Sulhun Sonuçları Nelerdir, Sulh İptal Edilebilir mi? HMK 315 | 2026
Kısa ve net cevap: Sulh davayı sona erdirir ve kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. Taraflar sulhe göre karar verilmesini isterse mahkeme sulh sözleşmesine göre hüküm kurar; istemezlerse karar verilmesine yer olmadığına karar verir. Sulhun irade bozukluğu veya aşırı yararlanma hâllerinde iptali istenebilir.
HMK 315 Ne Düzenliyor?
HMK 315 sulhun sonuçlarını düzenler. Sulh ilgili bulunduğu davayı sona erdirir ve kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. Mahkeme, taraflar sulhe göre karar verilmesini isterse sulh sözleşmesine göre; böyle bir talep yoksa karar verilmesine yer olmadığına karar verir. Sulhun irade bozukluğu veya aşırı yararlanma hâllerinde iptali istenebilir.
Sulh, görülmekte olan davadaki uyuşmazlığı taraf iradesiyle sona erdiren ve kanunun güçlü sonuç bağladığı bir usul sözleşmesidir. Tanım, zaman ve sonuçlar HMK 313–315’te birbirini tamamlayan hükümler hâlinde düzenlenmiştir.
Kanuni Unsurlar
1. Sulh davayı sona erdirir.
Sulh davayı sona erdirir. sulhun davayı sona erdirme, kesin hüküm ve iptal sonuçları bakımından kanunun açık unsurudur. Sulh metni, duruşma tutanağı, hüküm ve kesinleşme kayıtları birlikte incelenerek bu unsurun karşılığı belirlenmelidir. Anlaşmanın kapsamı taraf iradesine göre açık olmalı ve sonradan varsayımla genişletilmemelidir.
2. Sulh kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur.
Sulh kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. sulhun davayı sona erdirme, kesin hüküm ve iptal sonuçları bakımından kanunun açık unsurudur. Sulh metni, duruşma tutanağı, hüküm ve kesinleşme kayıtları birlikte incelenerek bu unsurun karşılığı belirlenmelidir. Anlaşmanın kapsamı taraf iradesine göre açık olmalı ve sonradan varsayımla genişletilmemelidir.
3. Taraflar sulhe göre karar verilmesini isteyebilir.
Taraflar sulhe göre karar verilmesini isteyebilir. sulhun davayı sona erdirme, kesin hüküm ve iptal sonuçları bakımından kanunun açık unsurudur. Sulh metni, duruşma tutanağı, hüküm ve kesinleşme kayıtları birlikte incelenerek bu unsurun karşılığı belirlenmelidir. Anlaşmanın kapsamı taraf iradesine göre açık olmalı ve sonradan varsayımla genişletilmemelidir.
4. Talep varsa mahkeme sulh sözleşmesine göre hüküm kurar.
Talep varsa mahkeme sulh sözleşmesine göre hüküm kurar. sulhun davayı sona erdirme, kesin hüküm ve iptal sonuçları bakımından kanunun açık unsurudur. Sulh metni, duruşma tutanağı, hüküm ve kesinleşme kayıtları birlikte incelenerek bu unsurun karşılığı belirlenmelidir. Anlaşmanın kapsamı taraf iradesine göre açık olmalı ve sonradan varsayımla genişletilmemelidir.
5. Talep yoksa karar verilmesine yer olmadığına karar verilir.
Talep yoksa karar verilmesine yer olmadığına karar verilir. sulhun davayı sona erdirme, kesin hüküm ve iptal sonuçları bakımından kanunun açık unsurudur. Sulh metni, duruşma tutanağı, hüküm ve kesinleşme kayıtları birlikte incelenerek bu unsurun karşılığı belirlenmelidir. Anlaşmanın kapsamı taraf iradesine göre açık olmalı ve sonradan varsayımla genişletilmemelidir.
6. İrade bozukluğu veya aşırı yararlanma hâlinde iptal istenebilir.
İrade bozukluğu veya aşırı yararlanma hâlinde iptal istenebilir. sulhun davayı sona erdirme, kesin hüküm ve iptal sonuçları bakımından kanunun açık unsurudur. Sulh metni, duruşma tutanağı, hüküm ve kesinleşme kayıtları birlikte incelenerek bu unsurun karşılığı belirlenmelidir. Anlaşmanın kapsamı taraf iradesine göre açık olmalı ve sonradan varsayımla genişletilmemelidir.
Mahkemenin Rolü
Mahkeme sulh metnini ve tarafların sulhe göre karar talebi bulunup bulunmadığını belirlemeli; hüküm veya karar verilmesine yer olmadığı kararını buna göre kurmalıdır.
Mahkeme anlaşmayı tarafların açıkladığı kapsam içinde değerlendirir. Serbestçe tasarruf edilebilirlik, kesinleşme durumu ve tarafların istediği son karar biçimi ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Tarafların Kontrolü
Taraflar sulhun kapsamını ve mahkemeden sulhe göre hüküm isteyip istemediklerini açıkça bildirmeli; iptal iddiası varsa irade bozukluğu veya aşırı yararlanma sebebini somutlaştırmalıdır.
