Cevap Dilekçesinde Eksiklik Varsa Ne Olur? HMK m.130 ve 1 Haftalık Kesin Süre | 2026

HMK m.130 Neyi Düzenler?

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, yazılı yargılama usulünde davalının cevap dilekçesinin hem süresini hem de içeriğini ayrıntılı biçimde düzenler. HMK m.127 cevap süresini, HMK m.129 cevap dilekçesinde bulunması gereken unsurları, HMK m.130 ise bu unsurların belirli bir bölümünün eksik olması hâlinde izlenecek usulü düzenler.

HMK m.130’un metni açıktır: HMK m.129/1’in (a), (b), (c), (ç) ve (ğ) bentlerinin cevap dilekçesinde eksik olması hâlinde hâkim, eksikliğin giderilmesi için bir haftalık süre verir. Eksiklik bu süre içinde de giderilmezse cevap dilekçesi verilmemiş sayılır. Kanun burada iki aşamalı bir sistem kurmuştur. İlk aşamada dilekçe doğrudan yok sayılmaz; davalıya tamamlama fırsatı verilir. İkinci aşamada ise verilen bir haftalık sürede eksiklik giderilmezse kanuni sonuç kendiliğinden gündeme gelir.

Bu hükmün doğru uygulanabilmesi için önce HMK m.129’daki hangi unsurların m.130 kapsamında olduğunu ayırmak gerekir. Çünkü cevap dilekçesinde bulunması gereken her unsurun eksikliği m.130’daki “bir haftalık süre ve verilmemiş sayılma” sonucuna bağlanmamıştır.

HMK m.129’a Göre Cevap Dilekçesinde Neler Bulunmalıdır?

HMK m.129/1 cevap dilekçesinin zorunlu içeriğini sekiz başlık altında sayar. Bunlar mahkemenin adı; davacı ve davalının adı, soyadı ve adresleri, davalı yurt dışında ise dava işlemlerinde kullanılmak üzere yurt içinde göstereceği adres; davalının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası; varsa tarafların kanuni temsilcileri ile davacı vekilinin adı, soyadı ve adresleri; davalının savunmasına dayanak bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri; her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceği; dayanılan hukuki sebepler; açık talep sonucu ve davalının, kanuni temsilcisinin veya vekilinin imzasıdır.

Ancak HMK m.130 bütün bu unsurları saymaz. Tamamlama süresi öngörülen bentler yalnız (a), (b), (c), (ç) ve (ğ)’dir. Başka bir ifadeyle m.130’un özel yaptırımı, kimlik-adres-mahkeme-temsilci ve imza gibi dilekçenin şeklen kime, kimden ve hangi dosya için sunulduğunu ortaya koyan temel unsurlara ilişkindir.

Bu nedenle bir cevap dilekçesi incelenirken “eksiklik var mı?” sorusundan önce “eksik olan unsur HMK m.130 kapsamında mı?” sorusu cevaplanmalıdır. Bu ayrım yapılmadan her içerik eksikliğine bir haftalık süre verilmesi veya her eksiklik nedeniyle dilekçenin verilmemiş sayılması kanun metniyle bağdaşmaz.

Hangi Eksikliklerde Bir Haftalık Süre Verilir?

HMK m.130’un doğrudan atıf yaptığı beş bent şunlardır: HMK m.129/1-a mahkemenin adı; m.129/1-b davacı ve davalının adı, soyadı ve adresleri ile yurt dışındaki davalının Türkiye’de göstereceği adres; m.129/1-c davalının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası; m.129/1-ç varsa kanuni temsilci ve davacı vekiline ilişkin bilgiler; m.129/1-ğ davalı, kanuni temsilci veya vekilin imzası.

Bu unsurlardan biri eksik olduğunda mahkemenin izlemesi gereken yol, dilekçeyi hiçbir işlem yapmadan geçersiz saymak değildir. Hâkim eksikliği belirler ve davalıya bir haftalık tamamlama süresi verir. Süre içinde tamamlama yapılırsa cevap dilekçesi, diğer usul şartları da mevcutsa, geçerli cevap dilekçesi olarak değerlendirilir.

