Kayıtlı, Değer Konulmuş ve Sigortalı Gönderi Hizmeti Verilmek Zorunda mı? 6475 m.13/ç | 2026
Kısa ve net cevap: Evet. 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu m.13/1-ç, evrensel posta hizmetinin gerçekleştirilmesinde kayıtlı gönderiler ile değer konulmuş veya sigortalı gönderilere ilişkin hizmetlerin verilmesini açık bir ilke olarak düzenler. Kayıtlı gönderi, kabulünden teslimine kadar kayda tabi tutulan gönderidir. Değer konulmuş veya sigortalı gönderi ise kayıp, çalınma veya hasar hâlinde göndericinin kabul sırasında beyan ettiği değere kadar tazminat talep edebildiği gönderi türüdür. Bu iki hizmet aynı şey değildir: kayıtlı gönderide temel unsur işlemin kabulden teslimata kadar izlenebilir biçimde kayda alınması; değer konulmuş veya sigortalı gönderide ise buna ek olarak beyan edilen değer üzerinden özel bir mali güvence ilişkisinin kurulmasıdır.
Uygulamada “barkodlu her gönderi sigortalı mıdır?”, “kargo kaybolursa beyan edilen bedelin tamamı ödenir mi?”, “değer beyanı sonradan yapılabilir mi?” ve “kayıtlı gönderi teslim edilmediyse hangi belgeler saklanmalıdır?” soruları sıkça birbirine karıştırılır. 6475 sayılı Kanunun tanımlar maddesi ile m.13/ç birlikte okunduğunda, kayıtlı gönderi ile değer konulmuş/sigortalı gönderinin farklı hukuki işlevlere sahip olduğu görülür.
6475 sayılı Kanun m.13/ç ne söylüyor?
6475 sayılı Kanun m.13 evrensel posta hizmetinin temel ilkelerini düzenler. Maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinde “kayıtlı ve değer konulmuş veya sigortalı gönderilere ilişkin hizmetlerin verilmesi” evrensel posta hizmetinin ilkeleri arasında sayılmıştır. Bu hüküm, kullanıcıların yalnız sıradan ve takipsiz gönderi seçeneğine mahkûm edilmemesini; belirli gönderilerin kayda alınabildiği ve değer güvencesiyle gönderilebildiği hizmet türlerinin de sistemde bulunmasını amaçlar.
Bu madde tek başına her gönderinin otomatik biçimde sigortalı olduğu anlamına gelmez. Kullanıcı hangi hizmeti satın aldıysa, kabul kaydında hangi ek hizmet yer aldıysa ve gönderi hangi koşullarla teslim edildiyse sorumluluk o hukuki çerçevede belirlenir. Evrensel posta hizmetinin genel yapısı için haftada en az beş iş günü evrensel posta hizmeti rehberi ayrıca incelenebilir.
Kayıtlı gönderi nedir?
6475 sayılı Kanunun tanımlar maddesine göre kayıtlı gönderi, kabulünden teslimine kadar kayda tabi tutulan gönderidir. Buradaki kayıt, yalnız gönderiye bir barkod yapıştırılması değildir. Kabul tarihi, gönderi numarası, işlem hareketleri ve teslim aşaması gibi verilerin sistemde izlenebilmesi kayıtlı hizmetin özünü oluşturur.
Kayıtlı gönderinin en önemli hukuki avantajı, gönderinin hangi aşamada bulunduğunun ve teslim sürecinin belgeyle izlenebilmesidir. Bir uyuşmazlık çıktığında gönderici “paketi verdim” demekle yetinmek zorunda kalmaz; kabul fişi, takip numarası ve sistem hareketleri somut delil olarak kullanılabilir.
Değer konulmuş veya sigortalı gönderi nedir?
6475 sayılı Kanun, değer konulmuş veya sigortalı gönderiyi; kayıp, çalınma veya hasara uğrama hâlinde gönderici tarafından kabul sırasında beyan edilen değere kadar tazminat istenebilen gönderi olarak tanımlar. Dolayısıyla bu hizmette iki kritik unsur vardır: değer kabul sırasında beyan edilmelidir ve özel hizmet bu değer üzerinden kurulmalıdır.
