Beceri Eğitimi Yaptırmayan İşletmenin Katılma Payı Ne Kadar? 3308 m.24 | 2026
Kısa ve net cevap: 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’nun 24. maddesi, Kanun kapsamına giren ve işletmelerde mesleki eğitim yaptırması gereken fakat bu yükümlülüğü yerine getirmeyen işletmelere öğrenci başına katılma payı öngörür. Personel sayısı 10–19 olan işletmeler, beceri eğitimi yaptırmaları gereken her öğrenci için eğitim süresince her ay net asgari ücretin üçte biri; 20 ve daha fazla personel çalıştıran işletmeler ise her öğrenci için net asgari ücretin üçte ikisi tutarında katılma payını ilgili hesaba yatırır. Ancak işletmenin uygun şartları taşımasına rağmen Millî Eğitim Bakanlığınca öğrenci gönderilememesi hâlinde katılma payı uygulanmaz. Bu nedenle hesap yalnızca “öğrenci yok” bilgisine bakılarak yapılamaz; işletmenin öğrenci alma yükümlülüğü, kontenjanı, Bakanlığın öğrenci gönderip göndermediği ve fiilî eğitim durumu birlikte incelenir.
3308 m.24’ün amacı nedir?
Kanun, belirli büyüklükteki işletmelerin mesleki eğitime fiilen katkı vermesini ister. İşletme öğrenciyi kabul edip uygun ortamda beceri eğitimi yaptırırsa sistemin eğitim ayağına doğrudan katkı sağlar. Yükümlü olduğu hâlde öğrenci eğitimi yaptırmayan işletme ise m.24 kapsamındaki mali katılma payıyla sisteme katkıda bulunur. Böylece “öğrenci almamak daha ucuzdur” biçiminde bir teşvik oluşmasının önüne geçilir.
Katılma payı klasik anlamda öğrencinin ücretinin yerine geçmez. Öğrencinin işletmede eğitim gördüğü durumda 3308 m.25 kapsamında ücret hakkı doğar. m.24 ise yükümlü işletmenin beceri eğitimi yaptırmaması hâlinde kamuya yönelik bir mali yükümlülüğü düzenler. İki hüküm farklı amaçlara ve farklı alacaklılara sahiptir.
Önce işletmenin öğrenci alma yükümlülüğü belirlenir
m.24 hesabına geçmeden önce işletmenin 3308 m.18 bakımından kaç öğrenciye beceri eğitimi yaptırmakla yükümlü olduğu belirlenmelidir. Personel sayısı, işletmenin Kanun kapsamındaki meslek alanı, ilgili kurul ve eğitim planlaması ve dönemsel koşullar incelenir. Sadece işyerinde hiç öğrenci bulunmaması, m.24 borcunun kendiliğinden doğduğunu göstermez.
On ve daha fazla personel çalıştıran işletmelerin öğrenci yükümlülüğü için 3308 m.18 kontenjan rehberimiz incelenebilir. On kişiden az personelli işletmeler bakımından gönüllü/uygun öğrenci alma imkânı ise ayrı m.18 rehberinde açıklanmıştır.
10–19 personelli işletmede oran nedir?
Kanun, on veya daha fazla personel çalıştırıp yirmi sınırına ulaşmayan işletmeler bakımından her bir eğitim yaptırılması gereken öğrenci için aylık katılma payını net asgari ücretin üçte biri olarak belirler. Hesap eğitim süresince ve her ay için yapılır. Bu nedenle yükümlü öğrenci sayısı ile ilgili ayın esas alınacak net asgari ücret tutarı birlikte dikkate alınır.
Örneğin işletmenin o eğitim döneminde iki öğrenciye beceri eğitimi yaptırması gerektiği belirlenmiş ve hiç öğrenci almamışsa, istisna yoksa iki öğrenci üzerinden ayrı ayrı hesap yapılır. Bir öğrenciyi kabul edip diğer zorunlu kontenjanı boş bırakmışsa m.24 değerlendirmesi eksik kalan öğrenci sayısı üzerinden yürütülür. Hesapta fiilî öğrenci kontenjanının doğru tespiti belirleyicidir.
