TCK 89 Taksirle yaralama Suçu ve Cezası

TCK 89/1, 89/2, 89/3 ve 89/4: güncel ceza tablosu

7571 sayılı Kanun’un 17. maddesi, 89/1 ve 89/4’teki ceza sınırlarını değiştirmiştir. Aşağıdaki tablo madde metninin tamamı değil, uygulama özetidir.

Suç tarihi önemlidir: 25 Aralık 2025 öncesinde 89/1 için 3 ay–1 yıl, 89/4 için 6 ay–3 yıl sınırları bulunuyordu. Ağırlaşan yeni sınırlar eski olaylara doğrudan uygulanmaz; lehe kanun karşılaştırması yapılır.

Kaynak: 7571 sayılı Kanun, madde 17. Cezanın kişiselleştirilmesi ve infazı bu başlangıç aralıklarından ayrı değerlendirilir.

Taksirle yaralama şikâyete bağlı mı, uzlaştırma uygulanır mı?

Basit taksirde şikâyet gerekir. Bilinçli taksirde ise 89/1 kapsamındaki yaralama için yine şikâyet aranır; 89/2, 89/3 veya 89/4 kapsamına giren hâllerde aranmaz. Bu nedenle “bilinçli taksir varsa hiçbir olayda şikâyet gerekmez” şeklindeki genelleme doğru değildir.

Şikâyete bağlı hâllerde süre, fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren kural olarak altı aydır. Hastane raporu tarihi ile failin öğrenildiği tarih farklı olabilir; başlangıç dosyadaki kayıtlarla belirlenmelidir. Ayrıntılar: şikâyet süresi ve bilinçli taksir istisnası.

TCK 89, CMK 253 kapsamında uzlaştırmaya konu suçlardandır. Şikâyete bağlı olmaması tek başına uzlaştırmayı kaldırmaz; aynı dosyadaki diğer suçlar ve kanuni engeller ayrıca incelenir. Şikâyetten vazgeçme ile uzlaşma aynı işlem değildir. Kaynak: Adalet Bakanlığı, 2026 uzlaştırma kapsamı tablosu.

Taksirle yaralama suçunun unsurları ve kusurun ispatı

İnceleme üç soruyla başlar: Kişi hangi dikkat ve özen kuralını ihlal etti? Yaralanma hangi tıbbi bulguyla saptandı? Bu yaralanma söz konusu ihlalin sonucu mu? Örneğin yalnız bir kaza tutanağında adının geçmesi, kişinin bütün yaralanmalardan sorumlu tutulmasına yetmez.

Basit taksir, bilinçli taksir ve olası kast nasıl ayrılır?

Basit taksirde kişi öngörmesi gereken yaralanmayı öngörmez. Bilinçli taksirde ihtimali öngörür fakat sonucun gerçekleşmesini istemez. Olası kast değerlendirmesinde ise öngörülen sonucun kabullenilip kabullenilmediği tartışılır. “Kaza oldu” veya “yaralanma ağır” demek, bu ayrımı tek başına çözmez.

Hız, görüş mesafesi, fren olanağı, önceden yapılan uyarılar, işin riskleri ve kişinin aldığı önlemler birlikte incelenebilir. Bilinçli taksir kabul edilirse TCK 22/3 uyarınca ceza üçte birden yarısına kadar artırılır. Bu kabul ayrıca yukarıda açıklanan şikâyet koşulunu etkileyebilir.

Kemik kırığı, hayati tehlike ve organ kaybı nasıl değerlendirilir?

Adli rapor yalnız “yaralandı” sonucunu değil, yaralanmanın hangi fıkradaki neticeye karşılık geldiğini açıklamalıdır. Organ işlevinin sürekli zayıflaması ile tamamen kaybı; yüzde sabit iz ile yüzün sürekli değişikliği aynı sonuç değildir.

TCK 89/2-b kemik kırılmasını düzenler. Çıkığı da aynı bentte açıkça sayılmış gibi göstermek doğru değildir. Kasten yaralamaya ilişkin TCK 87/3 ile taksirle yaralama hükümleri karıştırılmamalıdır. Rapordaki tanı ve varsa diğer ağır neticeler ayrı değerlendirilir.