Gönderi kaybolduktan sonra ilk kez yüksek bir değer ileri sürmek, kabulde kurulmamış bir değer beyanı hizmetini geriye dönük olarak yaratmaz. Bununla birlikte genel tazminat sorumluluğu, gönderinin niteliği ve diğer mevzuat hükümleri ayrıca değerlendirilir. Burada anlatılan özel sonuç, değer konulmuş veya sigortalı gönderinin kanuni tanımına ilişkindir.
Kayıtlı gönderi ile sigortalı gönderi arasındaki fark nedir?
Kayıtlı gönderide ana amaç izlenebilirliktir. Değer konulmuş veya sigortalı gönderide ise kabulde beyan edilmiş değer üzerinden ek bir mali güvence bulunur. Her sigortalı gönderi uygulamada kayıt sistemi içinde izlenebilir olabilir; fakat her kayıtlı gönderi sigortalı veya değer konulmuş sayılmaz.
Bu ayrım tazminat talebinde önemlidir. Kullanıcının yalnız barkod numarası bulunması, gönderinin belirli bir bedel üzerinden sigortalandığını göstermez. Kabul fişinde “değer konulmuş”, “sigortalı”, beyan edilen değer veya buna karşılık alınmış ek hizmet ücreti gibi kayıtlar aranmalıdır.
Barkodlu kargo otomatik olarak sigortalı mıdır?
Hayır. Barkod veya takip numarası, gönderinin kayıtlı olarak işlendiğini gösterebilir; fakat tek başına sigorta veya değer beyanı sözleşmesi oluşturmaz. Sigortalı/değer konulmuş hizmetin ayrıca seçilmiş ve kabul kaydına işlenmiş olması gerekir.
Kullanıcının bu konuda en sık yaptığı hata, takip ekranındaki barkod numarasını “sigorta poliçesi” gibi değerlendirmektir. Oysa barkod izlenebilirlik sağlar; sigortalı hizmet ise farklı bir ücret, limit, kabul koşulu ve beyan edilen değer üzerinden kurulabilir.
Değer ne zaman beyan edilmelidir?
Kanuni tanım açık biçimde “kabulde beyan edilen değer” unsurunu kullanır. Bu nedenle değer, gönderi hizmet sağlayıcısına teslim edilirken belirtilmeli ve kabul belgesine yansıtılmalıdır. Gönderinin kaybolmasından veya zarar görmesinden sonra yapılan değer açıklaması, özel değer konulmuş gönderi statüsünü geçmişe etkili biçimde oluşturmaz.
Gönderici, yüksek değerli bir ürün yolluyorsa kabul işlemi tamamlanmadan önce bu hizmetin bulunup bulunmadığını, beyan edilebilecek üst sınırı, ek ücreti ve hangi belgelerin isteneceğini kontrol etmelidir. Ürün faturası veya satın alma belgesi, beyan edilen değerin gerçekliğini destekleyen önemli bir kayıttır.
Beyan edilen değer gerçek satış bedelinden yüksek olabilir mi?
Değer beyanı, tazminatın sebepsiz zenginleşme aracına dönüşmesine imkân vermez. Göndericinin malın gerçek ekonomik değerini ve uğradığı zararı belgeleyebilmesi gerekir. Hizmet sağlayıcısının genel işlem şartları, kabul limitleri ve ispat belgeleri de somut uyuşmazlıkta dikkate alınır.
Örneğin ikinci el piyasa değeri 10.000 TL olan bir eşyanın kabul sırasında 100.000 TL olarak yazılması, kayıp hâlinde otomatik biçimde 100.000 TL ödeneceği anlamına gelmez. Tazminatın hukuki dayanağı, beyan, gerçek zarar ve hizmet koşulları birlikte değerlendirilir.
Gönderi kaybolursa beyan edilen değerin tamamı mutlaka ödenir mi?
“Beyan edilen değere kadar tazminat istenebilmesi” ile “her durumda beyan edilen tutarın tamamının ödenmesi” aynı değildir. Kayıp, çalınma veya hasarın niteliği, gönderinin gerçek değeri, zararın miktarı, varsa istisnalar ve kullanıcı davranışı incelenir. Beyan edilen değer özel hizmet bakımından tavan işlevi görür; gerçek zararın ayrıca ortaya konulması gerekebilir.
Bu nedenle tazminat başvurusuna fatura, sipariş kaydı, ödeme belgesi, ürün seri numarası, fotoğraf ve kabul fişi eklenmelidir. Kargo firmasının gönderi güvenliği yükümlülükleri konusunda 6475 kapsamında gönderi güvenliği yazımız da incelenebilir.