Birden fazla unsur aynı anda eksikse mahkeme eksikliklerin tamamını mümkün olduğunca açık biçimde ara kararda göstermelidir. Davalının hangi işlemi yapması gerektiğini bilmesi, kesin sürenin hukuki sonucunu doğurabilmesi bakımından önemlidir. Örneğin hem imza hem T.C. kimlik numarası yoksa yalnız “dilekçenizde eksiklik vardır” şeklindeki soyut bildirim yerine hangi unsurların tamamlanacağı belirtilmelidir.

Mahkemenin Adı Eksikse Cevap Dilekçesi Geçersiz mi?

Mahkemenin adı HMK m.129/1-a kapsamında cevap dilekçesinde bulunması gereken bir unsurdur ve m.130 açıkça bu bende atıf yapar. Dolayısıyla mahkeme adı hiç yazılmamışsa veya dilekçenin hangi mahkemeye sunulduğu belirlenemiyorsa hâkim bir haftalık süre vererek eksikliğin giderilmesini ister.

Uygulamada UYAP üzerinden doğru dosyaya gönderilen ancak üst başlıkta mahkeme adında maddi hata bulunan dilekçelerde somut durum ayrıca değerlendirilir. Dilekçenin hangi dosyaya sunulduğu açıkça belirlenebiliyorsa basit maddi hata ile zorunlu unsurun tamamen yokluğu aynı değildir. Buna karşılık dilekçenin mahkeme ve dosya bağlantısını belirsiz bırakan eksiklik m.130 bakımından giderilmelidir.

Davalının güvenli uygulaması, dilekçenin başında mahkemenin tam adını ve esas numarasını açıkça yazmaktır. Esas numarası HMK m.129’un saydığı bentler arasında ayrıca yer almamakla birlikte dosyanın doğru eşleştirilmesi bakımından mutlaka gösterilmelidir.

Taraf ve Adres Bilgileri Eksikse Ne Olur?

HMK m.129/1-b davacı ve davalının adı, soyadı ve adreslerinin cevap dilekçesinde gösterilmesini ister. Davalı yurt dışında ise açılan dava ile ilgili işlemlere esas olmak üzere yurt içinde göstereceği bir adres de bu bentte düzenlenmiştir. Bu bilgiler m.130’un özel tamamlama rejimine dâhildir.

Tarafın adresinin dosyada zaten bulunması, cevap dilekçesindeki zorunlu içeriğin önemini ortadan kaldırmaz. Bununla birlikte eksikliğin niteliği somut dosya üzerinden incelenir. Mahkeme m.130 kapsamında eksikliği belirlerse bir haftalık süre verir. Davalı bu sürede güncel adres bilgisini ve gerekiyorsa Türkiye’deki tebligat adresini açıkça bildirmelidir.

Adres değişikliği daha sonra meydana gelirse yalnız cevap dilekçesindeki ilk adresle yetinilmemelidir. Tebligatın sağlıklı yapılabilmesi için adres değişikliği dosyaya bildirilmelidir. Aksi hâlde Tebligat Kanunu hükümleri uyarınca farklı sonuçlar doğabilir.

Davalının T.C. Kimlik Numarası Eksikse Ne Olur?

HMK m.129/1-c davalının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasını zorunlu unsur olarak sayar. Bu bent de HMK m.130’da açıkça yer alır. T.C. kimlik numarası bulunmadığında mahkeme davalıya bir haftalık tamamlama süresi verir.

Davalı yabancı kişi ise doğal olarak Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası bulunmayabilir. Bu hâlde yabancı kimlik numarası, pasaport bilgileri ve dosyada kişiyi belirlemeye yarayan diğer resmî bilgiler somut duruma göre gösterilir. Kanunun amacı, tarafın kimliğinin tereddütsüz belirlenmesidir; Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmayan kişiden var olmayan bir T.C. kimlik numarası üretmesi beklenmez.

Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı davalı bakımından kimlik numarasının dilekçede açıkça gösterilmesi, UYAP ve dosya kayıtlarının doğru eşleşmesini sağlar. Mahkemenin verdiği tamamlama süresinde yalnız sözlü bildirimle yetinilmemeli; yazılı dilekçeyle dosyaya sunulmalıdır.

Kanuni Temsilci veya Vekil Bilgileri Eksikse Ne Olur?

