Akaryakıt İstasyonu Dışında Araçlara Yakıt İkmali Hangi Hallerde Yapılabilir? 5015 m.9 | 2026
Kısa ve net cevap: Kural olarak araçlara akaryakıt ikmali, bayilik lisansı ve yeterli donanımı bulunan akaryakıt istasyonları dışında yapılamaz. 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu m.9; yeterli depolama ve kendi araçlarına ikmal kapasitesine sahip olup yakıtı kendi ihtiyaçları için kullanan kamu kurum ve kuruluşları ile liman, havalimanı, fabrika, şantiye, maden ve taş ocaklarına yapılan teslimleri bu kuralın dışında tutar.
Güncel mevzuat kontrol tarihi: 22 Eylül 2026. İnceleme 5015 sayılı Kanun m.8, m.9 ve m.14 ile EPDK’nın güncel istasyon dışı teslim açıklamaları esas alınarak hazırlanmıştır.
- M.9’daki genel kural
- Kanunda sayılan istisna yerler
- Kendi araçları kavramı
- Yeterli depolama
- Kendi araçlarına ikmal kapasitesi
- Liman ve havalimanı
- Fabrika ve şantiye
- Maden ve taş ocağı
- Jeneratör ve sabit ekipman
- Belge düzeni
- EPDK denetimi
- Yaptırım
- Uygulama örnekleri
- Kontrol listesi
- SSS
5015 m.9’daki Genel Kural Nedir?
Güncel m.9, araçlara akaryakıt ikmalinin bayilik lisansı ve yeterli donanımı bulunan akaryakıt istasyonları dışında yapılmamasını temel kural haline getirir. Düzenlemenin amacı araç yakıt ikmalini lisanslı, teknik olarak yeterli ve denetlenebilir bir altyapıda tutmaktır. Bu nedenle “müşteri talep etti”, “araçlar istasyona gelemiyor” veya “tankerle teslim daha ekonomik” gibi ticari gerekçeler tek başına istasyon dışında araç ikmali yetkisi vermez.
İşlem öncesinde hangi hukuki dayanağın kullanılacağı belirlenmelidir. Satıcı bayi, sipariş ekranında alıcının hangi kanuni istisnaya girdiğini işaretlemeli ve bu seçimi belgeyle doğrulamalıdır. Kanunda sayılmayan sıradan ticari işletmelere yalnız kurumsal müşteri oldukları için aynı model uygulanamaz.
Kanunda Sayılan İstisna Yerler Hangileridir?
M.9; kamu kurum ve kuruluşları, liman, havalimanı, fabrika, şantiye, maden ve taş ocaklarına yapılan teslimleri, diğer şartların da bulunması kaydıyla genel araç ikmali yasağının dışında tutar. Liste, istasyon dışında araç ikmalinin serbest olduğu genel bir “B2B satış” kategorisi oluşturmaz. Teslim yapılan somut yerin bu gruplardan biri olması gerekir.
Alıcının ticaret unvanı yerine fiilen ürünün bırakıldığı tesis incelenmelidir. Örneğin sanayi şirketinin merkez ofisi ile üretim fabrikası farklı adreslerdeyse, fabrika istisnasına dayanılan teslimin gerçekten üretim tesisindeki uygun depoya yapılması gerekir. Şube, depo ve saha adreslerinin karıştırılması mevzuat riskini artırır.
Kanunda Sayılan Tesis İçin Uygulama Kontrolü
İlk siparişte alıcının tesis türü, tam adresi, depolama altyapısı ve kendi araçlarına ikmal sistemi dosyalanmalıdır. Aynı şirketin daha sonra başka bir tesisi için sipariş vermesi halinde eski dosya otomatik kullanılmamalı; yeni tesis kendi şartlarıyla değerlendirilmelidir.
“Kendi Araçları” Ne Anlama Gelir?
EPDK’nın uygulama açıklamalarında işletmenin mülkiyetindeki veya kiralayıp kendi işinde kullandığı araçlar “kendi araçları” kapsamında ele alınabilir. Bu nedenle yalnız ruhsat sahibine bakmak yeterli değildir; kiralama ilişkisi ve aracın fiilen hangi işletmenin işinde kullanıldığı da önem taşır. Kamyon, saha aracı veya iş makinesi bakımından aynı yaklaşım uygulanır.