Hasarlı teslimde hangi işlem yapılmalıdır?
Hasarlı teslimde mümkünse teslim anında hasar kaydı veya tutanak oluşturulmalı; paket ve içeriğin fotoğrafları saklanmalıdır. Hasar dış ambalajdan görünmüyorsa içeriğin açılmasıyla ortaya çıkan durumu gösteren kesintisiz fotoğraf/video kaydı, ürünün gönderim öncesi durumunu gösteren belgeler ve satın alma faturası önem kazanır.
Kullanıcı teslimi hiçbir kayıt düşmeden kabul etmiş olsa bile her somut olayda talep hakkının tamamen ortadan kalktığı söylenemez. Ancak teslim anında tutanak bulunması ispatı ciddi biçimde kolaylaştırır. Hizmet sağlayıcısına başvuru, sözleşmedeki ve mevzuattaki süreler içinde yapılmalıdır.
Kayıtlı gönderi teslim edildi görünmesine rağmen alıcı almadıysa ne yapılır?
Takip sisteminde “teslim edildi” kaydı bulunmasına rağmen alıcı gönderiyi teslim almadığını bildiriyorsa teslimin kime, hangi tarihte ve hangi yöntemle yapıldığı sorgulanmalıdır. Teslim belgesi, imza veya elektronik teslim kaydı, doğrulama kodu, teslim fotoğrafı gibi mevcut kayıtların korunması talep edilmelidir.
Bu uyuşmazlık, gönderinin yolda kaybolmasından farklıdır. Sorun teslim işleminin doğru kişiye yapılıp yapılmadığıdır. Kayıtlı gönderinin sağladığı izlenebilirlik, tam da bu noktada delil niteliğinde önem taşır.
Kargo şirketi takip kayıtlarını saklamak zorunda mı?
Posta hizmet sağlayıcılarının kayıt, belge ve denetime ilişkin yükümlülükleri 6475 sayılı Kanun ve ikincil mevzuatta düzenlenmiştir. BTK denetimi bakımından hizmet sağlayıcısının işlemlerini kayıt altına alması ve yetkili makamların incelemesine sunabilmesi gerekir. Somut saklama süreleri kayıt türüne göre farklı düzenlemelere tabi olabilir.
Kullanıcı açısından en güvenli yöntem, teslimden hemen sonra takip ekranının kaybolmasını beklememek; kabul belgesi ve kritik takip hareketlerini kendi dosyasında saklamaktır. Özellikle uyuşmazlık başladıysa elektronik kayıtların korunması için yazılı başvuru yapılması yararlıdır.
Sigortalı gönderide yasaklı veya uygun olmayan içerik sonucu değiştirir mi?
Evet. Sigortalı/değer konulmuş hizmet seçilmiş olması, posta yoluyla gönderilmesi yasak veya özel şarta tabi bir içeriği hukuka uygun hâle getirmez. İçeriğin mevzuata uygun olması, doğru beyan edilmesi ve hizmet sağlayıcısının ambalajlama/kabul kurallarına uyulması gerekir.
Özellikle tehlikeli madde, bozulabilir ürün, kıymetli eşya veya özel taşıma koşulu gerektiren ürünlerde gönderi kabul kuralları önceden kontrol edilmelidir. Yanlış içerik beyanı veya ağır ambalaj ihlali, tazminat uyuşmazlığında sorumluluk değerlendirmesini etkileyebilir.
Ambalaj kusuru tazminatı etkileyebilir mi?
Gönderici, içeriğin taşıma sürecine uygun biçimde paketlenmesinden sorumlu olabilir. Kırılabilir bir ürün hiçbir koruma olmadan kutuya konulmuşsa ve zarar olağan taşıma sarsıntısından kaynaklanmışsa ambalajlama şekli önem kazanır. Buna karşılık dışarıdan ezilme, yırtılma veya yanlış elleçleme gibi hizmet sürecine ait olgular ayrıca değerlendirilir.
Sigortalı gönderi, “ambalaj nasıl olursa olsun her zarar ödenir” anlamına gelmez. Tazminat incelemesinde hasarın nedeni ile tarafların yükümlülükleri birlikte ele alınır.
Hizmet sağlayıcısı kayıtlı veya sigortalı gönderi için ek ücret alabilir mi?
