Mesleki Eğitim Öğrencisine En Az Ne Kadar Ücret Ödenir? 3308 m.25 | 2026
Kısa ve net cevap: 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’nun 25. maddesi, mesleki eğitim öğrencisine ödenecek ücretin tamamen işverenin takdirine bırakılamayacağını açıkça düzenler. İşletmede mesleki eğitim gören öğrenci ile mesleki ve teknik ortaöğretim kurumunda staj veya tamamlayıcı eğitim yapan öğrenciye, işyerindeki personel sayısına göre net asgari ücretin kanunda belirtilen oranından daha düşük ücret ödenemez. Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde alt sınır net asgari ücretin yüzde 30’u; yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’idir. Aday çırak ve çırak için alt sınır yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30’u; kalfalık yeterliğini kazanmış mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencisi için ise net asgari ücretin yüzde 50’sidir. Sözleşmede daha yüksek ücret kararlaştırılabilir; kanuni alt sınırın altına inilemez.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu m.25 kapsamında öğrenci ücretlerinin belirlenmesi.
- Kanuni dayanak nedir?
- 2026’da hangi öğrenci için hangi oran uygulanır?
- 20 personel sınırı neden önemlidir?
- Sözleşmede ücret nasıl belirlenir?
- Ücret hangi dönem için nasıl hesaplanır?
- Eksik ödeme nasıl tespit edilir?
- Ücret vergiye tabi midir?
- İş kazasında işveren sorumluluğu
- Uyuşmazlıkta ispat ve belge düzeni
- İşveren için uygulama kontrol listesi
- Resmî kaynaklar
Kanuni dayanak: 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu m.25
Mesleki eğitim öğrencisinin ücreti bakımından temel hüküm 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’nun “Ücret ve sosyal güvenlik” başlıklı 25. maddesidir. Madde iki ayrı kuralı birlikte kurar. Birincisi, aday çırak, çırak, işletmede mesleki eğitim gören, staj veya tamamlayıcı eğitime devam eden öğrenciye ödenecek ücretin ve ücret artışlarının sözleşmeyle belirlenmesidir. İkincisi, sözleşme serbestisinin kanuni bir alt sınırla sınırlandırılmasıdır. Bu nedenle “öğrenci kabul etti, daha düşük ücrette anlaştık” savunması kanuni alt sınırı ortadan kaldırmaz. Sözleşmenin ücret maddesi, emredici alt sınırın altında kaldığı ölçüde işverene eksik ödeme yapma hakkı vermez.
Bu ayrım uygulamada önemlidir. “Staj ücreti”, “MESEM ücreti”, “aday çırak ücreti” ve “çırak ücreti” kavramları tek bir kategori değildir. Kanun, farklı statülere farklı alt oranlar bağlamıştır. Öğrencinin hangi program kapsamında bulunduğu, işyerindeki personel sayısı ve kalfalık yeterliğinin kazanılıp kazanılmadığı tespit edilmeden doğru oran hesaplanamaz. Dolayısıyla hesaplama, yalnızca “öğrenci burada çalıştı” bilgisine dayandırılamaz; resmi öğrenci statüsü ve eğitim programı dosyada bulunmalıdır.
2026’da hangi öğrenci için hangi ücret alt sınırı uygulanır?
3308 m.25’in yürürlükteki metnine göre işletmede mesleki eğitim gören öğrenciler ile mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarında staj veya tamamlayıcı eğitim gören öğrenciler bakımından iki ayrı personel eşiği vardır. İşyerinde 20 ve üzerinde personel çalışıyorsa öğrenciye net asgari ücretin yüzde 30’undan az ücret ödenemez. İşyerinde 20’den az personel çalışıyorsa alt sınır net asgari ücretin yüzde 15’idir. Bu oranlar kanun metninde açıkça yer aldığı için işverenin daha düşük bir oran belirlemesi mümkün değildir.
Aday çırak ve çırak bakımından Kanun ayrı bir kategori kurmuştur: bunlara yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30’undan daha az ücret ödenemez. Mesleki eğitim merkezi 12. sınıfta olup kalfalık yeterliğini kazanmış öğrenciler yönünden ise daha yüksek bir alt sınır vardır; ücret net asgari ücretin yüzde 50’sinden aşağı olamaz. Bordro veya banka ödeme listesi hazırlanırken yalnız “öğrenci” ibaresi kullanmak yeterli değildir. Statü, sınıf, kalfalık yeterliği ve personel sayısı birlikte kayıt altına alınmalıdır.