20 ve daha fazla personelli işletmede oran nedir?
Yirmi ve daha fazla personel çalıştıran işletmeler için aylık katılma payı her bir yükümlü öğrenci bakımından net asgari ücretin üçte ikisidir. Kanun daha büyük işletmenin mesleki eğitime katkı kapasitesini daha yüksek kabul ettiği için oranı artırmıştır. Bu oran da eğitim süresince aylık uygulanır.
İşletmenin personel sayısı yıl içinde değişiyorsa hangi dönemde hangi grupta bulunduğu ve öğrenci eğitiminin hangi tarihte başlaması gerektiği kayıtlarla belirlenmelidir. SGK bildirgeleri, bordrolar ve m.18 kapsamında yapılan planlama bu bakımdan önemlidir. Personel sayısını yalnızca denetim günündeki anlık durum üzerinden değerlendirmek doğru sonuç vermeyebilir.
Katılma payı hangi ücret üzerinden hesaplanır?
Madde net asgari ücreti esas alır. Hesapta brüt asgari ücret kullanılmaz. İlgili dönemde geçerli net asgari ücret tutarı belirlenir, işletmenin personel sayısına göre üçte bir veya üçte iki oranı uygulanır ve eğitim yaptırılması gereken öğrenci sayısı ile ay sayısı dikkate alınır. Yıl içinde asgari ücret değişirse değişiklik tarihinden sonraki aylar yeni tutar üzerinden hesaplanır.
Bu yöntem, Kanunun sabit TL tutarı yerine asgari ücrete bağlı dinamik formül kurmasının sonucudur. 2026 yılına ait hesap yapılırken sadece bugünkü tutarı tüm geçmiş aylara uygulamak yerine her ayın yürürlükteki net asgari ücret verisi esas alınmalıdır.
MEB öğrenci gönderemezse katılma payı ödenir mi?
Kanun açık bir istisna getirir. İşletme mesleki eğitim için gerekli şartları taşıdığı hâlde Millî Eğitim Bakanlığınca öğrenci gönderilememişse m.24 katılma payı uygulanmaz. Bu istisnanın merkezinde işletmenin eğitimi reddetmesi değil, öğrenci bulunamaması vardır.
İşletmenin istisnadan yararlanabilmesi için “öğrenci gelmedi” şeklindeki sözlü beyanla yetinmemesi gerekir. İlgili okul veya müdürlükle yaptığı yazışmalar, kontenjan bildirimleri, öğrenci talebi ve Bakanlık/okul cevabı dosyada bulunmalıdır. Böylece işletmenin gerçekten öğrenci almaya hazır olduğu fakat idarece öğrenci yönlendirilemediği ortaya konur.
İşletme öğrenciyi reddederse istisna uygulanır mı?
Hayır. Uygun öğrenci işletmeye yönlendirilmiş, işletme haklı ve mevzuata dayalı bir neden olmadan öğrenciyi kabul etmemişse “Bakanlık öğrenci gönderemedi” istisnasından söz edilemez. İstisna, işletmenin eğitim yükümlülüğünden kaçınmasını değil objektif öğrenci yokluğunu kapsar.
Bu ayrım yazışmalarla kolayca ortaya konabilir. Okulun öğrenci yönlendirme yazısı, işletmenin kabul/ret cevabı, kapasite bilgileri ve eğitim sorumlusu kayıtları birlikte incelenmelidir. İşletmenin eğitim alanı hazır değilse veya usta öğretici koşulu bulunmuyorsa ayrıca m.18 ve ilgili yönetmelik bakımından uyum sorunu vardır.
Katılma payı öğrenci ücretinden farklı mıdır?