6475 m.13/ç bu hizmetlerin verilmesini evrensel hizmet ilkesi olarak düzenler; ancak hizmetin tamamen ücretsiz olduğu sonucunu doğurmaz. Posta tarifeleri Kanunun 17 nci maddesindeki adil, şeffaf, maliyet esaslı ve ayrımcı olmayan ilkeler çerçevesinde belirlenir. Ek hizmetin niteliğine göre ayrıca ücret alınabilir.
Ücretin işlem öncesinde kullanıcıya açıklanması, tarifenin görünür olması ve benzer durumdaki kullanıcılara haklı neden olmaksızın farklı uygulama yapılmaması gerekir. Fazla ücret iddiasında kargo ücretinin fazla alınması rehberi ayrıca yol göstericidir.
Gönderici hangi belgeleri mutlaka saklamalı?
Kayıtlı veya değer konulmuş gönderide asgari delil dosyası; kabul fişi, takip/barkod numarası, gönderinin içeriğini gösteren fatura veya satın alma belgesi, değer beyanı, sigorta/değer konulmuş hizmet kaydı, ödenen ek hizmet ücreti, paketleme fotoğrafları ve alıcı bilgilerini içermelidir. Uyuşmazlık ortaya çıkarsa başvuru numaraları ve yazışmalar da dosyaya eklenmelidir.
Yüksek değerli ticari gönderilerde seri numarası, stok çıkış kaydı ve ürünün çalışır durumda teslim edildiğini gösteren test belgesi de sonradan ortaya çıkabilecek “ürün zaten arızalıydı” tartışmasını azaltabilir.
Ticari işletmeler toplu gönderilerde ne yapmalı?
E-ticaret işletmeleri değerli ürünleri düzenli gönderiyorsa, kargo sözleşmesinde hangi gönderilerin otomatik sigorta kapsamında olduğu, hangi tutarın üzerinde ayrıca değer beyanı gerektiği ve tazminat için hangi belgelerin zorunlu olduğu açıkça belirlenmelidir. Personelin yalnız barkod üretmesi yeterli değildir; değerli ürünler için doğru hizmet seçilmelidir.
Şirket içinde “yüksek değerli gönderi eşiği” belirlenmesi, paketleme standardı oluşturulması ve kabul fişinin otomatik arşivlenmesi uyuşmazlık riskini azaltır. Sözleşmede yazan sigorta limiti ile ürünün gerçek değeri arasında açık bırakılmamalıdır.
Alıcı da tazminat başvurusu yapabilir mi?
Talep hakkının kim tarafından kullanılacağı, somut hizmet ilişkisine ve ilgili mevzuat/sözleşme hükümlerine göre belirlenir. Değer konulmuş gönderinin kanuni tanımı göndericinin kabulde değer beyanına vurgu yapar. Bu nedenle özellikle sigorta/değer beyanı belgeleri çoğu kez gönderici tarafında bulunur.
Alıcı zarar gören ürünün kendisine teslim edildiğini, satın alma bedelini ve hasarı belgeleyebilir. Ancak posta hizmet sağlayıcısına yöneltilecek talebin tarafı belirlenirken gönderici ile hizmet sağlayıcısı arasındaki sözleşme ve varsa alıcıya devredilen haklar incelenmelidir.
BTK’ya başvuru yapılabilir mi?
Posta sektörü 6475 sayılı Kanun uyarınca Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun düzenleme ve denetim alanındadır. Hizmet sağlayıcılarının Kanun, ikincil mevzuat ve Kurul kararlarına uyma yükümlülüğü vardır. Uyuşmazlığın niteliğine göre hizmet sağlayıcısına başvurunun ardından ilgili idari başvuru yolları kullanılabilir.
BTK’nın sektörel denetim yetkisi, özel hukuk tazminat talebinin yerine geçmez. Kullanıcının uğradığı maddi zararın tahsili için tüketici hukuku, genel mahkemeler veya diğer görevli merciler somut olaya göre ayrıca gündeme gelebilir.
Kayıp veya hasarda tüketici hukuku da uygulanır mı?
Gönderici veya alıcının tüketici sıfatını taşıdığı ve hizmetin tüketici işlemi niteliğinde olduğu durumlarda 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri de somut uyuşmazlıkta önem kazanabilir. Posta mevzuatı sektörel yükümlülükleri belirlerken, tüketici mevzuatı ayıplı hizmet ve başvuru yolları bakımından ek koruma sağlayabilir.