Üçüncü kişinin bağımsız ticari faaliyetinde kullandığı araca düzenli yakıt verilmesi, aracın geçici olarak aynı sahada bulunması nedeniyle kendi araçları şartını sağlamaz. Araç ve makine listesi periyodik güncellenmeli; süresi bitmiş kiralama sözleşmeleri veya sahadan ayrılmış araçlar sistemde aktif yakıt alıcısı olarak bırakılmamalıdır.
Araç İlişkisi İçin Uygulama Kontrolü
Mülkiyet belgesi, kira sözleşmesi, saha görevlendirmesi ve gerektiğinde araç listesi birlikte kullanılabilir. Özellikle büyük şantiyelerde ana yüklenici, alt yüklenici ve kiralık makine ilişkileri karışabildiğinden yalnız saha giriş kartına dayanılmamalıdır. Yakıt bedelinin kimin hesabına işlendiği de fiili kullanım değerlendirmesinde önem taşır.
Yeterli Depolama Şartı
İstisnadan yararlanacak işletmenin ürünü güvenli ve mevzuata uygun şekilde teslim alıp muhafaza edebileceği yeterli depolama altyapısı bulunmalıdır. Tank kapasitesi gerçek sipariş miktarı ve kullanım ihtiyacıyla uyumlu olmalıdır. Uygunsuz varil, açık hazne veya izin durumu belirsiz geçici tanklara yüksek hacimli akaryakıt boşaltılması bu düzenlemenin aradığı kurumsal tesis mantığıyla bağdaşmaz.
Nominal tank kapasitesi ile teslim anındaki boş kullanılabilir hacim aynı değildir. Tankta önceden ürün varsa sipariş miktarı kalan güvenli kapasiteye göre belirlenmelidir. Taşma, ürün karışması veya hatalı tank seçimi hem çevre ve yangın riski hem de teslim zincirinin ispatı bakımından sorun yaratır.
Depolama İçin Uygulama Kontrolü
Satıcı, düzenli teslim yaptığı müşterilerde tank kapasitesi, tank numarası ve izin bilgilerini müşteri kartına tanımlayabilir. Sipariş miktarı güvenli kapasiteyi aşıyorsa sistem sevk emri üretmemelidir. Tank değiştirildiğinde veya tesis taşındığında eski kapasite kaydı yenilenmelidir.
Kendi Araçlarına İkmal Kapasitesi
Kanun yalnız depolama tankının bulunmasını yeterli görmez; işletmenin kendi araçlarına akaryakıt ikmal kapasitesi de bulunmalıdır. Depodan araca kontrollü, ölçülebilir ve güvenli yakıt aktarımı yapılabilmelidir. Pompa, sayaç, bağlantı sistemi, yangın güvenliği ve erişim kontrolü tesisin niteliğine uygun olmalıdır.
Bu sistem üçüncü kişilere açık perakende satış noktası gibi işletilemez. Kullanıcı tanımları, araç kartları ve sayaç kayıtları mümkün olduğunca araç bazında izlenebilir tutulmalıdır. Böylece yakıtın gerçekten işletmenin kendi faaliyeti için kullanılıp kullanılmadığı denetlenebilir.
İkmal Sisteminin İç Kontrolü
İşletme hangi personelin pompayı kullanabileceğini belirlemeli, yetkisiz kişilerin erişimini teknik olarak engellemelidir. Sayaç toplamları stok düşümüyle karşılaştırılmalı; gece veya olağan dışı saatlerde yüksek miktarlı ikmaller otomatik uyarıya konu edilebilir.
Liman ve Havalimanında Uygulama
Liman ve havalimanı sahalarında kullanılan çekici, servis, bakım ve operasyon araçlarının dışarıdaki akaryakıt istasyonuna çıkması güvenlik ve operasyon nedeniyle her zaman mümkün değildir. M.9, gerekli depolama ve kendi araçlarına ikmal altyapısı bulunan ve yakıtı kendi ihtiyaçları için kullanan bu tesislere istasyon dışı teslim imkânı tanır.
Bununla birlikte liman veya havalimanı alanında faaliyet göstermek tek başına akaryakıt satma yetkisi vermez. Bir işletmenin kurduğu sistem, alandaki başka şirketlerin araçlarına ticari yakıt dağıtım noktası haline getirilemez. Her alıcının kendi faaliyet ve araç ilişkisi ayrıca değerlendirilmeli, alan giriş kartı tek başına yeterli kabul edilmemelidir.