Evet. Öğrencinin işletmede fiilen mesleki eğitim görmesi hâlinde öğrenciye ödenecek ücret 3308 m.25’e tabidir. Bu ücret doğrudan öğrencinin hakkıdır. m.24 katılma payı ise yükümlü olduğu beceri eğitimini yaptırmayan işletmenin kamu hesabına yatırdığı mali katkıdır. Birini diğerinin yerine geçirmek mümkün değildir.
Öğrenci ücretinin hesaplanması için 3308 m.25 rehberimize bakılabilir. İşletme öğrenci çalıştırdığı hâlde ücreti ödememişse sorun m.24 değil öncelikle m.25 ihlalidir. İşletme hiç öğrenci almamış ve yükümlülük şartları gerçekleşmişse m.24 gündeme gelir.
İşletmenin personel sayısı sonradan azalırsa ne olur?
Mesleki eğitim başladıktan sonra personel sayısının azalması mevcut öğrencilerin eğitiminin sona ermesine yol açmaz. 3308 m.22, işletmenin eğitime başlamış öğrencileri mezuniyetlerine kadar eğitmeye devam etmesini düzenler. Bu nedenle işveren küçülme gerekçesiyle mevcut öğrenciyi çıkarıp m.24 hesabından kurtulamaz.
Grev, lokavt, afet ve personel azalması hâllerinde eğitim sürekliliği için 3308 m.22 rehberimiz incelenebilir. m.24’teki katılma payı ile m.22’deki mevcut öğrenciyi koruma kuralı birlikte değerlendirildiğinde Kanunun önceliğinin fiilî mesleki eğitim olduğu görülür.
Katılma payının yatırıldığı hesap ve kayıt düzeni
Kanun katılma payının ilgili kamu hesabına yatırılmasını öngörür. Uygulamada tahakkuk ve ödeme bilgilerinin yetkili eğitim/idare biriminden teyit edilmesi gerekir. İşletme ödeme dekontunu, hesap cetvelini ve hangi ay/kaç öğrenci için ödeme yapıldığını gösteren açıklamayı ayrı dosyada saklamalıdır.
Toplu ve açıklamasız ödeme, sonradan hangi ayın borcunun kapandığı konusunda uyuşmazlık yaratabilir. Bu nedenle her ödeme için dönem, personel grubu, zorunlu öğrenci sayısı, fiilen eğitilen öğrenci sayısı ve eksik kontenjan açıkça hesap cetvelinde gösterilmelidir.
Denetimde hangi belgeler incelenir?
- İşletmenin ilgili aylardaki personel sayısını gösteren SGK ve bordro kayıtları.
- m.18 kapsamında işletmenin öğrenci kontenjanını gösteren planlama belgeleri.
- Okul/MEB tarafından yapılan öğrenci yönlendirmeleri.
- İşletmenin kabul veya ret yazıları.
- Mesleki eğitim sözleşmeleri ve öğrenci listeleri.
- Usta öğretici/eğitim personeli yeterlilik belgeleri.
- Katılma payı hesap cetvelleri ve banka/kamu ödeme dekontları.
- Öğrenci gönderilememesi istisnası ileri sürülüyorsa bunu gösteren resmî yazışmalar.
Yanlış hesaplanan katılma payı nasıl önlenir?
En pratik yöntem her eğitim dönemi başında m.18 ve m.24 için tek bir uyum tablosu hazırlamaktır. Birinci sütunda aylık personel sayısı, ikinci sütunda yükümlü öğrenci sayısı, üçüncü sütunda fiilen eğitim gören öğrenci sayısı, dördüncü sütunda eksik kontenjan, beşinci sütunda MEB tarafından öğrenci gönderilememe istisnası ve son sütunda ödeme hesabı yer almalıdır.