HMK m.129/1-ç, varsa tarafların kanuni temsilcilerinin ve davacı vekilinin adı, soyadı ve adreslerinin cevap dilekçesinde yer almasını düzenler. HMK m.130 bu bende de atıf yapar. Temsil veya vekâlet ilişkisi bulunan dosyada zorunlu bilgilerin eksik bırakılması hâlinde bir haftalık tamamlama süresi gündeme gelir.

Vekille takip edilen davalarda vekâletname sunulması, vekâlet yetkisinin kapsamı ve avukatın UYAP kaydı ayrıca HMK’nın temsil hükümlerine tabidir. m.130 yalnız cevap dilekçesinin zorunlu içeriğine ilişkin eksikliği düzenler; vekâletname veya temsil yetkisindeki her sorun m.130’la çözümlenmez.

Bu nedenle mahkeme ara kararının hangi eksikliğe dayandığı dikkatle okunmalıdır. Eksik olan yalnız vekil adresi veya adıysa m.130 tamamlama işlemi yapılır. Sorun vekâletnamenin hiç sunulmaması veya özel yetki gerektiren bir işlem yapılmasıysa ilgili başka HMK hükümleri uygulanır.

İmza Eksikliği Nasıl Tamamlanır?

Davalının, varsa kanuni temsilcisinin veya vekilinin imzası HMK m.129/1-ğ kapsamında zorunludur. İmza, dilekçenin iradi olarak sunulduğunu ve içeriğinin ilgili kişi tarafından benimsendiğini gösteren temel unsurdur. Bu nedenle imza eksikliği HMK m.130’un açıkça kapsadığı eksikliklerden biridir.

Fizikî dilekçede imzanın unutulması hâlinde mahkeme bir haftalık süre verir ve eksik imzanın tamamlanmasını ister. Elektronik ortamda güvenli elektronik imzayla yapılan işlemler bakımından elektronik imzaya ilişkin özel hükümler uygulanır. UYAP Avukat Portal üzerinden usulüne uygun gönderilen belgelerde sistemin elektronik imza kayıtları ayrıca önem taşır.

İmza tamamlama işlemi, mahkemenin ara kararında belirtilen usule uygun yapılmalıdır. Sürenin son gününde posta veya farklı bir kanaldan işlem yapılacaksa HMK ve elektronik sistemlerin süre kuralları dikkate alınmalıdır.

Savunma Vakıaları Eksikse HMK m.130 Uygulanır mı?

HMK m.129/1-d, davalının savunmasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetlerinin cevap dilekçesinde bulunmasını ister. Ancak m.130, (d) bendine atıf yapmaz. Bu nedenle savunma vakıalarının yetersiz veya eksik açıklanması, m.130’daki bir haftalık tamamlama süresi ve cevap dilekçesinin verilmemiş sayılması yaptırımının doğrudan konusu değildir.

Bu, savunma vakıalarının önemsiz olduğu anlamına gelmez. Aksine hukuk yargılamasında taraflarca getirilme ilkesi, vakıaların somutlaştırılması yükümlülüğü, iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağı ve delillerin vakıalarla ilişkilendirilmesi kuralları nedeniyle cevap dilekçesi hazırlanırken savunmanın dayandığı bütün maddi olaylar açıkça yazılmalıdır.

Davalı temel bir savunma vakıasını cevap dilekçesinde ileri sürmez ve daha sonra eklemek isterse, karşı tarafın açık muvafakati, ıslah veya kanunun izin verdiği diğer usul yolları gündeme gelebilir. Bu nedenle “m.130 kapsamına girmiyor” gerekçesiyle savunma vakıalarının sonraya bırakılması ciddi hak kaybı doğurabilir.

Deliller Eksikse Bir Haftalık Süre Verilir mi?

HMK m.129/1-e her bir savunma vakıasının hangi delillerle ispat edileceğinin cevap dilekçesinde gösterilmesini ister. Ancak bu bent de m.130’da sayılmamıştır. Delillerin hiç gösterilmemesi veya vakıalarla ilişkilendirilmemesi, m.130’un özel bir haftalık eksiklik tamamlama rejimiyle aynı değildir.

