Hava Aracı Kazasında Araştırma ve İnceleme Kurulu Ne Yapar? 2920 m.13 | 2026
Araştırma ve İnceleme Kurulunu kim görevlendirir?
2920 m.13, Bakanlığın havacılık alanında uzmanlığı kabul edilmiş kişilerden seçilecek bir kurulu kazanın sebeplerini araştırmak üzere görevlendireceğini düzenler.
Kurulun teknik niteliği tesadüfi değildir; kazanın hava aracı, bakım, operasyon, insan faktörü ve çevresel koşullar gibi uzmanlık isteyen yönlerinin değerlendirilmesi amaçlanır.
Kurulun temel görevi nedir?
Kurul m.12’deki amaç doğrultusunda her türlü araştırma ve incelemeyi yapar. Esas hedef kaza nedenlerini ve oluş biçimini teknik olarak aydınlatmaktır.
Kurul yalnız masa başında dosya inceleyen bir yapı değildir; ilgili teknik kayıtları, olay yeri bulgularını ve uzman görüşlerini değerlendirebilir.
Cumhuriyet savcısıyla ilişkisi nasıl kurulur?
M.13 açık biçimde, kurulun soruşturma işlemlerini yürüten Cumhuriyet savcısıyla işbirliği yaparak delillerin toplanmasına yardımcı olacağını belirtir.
Bu işbirliği teknik araştırma ile adli soruşturmanın birbirine dönüşmesi anlamına gelmez. Her makam kendi kanuni amacı ve usulü içinde hareket eder.
Kurul kişileri dinleyebilir mi?
Evet. Kurul araştırma sırasında ilgili kişileri dinleyebilir. Açıklama yapmaktan kaçınan kişinin ifadesinin alınması için Cumhuriyet savcısına başvurabilir.
Kurul ayrıca savcı tarafından yapılan ifade alma sırasında hazır bulunabilir ve açıklığa kavuşturulmasını istediği konulara ilişkin sorular yöneltilmesini isteyebilir.
Başka uzman görevlendirilebilir mi?
Evet. M.13 teknik ve uzmanlık gerektiren başka hususlarda kurulun başka uzman kişiler görevlendirebilmesine izin verir.
Örneğin belirli bir komponent, veri sistemi veya uzman mühendislik alanı için ek teknik uzmanlık gerekebilir. Görevlendirme ve teslim edilen materyal kayıt altına alınmalıdır.
Kurulun ayrıntılı usulü nerede düzenlenir?
Kanun; kurulun oluşturulması, araştırmanın yürütülmesi, yetki-sorumluluklar ile kurtarma-yardım işlerinin Bakanlıkça yönetmelikle düzenleneceğini söyler.
Bu ikincil düzenlemede Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmaların dikkate alınması kanunda ayrıca belirtilmiştir.
Kaza dosyasında hukuki ayrım neden önemlidir?
M.13 kurulun teknik emniyet görevini adli makamın ceza soruşturmasından ayrı tutarken işbirliği mekanizması kurar. Teknik araştırma ile adli soruşturma aynı amaçla yürütülen tek süreç değildir. 2920 sayılı Kanunun kaza araştırması hükümleri, emniyetin geliştirilmesine ve olayın teknik nedenlerinin açıklanmasına yöneliktir. Ceza soruşturması ise suç şüphesinin bulunup bulunmadığını ve ceza sorumluluğunu değerlendirir. Bu nedenle işletmeci, malik, pilot, mürettebat ve diğer ilgililer her iki sürecin kayıtlarını birbirine karıştırmadan saklamalıdır.
İşletmeci hangi kayıtları korumalıdır?
Kurula sunulan belge listesi ve teslim tutanakları olay dosyasında ayrıca tutulmalıdır. Uçuş planı, teknik günlükler, bakım kayıtları, uçuş ve kabin ekibi görev çizelgeleri, operasyon mesajları, hava trafik kayıtları, varsa görüntü ve elektronik veriler ile kaza sonrasında düzenlenen ilk tutanaklar korunmalıdır. 2920 m.11 uyarınca zorunlu kurtarma ve can-mal güvenliği tedbirleri dışında araştırmanın selametini bozacak müdahalelerden kaçınılması gerekir. Kayıtların sonradan değiştirilmemesi ve kim tarafından teslim alındığının izlenmesi önemlidir.
Araştırma sürecinde delil zinciri nasıl korunur?
Kaza veya ciddi emniyet olayında delilin bulunduğu yer, ilk tespit zamanı, kimin muhafaza altına aldığı ve hangi kuruma teslim edildiği açıkça kaydedilmelidir. Kurul delil toplamaya yardım eder; ancak olay yeri ve materyal üzerinde yetkisiz müdahale yapılmamalıdır. Enkaz parçası, elektronik kayıt veya teknik belge üzerinde zorunlu olmayan işlem yapılması hem teknik incelemeyi hem adli değerlendirmeyi zorlaştırabilir. İşletmenin iç prosedürü, kamu makamlarının talimatı ve araştırma kurulunun talepleriyle uyumlu yürütülmelidir.