Bu tablo insan kaynakları, muhasebe ve eğitim sorumlusunun aynı veriye bakmasını sağlar. Böylece insan kaynaklarının “öğrenci istemiştik” bilgisi muhasebeye ulaşmadan ödeme yapılması veya tam tersine öğrenci yönlendirilmesine rağmen istisna uygulanması önlenir.
İşveren için 2026 kontrol listesi
- Aylık personel sayısını ve m.18 kapsamındaki yükümlülüğü tespit edin.
- Zorunlu öğrenci kontenjanını yazılı kayıtla belirleyin.
- Okul/MEB’e öğrenci talebini ve eğitim kapasitenizi bildirin.
- Yönlendirilen öğrencilerin kabul durumunu kayıt altına alın.
- Eksik öğrenci varsa bunun işletme kaynaklı mı, öğrenci yokluğu kaynaklı mı olduğunu ayırın.
- 10–19 personelde net asgari ücretin 1/3’ünü, 20+ personelde 2/3’ünü esas alan hesabı uygulayın.
- Ödeme yapılan ay ve öğrenci sayısını dekont açıklamasında gösterin.
- Tüm yazışma ve hesapları denetim dosyasında saklayın.
Katılma payı hesabında kısmi ay nasıl ele alınır?
m.24 yükümlülüğü eğitim süresince aylık formülle kurar. Eğitim döneminin ay ortasında başlaması, işletmenin kapsama ay içinde girmesi veya öğrencinin ay içinde kabul edilmesi gibi durumlarda tahakkuk yöntemi yetkili idarenin uygulama kayıtlarıyla birlikte belirlenmelidir. İşletme kendi lehine varsayımsal gün hesabı yapmamalı; tahakkuka esas dönemi resmî kayda bağlamalıdır.
Özellikle geçmiş dönem incelemesinde her ay ayrı satır olarak ele alınmalı; o ayki personel sayısı, yükümlü öğrenci sayısı, fiilen eğitim alan öğrenci ve varsa MEB öğrenci gönderememe istisnası gösterilmelidir. Yıllık toplamı tek kalemde hesaplamak değişen verileri gizleyebilir.
Aynı işletmenin birden fazla işyeri varsa hesap nasıl yapılır?
Mesleki eğitim yükümlülüğünün hangi organizasyon birimi ve personel sayısı üzerinden hesaplanacağı, 3308’in personel sayımı ve uygulama mevzuatına göre belirlenir. Şirketin farklı şubelerindeki çalışanları otomatik olarak tek sayıda toplamak veya her şubeyi hiçbir inceleme yapmadan bağımsız kabul etmek doğru değildir. İşletme ve işyeri kavramları, eğitim verilen yer ve kayıt düzeni somutlaştırılmalıdır.
Birden çok lokasyonu olan şirketler her işyeri için personel, meslek alanı, usta öğretici ve öğrenci kayıtlarını ayrı izlemeli; sonra kanuni hesap modeline göre konsolide kontrol yapmalıdır. Bu yöntem denetimde hangi öğrencinin hangi işyerinde eğitim gördüğünü de açıklaştırır.
Katılma payı ödemek öğrenci alma yükümlülüğünü kalıcı olarak kaldırır mı?
Hayır. m.24, yükümlülüğün yerine getirilmediği döneme ilişkin mali sonucu düzenler. İşletmenin “payı öderim, hiçbir zaman öğrenci almam” şeklinde süresiz tercih hakkı kurmaz. Sonraki eğitim döneminde işletmenin personel ve kapsam şartları yeniden değerlendirilir; m.18 uyarınca beceri eğitimi yükümlülüğü devam edebilir.
Kanunun önceliği mesleki eğitimin işletmede fiilen yapılmasıdır. Katılma payı bu eğitimin alternatifi olarak seçilebilen ticari bir bedel değil, yükümlülüğün yerine getirilmemesine bağlanan mali katkıdır.
İstisna dosyası nasıl hazırlanmalıdır?