İlk rapor geçici ise kesin rapor ve gerekli uzmanlık incelemesi istenebilir. Ameliyat, kontrol muayenesi ve kalıcı etkiye ilişkin kayıtlar dosyaya eklenmelidir. Ayrıntılar: kemik kırığı, organ kaybı ve kalıcı etki.

Adli para cezası, erteleme ve HAGB

TCK 89/1’de mahkeme doğrudan hapis veya adli para cezası seçeneklerinden birini belirler. Bu seçim, önceden verilmiş hapis cezasının sonradan paraya çevrilmesiyle aynı değildir. Seçimlik yaptırım bulunan hâlde hapis seçilirse TCK 50/2’deki çevirme yasağı gözden kaçırılmamalıdır.

TCK 89/4 gibi yalnız hapis öngören hâllerde çevirme koşulları ayrıca incelenir. TCK 50/4, basit taksirde uzun süreli hapsin dahi koşulları varsa adli para cezasına çevrilebilmesine imkân verir; bu özel imkân bilinçli taksirde uygulanmaz.

Erteleme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması ayrı kurumlardır. Sonuç ceza, kişinin geçmişi, zarar ve karar tarihindeki usul kuralları görülmeden “kesin para cezası olur” veya “cezaevine girilmez” denilemez. Tablodaki ceza aralığı bir infaz hesabı değildir.

Taksirle yaralama dosyasında hangi belgeler incelenir?

• Olay tarihi ve 25 Aralık 2025 değişikliği bakımından uygulanacak ceza sınırları.
• Her yaralı için hastane kaydı, geçici ve kesin adli rapor.
• İhlal edildiği ileri sürülen trafik, iş güvenliği veya mesleki özen kuralı.
• Kamera kaydı, olay yeri fotoğrafları, tanık anlatımı ve teknik bilirkişi incelemesi.
• Her şüphelinin görevi, fiili ve sonuca etkisinin ayrı açıklanması.
• Şikâyet dilekçesi, fiil ve failin öğrenilme tarihi, uzlaştırma işlemleri.
• Tazminat veya sigorta ödemelerinin belgesi ve uzlaşma metninin kapsamı.

Kusur oranı tek başına mahkûmiyet veya ceza miktarı mıdır?

Hayır. Bilirkişi raporundaki oran, hâkimin yapacağı hukuki değerlendirmeyle aynı şey değildir. Raporda hangi kuralın ihlal edildiği, ihlalin kazaya ve yaralanmaya nasıl etki ettiği açıklanmalıdır. Yalnız “asli kusurlu” yazılması, teknik gerekçenin yerini tutmaz.

Mağdurun da kusurlu olması diğer kişinin sorumluluğunu otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Buna karşılık bir başkasının ihlali de kişiye kendi fiili araştırılmadan yüklenemez. Ceza incelemesi ile sigorta/tazminat dosyasındaki kusur ve zarar hesabı ayrı amaçlara hizmet eder.

Trafik ve iş kazalarında taksirle yaralama örnekleri

Trafik kazası: Bir sürücünün geçiş kuralını ihlal ettiği ve bir kişinin yaralandığı ileri sürülsün. Kural ihlali, sürücü kimliği, kamera görüntüsü, görüş ve durma mesafesi, çarpışma noktası ve adli rapor birlikte incelenir. Yaralanmayla ihlal arasındaki bağ kurulmadan yalnız tutanağa dayanarak sonuç çıkarılmaz. Trafik kazasında kusur oranının değerlendirilmesi ayrı rehberde ele alınmıştır.

İş kazası: Koruyucusu bulunmayan bir makinede çalışan yaralansın. İşveren, amir veya diğer çalışanların yalnız unvanları değil, somut görevleri, talimatları, denetim yetkileri ve kazaya etki eden davranışları araştırılır. Eğitim ve bakım kayıtları bu incelemeyi destekler. İş kazasında ceza sorumluluğu her kişi için ayrı değerlendirilir.

