Petrol Piyasasında Akaryakıt Fiyatları Nasıl Oluşur? 5015 m.10 | 2026
Kısa ve net cevap: 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu m.10’a göre petrol alım satımında fiyatlar en yakın erişilebilir dünya serbest piyasa koşullarına göre oluşur. Rafinerici ve dağıtıcı lisansı sahipleri kendi lisans faaliyetlerine ilişkin fiyatlarını tavan fiyat olarak hazırlar ve EPDK’ya bildirir. Fiyat oluşumu serbest piyasa esasına dayanır; ancak Kanun EPDK’ya rekabeti bozucu durumlarda geçici fiyat müdahalesi yetkisi de verir.
Güncel mevzuat kontrol tarihi: 22 Eylül 2026. Bu yazı 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu m.10, EPDK petrol piyasası fiyat düzenlemeleri ve güncel Kurul uygulamaları esas alınarak hazırlanmıştır.
- Serbest Piyasa Esası
- Rafinerici Fiyatları
- Dağıtıcı Tavan Fiyat Bildirimi
- Vergilerin Fiyata Etkisi
- Bayilik İlişkisinde Fiyat
- Fiyat İlanı ve Fiili Uygulama
- Rekabet Hukuku ile Bağlantı
- Dünya Fiyatı ile Pompa Fiyatı Neden Aynı Değildir?
- Denetim ve yaptırım
- Örnekler
- Kontrol listesi
- Kaynaklar
- SSS
Serbest Piyasa Esası
5015 m.10 petrol alım satımında fiyatların en yakın erişilebilir dünya serbest piyasa koşullarına göre oluşacağını düzenler. Bu sistem, fiyatın idare tarafından her gün tek rakam olarak belirlenmesi yerine piyasa koşullarının temel alınmasını öngörür.
Döviz kuru, uluslararası ürün fiyatları, rafineri ve lojistik maliyetleri, vergiler ve ticari marjlar nihai fiyat üzerinde etkili olabilir. Ancak her unsurun hukuki konumu aynı değildir; vergi mevzuatı ile petrol piyasası fiyat düzeni ayrı kaynaklara dayanır.
Serbest Piyasa Esası İçin Uygulama Kontrolü
Şirket fiyat modelinde uluslararası referansın hangi veri ve tarihe göre alındığını iç kayıtta gösterebilmelidir.
Şirket içi kontrolde bu başlık ayrı bir kontrol alanı olarak izlenmelidir. serbest piyasa esası bakımından kullanılan veri, karar ve belge aynı döneme ait olmalı; eski tarife, eski maliyet veya süresi geçmiş Kurul kararına dayanılmamalıdır.
Rafinerici Fiyatları
Rafinerici lisansı sahibi, lisans kapsamındaki faaliyetlerine ilişkin fiyatları Kanunun öngördüğü piyasa sistemi içinde belirler. M.10 bu fiyatların tavan fiyat olarak hazırlanıp EPDK’ya bildirilmesini öngörür.
Tavan fiyat, belirli dönemde aşılmaması gereken bildirilen üst sınır niteliğindedir. Şirketin fiili satış uygulaması bildirim sistemi ve diğer piyasa düzenlemeleriyle uyumlu olmalıdır.
Rafinerici Fiyatları İçin Uygulama Kontrolü
Rafinerici fiyat değişikliğinde yürürlük zamanı, ürün türü ve bildirim kaydı açık tutulmalıdır.
Şirket içi kontrolde bu başlık ayrı bir kontrol alanı olarak izlenmelidir. rafinerici fiyatları bakımından kullanılan veri, karar ve belge aynı döneme ait olmalı; eski tarife, eski maliyet veya süresi geçmiş Kurul kararına dayanılmamalıdır.
Dağıtıcı Tavan Fiyat Bildirimi
Dağıtıcı lisansı sahibi de kendi lisans faaliyetine ilişkin fiyatlarını tavan fiyat olarak hazırlayıp Kuruma bildirir. Bildirim, şirketin iç ticari kararından ayrı bir düzenleyici yükümlülüktür.