Fabrika ve Şantiyelerde Uygulama
Fabrika veya şantiye, yeterli depolama ve ikmal kapasitesine sahipse kendi üretim ya da inşaat faaliyetinde kullandığı araçlar ve iş makineleri için akaryakıt teslim alabilir. Şantiyede kiralık iş makineleri de işletmenin kendi işi için kullanılıyorsa, kiralama ve fiili kullanım ilişkisi belgelenmek kaydıyla değerlendirmeye dahil olabilir.
Ana yüklenicinin deposundan bağımsız alt yüklenici şirketlere veya komşu işletmelere düzenli yakıt satılması farklıdır. Saha içinde bulunmak, üçüncü kişinin aracını otomatik olarak ana yüklenicinin “kendi aracı” haline getirmez. Yakıt bedelinin ayrıca üçüncü kişiye yansıtılması, kullanım amacının incelenmesini daha da önemli kılar.
Maden ve Taş Ocaklarında Uygulama
Maden ve taş ocaklarında ağır iş makineleri çoğu zaman üretim alanından çıkmadan çalışır. Kanunun bu tesisleri açıkça saymasının nedeni, operasyonun niteliğine uygun kontrollü ikmali mümkün kılmaktır. Yakıt, işletmenin kendi madencilik veya taş ocağı faaliyetinde kullandığı araç ve makinelerde tüketilmelidir.
Yakıt giriş miktarı ile makine parkı, çalışma saati ve üretim hacmi arasında makul ilişki bulunması izlenebilirliği güçlendirir. Aylık tüketimin aniden olağan dışı yükselmesi yeni makine girişi veya üretim artışıyla açıklanamıyorsa iç denetim yapılmalıdır.
Jeneratör ve Sabit Ekipman İçin Teslim
M.9’un ilk cümlesi araçlara yapılacak akaryakıt ikmalini sınırlar. EPDK uygulama açıklamalarında jeneratör, ısıtma veya iklimlendirme sistemi gibi sabit ekipmanlara yapılan teslimlerin araç ikmali yasağından farklı değerlendirildiği görülür. Bununla birlikte yakıtın amacı dışında kullanılması veya üçüncü kişilere dağıtılması serbest değildir.
Jeneratör için yapılan teslimler araç filosuna yapılan teslimlerden ayrı kodlanmalı; alıcı, tesis, sabit ekipmanın kullanım amacı, ürün türü ve miktar kayıt altına alınmalıdır. Böylece denetimde hangi teslimin hangi hukuki gerekçeye dayandığı açıklanabilir.
Belge ve İspat Düzeni
Bayi faturası, sevk irsaliyesi, alıcının tesis bilgileri, depolama ve ikmal altyapısına ilişkin belgeler, araç/makine envanteri ve teslim kayıtları aynı dosyada tutulmalıdır. Satıcı, işlemin hangi m.9 istisnasına dayandığını sonradan açıklayabilecek bir kayıt düzeni kurmalıdır.
Yüksek hacimli teslimlerde stok girişleri, sayaç kayıtları ve araç tüketimi periyodik olarak karşılaştırılmalıdır. Açıklanamayan miktar farkları dönem sonuna bırakılmamalı, işlem bazında araştırılmalıdır. Fatura bulunması, diğer kanuni şartların yerine geçtiği anlamına gelmez.
EPDK Denetimi
5015 m.14 EPDK’ya gerekli bilgi ve belgeleri isteme, defter ve evrakı inceleme, suret veya numune alma ve tesislerde inceleme yapma yetkisi verir. İstasyon dışı teslimlerde satıcının kayıtları ile alıcının tesisindeki fiili depolama ve ikmal sistemi karşılaştırılabilir.
Denetimde yalnız alıcının fabrika, şantiye veya maden olması yeterli değildir. Yeterli depolama, kendi araçlarına ikmal kapasitesi ve kendi ihtiyaçları için kullanım şartlarının somut işlemde birlikte bulunup bulunmadığı incelenir. Bu nedenle alıcı dosyası “bir kez onaylandı, sürekli geçerlidir” mantığıyla yönetilmemelidir.
