK 299: Aykırılık ne doğurur?
Hâkimin sonradan ölmesi veya imza engeli, tefhim edilmiş hüküm sonucunu hükümsüz bırakmaz; kanun gerekçeli kararın kim tarafından ve nasıl tamamlanacağını belirler. Bağlantılı hüküm varsa kendi özel şartıyla uygulanır.
HMK 299: Hüküm sonucu neden önemlidir?
Hüküm sonucu taraflara tanınan hak ve yükümlülükleri açıklar; kararın icrası ve kanun yolu denetimi bakımından temel bölümdür. Bağlantılı hüküm varsa kendi özel şartıyla uygulanır.
HMK 299: Gerekçe hüküm sonucunu değiştirebilir mi?
Hayır. HMK 298 uyarınca gerekçeli karar tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamaz. Bağlantılı hüküm varsa kendi özel şartıyla uygulanır.
HMK 299: Kaynak nerede?
Mevzuat Bilgi Sistemi içindeki güncel 6100 sayılı Kanun esas alınmalıdır. Bağlantılı hüküm varsa kendi özel şartıyla uygulanır.
Sonuç
Hüküm sonucu tefhim edildikten sonra gerekçeli karar imzalanmadan hâkim ölür veya herhangi bir nedenle imzalayamayacak hâle gelirse yeni hâkim, tefhim edilen hükme uygun gerekçeli kararı bizzat yazarak imzalar. Toplu mahkemede hüküm diğer hâkimlerce imzalanır; başkan veya en kıdemli hâkim, diğer hâkimin imza edememe sebebini hükmün altına yazarak imzalar. HMK 299 yeni hâkime uyuşmazlığı yeniden karara bağlama yetkisi vermez; görevi tefhim edilmiş hüküm sonucuna uygun gerekçeli kararı tamamlamaktır.
HMK 299 İçin Ayrıntılı Karar Kontrolü
HMK 299, hüküm sonucu tefhim edildikten sonra kararı veren hâkimin ölmesi veya herhangi bir nedenle gerekçeli kararı yazamayacak durumda bulunması hâlindeki çözümü düzenler. Yeni hâkim, tefhim edilmiş hüküm sonucuna uygun olarak gerekçeli kararı yazar ve imzalar. Toplu mahkemelerde böyle bir durum gerçekleşirse hüküm diğer hâkimler tarafından imzalanır; başkan veya en kıdemli hâkim, diğer hâkimin imza edememesinin sebebini hükmün altına yazarak imzalar. Tek hâkimli mahkemede yeni hâkim tefhim edilmiş sonuca uygun gerekçeli kararı bizzat yazar ve imzalar. Toplu mahkemede ise diğer hâkimler hükmü imzalar; başkan veya en kıdemli hâkim imza edememe sebebini hükmün altına yazarak imzalar. Taraf tefhim edilen sonuç ile sonradan yazılan gerekçeli kararın uyumunu ve imza/engel açıklamasını kontrol etmelidir. Maddede özel gün veya ay süresi yoktur. Gerekçeli kararın yazımına ilişkin HMK 294 ve sonuç-gerekçe uyumuna ilişkin HMK 298 kuralları birlikte dikkate alınır. Hâkimin sonradan ölmesi veya imza engeli, tefhim edilmiş hüküm sonucunu hükümsüz bırakmaz; kanun gerekçeli kararın kim tarafından ve nasıl tamamlanacağını belirler. Bu başlıklar hüküm ve duruşma kayıtlarıyla karşılaştırıldığında hâkimin gerekçeli kararı yazamaması veya imzalayamaması bakımından kanuna uygunluk görülebilir. Açık hüküm, gerekçe ve imza düzeni kanun yolu denetiminin temelini oluşturur.