Fiyat listesi, EPDK bildirimi ve sahadaki/bayi ağındaki uygulamanın tarih bakımından uyuşması gerekir. Bildirim yapıldıktan sonra farklı bir üst fiyat uygulanması idari risk yaratır.
Dağıtıcı Tavan Fiyat Bildirimi İçin Uygulama Kontrolü
Fiyat değişiklikleri için şirket içinde tek yetkili veri kaynağı kullanılmalı ve eski fiyatın sahada kalması engellenmelidir.
Şirket içi kontrolde bu başlık ayrı bir kontrol alanı olarak izlenmelidir. dağıtıcı tavan fiyat bildirimi bakımından kullanılan veri, karar ve belge aynı döneme ait olmalı; eski tarife, eski maliyet veya süresi geçmiş Kurul kararına dayanılmamalıdır.
Vergilerin Fiyata Etkisi
Akaryakıt fiyatının önemli kısmı vergi mevzuatından kaynaklanan unsurlardan oluşabilir. Bu tutarlar 5015 m.10’daki serbest piyasa mekanizmasının dışında ayrıca vergi kanunları ve Cumhurbaşkanı kararlarıyla değişebilir.
Bu nedenle pompa fiyatındaki değişimin tamamını petrol piyasası şirketinin marj değişikliği olarak yorumlamak doğru değildir. Analizde ürün maliyeti, vergi ve ticari bileşenler ayrıştırılmalıdır.
Vergilerin Fiyata Etkisi İçin Uygulama Kontrolü
Şirket fiyat açıklamasında vergi değişikliği ile ticari fiyat kararını kayıt bakımından ayırmalıdır.
Şirket içi kontrolde bu başlık ayrı bir kontrol alanı olarak izlenmelidir. vergilerin fiyata etkisi bakımından kullanılan veri, karar ve belge aynı döneme ait olmalı; eski tarife, eski maliyet veya süresi geçmiş Kurul kararına dayanılmamalıdır.
Bayilik İlişkisinde Fiyat
Dağıtıcı ile bayi arasındaki ticari fiyatlandırma, 5015 ve rekabet hukuku sınırları içinde yürütülür. Bayinin nihai satış fiyatı ile dağıtıcının tavan fiyat bildirimi aynı kavram değildir.
Sözleşme hükümleri kanunun emredici fiyat ve rekabet kurallarını ortadan kaldıramaz. İskonto, kampanya veya ödeme koşulları yazılı ve izlenebilir olmalıdır.
Bayilik İlişkisinde Fiyat İçin Uygulama Kontrolü
Bayi bazlı uygulamada ayrımın ticari gerekçesi ve sözleşme dayanağı dosyalanmalıdır.
Şirket içi kontrolde bu başlık ayrı bir kontrol alanı olarak izlenmelidir. bayilik ilişkisinde fiyat bakımından kullanılan veri, karar ve belge aynı döneme ait olmalı; eski tarife, eski maliyet veya süresi geçmiş Kurul kararına dayanılmamalıdır.
Fiyat İlanı ve Fiili Uygulama
Müşteriye ilan edilen fiyat ile kasada/pompada uygulanan fiyat arasında uyumsuzluk tüketici ve idari uyuşmazlık doğurabilir. Fiyat değişikliği sistemlere eş zamanlı yansıtılmalıdır.
Kurumsal müşterilerde sözleşmeye bağlı özel fiyat mekanizması varsa hesap yöntemi açık olmalıdır. Sonradan keyfi fiyat oluşturmak yerine formül ve referanslar önceden belirlenmelidir.
Fiyat İlanı ve Fiili Uygulama İçin Uygulama Kontrolü
Elektronik satış kayıtları ile yayımlanan fiyat listesi günlük mutabakata tabi tutulabilir.
Şirket içi kontrolde bu başlık ayrı bir kontrol alanı olarak izlenmelidir. fiyat ilanı ve fiili uygulama bakımından kullanılan veri, karar ve belge aynı döneme ait olmalı; eski tarife, eski maliyet veya süresi geçmiş Kurul kararına dayanılmamalıdır.
Rekabet Hukuku ile Bağlantı
Petrol piyasası fiyatlarının serbest oluşması, rakipler arasında fiyat belirleme veya rekabeti kısıtlama serbestisi anlamına gelmez. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ayrıca uygulanır.