Sulh metninde edimler, tarihler, dava dışı hususlar, koşullar, giderler ve mahkemeden istenen karar biçimi açık yazılmalıdır. Belirsizlik yeni uyuşmazlık doğurabilir.
Maddenin Sınırı
Mahkemenin vereceği karar, tarafların sulhe göre hüküm isteyip istememesine göre değişir. Sulhun bağlayıcı etkisi, irade bozukluğu ve aşırı yararlanma için tanınan iptal imkânını ortadan kaldırmaz.
Süre ve Zamanlama
HMK 315 iptal için özel gün veya ay süresi belirtmez; iptal sebebinin niteliğine ilişkin maddi hukuk süreleri ayrıca değerlendirilir. Sulhun genel zaman sınırı HMK 314’e göre hükmün kesinleşmesidir.
Kesinleşme ve dosyanın kanun yolu aşaması, hükümden sonra sulhta izlenecek usulü doğrudan etkiler.
Hukuki Sonuç
Sulh davayı sona erdirir ve kesin hüküm gibi bağlayıcı sonuç doğurur. Mahkemenin karar biçimi tarafların talebine bağlıdır; geçerli iptal sebebi varsa sulhun iptali istenebilir.
Sulhun bağlayıcı etkisi nedeniyle taraf iradesi açık kurulmalı; iptal sebepleri kanunun kabul ettiği nedenlere dayanmalıdır. Sırf sonradan anlaşmadan memnun olmamak kanunun açıkça saydığı iptal sebeplerinin yerine geçmez.
Sulhe Göre Hüküm ile Karar Verilmesine Yer Olmadığı Kararı
Taraflar mahkemeden sulh sözleşmesine göre karar verilmesini açıkça isterse mahkeme anlaşmanın içeriğini hükme taşır. Tarafların böyle bir istemi yoksa davanın sulhle sona erdiğini belirleyerek karar verilmesine yer olmadığına karar verir. Bu ayrım sulh metninin icrası ve son kararın kapsamı bakımından önemlidir.
Sulhun İptali
HMK 315, irade bozukluğu ve aşırı yararlanma hâllerinde sulhun iptalinin istenebileceğini açıkça kabul eder. İptal iddiası soyut pişmanlığa değil, somut hukuki sebebe dayanmalıdır. İddianın dayanağı, anlaşmanın kurulma koşulları ve ilgili deliller dosyada açıkça gösterilmelidir.
HMK 313–315 Sistematiği
HMK 313 sulhun tanımı, kapsamı ve şartlı yapılabilmesini; HMK 314 hüküm kesinleşinceye kadar yapılabilmesini ve kanun yolu aşamasındaki ek karar usulünü; HMK 315 ise davayı sona erdirme, kesin hüküm gibi sonuç, hüküm biçimi ve iptal sebeplerini düzenler.
Uygulamada Kaçınılması Gereken Hatalar
Her sulhta mutlaka sulh şartlarına göre hüküm kurulacağını sanmak, karar verilmesine yer olmadığı seçeneğini yok saymak veya sırf sonradan pişmanlığı iptal sebebi kabul etmek yanlıştır.
Dosya Kontrol Listesi
- Sulh davayı sona erdirir.
- Sulh kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur.
- Taraflar sulhe göre karar verilmesini isteyebilir.
- Talep varsa mahkeme sulh sözleşmesine göre hüküm kurar.
- Talep yoksa karar verilmesine yer olmadığına karar verilir.
- İrade bozukluğu veya aşırı yararlanma hâlinde iptal istenebilir.
- Sulh metni açık mı?
- Kesinleşme ve kanun yolu aşaması kontrol edildi mi?
- Mahkemeden istenen karar biçimi belirtildi mi?
- İptal iddiası varsa somut hukuki sebep ve delil gösterildi mi?
Resmî Kaynak
Mevzuat Bilgi Sistemi – 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu güncel metin için esas alınmalıdır.
Site İçinde İlgili Rehberler
- Feragat ve kabul nasıl yapılır? HMK 309
- Feragat ve kabul ne zamana kadar? HMK 310
- Kesin hüküm şartları HMK 303
- Sulh ne zamana kadar yapılabilir? HMK 314
Sık Sorulan Sorular
HMK 315: Temel kural?
Sulh davayı sona erdirir ve kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. Taraflar sulhe göre karar verilmesini isterse mahkeme sulh sözleşmesine göre hüküm kurar; istemezlerse karar verilmesine yer olmadığına karar verir. Sulhun irade bozukluğu veya aşırı yararlanma hâllerinde iptali istenebilir. Bağlantılı sulh hükümleri birlikte okunmalıdır.
HMK 315: Süre?
