MESEM Öğrencisi İş Kazası Geçirirse Ne Olur? 5510 m.13 | 2026
Kısa cevap: MESEM öğrencisi, çırak veya işletmede mesleki eğitim gören öğrenci işyerinde kaza geçirirse olay 5510 sayılı Kanun m.13 koşullarını taşıyorsa iş kazasıdır. 5510 m.5/b kapsamında bu öğrenciler iş kazası ve meslek hastalığı sigortası koruması altındadır. İş kazasının SGK’ya bildirilmesinden, 5510 m.13 uyarınca öğrenciyi çalıştıran işveren sorumludur ve bildirim en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde yapılmalıdır. Öğrencinin yaşının küçük olması veya “stajyer” denilmesi iş kazası korumasını ortadan kaldırmaz.
MESEM öğrencisi iş kazası sigortası kapsamında mıdır?
Evet. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.5/b, 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’nda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencileri iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kapsamına alır. Bu öğrenciler bakımından ayrıca kanunda belirtilen hastalık sigortası hükümleri uygulanır.
Bu koruma, öğrencinin emeklilik için uzun vadeli sigortalı sayılmasıyla karıştırılmamalıdır. MESEM öğrencisinin emeklilik primi bakımından statüsü ayrı, iş kazası koruması ayrı konudur. İş kazası sigortası, öğrencinin işletmede eğitim alırken maruz kaldığı işyeri risklerine karşı kısa vadeli sosyal güvenlik korumasıdır.
3308 sayılı Kanun m.25 ve uygulama sözleşmeleri de öğrencilerin sigortalılığına ilişkin düzenlemeler içerir. Sigorta primlerinin okul/kurum üzerinden yürütülen kısmı bulunmakla birlikte, işyerindeki kazanın SGK’ya bildirilmesi bakımından 5510 m.13’te işverene yüklenen sorumluluk önemlidir.
MESEM öğrencisi bakımından hangi olaylar iş kazası sayılır?
5510 m.13 iş kazasını belirli hâller üzerinden tanımlar. Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada meydana gelen olay; işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle gerçekleşen olay; işveren tarafından görevle işyeri dışında başka yere gönderilme sırasında meydana gelen olay ve işverence sağlanan taşıtla işin yapıldığı yere gidiş geliş sırasında meydana gelen olay, şartları varsa iş kazası kapsamına girer.
MESEM öğrencisinin eğitim amaçlı olarak makine kullanırken elini yaralaması, atölyede düşmesi, işverenin verdiği görev nedeniyle işyeri dışında yaralanması veya işverenin sağladığı servisle işyerine giderken kazaya uğraması 5510 m.13 çerçevesinde incelenir.
Olayın “eğitim sırasında” gerçekleşmiş olması iş kazası niteliğini ortadan kaldırmaz. Öğrenci eğitim amacıyla işyerinde bulunduğu sırada sigorta koruması altındadır. Aynı şekilde işletmenin “bu çocuk çalışanımız değil, öğrencidir” savunması da 5510 m.5/b’deki açık sigorta kapsamını bertaraf etmez.
İş kazası SGK’ya kaç gün içinde bildirilmelidir?
5510 sayılı Kanun m.13’e göre 4/a ve 5. madde kapsamındaki sigortalıların iş kazası, bunları çalıştıran işveren tarafından yetkili kolluk kuvvetlerine derhal ve Sosyal Güvenlik Kurumuna kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirilmelidir.
Üç iş günlük süre takvim günü değildir. Kazanın meydana geldiği tarihten sonraki iş günleri esas alınır. SGK’nın güncel iş kazası bilgilendirme sayfası da 4/a kapsamındaki kazalarda işverenin Kuruma üç iş günü içinde bildirim yapması gerektiğini açıklar.
İşverenin kazayı “küçük yaralanma” olarak görmesi bildirim yükümlülüğünü kendiliğinden kaldırmaz. Olayın sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren nitelikte olması ve m.13’teki bağlantının bulunması hâlinde iş kazası değerlendirmesi yapılır.
MESEM öğrencisinin iş kazasını kim bildirmelidir?
SGK’ya iş kazası bildirimi bakımından 5510 m.13’te sorumluluk öğrenciyi çalıştıran işverene yüklenmiştir. Mesleki eğitim sözleşmelerinde de iş kazası ve meslek hastalığına ilişkin işyeri sorumluluğu ayrıca düzenlenmektedir.
Öğrencinin sigorta girişinin okul tarafından yapılmış olması, işyerindeki kazanın bildirimini işletmenin üzerinden kaldırmaz. Sigorta primini kimin yatırdığı ile kazayı işyerinde meydana getiren çalışma düzenini yöneten ve SGK’ya bildirim yapmakla yükümlü kişi aynı kavram değildir.
Okulun da öğrencinin durumunu takip etmesi, koordinatör öğretmenin olayı kayıt altına alması ve eğitim ilişkisinde gerekli idari işlemleri yapması gerekir. Ancak SGK m.13 bildirim sorumluluğu yönünden işverenin yasal yükümlülüğü açıktır.