Delil bildirme süreleri; dilekçeler aşaması, ön inceleme ve mahkemenin verdiği kesin süreler çerçevesinde değerlendirilir. Sonradan delil göstermek HMK m.145’in koşullarına tabidir. Bu nedenle cevap dilekçesi hazırlanırken tanık, belge, banka kaydı, ticari defter, bilirkişi, keşif ve diğer deliller hangi vakıayı ispatladıklarıyla birlikte yazılmalıdır.

Delil sunma süreci hakkında ayrıntılı bilgi için delil sunma dilekçesi ve HMK delil süreleri rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Hukuki Sebep veya Talep Sonucu Eksikse Ne Olur?

HMK m.129/1-f hukuki sebepleri, m.129/1-g ise açık talep sonucunu cevap dilekçesinde bulunması gereken unsurlar arasında sayar. Buna rağmen m.130 bu bentlere atıf yapmaz. Dolayısıyla hukuki nedenlerin eksik gösterilmesi veya talep sonucundaki sorunlar m.130’un “bir hafta içinde tamamla, aksi hâlde cevap verilmemiş sayılır” mekanizmasına doğrudan tabi değildir.

Hâkim hukuku resen uygular; bu nedenle tarafın hukuki nitelendirmesindeki hata her zaman hak kaybı doğurmaz. Buna karşılık maddi vakıaların doğru ve eksiksiz ileri sürülmesi tarafın sorumluluğundadır. Talep sonucunun açık olması da mahkemenin hangi konuda karar vereceğini belirleyen temel unsurlardandır.

Özellikle takas, zamanaşımı, yetki veya ilk itirazlar gibi savunmaların usulüne uygun zamanda ileri sürülmesi gerekir. Cevap dilekçesinin verilmesinden sonra ilk itirazların artık ileri sürülemeyeceği HMK m.131’de ayrıca düzenlenmiştir.

Bir Haftalık Süre Ne Zaman Başlar?

HMK m.130’daki bir haftalık süre, mahkemenin eksikliği tespit edip bu eksikliğin giderilmesine ilişkin ara kararını usulüne uygun şekilde bildirmesiyle işler. Süre hesabında HMK’nın sürelerin başlaması, son günün tatile rastlaması ve elektronik işlemlere ilişkin genel hükümleri uygulanır.

Kesin sürenin hukuki sonuç doğurabilmesi için yapılacak işin açıkça belirtilmesi gerekir. Tarafa hangi eksikliği gidermesi gerektiği anlaşılır biçimde bildirilmelidir. Ara karar UYAP üzerinden görüldüğünde yalnız ekrana bakmakla yetinilmemeli; tebliğ tarihi ve sürenin başlangıcı dosya kayıtlarından kontrol edilmelidir.

Mahkemenin verdiği kesin sürelerin genel rejimi hakkında HMK m.94 kesin süre rehberimize bakabilirsiniz.

Süre Kaçırılırsa Cevap Dilekçesi Neden “Verilmemiş Sayılır”?

HMK m.130 kanuni sonucu açıkça belirlemiştir. Bir haftalık sürede m.129/1-a, b, c, ç veya ğ kapsamındaki eksiklik giderilmezse cevap dilekçesi verilmemiş sayılır. Bu sonuç, dilekçenin dosyada fizikî veya elektronik olarak mevcut olmadığı anlamına gelmez; usulen cevap dilekçesi verilmemiş olmanın sonuçları doğar.

HMK m.128’e göre cevap dilekçesini süresinde vermemiş davalı, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır. Dolayısıyla “cevap verilmemiş sayılma” davacının bütün iddialarının kabul edilmiş sayılması demek değildir. Ancak davalının cevap dilekçesiyle zamanında ileri sürmesi gereken savunmalar, ilk itirazlar ve deliller bakımından ciddi usul kayıpları doğabilir.

Bu nedenle m.130 ara kararını alan davalının asıl sorusu “dava otomatik kaybedildi mi?” değil, “hangi savunma ve usul haklarını artık kullanabilirim, hangileri süreye bağlı olarak kaybedildi?” olmalıdır.

Cevap Dilekçesi Verilmemiş Sayılırsa Savunma Hakkı Tamamen Kaybolur mu?