Bu örnekler inceleme yöntemini gösterir; belirli bir olayda suçun oluştuğu veya oluşmadığı yönünde sonuç garantisi değildir.

Birden fazla kişi yaralanırsa TCK 89/4 nasıl ele alınır?

Aynı fiilden etkilenen her kişi için yaralanma ve nedensellik ayrı kayda geçirilmelidir. Araçtaki kişi sayısı ile hukuken yaralandığı saptanan kişi sayısı aynı olmayabilir. Bir kişinin adli raporu bütün mağdurların durumu yerine kullanılamaz.

Şikâyet ve uzlaştırma işlemleri de her mağdur yönünden takip edilmelidir. Dosyada ölümlü sonuç varsa değerlendirme yalnız bu yazıdaki yaralama hükümleriyle sınırlı tutulamaz. Ayrıntılar için birden fazla kişinin yaralanmasında TCK 89/4 rehberine bakılabilir.

Savunmada bilirkişi ve adli rapora itiraz nasıl somutlaştırılır?

İtiraz, rapordaki belirli bir eksik veya çelişkiye bağlanmalıdır: Kamera saatinin olay saatiyle uyuşmaması, hız hesabının dayanağının gösterilmemesi, görev çizelgesinin incelenmemesi ya da adli rapordaki bulgunun kazayla ilişkisinin açıklanmaması gibi.

Yeni inceleme talebinde hangi kaydın nereden getirileceği ve hangi soruyu aydınlatacağı belirtilmelidir. Delillerin asılları korunmalı; görüntü veya belgelerde değişiklik yapılmamalıdır. Lehine ve aleyhine bulgular birlikte değerlendirilmelidir.

Mağdur açısından tedavi, zarar ve başvuru kayıtları

Hastane başvuruları, epikrizler, görüntüleme ve kontrol raporları tarih sırasıyla saklanmalıdır. Tedavi giderleri, iş göremezlik belgeleri ve yapılan ödemeler ayrıca dosyalanabilir. Ceza dosyasında yaralanmanın ispatı ile maddi ve manevi tazminatın belirlenmesi aynı inceleme değildir.

Şikâyet veya uzlaşma konusunda karar verirken belgelerin kapsamı okunmalıdır. Dosyaya sunulacak sağlık ve iletişim verileri amaçla sınırlı tutulmalı; kişisel bilgiler gereksiz yere kamuya açıklanmamalıdır.

Gerekçeli kararda hangi sorular cevaplanmalı?

Karar; hangi davranışın kusurlu bulunduğunu, bu davranışın yaralanmaya etkisini, uygulanan fıkra ve bendi, bilinçli taksir kabulünün dayanaklarını açıklamalıdır. Çelişen teknik veya tıbbi raporlar varsa neden birinin esas alındığı gösterilmelidir.

Başlangıç cezası ile artırım ve indirimlerin sırası izlenebilir olmalıdır. Şikâyet ve uzlaştırma işlemlerine ilişkin sonuca etkili itirazlar da değerlendirilmelidir. Kanun yolu ve süresi, kararın niteliği ile tebliğ belgesi üzerinden kontrol edilir.

Kısa değerlendirme

Taksirle yaralama dosyasında doğru başlangıç, yalnız ceza aralığını öğrenmek değildir. Önce kusurlu davranış ve yaralanmayla bağlantısı belirlenir; ardından adli rapor, mağdur sayısı, basit/bilinçli taksir ayrımı ve usul koşulları birlikte ele alınır. Somut olay bilinmeden genel bir internet metninden kesin dava sonucu çıkarılamaz.

İlgili yazılar

• Taksirle Yaralama Suçunda Şikâyet Süresi ve Bilinçli Taksir İstisnası
• Trafik Kazasında Taksirle Yaralama ve Kusur Oranı
• İş Kazasında Taksirle Yaralama Suçu
• TCK 89’da Kemik Kırığı, Organ Kaybı ve Kalıcı Etki
• Birden Fazla Kişinin Yaralanmasında TCK 89/4 Cezası