İşverenin 6331 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülükleri nelerdir?
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverene çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlama, gerekli tedbirleri alma, organizasyonu kurma, araç ve gereçleri sağlama, tedbirlerin uygulanmasını izleme ve risk değerlendirmesi yapma yükümlülükleri getirir. Mesleki eğitim öğrencisinin deneyimsizliği ve yaşı bu değerlendirmede özel önem taşır.
Öğrenciye makine veya ekipman kullandırılacaksa uygun eğitim ve gözetim sağlanmalıdır. Kişisel koruyucu donanım gerekiyorsa ücretsiz sağlanmalı, kullanımı denetlenmeli ve öğrencinin yaşına/bedensel kapasitesine uygun olmayan iş verilmemelidir.
“Usta öğretici yanında bulunuyordu” açıklaması işverenin tüm iş sağlığı ve güvenliği sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Usta öğretici gözetimi 3308 sayılı Kanun bakımından eğitim sürecinin unsurudur; işyerinin güvenli organizasyon kurma borcu ayrıca devam eder.
Öğrenci yaşına uygun olmayan veya yasak işte çalıştırılırken kaza geçirirse ne olur?
Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, 18 yaşını doldurmamış kişilerin çalıştırılamayacağı işleri ve çalışma koşullarını düzenler. Gece dönemi, tehlikeli maddeler, aşırı sıcak-soğuk, yüksek gürültü/vibrasyon ve öğrencinin fiziksel-psikolojik yeterliliğini aşan işlere ilişkin sınırlamalar vardır.
Öğrencinin yasak veya yaşına uygun olmayan bir işte çalıştırılmış olması, meydana gelen kazayı “sigorta dışı” hâle getirmez. Aksine bu ihlal, işverenin kusuru ve iş sağlığı güvenliği yükümlülüklerinin değerlendirilmesinde önemlidir.
Örneğin 17 yaşındaki öğrencinin gece vardiyasında çalıştırılırken makine kazası geçirmesi halinde hem iş kazası bildirimi yapılmalı hem de gece çalıştırma yasağı ve iş güvenliği tedbirleri ayrıca incelenmelidir.
MESEM öğrencisi iş kazasından sonra hangi SGK haklarına sahip olabilir?
İş kazasının SGK tarafından kabul edilmesi halinde kısa vadeli sigorta hükümleri uygulanır. Geçici iş göremezlik, sürekli iş göremezlik ve diğer kısa vadeli sigorta hakları, olayın ve sağlık durumunun 5510 sayılı Kanun’daki şartları taşımasına göre değerlendirilir.
Hakların belirlenmesinde sağlık kurulu raporları, istirahat süresi, meslekte kazanma gücü kaybı ve kazanın sigortalılık kapsamıyla bağlantısı önem taşır. Öğrencinin primlerinin uzun vadeli emeklilik primi olmaması, iş kazası nedeniyle kısa vadeli sigorta haklarını kullanmasına engel değildir.
Öğrencinin tedavi belgeleri ve istirahat raporları okul ve işyeri tarafından düzgün biçimde sisteme işlenmelidir. Bildirim eksiklikleri öğrencinin hak kaybına yol açmamalı; gerektiğinde SGK’ya doğrudan başvuru yapılmalıdır.
SGK hakkı dışında işverenden tazminat istenebilir mi?
SGK tarafından sağlanan kısa vadeli sigorta yardımları ile işverenin özel hukuk sorumluluğu farklı kurumlardır. Kazada işverenin veya işletmenin kusuru, iş güvenliği tedbirlerinin eksikliği, yasak çalışma yaptırılması veya uygun gözetim sağlanmaması nedeniyle zarar doğmuşsa maddi ve manevi tazminat sorumluluğu ayrıca gündeme gelebilir.
Tazminat hesabında öğrencinin gerçek ücretinin belirlenmesi önem taşır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2026 tarihli bir kararında stajyer öğrencinin iş kazası nedeniyle maddi tazminat hesabında 3308 sayılı Kanun’daki ücret sınırlarının dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır.
Maddi tazminat hesabında geçici ve sürekli iş göremezlik, çalışma gücü kaybı, kusur, gelir ve diğer unsurlar; manevi tazminatta ise olayın ağırlığı ve tarafların durumu gibi ölçütler incelenir.
İş kazasından sonra hangi deliller korunmalıdır?
Kaza anına ilişkin kamera kayıtları, vardiya ve görev çizelgesi, iş güvenliği eğitim belgeleri, risk değerlendirmesi, makinenin bakım kayıtları, kişisel koruyucu donanım teslim belgeleri, tanık isimleri ve olay yeri fotoğrafları önemlidir.
Öğrencinin okul sözleşmesi, koordinatör öğretmen kayıtları, devam çizelgesi ve hangi eğitim/görev kapsamında işyerinde bulunduğunu gösteren belgeler de saklanmalıdır. Sağlık kuruluşunun ilk müdahale evrakında olayın iş kazası olduğu açıkça belirtilmelidir.