MEB tarafından öğrenci gönderilememesi istisnası kullanılacaksa işletme eğitim koşullarını taşıdığını belgelemelidir. Usta öğretici belgesi, eğitim alanı, ekipman listesi, okul veya müdürlüğe yapılan öğrenci talebi, kontenjan bildirimi ve alınan cevaplar aynı dosyada tutulmalıdır. Böylece öğrenci gelmemesinin işletmenin hazırlıksızlığından değil yönlendirilecek öğrenci bulunamamasından kaynaklandığı gösterilir.
Yazılı başvuru yapılmamışsa sonradan “öğrenci istemiştik” savunmasının ispat gücü zayıflar. Dönem başında standart talep yazısı kullanmak ve teslim kaydını saklamak, m.24 bakımından en önemli koruyucu işlemlerden biridir.
Yanlış katılma payı tahakkukuna karşı hangi veriler karşılaştırılır?
İşletme kendisine bildirilen hesapta hata olduğunu düşünüyorsa önce tahakkukun dayandığı öğrenci sayısını ve personel grubunu kontrol etmelidir. Sonra ilgili ayların SGK/bordro verileri, okulun kontenjan yazısı, öğrenci sözleşmeleri ve MEB yönlendirme kayıtları karşılaştırılır. Hata sayısal ise doğru cetvel hazırlanır; istisna ileri sürülüyorsa bunu kanıtlayan resmî yazışmalar eklenir.
Uyuşmazlığın idari veya yargısal başvuruya taşınması hâlinde süreler ayrıca takip edilmelidir. Hesabın yanlış olduğunu düşünmek ödeme veya başvuru sürelerini kendiliğinden durdurmaz; tebliğ tarihi dosyanın başlangıç kontrol noktasıdır.
Resmî kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu.
- Millî Eğitim Bakanlığı mevzuatı.
- Mesleğim Hayatım – MEB – mesleki eğitim mevzuatı.
Sık Sorulan Sorular
Katılma payı hangi işletmelere uygulanır?
3308 kapsamında beceri eğitimi yaptırma yükümlülüğü bulunan fakat yükümlü olduğu öğrencileri eğitime almayan işletmeler bakımından m.24 koşulları oluşur.
10–19 personelli işletmede oran nedir?
Yükümlü her öğrenci için eğitim süresince aylık net asgari ücretin üçte biridir.
20 ve daha fazla personelde oran nedir?
Yükümlü her öğrenci için eğitim süresince aylık net asgari ücretin üçte ikisidir.
Brüt asgari ücret mi kullanılır?
Hayır. Madde net asgari ücreti esas alır.
MEB öğrenci gönderemezse ödeme var mı?
İşletme gerekli şartları taşıdığı hâlde Bakanlıkça öğrenci gönderilememişse katılma payı uygulanmaz.
İşletme öğrenciyi kabul etmezse bu istisnadan yararlanır mı?
Hayır. İstisna işletmenin reddini değil, uygun şartlara rağmen Bakanlığın öğrenci gönderememesini kapsar.
Katılma payı öğrenci ücretinin yerine geçer mi?
Hayır. m.24 kamuya yönelik mali yükümlülük, m.25 ise işletmede eğitim gören öğrenciye ödenecek ücrettir.
Personel azalınca mevcut öğrenci çıkarılabilir mi?
Hayır. m.22 uyarınca eğitime başlamış öğrencilerin eğitimi mezuniyetlerine kadar sürdürülür.
Sonuç: 3308 m.24 hesabının doğru yapılması için yalnızca personel sayısına bakmak yeterli değildir. Önce m.18’e göre öğrenci yükümlülüğü, sonra fiilen eğitilen öğrenci sayısı ve MEB’in öğrenci gönderip gönderemediği belirlenir. Katılma payı ancak bu üç aşamalı kontrolün sonunda doğru hesaplanabilir.
Bu içerik 22 Eylül 2026 tarihi itibarıyla yürürlükteki 3308 sayılı Kanun esas alınarak hazırlanmıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
