İstasyon Dışı Akaryakıt Tesliminde Yakıtı Alıcıya Kim Taşır? 5015 m.9 | 2026
Kısa ve net cevap: 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu m.9’a göre istasyon dışında yapılacak akaryakıt teslimlerinde yakıtın alıcı deposuna taşınması veya taşıttırılması bayilik lisansına sahip satıcı tarafından gerçekleştirilir. Satıcı üçüncü bir nakliyeci kullanabilir; ancak kullanıcı deposuna doğru, belgeli ve mevzuata uygun teslim sorumluluğunu bütünüyle devredemez.
Güncel mevzuat kontrol tarihi: 22 Eylül 2026. Bu yazı 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu m.8, m.9, m.14 ve EPDK’nın güncel taşıma açıklamaları esas alınarak hazırlanmıştır.
- M.9’daki Taşıma Kuralı
- Satıcının Kendi Tankeri
- Üçüncü Taraf Nakliyeci
- Alıcının Kendi Tankeri
- Alıcı Deposu
- Fatura, Sevk ve Teslim Fişi
- Tanker Bölme Yönetimi
- Miktar Uyuşmazlığı
- Kaza, Sızıntı ve Yanlış Teslim
- Sigorta ve Rücu
- Teslim Yetkilisi ve Mesai Dışı Teslim
- Dijital GPS ve İzlenebilirlik
- EPDK denetimi ve yaptırım
- Örnekler
- Kontrol listesi
- SSS
M.9’daki Taşıma Kuralı
Kanun istasyon dışında yapılacak teslimlerde akaryakıtın alıcı deposuna taşınmasını veya taşıttırılmasını bayilik lisansına sahip satıcıya yükler. Böylece teslim zincirinin kaynağı ve sorumlusu belirli tutulur. Satış faturası kesildikten sonra ürünün alıcıya nasıl ulaştığı, bayinin lisans sorumluluğunun dışında bırakılmış bir konu değildir.
Satıcı ürünü kendi tankeriyle taşıyabilir veya mevzuata uygun üçüncü taşıyıcıya taşıttırabilir. Her iki modelde de sevk organizasyonu, teslim adresi ve alıcı deposuna kadar izlenebilirlik satıcı üzerinden kurulmalıdır.
M.9’daki Taşıma Kuralı İçin Operasyon Kontrolü
Sipariş onayında taşıma modeli seçilmeli ve sevk emri, satıcının hangi araç veya hangi taşıyıcıyla teslimi gerçekleştireceğini açıkça göstermelidir.
Bu kontrol işlem anında kayıt altına alınmalı; m.9’daki taşıma kuralı bakımından fiili durum belgeyle uyuşmuyorsa sevk veya teslim durdurulup uyum birimine yönlendirilmelidir. Sonradan açıklama üretmek yerine hatanın işlem gerçekleşmeden önlenmesi esastır.
Satıcının Kendi Tankeri
Bayilik lisansı sahibi gerekli teknik ve taşıma şartlarını karşılayan kendi tankeriyle ürünü hedef depoya götürebilir. Tanker ürün türüne uygun olmalı, bölmeler ve bağlantılar güvenli tutulmalı, sürücünün gerekli yetki ve eğitimleri bulunmalıdır.
Sürücü sevk belgesinde yazan alıcı ve teslim adresi dışında başka noktaya boşaltım yapmamalıdır. Müşterinin son dakika adres değişikliği talebi merkez onayı ve belge kontrolü yapılmadan uygulanmamalıdır.
Satıcının Kendi Tankeri İçin Operasyon Kontrolü
Araç bakım, sayaç kalibrasyonu, sigorta ve sürücü belgelerinin süresi dijital sistemde izlenmeli; süresi dolmuş tanker sevke otomatik kapatılmalıdır.
Bu kontrol işlem anında kayıt altına alınmalı; satıcının kendi tankeri bakımından fiili durum belgeyle uyuşmuyorsa sevk veya teslim durdurulup uyum birimine yönlendirilmelidir. Sonradan açıklama üretmek yerine hatanın işlem gerçekleşmeden önlenmesi esastır.
Üçüncü Taraf Nakliyeci
Kanundaki “taşıttırılması” ifadesi, bayinin üçüncü bir taşıma firmasından hizmet alabilmesine imkân verir. Ancak bu yöntem taşıma zincirini alıcının veya nakliyecinin bağımsız sorumluluğuna bırakmak anlamına gelmez.