EPDK’nın piyasa düzenleme yetkileri ile Rekabet Kurumunun rekabet ihlallerine ilişkin yetkileri farklıdır. Aynı piyasa davranışı farklı idari incelemelere konu olabilir.
Rekabet Hukuku ile Bağlantı İçin Uygulama Kontrolü
Rakip fiyat bilgisi toplanırken kamuya açık veri ile rekabete hassas bilgi ayrımı şirket prosedüründe yapılmalıdır.
Şirket içi kontrolde bu başlık ayrı bir kontrol alanı olarak izlenmelidir. rekabet hukuku ile bağlantı bakımından kullanılan veri, karar ve belge aynı döneme ait olmalı; eski tarife, eski maliyet veya süresi geçmiş Kurul kararına dayanılmamalıdır.
Dünya Fiyatı ile Pompa Fiyatı Neden Aynı Değildir?
M.10 dünya serbest piyasa koşullarını referans alır; ancak Türkiye’de nihai satış fiyatı uluslararası ürün değeri dışında döviz, vergi, depolama, taşıma ve dağıtım zinciri maliyetlerini de içerir.
Bu nedenle dünya ürün fiyatında düşüşün pompa fiyatına aynı gün ve aynı oranda yansıması zorunlu bir matematik değildir. Hukuki denetim, şirketin Kanun ve bildirim kurallarına uyup uymadığı üzerinden yapılır.
Dünya Fiyatı ile Pompa Fiyatı Neden Aynı Değildir? İçin Uygulama Kontrolü
Kamuya yapılan fiyat açıklamalarında farklı maliyet bileşenleri birbirine karıştırılmamalıdır.
Şirket içi kontrolde bu başlık ayrı bir kontrol alanı olarak izlenmelidir. dünya fiyatı ile pompa fiyatı neden aynı değildir? bakımından kullanılan veri, karar ve belge aynı döneme ait olmalı; eski tarife, eski maliyet veya süresi geçmiş Kurul kararına dayanılmamalıdır.
EPDK Denetimi ve Yaptırım
EPDK, 5015 m.14 kapsamındaki bilgi isteme ve denetim yetkileriyle fiyat bildirimleri, satış kayıtları ve lisans sahibinin uygulamalarını inceleyebilir. Bildirilen tavan fiyat ile fiili satış kayıtlarının tarih ve ürün bazında karşılaştırılması mümkündür.
M.10’a ve EPDK düzenlemelerine aykırı uygulama somut fiilin niteliğine göre 5015’in idari yaptırım hükümlerini gündeme getirir. Ayrıca rekabet, tüketici veya vergi mevzuatı yönünden ayrı sorumluluk doğabilir.
Uygulama Örnekleri
Örnek 1: Uluslararası Ürün Fiyatı Düşüyor
Dünya ürün fiyatındaki düşüş, nihai pompa fiyatını etkileyen unsurlardan biridir; döviz, vergi ve diğer maliyet bileşenleri nedeniyle aynı oranda otomatik düşüş sonucu doğmaz.
Örnek 2: Dağıtıcı Yeni Tavan Fiyat Belirliyor
Dağıtıcı yeni fiyat kararını şirket içinde alır, m.10 ve ilgili EPDK düzenlemelerine göre tavan fiyat bildirimini yapar ve saha sistemlerini aynı yürürlük zamanına göre günceller.
Örnek 3: Bayi Eski Fiyatı Sistemde Bırakıyor
Merkezi fiyat değişmesine rağmen bir istasyonda eski sistem kaydı kalırsa ilan, pompa ve satış verileri arasında uyumsuzluk doğar; operasyonel hata derhal düzeltilmelidir.
2026 İç Uyum Prosedürü
petrol piyasasında akaryakıt fiyat oluşumu bakımından şirket prosedürü güncel kanun metni, Kurul kararları ve şirketin fiili satış/operasyon yapısını aynı anda dikkate almalıdır. Fiyat veya işlem kararı alınırken hukuk, ticaret ve finans birimleri aynı veri seti üzerinden çalışmalıdır.