Hayır. Cevap dilekçesinin verilmemiş sayılması, davalının yargılama boyunca hiçbir beyanda bulunamayacağı anlamına gelmez. HMK m.128 uyarınca davacı vakıalarını inkâr etmiş sayılma sonucu devam eder. Davalı duruşmalara katılabilir, davacının delilleri hakkında beyanda bulunabilir, hukuki değerlendirmeler yapabilir ve kanunun izin verdiği ölçüde usul haklarını kullanabilir.

Bununla birlikte cevap dilekçesiyle ileri sürülmesi gereken ilk itirazlar, yeni savunma vakıaları ve süresinde gösterilmesi gereken deliller bakımından sınırlamalar doğar. Sonradan ileri sürülecek yeni vakıalar iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağına tabi olabilir. Delillerin sonradan gösterilmesi HMK m.145 koşullarını gerektirir.

Bu nedenle m.130’daki eksiklik basit bir şekil sorunu gibi görülmemelidir. Dilekçenin verilmemiş sayılması, davanın esasına doğrudan kabul sonucu doğurmasa bile savunmanın kapsamını önemli ölçüde daraltabilir.

Cevap Süresi ile HMK m.130’daki Bir Haftalık Süre Aynı mı?

Hayır. HMK m.127’deki cevap süresi ile HMK m.130’daki eksiklik tamamlama süresi farklı hukuki kurumlardır. Cevap süresi, dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren kural olarak iki haftadır. HMK m.130’daki bir haftalık süre ise cevap dilekçesi sunulduktan sonra kanunda sayılan zorunlu unsurlardan birinin eksik olduğunun mahkemece belirlenmesi üzerine bu eksikliği tamamlamak için verilir.

Cevap süresi ve ek süre hakkında ayrıntılı bilgi için HMK m.127 cevap dilekçesi süresi rehberimizi inceleyebilirsiniz.

HMK m.119’daki Dava Dilekçesi Eksikliği ile Fark Nedir?

Dava dilekçesindeki zorunlu unsurlar HMK m.119’da, cevap dilekçesindeki zorunlu unsurlar ise m.129’da düzenlenir. Her iki dilekçe için de bazı eksiklikler bakımından tamamlama sistemi vardır; ancak hangi unsurun hangi yaptırıma bağlandığı ilgili madde üzerinden ayrı ayrı incelenmelidir.

Dava dilekçesinin zorunlu unsurları hakkında HMK m.119 dava dilekçesi rehberimize bakabilirsiniz. Cevap dilekçesinde ise doğrudan HMK m.129 ve m.130 birlikte okunmalıdır.

Uygulama Kontrol Listesi

Cevap dilekçesi hazırlanırken ilk olarak mahkemenin tam adı ve dosya esas numarası yazılmalıdır. İkinci olarak davacı ve davalının kimlik ve güncel adres bilgileri kontrol edilmelidir. Davalı yurt dışında ise Türkiye’de dava işlemlerinde kullanılacak adres ayrıca gösterilmelidir. Üçüncü olarak T.C. kimlik numarası ve varsa temsilci-vekil bilgileri yazılmalıdır. Dördüncü olarak savunma vakıaları numaralandırılmalı, her vakıa deliliyle eşleştirilmelidir. Beşinci olarak hukuki sebepler ve açık sonuç talebi yazılmalı, dilekçe usulüne uygun imzalanmalıdır.

Mahkeme HMK m.130 uyarınca eksiklik bildirirse tebliğ tarihi aynı gün kontrol edilmeli, bir haftalık sürenin son günü hesaplanmalı ve tamamlama dilekçesi son güne bırakılmadan UYAP üzerinden veya usulüne uygun fiziki yöntemle sunulmalıdır. Sunum sonrasında evrakın doğru dosyaya işlendiği UYAP’tan doğrulanmalıdır.

İlgili İçerikler

• Cevap dilekçesi süresi: HMK m.127
• Dava dilekçesinde zorunlu unsurlar: HMK m.119
• Mahkemenin verdiği kesin süre kaçırılırsa ne olur?
• Delil sunma dilekçesi ve delil süreleri
• Hukuk davaları için iletişim

Resmî Kaynaklar

• TBMM – 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu kabul metni, m.129-131
• Mevzuat Bilgi Sistemi – 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu güncel metni

Sık Sorulan Sorular