Taşıyıcının seçimi, fiili tanker ve sürücü kontrolü, teslim talimatı, adres ve miktar doğrulaması satıcının organizasyonu içinde kalmalıdır. EPDK’nın güncel açıklamaları kullanıcı deposuna teslimdeki petrol piyasası sorumluluğunun bayilik lisansı sahibinde devam ettiğini vurgular.
Üçüncü Taraf Nakliyeci İçin Operasyon Kontrolü
Nakliyeci sözleşmesinde alt taşıyıcı kullanımı, kaza/sızıntı bildirimi, belge saklama, yanlış teslim ve denetimde bilgi sunma yükümlülükleri açıkça yazılmalıdır.
Bu kontrol işlem anında kayıt altına alınmalı; üçüncü taraf nakliyeci bakımından fiili durum belgeyle uyuşmuyorsa sevk veya teslim durdurulup uyum birimine yönlendirilmelidir. Sonradan açıklama üretmek yerine hatanın işlem gerçekleşmeden önlenmesi esastır.
Alıcının Kendi Tankeri
Alıcının tankerini gönderip ürünü bağımsız şekilde çekmesi, m.9’un taşıma veya taşıttırma görevini satıcıya veren yapısıyla uyumlu değildir. Kanun, istasyon dışı teslim zincirini bayilik lisansı sahibi satıcıda merkezileştirir.
Alıcının aracı ticari nedenlerle kullanılacaksa dahi taşıma sözleşmesinin kim tarafından kurulduğu, sürücüye kimin talimat verdiği ve teslimin satıcının kontrol sisteminde nasıl izlendiği ayrıca değerlendirilmelidir.
Alıcının Kendi Tankeri İçin Operasyon Kontrolü
Güvenli uygulama, alıcının “kendim taşırım” talebini otomatik kabul etmemek ve m.9’a uygun taşıma modelini satıcı üzerinden kurmaktır.
Bu kontrol işlem anında kayıt altına alınmalı; alıcının kendi tankeri bakımından fiili durum belgeyle uyuşmuyorsa sevk veya teslim durdurulup uyum birimine yönlendirilmelidir. Sonradan açıklama üretmek yerine hatanın işlem gerçekleşmeden önlenmesi esastır.
Alıcı Deposu
Kanun ürünün alıcı deposuna taşınmasını açıkça ifade eder. Yol kenarında, üçüncü kişiye ait ara depoda, izin durumu belirsiz tankta veya sipariş dışı tesiste ürün bırakılması teslim zincirini sakatlar.
Aynı şirketin birden fazla fabrikası, şantiyesi veya deposu varsa yalnız unvan yeterli değildir. Sipariş ekranında hedef tesis ve mümkünse tank numarası seçilmelidir. Sürücü sahada farklı tank gösterildiğinde ürün boşaltmadan merkez onayı istemelidir.
Alıcı Deposu İçin Operasyon Kontrolü
Adres değişiklikleri müşteri dosyasında güncellenmeli; eski teslim adresi ile yeni tesisin uygunluğu birbirine karıştırılmamalıdır.
Bu kontrol işlem anında kayıt altına alınmalı; alıcı deposu bakımından fiili durum belgeyle uyuşmuyorsa sevk veya teslim durdurulup uyum birimine yönlendirilmelidir. Sonradan açıklama üretmek yerine hatanın işlem gerçekleşmeden önlenmesi esastır.
Fatura, Sevk ve Teslim Fişi
Fatura ticari satışı, sevk irsaliyesi ürünün taşınmasını, teslim fişi ise alıcı deposundaki fiili boşaltımı gösterir. Üç belge ürün, miktar, tarih, satıcı, alıcı ve adres bakımından birbirini doğrulamalıdır.
Bir tanker aynı seferde birden fazla müşteriye gidiyorsa bölmeler ve teslimler ayrı kayıtlanmalı, toplam teslim tanker yükleme miktarıyla mutabık olmalıdır. Sonradan toplu tek teslim fişi oluşturmak izlenebilirliği zayıflatır.
Fatura, Sevk ve Teslim Fişi İçin Operasyon Kontrolü
Belge hatası fark edilirse ilk kayıt silinmeden düzeltme nedeni ve yeni belge ilişkisi sistemde görünür tutulmalıdır.
Bu kontrol işlem anında kayıt altına alınmalı; fatura, sevk ve teslim fişi bakımından fiili durum belgeyle uyuşmuyorsa sevk veya teslim durdurulup uyum birimine yönlendirilmelidir. Sonradan açıklama üretmek yerine hatanın işlem gerçekleşmeden önlenmesi esastır.