İç prosedürün üstünde son mevzuat kontrol tarihi bulunmalı; EPDK veya Resmî Gazete değişikliği olduğunda eski dokümanın kullanımda kalması engellenmelidir.
Belge ve Karar İzlenebilirliği
petrol piyasasında akaryakıt fiyat oluşumu konusunda kullanılan fiyat listesi, yönetim kararı, bildirim, elektronik kayıt ve müşteri uygulaması arasında geriye dönük iz kurulabilmelidir. Sadece son fiyatın doğru olması yeterli değildir; hangi tarihte hangi kararın uygulandığı da görülebilmelidir.
Denetim veya uyuşmazlıkta sözlü açıklama yerine tarih damgalı kayıt sunulabilmesi, işlem zincirinin ispat gücünü artırır.
Yönetim Raporlaması
petrol piyasasında akaryakıt fiyat oluşumu yüksek ticari ve idari risk taşıdığı için olağan dışı değişiklikler yönetime raporlanmalıdır. Fiyat farkı, marj, piyasa hareketi veya Kurul müdahalesi gibi göstergeler belirlenen eşikleri aştığında uyum incelemesi tetiklenebilir.
Yönetim, mevzuata uyum için gerekli sistem ve personel kaynağını sağlamalı; ticari hedef nedeniyle kanuni bildirim veya piyasa kuralları atlanmamalıdır.
Fiyat İlanı ve Fiili Uygulama Hakkında Dosya İnceleme Notu
petrol piyasasında akaryakıt fiyat oluşumu dosyasında fiyat ilanı ve fiili uygulama yönünden işlem tarihi, uygulanan fiyat veya karar, yetkili kişinin onayı ve varsa EPDK bildirimi birlikte dosyalanmalıdır. Aynı gün içinde fiyat değişikliği yapılmışsa hangi müşteriye hangi saatte hangi fiyatın uygulandığı elektronik kayıt üzerinden izlenebilmelidir.
Bu kontrol yalnız denetim için değil, müşteri ve sözleşme uyuşmazlıklarında da önemlidir. Şirketin ilan ettiği veya bildirdiği fiyat ile fiilen uyguladığı fiyat arasında fark varsa hukuki ve ticari sebebi belgelenmelidir.
Serbest Piyasa Esası Hakkında Dosya İnceleme Notu
petrol piyasasında akaryakıt fiyat oluşumu dosyasında serbest piyasa esası yönünden işlem tarihi, uygulanan fiyat veya karar, yetkili kişinin onayı ve varsa EPDK bildirimi birlikte dosyalanmalıdır. Aynı gün içinde fiyat değişikliği yapılmışsa hangi müşteriye hangi saatte hangi fiyatın uygulandığı elektronik kayıt üzerinden izlenebilmelidir.
Bu kontrol yalnız denetim için değil, müşteri ve sözleşme uyuşmazlıklarında da önemlidir. Şirketin ilan ettiği veya bildirdiği fiyat ile fiilen uyguladığı fiyat arasında fark varsa hukuki ve ticari sebebi belgelenmelidir.
Dünya Fiyatı ile Pompa Fiyatı Neden Aynı Değildir? Hakkında Dosya İnceleme Notu
petrol piyasasında akaryakıt fiyat oluşumu dosyasında dünya fiyatı ile pompa fiyatı neden aynı değildir? yönünden işlem tarihi, uygulanan fiyat veya karar, yetkili kişinin onayı ve varsa EPDK bildirimi birlikte dosyalanmalıdır. Aynı gün içinde fiyat değişikliği yapılmışsa hangi müşteriye hangi saatte hangi fiyatın uygulandığı elektronik kayıt üzerinden izlenebilmelidir.
Bu kontrol yalnız denetim için değil, müşteri ve sözleşme uyuşmazlıklarında da önemlidir. Şirketin ilan ettiği veya bildirdiği fiyat ile fiilen uyguladığı fiyat arasında fark varsa hukuki ve ticari sebebi belgelenmelidir.