| Öğrenci statüsü | Kanuni alt sınır | Hukuki dayanak |
|---|---|---|
| İşletmede mesleki eğitim / staj / tamamlayıcı eğitim – 20+ personel | Net asgari ücretin en az %30’u | 3308 m.25 |
| İşletmede mesleki eğitim / staj / tamamlayıcı eğitim – 20’den az personel | Net asgari ücretin en az %15’i | 3308 m.25 |
| Aday çırak ve çırak | Yaşına uygun asgari ücretin en az %30’u | 3308 m.25 |
| Kalfalık yeterliği kazanmış MESEM 12. sınıf öğrencisi | Net asgari ücretin en az %50’si | 3308 m.25 |
20 personel sınırı neden önemlidir?
Kanundaki yüzde 15 ile yüzde 30 ayrımı doğrudan işyerinde çalışan personel sayısına bağlanmıştır. Bu nedenle işveren, öğrencinin ücretini belirlerken personel sayısını gerçeğe uygun şekilde tespit etmelidir. Uygulamada farklı şubeler, vardiyalar veya dönemsel personel artışları nedeniyle tereddüt yaşanabilir. Ücret dosyasında hangi dönem için hangi personel sayısının esas alındığının belgelendirilmesi, sonradan çıkacak ücret uyuşmazlığında ispat kolaylığı sağlar. Özellikle personel sayısının 19’dan 20’ye yükseldiği dönemlerde ücretin hiç kontrol edilmeden aynı bırakılması, kanuni alt sınırın ihlal edilmesi sonucunu doğurabilir.
3308 m.18’de işletmelerin öğrenciye beceri eğitimi, staj ve tamamlayıcı eğitim yaptırma yükümlülüğü bakımından ayrı bir personel düzeni vardır. Bu nedenle ücret hesabıyla öğrenci kontenjanı aynı şey değildir. Kontenjan için ayrıca 10 ve daha fazla personelli işletmelerde öğrenci sayısını açıklayan rehber incelenmelidir. Ücret hesabında ise doğrudan m.25’teki 20 personel eşiği esas alınır.
Sözleşmede daha yüksek ücret kararlaştırılabilir mi?
Evet. 3308 m.25, ücretin ve ücret artışlarının sözleşmeyle tespit edileceğini söyler; yalnızca aşağıya doğru bir taban çizer. İşveren ile öğrenci veya sözleşmenin tarafları kanuni orandan daha yüksek bir ücret üzerinde anlaşabilir. Örneğin kanuni tabanın yüzde 30 olduğu bir işyerinde yüzde 40 veya yüzde 50 üzerinden ücret kararlaştırılması mümkündür. Böyle bir durumda işveren, “kanunda yüzde 30 yazıyor” diyerek sözleşmeyle üstlendiği daha yüksek tutarı tek taraflı olarak yüzde 30’a indiremez. Uyuşmazlıkta hem kanuni taban hem de imzalanmış sözleşme birlikte incelenir.
Çıraklık ilişkisinde yazılı sözleşme zorunluluğu hakkında ayrıntılı bilgi için 3308 m.13 çıraklık sözleşmesi rehberi ayrıca okunabilir. Ücret hükmünün sözleşmede açık yazılması; ödemenin banka üzerinden, açıklamalı ve dönemsel şekilde yapılması; ücret artışının hangi tarihten itibaren uygulandığının belirtilmesi ispat bakımından güçlü bir dosya oluşturur.
Ücret hangi dönem için nasıl hesaplanır?
Mesleki eğitim ücretinde hesaplama dönemseldir. Kanuni oran asgari ücrete bağlandığı için asgari ücretin değiştiği tarihten sonra yeni taban esas alınır. Geçmiş bir ay için ise o ayda yürürlükte bulunan asgari ücret üzerinden hesap yapılır. Sonradan artan asgari ücretin geçmiş aya geriye yürütülmesi veya yeni dönemde eski asgari ücret üzerinden ödeme yapılması doğru değildir. Ücret hesabı yapılırken öğrencinin o dönemdeki statüsü de ayrıca kontrol edilmelidir. Kalfalık yeterliğinin kazanıldığı tarih, yüzde 50’lik alt sınırın uygulanacağı dönem bakımından belirleyicidir.
İşverenler için pratik yöntem, her ayın ödeme dosyasında üç satırlı bir kontrol tablosu tutmaktır: öğrencinin statüsü, o ay geçerli net asgari ücret ve uygulanacak kanuni yüzde. Bu tabloya işyerinin personel sayısı da eklenmelidir. Böylece yıl içinde ücret veya personel sayısı değiştiğinde hata daha kolay fark edilir. Özellikle çok sayıda öğrenci bulunan işletmelerde bütün öğrencileri tek oranla ödeme yapmak, statü farklılıkları nedeniyle yanlış sonuç doğurabilir.