Tanker Bölme Yönetimi
Çok bölmeli tankerlerde hangi bölmenin hangi müşteriye ve hangi ürüne ayrıldığı yükleme anında kaydedilmelidir. Yanlış bölmeden boşaltım, ürün karışması ve miktar uyuşmazlığı hem teknik hem hukuki sorun yaratır.
Boşaltım sırası değişirse sürücü hafızasına güvenilmemeli, sistemde yeni sıra ve talimat oluşturulmalıdır. Bölme mühürleri ve sayaç kayıtları gerektiğinde hangi ürünün hangi müşteriye gittiğini ispatlamaya yardımcı olur.
Tanker Bölme Yönetimi İçin Operasyon Kontrolü
Yükleme operatörü ile sürücünün bölme eşleştirmesini iki aşamalı kontrol etmesi, özellikle aynı tankerle farklı ürün taşındığında hata riskini azaltır.
Bu kontrol işlem anında kayıt altına alınmalı; tanker bölme yönetimi bakımından fiili durum belgeyle uyuşmuyorsa sevk veya teslim durdurulup uyum birimine yönlendirilmelidir. Sonradan açıklama üretmek yerine hatanın işlem gerçekleşmeden önlenmesi esastır.
Miktar Uyuşmazlığı
Tankere yüklenen miktar ile alıcı deposuna teslim edilen miktar arasında fark varsa olay doğrudan normal fire olarak kapatılmamalıdır. Sıcaklık, yoğunluk, sayaç kalibrasyonu, tanker bölmeleri, bağlantı kaybı ve sızıntı ihtimali birlikte incelenmelidir.
Tekrarlayan farklar teknik arıza, kayıt hatası veya yetkisiz boşaltım ihtimaline işaret edebilir. Muhasebe birimi yalnız cari hesap düzeltmesi yapmak yerine lojistik ve uyum birimine olay kaydı açmalıdır.
Miktar Uyuşmazlığı İçin Operasyon Kontrolü
Kalibrasyon sertifikaları ve ölçüm cihazının son bakım tarihi, miktar uyuşmazlığında teknik ispatın önemli parçasıdır.
Bu kontrol işlem anında kayıt altına alınmalı; miktar uyuşmazlığı bakımından fiili durum belgeyle uyuşmuyorsa sevk veya teslim durdurulup uyum birimine yönlendirilmelidir. Sonradan açıklama üretmek yerine hatanın işlem gerçekleşmeden önlenmesi esastır.
Kaza, Sızıntı ve Yanlış Teslim
Akaryakıt taşıması can, mal ve çevre bakımından yüksek riskli faaliyettir. Trafik kazası, tanker sızıntısı, hortum kopması veya yanlış tanka boşaltım halinde teslim derhal durdurulmalı ve acil durum prosedürü uygulanmalıdır.
Nakliyecinin kusuru özel hukukta tazminat ve rücu doğurabilir; fakat bu, bayinin petrol piyasası teslim organizasyonu yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Olay saati, ürün, miktar ve müdahale kayıt altına alınmalıdır.
Kaza, Sızıntı ve Yanlış Teslim İçin Operasyon Kontrolü
Yanlış ürün başka tankta karıştırılarak gizlenmemeli; teknik uygunluk uzman incelemesiyle belirlenmeli ve gerekli kamu/sigorta bildirimleri yapılmalıdır.
Bu kontrol işlem anında kayıt altına alınmalı; kaza, sızıntı ve yanlış teslim bakımından fiili durum belgeyle uyuşmuyorsa sevk veya teslim durdurulup uyum birimine yönlendirilmelidir. Sonradan açıklama üretmek yerine hatanın işlem gerçekleşmeden önlenmesi esastır.
Sigorta ve Rücu
Taşımada araç, üçüncü kişi, çevre ve ürün kaybı riskleri bakımından poliçeler kontrol edilmelidir. Poliçenin yalnız varlığı değil, taşınan ürün, tanker tipi, coğrafi kapsam ve alt taşıyıcı kullanımına ilişkin istisnalar okunmalıdır.
Nakliyeciyle sözleşmede yanlış teslim, ürün kaybı, mevzuata aykırı araç/sürücü kullanımı ve idari yaptırım nedeniyle oluşan zararlar bakımından rücu hükümleri düzenlenebilir. Ancak özel sözleşme EPDK karşısındaki lisans sorumluluğunu kaldırmaz.
Sigorta ve Rücu İçin Operasyon Kontrolü
Taşıyıcı poliçesi sona erdiğinde sistem sevki engellemeli; yüksek riskli operasyonda bayinin kendi sigorta kapsamı da yazılı teyit edilmelidir.