Serbest Piyasa Esası Hakkında Dosya İnceleme Notu
petrol piyasasında akaryakıt fiyat oluşumu dosyasında serbest piyasa esası yönünden işlem tarihi, uygulanan fiyat veya karar, yetkili kişinin onayı ve varsa EPDK bildirimi birlikte dosyalanmalıdır. Aynı gün içinde fiyat değişikliği yapılmışsa hangi müşteriye hangi saatte hangi fiyatın uygulandığı elektronik kayıt üzerinden izlenebilmelidir.
Bu kontrol yalnız denetim için değil, müşteri ve sözleşme uyuşmazlıklarında da önemlidir. Şirketin ilan ettiği veya bildirdiği fiyat ile fiilen uyguladığı fiyat arasında fark varsa hukuki ve ticari sebebi belgelenmelidir.
Dünya Fiyatı ile Pompa Fiyatı Neden Aynı Değildir? Hakkında Dosya İnceleme Notu
petrol piyasasında akaryakıt fiyat oluşumu dosyasında dünya fiyatı ile pompa fiyatı neden aynı değildir? yönünden işlem tarihi, uygulanan fiyat veya karar, yetkili kişinin onayı ve varsa EPDK bildirimi birlikte dosyalanmalıdır. Aynı gün içinde fiyat değişikliği yapılmışsa hangi müşteriye hangi saatte hangi fiyatın uygulandığı elektronik kayıt üzerinden izlenebilmelidir.
Bu kontrol yalnız denetim için değil, müşteri ve sözleşme uyuşmazlıklarında da önemlidir. Şirketin ilan ettiği veya bildirdiği fiyat ile fiilen uyguladığı fiyat arasında fark varsa hukuki ve ticari sebebi belgelenmelidir.
Serbest Piyasa Esası Hakkında Dosya İnceleme Notu
petrol piyasasında akaryakıt fiyat oluşumu dosyasında serbest piyasa esası yönünden işlem tarihi, uygulanan fiyat veya karar, yetkili kişinin onayı ve varsa EPDK bildirimi birlikte dosyalanmalıdır. Aynı gün içinde fiyat değişikliği yapılmışsa hangi müşteriye hangi saatte hangi fiyatın uygulandığı elektronik kayıt üzerinden izlenebilmelidir.
Bu kontrol yalnız denetim için değil, müşteri ve sözleşme uyuşmazlıklarında da önemlidir. Şirketin ilan ettiği veya bildirdiği fiyat ile fiilen uyguladığı fiyat arasında fark varsa hukuki ve ticari sebebi belgelenmelidir.
Dünya Fiyatı ile Pompa Fiyatı Neden Aynı Değildir? Hakkında Dosya İnceleme Notu
petrol piyasasında akaryakıt fiyat oluşumu dosyasında dünya fiyatı ile pompa fiyatı neden aynı değildir? yönünden işlem tarihi, uygulanan fiyat veya karar, yetkili kişinin onayı ve varsa EPDK bildirimi birlikte dosyalanmalıdır. Aynı gün içinde fiyat değişikliği yapılmışsa hangi müşteriye hangi saatte hangi fiyatın uygulandığı elektronik kayıt üzerinden izlenebilmelidir.
Bu kontrol yalnız denetim için değil, müşteri ve sözleşme uyuşmazlıklarında da önemlidir. Şirketin ilan ettiği veya bildirdiği fiyat ile fiilen uyguladığı fiyat arasında fark varsa hukuki ve ticari sebebi belgelenmelidir.
Serbest Piyasa Esası Hakkında Dosya İnceleme Notu
petrol piyasasında akaryakıt fiyat oluşumu dosyasında serbest piyasa esası yönünden işlem tarihi, uygulanan fiyat veya karar, yetkili kişinin onayı ve varsa EPDK bildirimi birlikte dosyalanmalıdır. Aynı gün içinde fiyat değişikliği yapılmışsa hangi müşteriye hangi saatte hangi fiyatın uygulandığı elektronik kayıt üzerinden izlenebilmelidir.
Bu kontrol yalnız denetim için değil, müşteri ve sözleşme uyuşmazlıklarında da önemlidir. Şirketin ilan ettiği veya bildirdiği fiyat ile fiilen uyguladığı fiyat arasında fark varsa hukuki ve ticari sebebi belgelenmelidir.