HMK 315 iptal için özel gün veya ay süresi belirtmez; iptal sebebinin niteliğine ilişkin maddi hukuk süreleri ayrıca değerlendirilir. Sulhun genel zaman sınırı HMK 314’e göre hükmün kesinleşmesidir. Bağlantılı sulh hükümleri birlikte okunmalıdır.
HMK 315: Sınır?
Mahkemenin vereceği karar, tarafların sulhe göre hüküm isteyip istememesine göre değişir. Sulhun bağlayıcı etkisi, irade bozukluğu ve aşırı yararlanma için tanınan iptal imkânını ortadan kaldırmaz. Bağlantılı sulh hükümleri birlikte okunmalıdır.
HMK 315: Mahkeme ne yapar?
Mahkeme sulh metnini ve tarafların sulhe göre karar talebi bulunup bulunmadığını belirlemeli; hüküm veya karar verilmesine yer olmadığı kararını buna göre kurmalıdır. Bağlantılı sulh hükümleri birlikte okunmalıdır.
HMK 315: Taraf ne yapmalı?
Taraflar sulhun kapsamını ve mahkemeden sulhe göre hüküm isteyip istemediklerini açıkça bildirmeli; iptal iddiası varsa irade bozukluğu veya aşırı yararlanma sebebini somutlaştırmalıdır. Bağlantılı sulh hükümleri birlikte okunmalıdır.
HMK 315: Sonuç?
Sulh davayı sona erdirir ve kesin hüküm gibi bağlayıcı sonuç doğurur. Mahkemenin karar biçimi tarafların talebine bağlıdır; geçerli iptal sebebi varsa sulhun iptali istenebilir. Bağlantılı sulh hükümleri birlikte okunmalıdır.
HMK 315: Sulh şarta bağlı olabilir mi?
Evet. HMK 313 sulhun şarta bağlı yapılabilmesine izin verir. Bağlantılı sulh hükümleri birlikte okunmalıdır.
HMK 315: Sulh ile feragat aynı mı?
Hayır. Sulh iki taraflı anlaşmadır; feragat davacının talep sonucundan tek taraflı vazgeçmesidir. Bağlantılı sulh hükümleri birlikte okunmalıdır.
HMK 315: Sulh iptal edilebilir mi?
Evet. HMK 315 irade bozukluğu veya aşırı yararlanma hâllerinde sulhun iptalinin istenebileceğini açıkça düzenler. Bağlantılı sulh hükümleri birlikte okunmalıdır.
HMK 315: Kaynak?
Mevzuat Bilgi Sistemi içindeki güncel 6100 sayılı Kanun esas alınmalıdır. Bağlantılı sulh hükümleri birlikte okunmalıdır.
Sonuç
Sulh davayı sona erdirir ve kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. Taraflar sulhe göre karar verilmesini isterse mahkeme sulh sözleşmesine göre hüküm kurar; istemezlerse karar verilmesine yer olmadığına karar verir. Sulhun irade bozukluğu veya aşırı yararlanma hâllerinde iptali istenebilir. Mahkemenin vereceği karar, tarafların sulhe göre hüküm isteyip istememesine göre değişir. Sulhun bağlayıcı etkisi, irade bozukluğu ve aşırı yararlanma için tanınan iptal imkânını ortadan kaldırmaz.
HMK 315 İçin Ayrıntılı Sulh Analizi
HMK 315 sulhun sonuçlarını düzenler. Sulh ilgili bulunduğu davayı sona erdirir ve kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. Mahkeme, taraflar sulhe göre karar verilmesini isterse sulh sözleşmesine göre; böyle bir talep yoksa karar verilmesine yer olmadığına karar verir. Sulhun irade bozukluğu veya aşırı yararlanma hâllerinde iptali istenebilir. Mahkeme sulh metnini ve tarafların sulhe göre karar talebi bulunup bulunmadığını belirlemeli; hüküm veya karar verilmesine yer olmadığı kararını buna göre kurmalıdır. Taraflar sulhun kapsamını ve mahkemeden sulhe göre hüküm isteyip istemediklerini açıkça bildirmeli; iptal iddiası varsa irade bozukluğu veya aşırı yararlanma sebebini somutlaştırmalıdır. HMK 315 iptal için özel gün veya ay süresi belirtmez; iptal sebebinin niteliğine ilişkin maddi hukuk süreleri ayrıca değerlendirilir. Sulhun genel zaman sınırı HMK 314’e göre hükmün kesinleşmesidir. Sulh davayı sona erdirir ve kesin hüküm gibi bağlayıcı sonuç doğurur. Mahkemenin karar biçimi tarafların talebine bağlıdır; geçerli iptal sebebi varsa sulhun iptali istenebilir. Bu unsurlar sulh tutanağı, karar, kanun yolu ve kesinleşme kayıtlarıyla karşılaştırıldığında sulhun davayı sona erdirme, kesin hüküm ve iptal sonuçları bakımından kanuni sonuç belirlenebilir. Anlaşmanın kapsamı açık taraf iradesine dayanmalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