Bu kontrol işlem anında kayıt altına alınmalı; sigorta ve rücu bakımından fiili durum belgeyle uyuşmuyorsa sevk veya teslim durdurulup uyum birimine yönlendirilmelidir. Sonradan açıklama üretmek yerine hatanın işlem gerçekleşmeden önlenmesi esastır.
Teslim Yetkilisi ve Mesai Dışı Teslim
Alıcı adına ürünü teslim alacak kişiler önceden tanımlanmalıdır. Mesai dışı saatlerde yalnız telefonla verilen gayriresmî yönlendirmeyle farklı tanka boşaltım yapılmamalıdır.
Teslim fişinde teslim alan kişi, saat, tank bilgisi, sayaç miktarı ve gerektiğinde açıklama bulunmalıdır. Bu kayıt hem ticari mutabakatı hem EPDK denetiminde fiili teslim noktasını güçlendirir.
Teslim Yetkilisi ve Mesai Dışı Teslim İçin Operasyon Kontrolü
Yetkili kişi listesi değiştiğinde eski personelin teslim alma yetkisi sistemden kaldırılmalı ve tanker sürücülerine güncel bilgi sağlanmalıdır.
Bu kontrol işlem anında kayıt altına alınmalı; teslim yetkilisi ve mesai dışı teslim bakımından fiili durum belgeyle uyuşmuyorsa sevk veya teslim durdurulup uyum birimine yönlendirilmelidir. Sonradan açıklama üretmek yerine hatanın işlem gerçekleşmeden önlenmesi esastır.
Dijital GPS ve İzlenebilirlik
GPS verisi, elektronik sevk belgesi, sayaç çıktısı ve teslim imzası tek işlem numarası altında birleştirilebilir. Böylece tanker rotasının sipariş adresiyle uyumu ve teslim saati doğrulanır.
Sipariş dışı adrese yönelme, uzun bekleme veya olağan dışı rota sapması için sistem uyarı üretebilir. Dijital kayıt hukuki belgenin yerine geçmez; diğer belgeleri doğrulayan ek ispat sağlar.
Dijital GPS ve İzlenebilirlik İçin Operasyon Kontrolü
Verinin kim tarafından değiştirildiği loglanmalı, geçmiş kayıtlar korunmalı ve kullanıcı erişim yetkileri sınırlandırılmalıdır.
Bu kontrol işlem anında kayıt altına alınmalı; dijital gps ve izlenebilirlik bakımından fiili durum belgeyle uyuşmuyorsa sevk veya teslim durdurulup uyum birimine yönlendirilmelidir. Sonradan açıklama üretmek yerine hatanın işlem gerçekleşmeden önlenmesi esastır.
EPDK Denetimi ve Yaptırım
5015 m.14 kapsamında EPDK hangi alıcıya ne kadar ürün satıldığı, ürünü kimin taşıdığı, hangi araçla sevk edildiği ve hangi depoya boşaltıldığına ilişkin bilgi ve belgeleri isteyebilir. Sevk adresi, GPS, teslim fişi ve fatura arasında açıklanamayan fark bulunmamalıdır.
Taşıma zincirinin m.9’a aykırı kurulması halinde somut fiile göre 5015 m.19’daki idari para cezaları ve m.20’deki yaptırım usulü gündeme gelir. 2026 ceza tutarları 25 Aralık 2025 tarihli 33118 sayılı Resmî Gazete tebliğiyle güncellenmiştir.
Uygulama Örnekleri
Örnek 1: Bayi Kendi Tankeriyle Fabrikaya Gidiyor
Bayi mevzuata uygun kendi tankeriyle ürünü siparişteki fabrika deposuna götürür; sevk, sayaç ve teslim kayıtlarını tutar. Taşıma satıcı tarafından gerçekleştirilmiştir.
Örnek 2: Bayi Yetkili Nakliyeci Kullanıyor
Satıcı taşıma firmasıyla yazılı sözleşme yapar, fiili araç ve sürücüyü kontrol eder, sevk talimatı verir ve teslimi alıcı deposunda teyit eder. Taşıttırma mümkündür; sorumluluk bütünüyle devredilmiş olmaz.
Örnek 3: Alıcı Tankerini Gönderiyor
Alıcı kendi tankerini gönderip ürünü bağımsız biçimde çekerse m.9’daki satıcı tarafından taşıma veya taşıttırma modeline aykırılık riski doğar.
Teslim Öncesi Son Taşıma Onayı
Tanker çıkışından hemen önce sevk adresi, hedef tank, ürün, miktar, fiili taşıyıcı ve sürücü bilgisi tek ekranda son kez doğrulanmalıdır. Bu onay daha önce yapılmış müşteri tanımlamasının yerine geçmez; günlük sevkin yanlış araç veya yanlış adrese yönlenmesini önleyen son operasyon kontrolüdür.