Uyuşmazlığın hangi mercide çözüleceği, tarafların sıfatı ve parasal talebin niteliği üzerinden belirlenir. “Kargo uyuşmazlığı” etiketi tek başına görevli mercinin tespiti için yeterli değildir.
Kanuni dayanaklar
6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu m.3: Kayıtlı gönderi ile değer konulmuş veya sigortalı gönderi kavramlarını tanımlar.
6475 sayılı Kanun m.13/1-ç: Kayıtlı ve değer konulmuş veya sigortalı gönderilere ilişkin hizmetlerin verilmesini evrensel posta hizmeti ilkesi olarak düzenler.
6475 sayılı Kanun m.13/1-d: Posta gönderilerinin kaybı, çalınması veya hasarı hâlinde sorumluluk üstlenilmesini evrensel hizmet ilkesi olarak belirler.
Resmî kaynaklar
1. 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu – Mevzuat Bilgi Sistemi
2. Posta Hizmetleri Kanunu – Bakanlık mevzuat sayfası
3. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu – Posta sektörü
Sık sorulan sorular
Takip numarası olan her kargo sigortalı mıdır?
Hayır. Takip numarası kayıtlı gönderiyi gösterebilir; sigortalı veya değer konulmuş hizmet ayrıca seçilmiş olmalıdır.
Değer beyanı ne zaman yapılmalıdır?
6475 sayılı Kanundaki tanım gereği değer, gönderinin kabulü sırasında beyan edilir.
Gönderi kaybolunca sonradan değer beyan edebilir miyim?
Sonradan yapılan beyan özel değer konulmuş gönderi statüsünü geriye dönük oluşturmaz; diğer tazminat hakları ayrıca değerlendirilir.
Sigortalı gönderide beyan edilen tutarın tamamı kesin ödenir mi?
Hayır. Beyan edilen değer tazminat bakımından üst sınır işlevi görür; gerçek zarar ve diğer koşullar ayrıca incelenir.
Hasarlı teslimde tutanak şart mı?
Tutanak ispatı önemli ölçüde kolaylaştırır. Tutanak yokluğu her olayda hakkı otomatik ortadan kaldırmaz; ancak delil sorunu yaratabilir.
Ambalaj yetersizse tazminat etkilenir mi?
Evet. Hasarın ambalaj kusurundan mı yoksa hizmet sağlayıcının taşıma/dağıtım sürecinden mi kaynaklandığı incelenir.
Sigortalı gönderi için ek ücret alınabilir mi?
Evet. Bu ek hizmetin tarifesi 6475 m.17’deki tarife ilkelerine uygun olmak zorundadır.
Alıcı teslim almadığı hâlde sistem teslim gösteriyorsa ne yapılmalı?
Teslim kaydı, imza, doğrulama kodu ve diğer teslim delilleri yazılı olarak istenmeli; hizmet sağlayıcısına derhâl kayıtlı başvuru yapılmalıdır.
BTK tazminat öder mi?
BTK sektörel düzenleme ve denetim yapar. Özel hukuk tazminatının tahsili, somut olaya göre farklı başvuru ve dava yollarına tabidir.
Yüksek değerli ürün gönderirken ne yapılmalı?
Kabulden önce değer beyanı/sigorta hizmeti seçilmeli; fatura, seri numarası, paketleme fotoğrafları ve kabul fişi saklanmalıdır.
Sonuç
6475 sayılı Kanun m.13/ç, evrensel posta hizmetinin yalnız sıradan gönderiden ibaret olmadığını; kayıtlı ve değer konulmuş veya sigortalı gönderi hizmetlerinin de sistemde bulunması gerektiğini açıkça ortaya koyar. Kayıtlı gönderi izlenebilirlik, sigortalı/değer konulmuş gönderi ise kabulde beyan edilen değer üzerinden özel mali güvence sağlar. Barkod tek başına sigorta anlamına gelmez. Yüksek değerli gönderilerde kabul belgesi, değer beyanı, fatura, paketleme kayıtları ve teslim hareketleri birlikte saklanmalıdır.
Hukukçu incelemesi: İçerik 23 Eylül 2026 itibarıyla 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu m.3 ve m.13/ç esas alınarak hazırlanmıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