HMK 299 İçin Ayrıntılı Karar Kontrolü
HMK 299, hüküm sonucu tefhim edildikten sonra kararı veren hâkimin ölmesi veya herhangi bir nedenle gerekçeli kararı yazamayacak durumda bulunması hâlindeki çözümü düzenler. Yeni hâkim, tefhim edilmiş hüküm sonucuna uygun olarak gerekçeli kararı yazar ve imzalar. Toplu mahkemelerde böyle bir durum gerçekleşirse hüküm diğer hâkimler tarafından imzalanır; başkan veya en kıdemli hâkim, diğer hâkimin imza edememesinin sebebini hükmün altına yazarak imzalar. Tek hâkimli mahkemede yeni hâkim tefhim edilmiş sonuca uygun gerekçeli kararı bizzat yazar ve imzalar. Toplu mahkemede ise diğer hâkimler hükmü imzalar; başkan veya en kıdemli hâkim imza edememe sebebini hükmün altına yazarak imzalar. Taraf tefhim edilen sonuç ile sonradan yazılan gerekçeli kararın uyumunu ve imza/engel açıklamasını kontrol etmelidir. Maddede özel gün veya ay süresi yoktur. Gerekçeli kararın yazımına ilişkin HMK 294 ve sonuç-gerekçe uyumuna ilişkin HMK 298 kuralları birlikte dikkate alınır. Hâkimin sonradan ölmesi veya imza engeli, tefhim edilmiş hüküm sonucunu hükümsüz bırakmaz; kanun gerekçeli kararın kim tarafından ve nasıl tamamlanacağını belirler. Bu başlıklar hüküm ve duruşma kayıtlarıyla karşılaştırıldığında hâkimin gerekçeli kararı yazamaması veya imzalayamaması bakımından kanuna uygunluk görülebilir. Açık hüküm, gerekçe ve imza düzeni kanun yolu denetiminin temelini oluşturur.
HMK 299 İçin Ayrıntılı Karar Kontrolü
HMK 299, hüküm sonucu tefhim edildikten sonra kararı veren hâkimin ölmesi veya herhangi bir nedenle gerekçeli kararı yazamayacak durumda bulunması hâlindeki çözümü düzenler. Yeni hâkim, tefhim edilmiş hüküm sonucuna uygun olarak gerekçeli kararı yazar ve imzalar. Toplu mahkemelerde böyle bir durum gerçekleşirse hüküm diğer hâkimler tarafından imzalanır; başkan veya en kıdemli hâkim, diğer hâkimin imza edememesinin sebebini hükmün altına yazarak imzalar. Tek hâkimli mahkemede yeni hâkim tefhim edilmiş sonuca uygun gerekçeli kararı bizzat yazar ve imzalar. Toplu mahkemede ise diğer hâkimler hükmü imzalar; başkan veya en kıdemli hâkim imza edememe sebebini hükmün altına yazarak imzalar. Taraf tefhim edilen sonuç ile sonradan yazılan gerekçeli kararın uyumunu ve imza/engel açıklamasını kontrol etmelidir. Maddede özel gün veya ay süresi yoktur. Gerekçeli kararın yazımına ilişkin HMK 294 ve sonuç-gerekçe uyumuna ilişkin HMK 298 kuralları birlikte dikkate alınır. Hâkimin sonradan ölmesi veya imza engeli, tefhim edilmiş hüküm sonucunu hükümsüz bırakmaz; kanun gerekçeli kararın kim tarafından ve nasıl tamamlanacağını belirler. Bu başlıklar hüküm ve duruşma kayıtlarıyla karşılaştırıldığında hâkimin gerekçeli kararı yazamaması veya imzalayamaması bakımından kanuna uygunluk görülebilir. Açık hüküm, gerekçe ve imza düzeni kanun yolu denetiminin temelini oluşturur.
HMK 299 İçin Ayrıntılı Karar Kontrolü
HMK 299, hüküm sonucu tefhim edildikten sonra kararı veren hâkimin ölmesi veya herhangi bir nedenle gerekçeli kararı yazamayacak durumda bulunması hâlindeki çözümü düzenler. Yeni hâkim, tefhim edilmiş hüküm sonucuna uygun olarak gerekçeli kararı yazar ve imzalar. Toplu mahkemelerde böyle bir durum gerçekleşirse hüküm diğer hâkimler tarafından imzalanır; başkan veya en kıdemli hâkim, diğer hâkimin imza edememesinin sebebini hükmün altına yazarak imzalar. Tek hâkimli mahkemede yeni hâkim tefhim edilmiş sonuca uygun gerekçeli kararı bizzat yazar ve imzalar. Toplu mahkemede ise diğer hâkimler hükmü imzalar; başkan veya en kıdemli hâkim imza edememe sebebini hükmün altına yazarak imzalar. Taraf tefhim edilen sonuç ile sonradan yazılan gerekçeli kararın uyumunu ve imza/engel açıklamasını kontrol etmelidir. Maddede özel gün veya ay süresi yoktur. Gerekçeli kararın yazımına ilişkin HMK 294 ve sonuç-gerekçe uyumuna ilişkin HMK 298 kuralları birlikte dikkate alınır. Hâkimin sonradan ölmesi veya imza engeli, tefhim edilmiş hüküm sonucunu hükümsüz bırakmaz; kanun gerekçeli kararın kim tarafından ve nasıl tamamlanacağını belirler. Bu başlıklar hüküm ve duruşma kayıtlarıyla karşılaştırıldığında hâkimin gerekçeli kararı yazamaması veya imzalayamaması bakımından kanuna uygunluk görülebilir. Açık hüküm, gerekçe ve imza düzeni kanun yolu denetiminin temelini oluşturur.
