Mersin’de Adli Para Cezası Ödenmezse Ne Olur? Taksit ve İnfaz

Adli para cezasının ödenmemesi, sıradan bir borcun tahsilinden farklı bir infaz süreci doğurur. 5275 sayılı Kanun m.106 uyarınca ödeme emri, ödenmeyen tutarın gün karşılığı, kamuya yararlı işte çalışma ve programa uyulmaması hâlinde hapis infazı ayrı aşamalardır. Kısa süreli hapisten çevrilmiş olması, yetişkin hakkında verilen adli para cezasını bu rejimin dışında bırakmaz.

İnfaz dosyasında önce üç belge karşılaştırılır

5275 sayılı Kanun m.4-5 uyarınca mahkûmiyet hükmü kesinleşmeden infaz edilemez; kesinleşen ilamın infazını Cumhuriyet savcısı izler ve denetler. Bu nedenle gerekçeli hüküm, kesinleşme kaydı ve ödeme emri aynı belge değildir. Ödeme emrindeki mahkeme ve ilamat numarası, hükümdeki ceza ve varsa taksit düzeniyle karşılaştırılmalıdır.

m.106/2, ilamın Cumhuriyet başsavcılığına verilmesinden sonra savcının otuz gün içinde ödeme emri tebliğ etmesini düzenler. Bu fıkradaki otuz gün, ödeme emrinin tebliğine ilişkin süredir. Hükümlünün ödeme planı değerlendirilirken mahkemenin verdiği mehil veya taksit kararı, ödeme emrindeki bildirim ve m.106/6’daki bir aylık taksit başvuru koşulu ayrı okunmalıdır. Bütün tarihleri yalnız kararın verildiği günden başlatmak hatalıdır.

Toplam para ile gün sayısı neden ayrı gösterilir?

TCK m.52 adli para cezasını tam gün sayısı ile bir gün karşılığı belirlenen tutarın çarpımı üzerinden düzenler. Kanunda aksi belirtilmedikçe gün sayısı beş günden az ve yedi yüz otuz günden fazla olamaz. Güncel günlük tutar yüz ile beş yüz Türk lirası arasındadır. Günlük miktar belirlenirken kişinin ekonomik ve diğer şahsi hâlleri dikkate alınır; suç tarihi yönünden TCK m.7’deki lehe kanun değerlendirmesi saklıdır.

Hükmün denetiminde tam gün sayısı, günlük tutar ve sonuç miktar birlikte okunur. Kısmi ödeme yapılmışsa, kalan paranın hangi gün karşılığına denk geldiği infaz hesabında ayrıca gösterilmelidir. Toplam tutarı, başka bir dosyada kullanılan günlük miktara bölerek infaz süresi çıkarılamaz. Farklı ilamların ödeme ve mahsup kayıtları birbirine karıştırılmamalıdır.

Mahkeme taksiti ile infaz aşamasındaki taksit aynı değildir

Mahkeme taksitinde, bir taksitin zamanında ödenmemesi üzerine kalan kısmın tamamının tahsil edileceği ve ödenmeyen cezanın hapse çevrileceği hükümde belirtilir. m.106/6’daki sonradan ödeme kolaylığında ise kalan iki taksitten ilkinin süresinde ödenmemesi, ikinci takside ilişkin izni hükümsüz bırakır. Hükümlünün kendi belirlediği küçük tutarlarda ödeme yapması, kanuni veya mahkemece belirlenmiş taksit planının yerine geçmez.

Taksit talebiyle ödeme aynı işlem değildir. İlk üçte birlik ödemenin makbuzu, talep dilekçesi ve kalan taksitlere ilişkin kayıt birlikte saklanmalıdır. Ödeme doğru ilamat dosyasına işlenmelidir; makbuz alınması ile infaz hesabının güncellenmesi ayrı kontrollerdir.

Ödenmeyen cezanın kamuya yararlı iş ve hapis karşılığı

5275 m.106/3 uyarınca ödeme emrinde belirtilen sürede ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı, savcı kararıyla hapse çevrilir ve iki saat çalışma karşılığında bir gün olmak üzere kamuya yararlı işte çalıştırılmasına karar verilir. Günlük çalışma süresini denetimli serbestlik müdürlüğü en az iki, en çok sekiz saat olarak belirler.