Dünya Fiyatı ile Pompa Fiyatı Neden Aynı Değildir? Hakkında Dosya İnceleme Notu
petrol piyasasında akaryakıt fiyat oluşumu dosyasında dünya fiyatı ile pompa fiyatı neden aynı değildir? yönünden işlem tarihi, uygulanan fiyat veya karar, yetkili kişinin onayı ve varsa EPDK bildirimi birlikte dosyalanmalıdır. Aynı gün içinde fiyat değişikliği yapılmışsa hangi müşteriye hangi saatte hangi fiyatın uygulandığı elektronik kayıt üzerinden izlenebilmelidir.
Bu kontrol yalnız denetim için değil, müşteri ve sözleşme uyuşmazlıklarında da önemlidir. Şirketin ilan ettiği veya bildirdiği fiyat ile fiilen uyguladığı fiyat arasında fark varsa hukuki ve ticari sebebi belgelenmelidir.
Kontrol Listesi
- Güncel m.10 ve EPDK fiyat düzenlemelerini kontrol edin.
- Uluslararası referans veri kaynağını belirleyin.
- Rafinerici/dağıtıcı tavan fiyat bildirimini zamanında yapın.
- Fiyat yürürlük saatini tüm sistemlere eşleyin.
- Vergi değişikliğini ticari marj değişikliğinden ayırın.
- Bayi ve kurumsal müşteri sözleşmelerini fiyat formülüyle uyumlu tutun.
- İlan edilen ve fiilen uygulanan fiyatı karşılaştırın.
- Eski fiyat tablolarını kullanımdan kaldırın.
- Rakiplerle hassas fiyat bilgisi paylaşmayın.
- Fiyat karar kayıtlarını arşivleyin.
- EPDK denetimi için satış verisini erişilebilir tutun.
- Mevzuat değişikliğini periyodik izleyin.
Resmî ve Site İçi Kaynaklar
- 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu
- EPDK Petrol Piyasası Mevzuatı
- T.C. Resmî Gazete
- Dağıtıcı Lisansı Hangi Satışları Yapabilir?
- Rafinerici Lisansı Hangi Faaliyetleri Yapabilir?
- Akaryakıt İthalatını Kimler Yapabilir?
Sık Sorulan Sorular
1. Akaryakıt fiyatını EPDK mı belirler?
Genel sistem serbest piyasa esasına dayanır; EPDK’nın kanundaki geçici müdahale yetkileri saklıdır.
2. Fiyatlar neye göre oluşur?
M.10 en yakın erişilebilir dünya serbest piyasa koşullarını esas alır.
3. Dağıtıcı fiyatını EPDK’ya bildirir mi?
Evet; fiyatlarını tavan fiyat olarak hazırlayıp bildirir.
4. Rafinerici de bildirim yapar mı?
Evet.
5. Vergi fiyatın parçası mı?
Nihai satış fiyatını etkiler; dayanağı ayrıca vergi mevzuatıdır.
6. Dünya fiyatı düşünce pompa aynı oranda düşmek zorunda mı?
Hayır; nihai fiyatın başka bileşenleri de vardır.
7. Bayi istediği fiyatı uygulayabilir mi?
Lisans, EPDK düzenlemeleri, sözleşme ve rekabet hukuku sınırları uygulanır.
8. EPDK satış kayıtlarını inceleyebilir mi?
Evet, m.14 kapsamında.
9. Tavan fiyat ne demektir?
İlgili bildirim ve düzenleme bakımından aşılmaması gereken üst fiyatı ifade eder.
10. Rakipler birlikte fiyat belirleyebilir mi?
Hayır; rekabet hukuku ayrıca uygulanır.
Sonuç
5015 m.10 petrol piyasasında fiyat oluşumunu serbest piyasa ve erişilebilir dünya piyasası koşullarına bağlar; rafinerici ve dağıtıcılar kendi faaliyet fiyatlarını tavan fiyat olarak EPDK’ya bildirir. Fiyat kararının hukuka uygunluğu, bildirim ve fiili uygulamanın aynı dönemde uyumlu tutulmasını gerektirir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