İdari Yaptırım Riski
İstasyon dışı teslim istisnasının üçüncü kişilere lisanssız satış kanalı gibi kullanılması 5015 sayılı Kanunun lisans ve yaptırım hükümlerini gündeme getirir. Somut fiilin niteliğine göre m.19’daki idari para cezası ve m.20’deki yaptırım usulü uygulanabilir.
2026 yılı idari para cezası tutarları 25 Aralık 2025 tarihli ve 33118 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan EPDK tebliğiyle güncellenmiştir. Aynı olay vergi, kaçakçılık, çevre, iş güvenliği veya özel hukuk yönünden ayrıca sonuç doğurabilir.
Uygulama Örnekleri
Örnek 1: Şantiyenin Kiralık İş Makineleri
Şantiye gerekli depolama ve ikmal altyapısına sahiptir; kiraladığı iş makinelerini kendi projesinde kullanmaktadır. Kiralama, kullanım ve teslim kayıtları mevcutsa m.9 istisnası değerlendirilebilir.
Örnek 2: Fabrika Deposundan Komşu Şirkete Satış
Fabrikanın kendi ihtiyacı için kurduğu sistemden komşu şirketin kamyonlarına ücret karşılığı yakıt verilmesi kendi ihtiyaçları için kullanım şartını karşılamaz.
Örnek 3: Liman Saha Araçları
Liman işletmesi gerekli altyapıyla kendi faaliyetinde kullandığı saha araçlarını ikmal edebilir; sistemi alandaki diğer şirketlere açık perakende satış noktası olarak işletemez.
Adres veya Tesis Değiştiğinde Ne Yapılmalı?
Düzenli müşterinin fabrika, şantiye veya maden sahası değiştiğinde eski teslim dosyasındaki uygunluk belgeleri yeni adres için otomatik kullanılamaz. Yeni tesiste depolama tankı, ikmal sistemi ve araç kullanım ilişkisi yeniden kontrol edilmelidir. Aynı şirket unvanının devam etmesi, tesis koşullarının aynı olduğu anlamına gelmez.
Sipariş yazılımında müşteri unvanı ile tesis adresi ayrı alanlarda tutulmalı ve her tesisin kendi uyum onayı bulunmalıdır. Böylece merkez adresine kayıtlı müşterinin farklı sahasına yanlışlıkla istasyon dışı sevk yapılması önlenir.
Belge Tarihi ve Güncellik Kontrolü
Bir belgenin dosyada bulunması, sonsuza kadar geçerli olduğu anlamına gelmez. Kira süresi bitebilir, tank değişebilir, saha kapanabilir veya işletmenin araç filosu tamamen yenilenebilir. Düzenli teslim yapılan müşterilerde kritik belgelerin güncellik tarihi sistem tarafından takip edilmelidir.
Mevzuat değişikliği de müşteri dosyasının yeniden değerlendirilmesini gerektirebilir. 2026 yılında işlem yapılırken önceki yıllara ait iç talimat yerine güncel 5015 metni ve EPDK düzenlemeleri kullanılmalıdır.
Elektronik İzlenebilirlik Nasıl Kurulur?
İstasyon dışı teslimler ayrı işlem koduyla kaydedilebilir. Sipariş, sevk, teslim, fatura ve müşteri uygunluk belgeleri tek işlem numarası altında ilişkilendirildiğinde denetimde iz sürmek kolaylaşır. Sistem kanunda sayılmayan tesis türünde istasyon dışı araç ikmali seçilmesine izin vermemelidir.
Olağan dışı yüksek miktar, yeni teslim adresi, süresi geçmiş müşteri belgesi veya araç listesindeki uyumsuzluk için otomatik uyarı üretilebilir. Dijital kontrol, personelin hukuki değerlendirmesinin yerine geçmez; fakat açık hataları işlem gerçekleşmeden önce durdurur.
Yönetim ve Personel Sorumluluğu
İstasyon dışı teslim yalnız satış veya tanker şoförünün işi değildir. Lisans sahibi şirket yönetimi, satış, lojistik, muhasebe ve uyum birimlerinin aynı kurala göre çalışmasını sağlayacak süreç kurmalıdır. Saha çalışanına uygunsuz teslimi durdurma yetkisi verilmelidir.