Bu düzenleme, kişinin kendi seçtiği bir yerde gönüllü çalışma yapıp cezasını ödediğini bildirmesi değildir. Resmî programa ve görevli birimin bu kapsamda yaptığı uyarılara uyulmalıdır. Programa uyulmaması hâlinde çalışılmış günler düşülerek kalan kısmın tamamı açık ceza infaz kurumunda yerine getirilir. Hastalık veya başka bir engel varsa ilgili belge yetkili birime sunulur; kendiliğinden izin verilmiş olduğu varsayılmaz.

m.106/5 gereğince hapse çevirme uyarısının mahkeme ilamında yazılmamış olması, üçüncü fıkranın uygulanmasını engellemez. Özel kanunların farklı infaz hükümleri saklıdır. Bu nedenle hükmün dayandığı suç ve özel kanun, genel ödeme sürecinden önce kontrol edilmelidir.

Hapisten çevrilmiş para cezası ile çocuklara ilişkin istisna

Yetişkinler bakımından “TCK m.50 ile hapisten çevrilen adli para cezası ödenmezse hapse çevrilemez” şeklinde genel bir kural yoktur. TCK m.50/1-a kapsamında belirlenen adli para cezası da m.106’daki infaz rejimine tabidir. Eski kanun metninde yer alan ve sonradan değiştirilen istisna, güncel hüküm gibi uygulanamaz.

m.106/4’teki açık istisna, çocuklar hakkında hükmedilen adli para cezalarıdır. Bunlar ödenmediği için hapse çevrilmez; m.106/11’deki tahsil yolu uygulanır. Çocuğa ilişkin istisna ile yetişkinin cezasının önce hapis olarak belirlenip paraya çevrilmesi farklı konulardır. Dosyanın kişisel ve tarihsel koşulları incelenmeden bu iki durum eşitlenmemelidir.

Hapis süresinin üst sınırı ve sonradan ödeme

m.106/7’ye göre adli para cezası yerine çektirilen hapis tek hükümde üç yılı, birden fazla hükümde beş yılı aşamaz. Ancak üst sınıra ulaşılması, para cezasının karşılanmamış bölümünün kendiliğinden silinmesi değildir. m.106/11 uyarınca kalan adli para cezası 6183 sayılı Kanun çerçevesinde tahsil edilir.

m.106/8, infaz edilmiş hapis veya kamuya yararlı iş günleri dışındaki günlerin para karşılığı ödendiğinde hapisten çıkarılmayı veya çalışma yükümlülüğünün sona ermesini düzenler. Bu nedenle sonradan ödeme yapılırken daha önce infaz edilmiş günler hesaba katılır; aynı gün karşılığı ikinci kez borç gibi gösterilmez. Diğer ilamlara dayanan bağımsız infaz nedenleri ayrıca incelenir.

m.106/9 gereğince, aynı Kanunun hastalık nedeniyle infaza ara verilmesine ilişkin m.16 hükümleri saklı kalmak üzere, adli para cezasından çevrilen hapsin infazı ertelenemez ve koşullu salıverilme uygulanmaz. m.105/A/4 de bu hükümlüleri, aynı maddedeki denetimli serbestlikle infaz usulünün dışında bırakır. m.106’daki kamuya yararlı iş ile m.105/A’daki denetimli serbestlik aynı kurum değildir.

Mersin’de ödeme ve hesap uyuşmazlığının somutlaştırılması

Başvuruda ödeme emrini düzenleyen başsavcılık, ilamat numarası, hükümdeki gün sayısı, günlük tutar, taksit kararı, bütün makbuzlar ve varsa çalışma veya hapis mahsupları gösterilir. Hatalı hesap iddiası, hangi ödemenin işlenmediği veya hangi günün düşülmediği belirtilerek açıklanır. İnfaz işlemi, hükmün esasına karşı istinafın yerine geçmez.

HAGB’nin hukuki etkisi HAGB kararına başvuru yazısında; farklı bir yaptırım olan trafik idari para cezası ise trafik cezasına itiraz rehberinde ele alınmaktadır. Dosyanın soruşturma ve dava aşamalarının ayrımı için Mersin ceza hukuku rehberi tamamlayıcıdır.

Mevzuat kontrolü: 9 Eylül 2026. Dayanaklar: TCK m.7, 50 ve 52; 5275 sayılı Kanun m.4-5, 16, 105/A ve 106. Genel bilgilendirmedir; kişiye özel infaz hesabı yerine geçmez.