Eksik ücret ödenmesi nasıl tespit edilir?
Eksik ödeme iddiasında öncelikle öğrencinin statüsü, eğitim sözleşmesi, okul/kurum kayıtları, işyerinin ilgili dönemdeki personel sayısı, banka hesap hareketleri ve ücret bordroları birlikte değerlendirilmelidir. Sadece elden ödeme makbuzu veya yalnız sözleşme metni fiilî ödemenin eksiksiz yapıldığını her durumda tek başına kanıtlamaz. Her ay için o dönemin asgari ücret tutarı ile m.25’teki oran çarpılmalı, fiilen ödenen tutar karşılaştırılmalıdır. Sözleşmede daha yüksek bir ücret kararlaştırılmışsa karşılaştırma kanuni tabanla değil sözleşmedeki daha yüksek tutarla yapılır.
İşveren bakımından en güvenli yöntem, her öğrenci için ayrı eğitim dosyası oluşturmaktır. Dosyada sözleşme, öğrenci belgesi, statüyü gösteren okul yazısı, varsa kalfalık yeterliği, personel sayısı tespiti, banka dekontları ve ücret hesap tablosu bulunmalıdır. Öğrenci bakımından ise ödeme açıklamasında dönemin ve ödemenin niteliğinin yazılması, daha sonra yapılacak hesaplamayı kolaylaştırır.
Mesleki eğitim öğrencisine ödenen ücret vergiye tabi midir?
3308 m.25 açık biçimde aday çırak, çırak ve öğrencilere ödenecek ücretlerin her türlü vergiden müstesna olduğunu düzenler. Bu hüküm, kanuni ücret sisteminin parçasıdır. İşverenin normal işçi ücretine ilişkin vergi mantığını otomatik biçimde mesleki eğitim öğrencisine uygulaması doğru değildir. Mesleki eğitim öğrencisinin statüsü işçi statüsüyle birebir aynı değildir; 3308 sayılı Kanun özel düzenleme getirir.
Aday çırak ve çırağın öğrenci statüsünde olduğu ve işyerinde çalışan işçi sayısına dahil edilmediği de 3308 m.11’de düzenlenmiştir. Bu ayrımın ayrıntıları MESEM öğrencisi ve çırağın işçi sayılıp sayılmadığına ilişkin rehberde açıklanmıştır. Ücret ödenmesi, tek başına öğrenciyi klasik iş sözleşmesiyle çalışan işçi haline dönüştürmez.
İş kazası ve meslek hastalığında işveren sorumluluğu
3308 m.25 yalnız ücret oranlarını düzenlemez. Aynı maddede, aday çırak, çırak ve öğrencinin eğitimi sırasında işyerinin kusuru halinde meydana gelecek iş kazaları ve meslek hastalıklarından işverenin sorumlu olduğu açıkça belirtilir. Bu nedenle “öğrenci olduğu için işverenin sorumluluğu yoktur” yaklaşımı kanuna aykırıdır. İşveren eğitim planını, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini, gözetimi ve öğrencinin yapabileceği işleri mevzuata uygun düzenlemelidir.
Pratik eğitimin usta öğretici gözetiminde yürütülmesi 3308 m.12’nin açık kuralıdır. Ayrıca aday çırak ve çırak almak isteyen işyerinde usta öğretici bulunması m.15 gereğidir. Ücretin doğru ödenmesi, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin yerine getirildiği anlamına gelmez; bu iki alan ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Uyuşmazlıkta hangi deliller belirleyicidir?
Bir ücret uyuşmazlığında ilk belge eğitim sözleşmesidir; fakat tek belge değildir. Okul kayıtları öğrencinin hangi program kapsamında bulunduğunu, devam çizelgeleri hangi tarihlerde işletmede eğitim aldığını, personel kayıtları hangi yüzde oranının uygulanacağını, banka kayıtları ise fiilî ödemeyi gösterir. Kalfalık yeterliği kazanmış MESEM 12. sınıf öğrencisinde yeterliğin kazanıldığı tarih özellikle önemlidir. İşverenin iç yazışmaları, ücret hesap çizelgeleri ve öğrenci dosyası da uyuşmazlığın çözümünü kolaylaştırır.