Teknik araştırma kusur veya ceza hükmü verir mi?
2920 m.12-14 sisteminin temel amacı kazanın nedenlerini ve oluş biçimini açıklığa kavuşturmak, benzer olayların tekrarını önlemeye katkı sağlamaktır. Teknik rapordaki tespitler başka hukuki süreçlerde delil değeri taşıyabilse de ceza mahkemesinin veya hukuk mahkemesinin görevini ortadan kaldırmaz. Kurulun teknik görevleri hâkimin veya savcının hukuki nitelendirme yetkisinin yerine geçmez. Bu nedenle rapordaki teknik sebep ile hukuki kusur kavramları otomatik olarak eş anlamlı kabul edilmemelidir.
İlgililerin açıklama ve belge yükümlülüğü
Araştırma ve İnceleme Kurulu m.13 kapsamında ilgili kişileri dinleyebilir ve teknik uzmanlık gereken alanlarda başka uzmanlardan yararlanabilir. Kurulun ihtiyaç duyduğu kayıtların düzenli, erişilebilir ve aslına uygun biçimde sunulması araştırmanın sağlıklı yürütülmesi bakımından önemlidir. M.13, kurulun savcıyla işbirliğini açıkça düzenler. Açıklamanın hangi sıfatla ve hangi makam önünde verildiği ayrıca not edilmeli; adli soruşturmadaki haklar ile teknik araştırmadaki işbirliği yükümlülüğü birbirinden ayrılmalıdır.
Sigorta ve tazminat dosyası bakımından sonuç
Bir hava aracı kazası veya emniyet olayı çoğu zaman sigorta, yolcu/üçüncü kişi tazminatı, iş ilişkisi ve işletme sorumluluğu bakımından da sonuç doğurur. Kurul bulguları olayın teknik yönünü açıklarken özel hukuk iddiaları ayrıca değerlendirilir. Olayın ilk saatlerinde yapılan maddi tespitler, zarar kalemleri, yolcu ve yük kayıtları, sigorta ihbarı ve teknik kayıtların korunması ilerideki uyuşmazlıkta belirleyici olabilir. Teknik araştırmanın varlığı, hak düşürücü veya zamanaşımı sürelerinin ayrıca değerlendirilmesi gereğini ortadan kaldırmaz.
Kurumsal kriz yönetiminde yapılacaklar
Havacılık işletmeleri kaza veya önemli emniyet olayı için önceden yazılı kriz prosedürü bulundurmalıdır. İlk bildirim sorumlusu, delil ve veri koruma sorumlusu, kamu makamlarıyla temas kişisi, yolcu/yakın iletişimi ve basın açıklaması yetkisi ayrı ayrı tanımlanmalıdır. Kurulla irtibat için tek kurumsal temas kişisi belirlemek veri ve belge akışını düzenler. Kurum içi bilgi notlarında kesinleşmemiş teknik nedenlerin gerçekmiş gibi yazılması hem yanlış bilgilendirme hem ilerideki hukuki süreç açısından risklidir.
Kişisel veri ve gizlilik boyutu
Kaza dosyası; sağlık bilgileri, yolcu listeleri, çalışan kayıtları, ses/görüntü ve iletişim verileri içerebilir. Bu verilerin araştırma, adli süreç, sigorta ve yasal yükümlülük amaçları dışında kontrolsüz paylaşılmaması gerekir. Kurula verilen kişisel veriler araştırma amacı ve yetki çerçevesinde tutulmalıdır. Resmî makama mevzuat gereği yapılan aktarım ile kamuya veya sosyal medyaya yapılan açıklama aynı hukuki zeminde değildir. İşletme, erişim yetkisini olay dosyasındaki görevlerle sınırlandırmalıdır.
İç denetim kontrol listesi
Hukuk ve emniyet birimi; olayın 2920 m.10 kapsamında bildirilip bildirilmediğini, m.11 delil korumasının sağlanıp sağlanmadığını, kurulun belge ve açıklama taleplerine verilen cevapların kayıtlı olduğu, teknik kayıtların güvenceye alınıp alınmadığını, araştırma kurulunun taleplerinin kayda bağlanıp bağlanmadığını ve sigorta bildirimlerinin zamanında yapılıp yapılmadığını birlikte kontrol etmelidir. Her adımın tarih-saat bilgisi bulunmalıdır.