HMK 299 İçin Ayrıntılı Karar Kontrolü
HMK 299, hüküm sonucu tefhim edildikten sonra kararı veren hâkimin ölmesi veya herhangi bir nedenle gerekçeli kararı yazamayacak durumda bulunması hâlindeki çözümü düzenler. Yeni hâkim, tefhim edilmiş hüküm sonucuna uygun olarak gerekçeli kararı yazar ve imzalar. Toplu mahkemelerde böyle bir durum gerçekleşirse hüküm diğer hâkimler tarafından imzalanır; başkan veya en kıdemli hâkim, diğer hâkimin imza edememesinin sebebini hükmün altına yazarak imzalar. Tek hâkimli mahkemede yeni hâkim tefhim edilmiş sonuca uygun gerekçeli kararı bizzat yazar ve imzalar. Toplu mahkemede ise diğer hâkimler hükmü imzalar; başkan veya en kıdemli hâkim imza edememe sebebini hükmün altına yazarak imzalar. Taraf tefhim edilen sonuç ile sonradan yazılan gerekçeli kararın uyumunu ve imza/engel açıklamasını kontrol etmelidir. Maddede özel gün veya ay süresi yoktur. Gerekçeli kararın yazımına ilişkin HMK 294 ve sonuç-gerekçe uyumuna ilişkin HMK 298 kuralları birlikte dikkate alınır. Hâkimin sonradan ölmesi veya imza engeli, tefhim edilmiş hüküm sonucunu hükümsüz bırakmaz; kanun gerekçeli kararın kim tarafından ve nasıl tamamlanacağını belirler. Bu başlıklar hüküm ve duruşma kayıtlarıyla karşılaştırıldığında hâkimin gerekçeli kararı yazamaması veya imzalayamaması bakımından kanuna uygunluk görülebilir. Açık hüküm, gerekçe ve imza düzeni kanun yolu denetiminin temelini oluşturur.
HMK 299 İçin Ayrıntılı Karar Kontrolü
HMK 299, hüküm sonucu tefhim edildikten sonra kararı veren hâkimin ölmesi veya herhangi bir nedenle gerekçeli kararı yazamayacak durumda bulunması hâlindeki çözümü düzenler. Yeni hâkim, tefhim edilmiş hüküm sonucuna uygun olarak gerekçeli kararı yazar ve imzalar. Toplu mahkemelerde böyle bir durum gerçekleşirse hüküm diğer hâkimler tarafından imzalanır; başkan veya en kıdemli hâkim, diğer hâkimin imza edememesinin sebebini hükmün altına yazarak imzalar. Tek hâkimli mahkemede yeni hâkim tefhim edilmiş sonuca uygun gerekçeli kararı bizzat yazar ve imzalar. Toplu mahkemede ise diğer hâkimler hükmü imzalar; başkan veya en kıdemli hâkim imza edememe sebebini hükmün altına yazarak imzalar. Taraf tefhim edilen sonuç ile sonradan yazılan gerekçeli kararın uyumunu ve imza/engel açıklamasını kontrol etmelidir. Maddede özel gün veya ay süresi yoktur. Gerekçeli kararın yazımına ilişkin HMK 294 ve sonuç-gerekçe uyumuna ilişkin HMK 298 kuralları birlikte dikkate alınır. Hâkimin sonradan ölmesi veya imza engeli, tefhim edilmiş hüküm sonucunu hükümsüz bırakmaz; kanun gerekçeli kararın kim tarafından ve nasıl tamamlanacağını belirler. Bu başlıklar hüküm ve duruşma kayıtlarıyla karşılaştırıldığında hâkimin gerekçeli kararı yazamaması veya imzalayamaması bakımından kanuna uygunluk görülebilir. Açık hüküm, gerekçe ve imza düzeni kanun yolu denetiminin temelini oluşturur.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