İşveren kamera kayıtlarını kısa sürede silebileceği için delilin kaybolma riski varsa yazılı talep, noter ihtarı veya hukuki koruma yolları gecikmeden değerlendirilmelidir.
MESEM öğrencisi iş kazası geçirirse yapılacaklar
- Acil sağlık müdahalesi sağlanmalı ve sağlık kuruluşuna olayın iş kazası olduğu bildirilmelidir.
- Olay işyerinde tutanak altına alınmalı; tarih, saat, yer, görev ve tanıklar yazılmalıdır.
- İşveren kolluğa derhal, SGK’ya üç iş günü içinde bildirim yapmalıdır.
- Okul müdürlüğü ve koordinatör öğretmen yazılı olarak bilgilendirilmelidir.
- Kamera, vardiya, eğitim, ekipman ve koruyucu donanım kayıtları korunmalıdır.
- İstirahat ve tedavi belgeleri eksiksiz saklanmalıdır.
- Kalıcı zarar veya ciddi yaralanma varsa kusur, SGK geliri ve tazminat hakları birlikte değerlendirilmelidir.
İşveren bildirim yapmazsa öğrenci ne yapabilir?
İşverenin bildirim yapmaması kazayı hukuken yok saymaz. Öğrenci, veli veya yasal temsilci SGK’ya başvurarak olayın iş kazası olarak incelenmesini isteyebilir ve elindeki belgeleri sunabilir. Sağlık kayıtları, kolluk tutanağı, okul yazıları ve tanıklar bu aşamada önem taşır.
İşverenin geç veya hiç bildirim yapmaması kendi idari sorumluluğunu doğurabilir. Öğrencinin sosyal güvenlik hakkının korunması için resmi kayıtların mümkün olduğunca erken oluşturulması gerekir.
Sık sorulan sorular
1. MESEM öğrencisi işçi olmadığı için iş kazası sayılmaz mı?
Hayır. 5510 m.5/b öğrenciyi iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kapsamına açıkça alır.
2. İş kazası kaç gün içinde SGK’ya bildirilir?
5510 m.13 kapsamında işveren, kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK’ya bildirim yapmalıdır.
3. Küçük bir kesik de iş kazası olabilir mi?
Olayın iş kazası niteliği 5510 m.13 koşullarına göre belirlenir. Yaralanmanın “küçük” görülmesi bildirim yükümlülüğünü otomatik kaldırmaz.
4. Okul mu işletme mi bildirim yapar?
İş kazasının 5510 m.13 kapsamındaki SGK bildirimi bakımından öğrenciyi çalıştıran işveren sorumludur. Okulun sigorta ve eğitim sürecine ilişkin ayrıca görevleri vardır.
5. Gece vardiyasında olan kaza da iş kazası mıdır?
Şartları varsa evet. Gece çalışmasının yasak olması kazanın iş kazası niteliğini ortadan kaldırmaz; işverenin kusur değerlendirmesinde ayrıca önem taşır.
6. Sigorta primi okul tarafından ödeniyorsa işveren sorumsuz olur mu?
Hayır. Prim ödeme mekanizması ile işyerinin iş güvenliği ve kaza bildirim sorumluluğu farklıdır.
7. MESEM öğrencisi sürekli iş göremezlik geliri alabilir mi?
5510 sayılı Kanun’daki sağlık ve oran şartları oluşursa iş kazası sigortası kapsamında sürekli iş göremezlik hakları gündeme gelir.
8. İş kazası nedeniyle manevi tazminat istenebilir mi?
İşverenin hukuki sorumluluk şartları ve kusur oluşmuşsa SGK haklarından ayrı olarak manevi tazminat talebi değerlendirilebilir.
9. Kamera kayıtları silinirse ne yapılır?
Delilin kaybolma riski varsa işverene yazılı koruma talebi ve gerektiğinde mahkeme yoluyla delil tespiti gibi araçlar kullanılmalıdır.
10. Öğrenci 18 yaşından küçükse velinin başvurusu gerekir mi?
Reşit olmayan öğrencinin yasal temsilcisi hukuki işlemlerde önemli rol oynar; sağlık, SGK ve tazminat süreci öğrencinin yaşı gözetilerek yürütülür.
İlgili rehberler ve resmî kaynaklar
Mesleki Eğitim Hukuku, İş Sağlığı ve Güvenliği Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku sayfalarındaki rehberler de incelenebilir.
Hukuki değerlendirme
Bu içerik 23 Eylül 2026 itibarıyla 5510 m.5/b ve m.13, 3308 m.25, 6331 sayılı Kanun ve SGK’nın güncel iş kazası bildirim açıklamaları esas alınarak hazırlanmıştır. MESEM öğrencisinin iş kazası sigortası koruması açıktır; bildirim süresi üç iş günüdür.
Yazar: Avukat Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