Mersin ve Türkiye genelinde uygulama
2920 sayılı Kanun Türkiye genelinde uygulanır. Olayın Mersin, İstanbul, Ankara veya başka bir ilde meydana gelmesi m.13 hükmünün esasını değiştirmez. Yetkili kamu birimleri, havaalanı işletmecisi, kolluk ve adli makamlar olayın yerine göre değişebilir; ancak kanundaki teknik araştırma ve delil koruma çerçevesi ülke çapında uygulanır. Uluslararası unsur bulunan olaylarda Türkiye’nin taraf olduğu havacılık anlaşmaları ve ilgili ikincil mevzuat da ayrıca dikkate alınır.
İlgili site içi rehberler
- Sivil hava aracı kazası bildirimi — 2920 m.10
- Uçak kazası sonrası enkaz ve delil koruma — 2920 m.11
- Havacılık kazası ve ciddi olay raporlama ayrımı
Resmî kaynaklar
Güncel kanun metni için Mevzuat Bilgi Sistemi ve sektörel mevzuat için Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Kanunlar sayfası esas alınmalıdır. 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun işlem tarihinde yürürlükte bulunan metni kontrol edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Kurulu kim görevlendirir?
Kanun metnine göre Ulaştırma Bakanlığı.
Kurul savcıyla işbirliği yapar mı?
Evet; delillerin toplanmasına yardımcı olmak üzere işbirliği yapar.
Kurul ilgili kişileri dinleyebilir mi?
Evet.
Açıklama yapmayan kişi için ne olur?
Kurul Cumhuriyet savcısına başvurarak ifadesinin alınmasını sağlayabilir.
Başka uzman atanabilir mi?
Evet, teknik uzmanlık gerektiren konularda başka uzmanlar görevlendirilebilir.
Kurul ceza verir mi?
M.13 kurulun teknik araştırma görevlerini düzenler; ceza tayini düzenlemez.
Yazar: Avukat Halil BAKIRCI — Güncelleme: 23.09.2026.
2920 m.13 Araştırma ve İnceleme Kurulu: uygulama notu 1
Kurula verilen her dijital kopya için kaynak sistem, çıkarma tarihi ve sorumlu kişi kaydedilmelidir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.13 Araştırma ve İnceleme Kurulu: uygulama notu 2
İlgili personelin kurul önündeki teknik açıklaması ile savcılık ifadesinin hukuki niteliği birbirinden ayrıdır. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.13 Araştırma ve İnceleme Kurulu: uygulama notu 3
Ek uzman görevlendirilmesi halinde hangi materyalin kime, ne zaman teslim edildiği ayrıca yazılmalıdır. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.13 Araştırma ve İnceleme Kurulu: uygulama notu 4
Kurula verilen her dijital kopya için kaynak sistem, çıkarma tarihi ve sorumlu kişi kaydedilmelidir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.13 Araştırma ve İnceleme Kurulu: uygulama notu 5
İlgili personelin kurul önündeki teknik açıklaması ile savcılık ifadesinin hukuki niteliği birbirinden ayrıdır. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.13 Araştırma ve İnceleme Kurulu: uygulama notu 6
Ek uzman görevlendirilmesi halinde hangi materyalin kime, ne zaman teslim edildiği ayrıca yazılmalıdır. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.13 Araştırma ve İnceleme Kurulu: uygulama notu 7
Kurula verilen her dijital kopya için kaynak sistem, çıkarma tarihi ve sorumlu kişi kaydedilmelidir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.13 Araştırma ve İnceleme Kurulu: uygulama notu 8
İlgili personelin kurul önündeki teknik açıklaması ile savcılık ifadesinin hukuki niteliği birbirinden ayrıdır. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.13 Araştırma ve İnceleme Kurulu: uygulama notu 9
Ek uzman görevlendirilmesi halinde hangi materyalin kime, ne zaman teslim edildiği ayrıca yazılmalıdır. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.13 Araştırma ve İnceleme Kurulu: uygulama notu 10
Kurula verilen her dijital kopya için kaynak sistem, çıkarma tarihi ve sorumlu kişi kaydedilmelidir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.13 Araştırma ve İnceleme Kurulu: uygulama notu 11
İlgili personelin kurul önündeki teknik açıklaması ile savcılık ifadesinin hukuki niteliği birbirinden ayrıdır. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.13 Araştırma ve İnceleme Kurulu: uygulama notu 12
Ek uzman görevlendirilmesi halinde hangi materyalin kime, ne zaman teslim edildiği ayrıca yazılmalıdır. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
2920 m.13 Araştırma ve İnceleme Kurulu: uygulama notu 13
Kurula verilen her dijital kopya için kaynak sistem, çıkarma tarihi ve sorumlu kişi kaydedilmelidir. Olay dosyasında tarih, saat, kişi ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır. Havacılık emniyeti bakımından teknik sonuca ulaşılmadan kesin sebep kabul edilmemeli; buna karşılık kanuni bildirim, delil koruma ve işbirliği yükümlülükleri geciktirilmemelidir. İşletme içi kayıtların resmî süreçle çelişmemesi için hukuk, emniyet ve teknik birimler tek olay numarası üzerinden çalışmalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