Elden ödeme yapılmışsa imzalı belgelerin tarih ve tutarlarının banka dışı ödeme iddiasını desteklemesi gerekir. Eksik ödeme iddiasının yalnız toplam bir rakam üzerinden değil ay ay hesaplanması daha sağlıklıdır. Çünkü aynı eğitim yılında hem asgari ücret hem personel sayısı hem de öğrencinin statüsü değişebilir. Uyuşmazlık dosyasında her ayın hukuki koşulları ayrı satırda gösterildiğinde hesap denetlenebilir hale gelir.
Devamsızlık veya izin ücreti ortadan kaldırır mı?
Ücret hesabında öğrencinin eğitim ilişkisinin devam edip etmediği, izin veya devamsızlığın hukuki niteliği önemlidir. 3308 m.26, aday çırak, çırak ve işletmede mesleki eğitim gören öğrencilere her yıl tatil aylarında bir ay ücretli izin verilmesini düzenler. Dolayısıyla kanunun ücretli olarak nitelendirdiği izin dönemini “işyerinde fiilen bulunmadı” gerekçesiyle otomatik biçimde ücretsiz saymak doğru değildir. Mazeretli ücretsiz izin ise yine m.26’da ayrıca düzenlenmiştir ve okul müdürlüğünün görüşü alınarak bir aya kadar verilebilir.
Bu ayrım, öğrenci ücretinin yalnız saat başına fiilî üretime bağlanmadığını gösterir. Mesleki eğitim ilişkisi, kanunun eğitim ve koruma hükümleriyle birlikte yürür. Çıraklık eğitiminin süresine ve devamsızlığın eğitim süresine etkisine ilişkin ayrı düzenlemeler için çıraklık eğitimi süresi rehberi incelenebilir.
İşveren için 2026 uygulama kontrol listesi
- Öğrencinin aday çırak, çırak, MESEM 12. sınıf, stajyer veya işletmede mesleki eğitim öğrencisi statüsünü belgelendirin.
- İlgili ay bakımından işyerindeki personel sayısını tespit edin ve 20 personel eşiğini ayrıca kaydedin.
- 20 ve üzeri personelde yüzde 30; 20’den az personelde yüzde 15 alt sınırını doğru uygulayın.
- Aday çırak/çırak için yüzde 30; kalfalık yeterliği kazanmış MESEM 12. sınıf için yüzde 50 kuralını ayrı takip edin.
- Sözleşmede daha yüksek ücret varsa kanuni taban yerine sözleşmedeki yüksek tutarı uygulayın.
- Asgari ücret değiştiğinde yürürlük tarihinden itibaren kanuni tabanı yeniden hesaplayın.
- Ödemeleri dönem ve öğrenci adı belirtilerek banka üzerinden belgelendirin.
- Vergi istisnasını 3308 m.25’e uygun uygulayın.
- Ücret ile sigorta priminin finansmanını birbirine karıştırmayın.
- Öğrenci dosyasını okul yazıları, sözleşme, devam çizelgesi ve ödeme kayıtlarıyla birlikte saklayın.
Bu yazının diğer 3308 içeriklerinden farkı
Bu rehber yalnızca mesleki eğitim öğrencisine ödenecek ücretin kanuni alt sınırına odaklanmaktadır. “10 ve daha fazla personelli işletme kaç öğrenci alır?” sorusu 3308 m.18’in; “bir ay ücretli izin” m.26’nın; sigorta priminin hangi bütçeden karşılanacağı ise m.25’in sosyal güvenlik bölümünün ayrı konusudur. Aynı anahtar kelimeyi farklı başlıklarla çoğaltmak yerine, her yazı tek bir hukuki soruyu derinlemesine cevaplayacak şekilde ayrılmıştır.
Çıraklığın başlangıç şartları için çırak olmanın şartları, kalfalık aşaması için kalfalık sınavı rehberi kullanılabilir.
Resmî kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu
- Millî Eğitim Bakanlığı Mesleki Eğitim Mevzuatı
- Millî Eğitim Bakanlığı
Sık Sorulan Sorular
Hukuki not: Ücret hesabında öğrencinin statüsü, ilgili dönemdeki personel sayısı ve o tarihte yürürlükte bulunan asgari ücret belirleyicidir. Kanundaki oranların dışında yeni bir alt sınır varsayılmamalı; somut dönem belgeler üzerinden hesaplanmalıdır.
Yazar: Avukat Halil BAKIRCI – Mersin Barosu, Sicil 3472. Mesleki eğitim, iş hukuku ve ticari işletme uyuşmazlıkları alanında mevzuata dayalı hukuki içerik.
Son güncelleme: 19 Eylül 2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