Personel eğitiminde yalnız kanun maddesi okunmamalı; fabrika, şantiye, liman, üçüncü kişi aracı ve jeneratör gibi somut örnekler kullanılmalıdır. Eğitim katılımı ve mevzuat değişikliği güncellemeleri kayıt altına alınmalıdır.
Son Teslim Öncesi Uygunluk Onayı
Tanker sahadan çıkmadan önce alıcı tesis, teslim adresi, ürün türü, miktar, tank kapasitesi ve teslimin dayandığı m.9 istisnası son kez kontrol edilmelidir. Bu kontrolün sistemde kullanıcı ve zaman damgasıyla kayıt altına alınması, yanlış tesise veya şartları artık taşımayan müşteriye sevki önler. Son onay mekanizması, özellikle çok sayıda kurumsal müşteriye aynı gün sevk yapılan bayilerde etkili bir risk kontrolüdür.
Uygulama Kontrol Listesi
- Alıcının kanunda sayılan tesislerden biri olduğunu doğrulayın.
- Yeterli depolama kapasitesini belgeleyin.
- Kendi araçlarına ikmal kapasitesini kontrol edin.
- Yakıtın kendi ihtiyaçlarında kullanılacağını kayıt altına alın.
- Araçların mülkiyet veya kira ilişkisini dosyalayın.
- Teslim miktarını tank kapasitesiyle karşılaştırın.
- Fatura ve sevk belgelerini eşleştirin.
- Üçüncü kişilere satış yapılmasını teknik olarak engelleyin.
- Sabit ekipman teslimlerini ayrı kodlayın.
- Müşteri tesis değişikliğinde yeniden kontrol yapın.
- Belge geçerlilik tarihlerini izleyin.
- EPDK denetimi için dosyayı erişilebilir tutun.
Resmî ve Site İçi Kaynaklar
- 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu
- EPDK Petrol Piyasası Mevzuatı
- EPDK
- T.C. Resmî Gazete
- Akaryakıt Bayisi Başka Dağıtıcıdan Yakıt Alabilir mi?
- Akaryakıt İthalatını Kimler Yapabilir?
- Dağıtıcı Lisansı Hangi Satışları Yapabilir?
Sık Sorulan Sorular
1. Araçlara her yerde tankerle yakıt verilebilir mi?
Hayır. Kural, yeterli donanımlı lisanslı istasyon dışında araç ikmalinin yapılamamasıdır.
2. Hangi tesisler istisna kapsamındadır?
Şartları sağlamak kaydıyla kamu kurumları, liman, havalimanı, fabrika, şantiye, maden ve taş ocakları.
3. Kiralık araç “kendi aracı” sayılabilir mi?
İşletmenin kiralayıp kendi işinde kullandığı araç, ilişki belgelenmek kaydıyla EPDK uygulamasında bu kapsamda değerlendirilebilir.
4. Sadece yakıt tankı bulunması yeterli mi?
Hayır. Kendi araçlarına ikmal kapasitesi de gerekir.
5. Fabrika üçüncü kişilere yakıt satabilir mi?
Bu istisna böyle bir satış yetkisi vermez.
6. İş makineleri kapsama girer mi?
İşletmenin kendi faaliyetinde kullandığı iş makineleri somut kullanım ilişkisiyle değerlendirilir.
7. Jeneratöre teslim araç ikmali kuralıyla aynı mı?
Araç ikmali yasağından farklı değerlendirilir; ancak amaç dışı kullanım serbest değildir.
8. Liman içinde ikmal yapılabilir mi?
Gerekli depolama ve ikmal altyapısı ile kendi ihtiyaçları şartıyla mümkündür.
9. EPDK alıcı ve araç kayıtlarını isteyebilir mi?
5015 m.14 kapsamındaki bilgi ve denetim yetkisi çerçevesinde isteyebilir.
10. Tesis adresi değişirse eski uygunluk dosyası kullanılabilir mi?
Hayır. Yeni tesis kendi koşullarıyla yeniden incelenmelidir.
Sonuç
5015 m.9 araçlara istasyon dışında akaryakıt ikmalini kural olarak yasaklar; yalnız kanunda sayılan tesislerde yeterli depolama, kendi araçlarına ikmal kapasitesi ve kendi ihtiyaçları için kullanım şartları birlikte sağlandığında istisna uygulanır. Bu düzenleme lisanssız satış veya herkese tankerle yakıt götürme serbestisi değildir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