Son onayı veren kullanıcı ve zaman damgası kayıt altında tutulmalıdır. Böylece sevk emrinin kim tarafından hangi veriler üzerinden serbest bırakıldığı denetimde gösterilebilir.
Sevk ve Teslim Adresi Eşleştirmesi
Sevk irsaliyesindeki adres ile teslim fişindeki adres otomatik olarak karşılaştırılmalıdır. Farklılık varsa teslim kapanmadan olay kaydı oluşturulmalı ve farkın sebebi açıklanmalıdır.
Aynı organize sanayi bölgesinde veya aynı şirket grubunda benzer tesis adları bulunması yanlış teslim riskini artırır. Sistem mümkünse açık adres yanında koordinat veya tesis kodu da kullanmalıdır.
Taşıyıcı Performans Denetimi
Nakliyeciler yalnız fiyat ve araç bulunabilirliğine göre değil, mevzuat uyumu ve teslim kalitesi bakımından da periyodik puanlanmalıdır. Kaza, belge hatası, rota sapması, yanlış teslim ve eksik miktar olayları performans göstergesine dahil edilmelidir.
Tekrarlayan ihlal yapan taşıyıcının düzeltici faaliyet planı istenmeli; sonuç alınmıyorsa sözleşmenin askıya alınması veya sona erdirilmesi değerlendirilmelidir.
Uygulama Kontrol Listesi
- İşlemin istasyon dışı teslim olduğunu belirleyin.
- Alıcı depo adresini sabitleyin.
- Taşımayı kendiniz veya sizin sözleştiğiniz taşıyıcıyla organize edin.
- Tanker ve sürücü belgelerini kontrol edin.
- Sevk irsaliyesini doğru düzenleyin.
- Tanker bölmelerini teslimlere göre eşleştirin.
- Teslim fişini hedef depoda imzalatın.
- Sayaç ve boşaltım miktarlarını mutabık hale getirin.
- Kaza/sızıntı prosedürünü yazılı tutun.
- Nakliyeci sözleşmesinde sigorta ve rücu hükümleri koyun.
- Alıcının bağımsız ürün çekmesini engelleyin.
- Teslim belgelerini denetime hazır saklayın.
Resmî ve Site İçi Kaynaklar
- 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu
- EPDK Petrol Piyasası Mevzuatı
- EPDK
- T.C. Resmî Gazete
- İstasyon Dışında Araçlara Yakıt İkmali
- Akaryakıt Bayisi Başka Dağıtıcıdan Yakıt Alabilir mi?
- Dağıtıcı Lisansı Hangi Satışları Yapabilir?
Sık Sorulan Sorular
1. Yakıtı kim taşır?
Bayilik lisansına sahip satıcı taşır veya taşıttırır.
2. Nakliyeci kullanılabilir mi?
Evet; teslim sorumluluğu bütünüyle ortadan kalkmaz.
3. Alıcı tankerini gönderebilir mi?
M.9’daki satıcı tarafından taşıma/taşıttırma kuralıyla uyumlu model kurulmalıdır.
4. Teslim nerede tamamlanır?
Alıcı deposunda.
5. Fatura tek başına yeterli mi?
Hayır; sevk ve teslim belgeleriyle birlikte değerlendirilir.
6. Kazadan sonra bayi sorumsuz mu?
Hayır; rücu ilişkisi ayrı, petrol piyasası sorumluluğu ayrıdır.
7. Bir tanker birden fazla müşteriye gidebilir mi?
Her bölme ve teslim ayrı izlenmelidir.
8. Yanlış depoya boşaltımda ne yapılır?
Teslim durdurulmalı, olay kaydedilmeli ve acil/düzeltici prosedür uygulanmalıdır.
9. GPS kaydı yeterli mi?
Tek başına değil; diğer belgeleri destekler.
10. EPDK nakliye kayıtlarını isteyebilir mi?
5015 m.14 kapsamında inceleyebilir.
Sonuç
5015 m.9 istasyon dışı akaryakıt tesliminde taşıma zincirini bayilik lisansına sahip satıcıya bağlar. Satıcı ürünü kendisi taşıyabilir veya mevzuata uygun taşıyıcıya taşıttırabilir; ancak ürünün alıcı deposuna doğru, belgeli ve güvenli biçimde ulaşmasına ilişkin petrol piyasası sorumluluğunu tamamen başka tarafa bırakamaz.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
